İstanbul 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2023/119 K.2026/60

Mahkememizde görülmekte bulunan Fikir ve Sanat Sanat Eseri Sahipliğinden Kaynaklanan Haklara Tecavüzün Ref'i, Önlenmesi ve Tazmini davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, müvekkili ...’ın Amerika’da oyunculuk eğitimi almış, Türkiye’de tiyatro ve dizi sektöründe rüştünü kanıtlamış bir oyuncu olduğunu, davalının müvekkiline ulaşarak çekeceği kısa hikayelerin icrası için kendisine teklifte bulunduğunu, içeriklerin meydana getirilmesi adına müvekkili emek ve mesai harcayarak oyuncu olarak şaka ve röportaj içerikli eserlere ruh verdiğini, toplamda 40 adet kısa hikâyenin müvekkilinin üstün çabası ile 30 günden kısa

sürdüğünü, taraflar arasında akdedilen sözleşme ile müvekkilinin 15.000,00-TL ödeme alacağı kararlaştırıldığını, müvekkiline yalnızca 7.875,00-TL ödeme yapıldığını, taraflar arasında 08.08.2022 tarihli sanatçı hakların kullanımı hakkında basit ruhsat sözleşmesi akdolunduğunu, çekimlerin 09.08.2022 tarihinde başladığını, davalının sözleşmede de belirtilen iletişim numaralarına defaatle ifa beklentisi dile getirildiğini, ancak ihtarların menfi cevapların üzerine borcun inkârı ile

sonuçlandığını, 20.09.2022 tarihinde e-posta yoluyla ifa yapılmadığı takdirde sözleşmeden dönüleceğinin bildirildiğini, ayrıyeten ... 57. Noterliği ... yevmiyenumaralı ve ... tarihli ihtarname ile ayrıca sözleşmeden dönüldüğünün

bildirildiğini, sözleşmeden dönmenin, sözleşmeyi geçmişe etkili olarak sona erdirme hakkını ifade ettiğini, tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde borçlunun temerrüdü halinde alacaklıya tanınan bir hak olduğunu, davalı tarafın yüklendiği edimi yerine getirmemekle ayrıca verilen sürelerin geçirilmesi sebebiyle davalının temerrüde düştüğünü, sürekli edimli bir ilişki olmamakla dönme bildiriminin karşı yana bildirildiğini, sözleşmenin baştan geçersizliği saklı kalmakla, mali haklara ilişkin devirlerin müvekkilinin uhdesinden çıkmamış olacağını,

davalının müvekkilinin meydana getirdiği eserleri kullanmasın ve yarar sağlamasının FSEK kapsamında haksız ve hukuka aykırı olduğunu, sadece meydana getirilmiş eserlerin devir veya lisans sözleşmesinin konusu olabileceğini, henüz tamamlanmamış veya meydana getirilmemiş eserler üzerindeki mali haklara ilişkin devir ve lisans sözleşmeleri bir başka deyişle tasarruf işlemlerinin geçersiz olduğunu, henüz meydana getirilmemiş eserlerin borçlandırıcı işleme yani taahhüt işlemine konu olabileceğini,

taahhüt süresi içinde eserle ilgili mali hakların herhangi bir tasarrufa gerek kalmaksızın kendiliğinden taahhüt alana intikal etmeyeceği için eserin meydana getirilmesinin ardından devir veya lisans sözleşmesinin akdedilmesinin göz ardı edilmemesi gerektiğini, devir işleminin mutlaka yazılı şekilde yapılması gerektiğini, devre konu olan hakların bu işlemde ayrıca ve açıkça gösterilmesi gerektiğini, sözleşmenin eser meyana getirilmeden akdedildiği gibi ayrıca içeriğinde hangi haklarındevredildiğine dair açık bir ifadenin bulunmadığını,

telif hakkına ilişkin manevi hakların eser sahibine sıkı sıkıya bağlı olduğundan mirasla intikal edemeyeceği gibi hukuki işlemlere de konu olamayacağını, dilekçe ekindeki linkler tespit tespit edildiği vakit müvekkili davacının icra ettiği içeriklerin çoğaltıldığı,

yayıldığı ve umuma iletildiğinin görüleceğini, davalının geçersiz sözleşmeye dayanarak maki hakları üçüncü kişiye devrettiğini, manevi hakların ise tamamen göz ardı edildiğini, icrasının sahibi olarak müvekkilinin adının dahi belirtilmediğini, davalının müvekkilinin mali ve manevi haklarını hiçe sayarak görüntüleri ‘’...’’ kullanıcı adlı ...’e ait sosyal medya kullanıcısına vererek kazanç elde ettiğini, adı geçen şirkete e-posta ile içeriklerin kaldırılması başvurusu yapıldıktan hemen sonra davalının müvekkili ile iletişime geçerek yapabilecek hiçbir şeyinin olmadığını dile getirerek mağduriyetini pekiştirdiğini,

yayınlanmış içeriklerin yanında çekimi yapılmış ancak henüz yayınlanmamış içeriklerin de mevcut olduğunu, tehlikenin gerçekleşme rizikosunun olduğunu, tespitlerin yalnızca davalıda mevcut olduğunu, üçüncü kişilere devri ve yayımının yine davalı tarafından yapılabileceğini beyan ederek davalının FSEK hükümlerinin ihlal ettiğinin ve haksız kazanç sağladığının tespiti ile tecavüzün men’i ve ref’ini, 15.000,00-TL manevi tazminatın davalıdan alınarak davacıya verilmesini, 15.000,00-TL mali hak bedeli ve ilave üç katı kadar tazminatın fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalıdan alınarak davacıya verilmesini,

yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili, davacı taraf ile müvekkili arasında 08.08.2022 tarihinde imzalanan Münhasır Lisans Sözleşmesi ile sözleşme kapsamında üretilen içeriklerin süresiz olarak kullanımı, dağıtımı, yayınlama hakkını da içeren sözleşme ile lisans hakkının müvekkiline verildiğini, bu anlaşmaya göre davacının aralarındaki sözleşmeye istinaden üzerine düşen edimleri tam ve eksiksiz olarak yerine getirmediğini, müvekkilinin davacıya tamamladığı işlere göre ödeme yaptığını, bu sebeple huzurdaki davanın mesnetsiz ve kötü niyetli olduğunu, davanın reddinin gerektiğini, davacının watshapp konuşmalarını kırparak dosyaya sunduğunu, konuşmaların öncesinde sonrasında neler konuşulduğunun beli olmadığını,

davacının hukuka aykırı şekilde kendi lehine delil elde etmeye çalıştığını, davacının dosyaya ... isimli kişi ile konuşmaları dosyaya sunduğunu, bu kişinin kim olduğunun müvekkili tarafından bilinmediğini, müvekkili ile birlikte çalışmadığını, bu sebeple ...’ a ait olduğu iddia edilen watshap konuşmalarına itiraz ettiklerini, davacı tarafın dosyaya sunduğu sözleşme metnine açık bir şekilde itiraz ettiklerini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin İngilizce yapıldığını, imzalanan sözleşmenin dilekçe ekinde sunulduğunu, davacının dosyaya sunduğu sözleşmede imza bulunmadığını, imza bulunmayan sözleşmenin kabulünün mümkün olmadığını,

davacı taraf 40 video için anlaşıldığını belirtse de bu durumun gerçeğe aykırı olduğunu, taraflar arasında video adedi üzerinden bir anlaşma yapılmadığını, ayrıca davacı 40 adet video teslim ettiğini belirtmiş lakin müvekkiline bu sayıda video teslimi olmadığını, buna dair delil olmadığını, davacının üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmediği için sözleşmeyi feshetme yetkisine sahip olmadığını, davacının kötü niyetli bir şekilde teslim etmediği ürünler üzerinden para kazanmaya çalıştığını ve sonrasında huzurdaki mesnetsiz davayı açtığını, davacı tarafından ifada temerrüde düşülerek müvekkilinin zarara uğratıldığını,

akabinde müvekkiline 02.02.2023 tarihli ihtar ile sözleşmeyi fesih beyanında bulunulduğunu, bu durumun sözleşmenin 13. Maddesinde düzenlenen 15 gün öncesinde yazılı bildirimde bulunma şartınaaykırılık teşkil ettiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin mali hakların devrine ilişkin olmadığını,sözleşmenin Münhasır Lisans sözleşmesi olduğunu, bu sebeple davacının ‘devir işleminin yazılı olması, telif haklarının devrinin olmayacağı’ iddialarının kabulünün mümkün olmadığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 13.3 maddesinin davanın esası açısından önem arz ettiğini, tarafların bu madde ile fesih olsa dahi geçmiş

döneme ilişkin haklarının etkilenmeyeceğini açıkça kabul ettiklerini, fesih gerekçesinin hukuka aykırı olduğunu aynı zamanda fesih beyanının taraflar arasında kararlaştırılan usule uygun olarak gerçekleştirilmediğini, bu haliyle ortada geçerli, hukuka uygun bir fesih beyanı olmadığını, davacının sözleşmeyle üzerine düşen edimleri yerine getirmediğini ve müvekkilini zarara uğrattığını beyan ederek davacının davasının ve taleplerinin reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılmasını talep ve beyan etmiştir.

Tarafların bildirdikleri deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılarak bilirkişi raporları dosya içerisine ibraz etmiştir.

Mahkememizin 07/09/2024 tarihli bilirkişi raporunda; "...sayın mahkemece heyetimize Borçlar Hukuku alanında uzman bir bilirkişinin eklenerek sözleşmenin değerlendirilmesi gerektiği, sözleşme hükümlerinin geçerliliğinin değerlendirilmesinden sonra heyetimizce mali haklar ile manevi haklara ilişkin tespit ve tazminat hesabının yapılabileceği..." yönünde görüş ve kanaate ulaşıldığı anlaşılmıştır.

Mahkememizin 10/07/2025 tarihli bilirkişi raporunda; "..taraflar arasında sürekli nitelikte bir sözleşmenin olduğu, bu sözleşmenin davalının temerrüdü nedeniyle feshedildiği, davacının sözleşmeden kaynaklı edimi yerine getirmiş olması nedeniyle 7.125,00-TL alacaklı olabileceği, davacının FSEK 68 uyarında tazminat talebinin yerinde görülmesi halinde talep edebileceği maddi tazminat miktarının 15.000,00 x 3 = 45.000,00-TL olabileceği, manevi tazminat takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu..." yönünde görüş ve kanaate ulaşıldığı anlaşılmıştır.

Dava; fikir ve sanat eseri sahipliğinden kaynaklanan haklara tecavüzün tespiti, meni ve ref'i ile maddi ve manevi tazminat istemlerine ilişkindir.

Davacı taraf ile davalı arasında 08.08.2022 tarihinde imzalanan münhasır lisans sözleşmesi kapsamında, davacı tarafça üretilen içeriklerin kullanımının, dağıtımının ve yayınlama hakkının davalıya verildiği anlaşılmaktadır.

Davacı tarafça, davalının sözleşme hükümleri çerçevesinde ödeme yükümlülüğünü yerine getirmediği ve bu yüzden davacının FSEK'ten kaynaklanan haklarının ihlal edildiği iddia olunmuş, davalı tarafça ise davacının sözleşme yükümlülüklerini yerine getirmediği, taraflarına eksik teslim yapıldığı ve tamamlanan iş kadar davacıya ödeme yapıldığı ileri sürülmüştür.

Bu noktada taraflar arasında düzenlenen sözleşme hükümlerine bakıldığında ;

"Sözleşmenin 6. Maddesine göre; lisans verenin lisanslı içeriği lisans alana lisanslamasına karşılık olarak, lisans alan sözleşmedeki ek a uyarınca lisans verene ödeme yapmayı kabul etmiştir. 7. maddeye göre, ödemeler aylık başlangıç tarihinden otuz (30) gün sonra yapılacaktır. Lisans veren 15.000 tl (on beş bin türk lirası) tutarında bir aylık ücret alacaktır.

Sözleşmenin 13. maddesine göre; taraflardan herhangi birisi, işbu sözleşmenin herhangi bir şartının diğer tarafça ihlal edilmesi nedeniyle diğer tarafa yazılı olarak 15 gün önceden bildirimde bulunarak işbu sözleşme'yi feshedebilir. Eğer bu tür bir ihlal, temerrüde düşen tarafça bildirimin alınmasından sonraki on (15) gün içinde giderilmezse, temerrüde düşmeyen taraf işbu sözleşmeyi feshedebilir."

FSEK 68. maddesi uyarınca; eseri...hak sahiplerinden bu kanunda yazılı izni almadan işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshalarını yayan ....her türlü işaret, ses ve görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri, sözleşme yapılmış olması halinde isteyebileceği bedelin veya bu kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç bedelin en çok üç katı fazlasını isteyebilir.

FSEK 70. Maddesindeki düzenlemeye göre, manevi hakları haleldar edilen kişi, uğradığı manevi zarara karşılık manevi tazminat ödenmesi için dava açabilir.

Bilindiği üzere bir ürünün eser vasfını haiz olup olmadığı Hâkim tarafından resen nazara alınacak ve araştırılacak bir husustur. Dolayısıyla bu araştırma yapılırken tarafların sözleşmede yer alan tanımlamalarına veya isimlendirmelerine bakılmaz. Her somut olaya göre eser vasfının değerlendirilmesi yapılmalıdır. Zira uygulanacak hukuk normları bu belirlemeye göre değişmektedir.

FSEK md.5 hükmünde, sinema eserleri, her nevi bedii, ilmi, öğretici veya teknik mahiyette olan veya günlük olayları tespit eden filmler veya sinema filmleri gibi, tespit edildiği materyale bakılmaksızın, elektronik veya mekanik veya benzeri araçlarla gösterilebilen, sesli veya sessiz, birbiriyle ilişkili hareketli görüntüler dizisi olarak tanımlanmış olup, davacı tarafın oluşturduğu bu içeriklerin de sinema eserleri kategorisi altında kaldığı, davacının fikirsel emeğini taşıdığı anlaşılmıştır.

Tüm dosya kapsamı, yukarıda açıklanan mevzuat ve sözleşme hükümleri, taraf delilleri ve yukarıda özetlenen bilirkişi raporu ile birlikte değerlendirildiğinde, davacının 08/08/2022 tarihli sözleşme kapsamında üreteceği içeriklerin kullanım hakkını davalıya devrettiği, bilirkişi raporu ve taraflarca sunulan deliller ışığında sözleşme doğrultusunda davacının 1 aylık çalışmasını tamamladığının anlaşıldığı, sözleşmenin 6. ve 7. maddesine göre davalının davacıya 1 aylık ücret karşılığı 15.000,00 TL ödeme yapması gerektiği ancak davacıya 7.875,00 TL ödeme yapıldığı,

dosya içerisinde mevcut 20/09/2022 tarihli mail içeriğine göre davacı tarafından davalıya eksik ödemenin tamamlanması için ihtarda bulunulduğu ve sözleşmede belirtilen yazılı ihtar şartının karşılandığı, aynı tarihli maille davalı tarafından, davacıya, videoların tamamının teslim edilmediği ve davalının uğramış olduğu zarardan bahisle ücret ödemesinin yapılmayacağının bildirildiği, mevcut haliyle eksik ödeme noktasında ihtilaf bulunmadığı, 02/02/2023 tarihli davacı ihtarıyla da sözleşmenin feshedildiğinin davalıya bildirildiği,

her ne kadar davalı davacının sözleşmeye aykırı davrandığını ve davacıya tamamladığı iş kadar ödeme yapıldığını ileri sürmüş ise de bu hususun sözleşmenin 6. ve 7. madde hükümlerine uygun olmadığı,tarafların sözleşmeye yansıyan iradelerine göre davalının asli edimi kapsamında ödeme yükümlülüğünü yerine getirdikten sonra davacıya var ise tamamlanmayan kısmın tamamlanması için ihtarda bulunması gerektiği ancak ödemenin sözleşme hükümlerine aykırı olarak eksik yapıldığı,

ayrıca taraflarca hazırlama ilkesine tabi davada davacının edim borcunu eksik ya da sözleşmeye aykırı şekilde yerine getirdiği hususunun davalı tarafça detaylandırılıp ispatlanamadığı, böylelikle davacının sözleşmenin feshinde haklı olduğu ve fesihten sonraki davalı kullanımların davacının izni olmaksızın yapıldığının kabulünün gerektiği, davalının eylemlerinin davacının mali ve manevi haklarını ihlal ettiği,

dosyada mevcut bilirkişi raporunda tespit edilen hususlar ile dava dilekçesine ekli deliller ve internet adreslerinde resen yapılan incelemeler çerçevesinde fesihten sonra yapılan davalı kullanımlarının FSEK m. 68 kapsamında davacı hak sahibinin izni olmaksızın umuma iletildiği,

yine bilirkişi heyetince yapılan tespitler ışığında fesihten sonraki davalı kullanımları için sözleşme bedelinin rayiç bedel olarak kabul olunabileceği, FSEK m. 68 doğrultusunda davacı tarafça rayiç bedelin üç kat fazlasının talep edilebileceği ve 15.000,00 TL bedelin üç katı tutarında 45.000,00 TL maddi tazminata davacı lehine hükmedilmesi gerektiği, ayrıca izinsiz kullanım nedeniyle manevi hakları da ihlal edilen davacının FSEK m. 70 çerçevesinde manevi tazminata hak kazanacağı, tarafların birbirlerine göre konumları, ihlalin niteliği ve ağırlığı,

eylemin işleniş şekli ve hakkaniyet gereği 15.000,00 TL manevi tazminat isteminin yerinde olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır