İstanbul 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/81 K.2025/290

Mahkememizde görülmekte bulunan Alacak (Fikir Ve Sanat Eseri İle İlgili Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili, müvekkili ile iş ortağı ...'in ...Tic.

AŞ'nin 08/11/2005 tarihli yazılı talebi üzerine muhtelif iskele projelerine birlikte teklif verdiklerini, iskele inşa projelerinin; ... şeklinde olduğu, sayılan projelerle ilgili teklifin davalılarca kabulü sonrasında projelerin hazırlandığını ve projelerin, iskele projelerinin müvekkili ve iş ortağının hususiyetini taşıyan özellikli projeler olması nedeniyle zaman içinde hazırlandığını, davalılara farklı tarihlerde teslim edildiğini, taraflar arasındaki hukuki ilişkinin yapılan teklif ve yazışmalar üzerinden yürüdüğünü ve ayrıca bir sözleşmeye bağlanmadığını,

davalıların bu projelerin kendileri tarafından hazırlanıp kendilerine teslim edilmemiş gibi davrandıklarını, halbuki davalı ...'nun ... tarihli ... sayılı yazı ile bu proje ile ilgili revizyon talebinde bulunduğunu, projelerin müvekkili ve iş ortağına ait olduğunun tartışmasız olduğunu, ancak davalıların fikri mülkiyet hakları çerçevesinde projelerin müvekkili ve diğer mimara teslim edilmeyip herhangi bir bedel de ödenmediğini, davalılardan ...'nun müvekkiline gönderdiği hesap mutabakatı yazısı ile müvekkilinin alacak bakiyesinin "..." olduğunu müvekkiline bildirdiğini ve bu bildirime itiraz edildiğini,

yine davalı ... tarafından eser sahiplerine sadece TİP-B'nin iki tekrarlı proje bedelinin ödendiğini, bunun dışında eser sahiplerine mimari ve mühendislik projelerine ilişkin herhangi bir ödeme yapılmadığını, davalı ...'dan proje paralarının talep edildiğini, bu defa işin diğer davalı olan ... ait olduğu ve dolayısıyla paranın da ...'den tahsil edilmesi gerektiğini bildirdiklerini, müvekkilinin her iki davalıdan defalarca parasını istediğini, taraflar arasındaki hukuki ilişki ve alacağın netleşmediğini, netleşmesi gerektiğini, bu yüzden hangi projelerin uygulandığı, uygulanmadığı,

uygulandı ise kaç tekrar uygulandığı hususlarının tespite muhtaç olduğunu, müvekkilinin dava dışı mimar ... ile birlikte vücuda getirdikleri iskele projelerinin FSEK uyarınca ilim ve edebiyat eseri olduğunu iddia ederek, projelerin müvekkili ve diğer dava dışı mimar tarafından yapıldığının tespitine, projelerin tekrar uygulamaları dikkate alınarak, uygulama tarihi itibariyle dosyada verilen değerler üzerinden değerinin tespitinin yapılmasına,

fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak üzere şimdilik her bir iskele projesi için ayrı ayrı 1.000 TL'dan toplam 13.000 TL alacağın temerrüt tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline, FSEK m. 15/2 gereği inşa edilen iskelelerin görünür yerlerine müvekkilinin ve diğer ortağının isminin eser sahibi olarak işlenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı ...Tic.

AŞ vekili, dava konusu olayda mahkemenin görevli olmadığını, eser konusunun mimari eser değil mimari bir proje olduğunu ve mahkemenin görevi dışında olduğunu, görevli mahkemenin Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğunu, davanın dava şartı yokluğu sebebiyle reddi gerektiğini, davacının alacağının zamanaşımına uğradığını ve bu nedenle reddi gerektiğini, davacının davayı açmakta hukuki yararının olmadığını, müvekkili şirkete açılan dava bakımından pasif husumet ehliyeti bulunmadığını, davanın müvekkili şirketi bakımından husumet yoklğuundan reddi gerektiğini, dava konusu olayın 2005-2006 yılları arasında gerçekleştiğini,

müvekkili şirketin 2011 yılında özelleştirildiğini ve davacı ile arasında herhangi bir anlaşma veya hukuki ilişki bulunmadığını, müvekkili şirketin özelleştirilmeden önce...'sinin iştiraki olduğunu, davacının müvekkili şirket kayıtlarında herhangi bir alacağnın bulunma ihtimalinin olmadığnıı, müvekkili şirket nezdinde davacı ile ilgili herhangi bir ticari kayıt bulunmadığını, davaya konu iskelelerde müvekkili şirketin kiracı konumunda yer aldığını, anılan iskelelerin mülkiyet hakkının da müvekkili şirkete ait olmadığını,

müvekkili şirketin davacı ile bir anlaşması olmaması sebebiyle davacının alacak talebinin müvekkili şirkete karşı ileri sürülmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu, davanın pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, davacının bu dava bakımından tek başına aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, davacı ile diğer mimar arasında mecburi bir dava arkadaşlığı bulunduğunu, davanın ...'e ihbarı gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... vekili, davanın müvekkili idare yönünden husumet nedeniyle reddinin gerektiğini, diğer davalınının müvekkilinden ayrı bir tüzel kişiliğe haiz olduğundan husumetin ....AŞ'ye yönlendirilmesi gerektiğini, davacının yazışmalarını diğer davalı ile yaptığını, teslim ettiğini iddia ettiği mimari projelerle ilgili olarak bir yürütülen sürecin müvekkili idare ile değil diğer davalı tarafından yürütüldüğünü, müvekkilinin kamu kurumu olup, Kamu İhale Kanunu'na tabi olduğunu, davacı ile müvekkili arasında bu kanuna tabi bir işlemin tespit edilemediğini, davacı ile müvekkili idare arasında herhangi bir yazışmanın söz konusu olmadığını,

sadece 08/12/2006 tarihli bir yazının bilgi için müvekkili tarafından tebliğ edildiğini, ayrıca davacının proje çalışması için sözleşme yapmadığı ve resmi olarak danışmanlık hizmeti almadığının sabit olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekili 05/04/2019 tarihli ıslah dilekçesinde, dava dilekçesi ile 13.000 TL maddi tazminat talebinde bulunduklarını, bilirkişi raporunda ise bedelin 382.125,00 TL olarak tespit edildiğini, bu nedenle maddi tazminat taleplerini 369.125,00 TL ıslah ederek toplamda 382.125,00 TL'nin temerrüt tarihinden itibaren ticari avans faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ettiği anlaşılmıştır.

Dava, 5846 sayılı FSEK hükümleri uyarınca eser sahipliğinin tespiti, adın belirtilmesi ve maddi tazminat talebine ilişkindir.

Dosyada taraflarca bildirilen tüm deliller toplanmış, dava konusu iskele projeleri ve projelere ait bilgiler dosyamız arasına alınmış, bilirkişi incelemesi yaptırılarak rapor ve ek raporlar alınmıştır.

Mahkememizce alınan 09/08/2017 havale tarihli raporda bilirkişiler, dava konusu iskele projelerinin kendisinin FSEK 2 anlamında ilim ve edebiyat eseri, gerekse projelerin uygulandığı iskele yapılarının FSEK 4 anlamında mimari eser olduğu, davacının FSEK m.11'deki karine çerçevesinde dava konusu projenin dava dışı ... ile birlikte eser sahibi olduğu ve işbu davayı açma ehliyetinin olduğu,

davacı ve diğer eser sahibin davalıya davaya konu projeleri yapıp teslim ettiği sonucuna varılabileceği, bununla birlikte gerek hesaplama yönünden gerekse hangi iskele projesinin avam proje aşamasında kaldığı hangilerinin onaylanıp uygulandığının net tespiti açısından davaya konu olan iskelelerin onaylı projelerinin ...Yapı İşleri Müdürlüğünden celbinden sonra yerinde inceleme de yapılmak suretiyle değerlendirilmesinin uygun olacağı, hususlarında görüş bildirmişlerdir.

Mahkememizce alınan 06/02/2019 tarihli ek raporda bilirkişiler; dava konusu iskele projelerinin kendisinin FSEK 2 anlamında ilim ve edebiyat eseri, gerekse projelerin uygulandığı iskele yapılarının FSEK 4 anlamında mimari eser olduğu, davacının FSEK m.11'deki karine çerçevesinde dava konusu projenin dava dışı ... ile birlikte eser sahibi olduğu ve işbu davayı açma ehliyetinin olduğu, davacının 783.376,00 TL'den 17.127,69 TL düşüldüğünde kalan 766.249,00 TL'nin kendi payına düşen yarı bedeli olan 383.125 TL'yi talep hakkının bulunduğu, davacının FSEK 15/2 çerçevesinde inşa edilen iskelelerin görünür yerlerine müvekkilinin ve diğer eser sahibinin ismini eser sahibi olarak işlenmesini talebinin mahkemenin takdirinde olmak kaydıyla yerinde olduğu, hususlarında görüş ve kanaat bildirmişlerdir.

Mahkememizce alınan 06/12/2019 havale tarihli ikinci ek raporda bilirkişilerin, dava konusu iskele projelerinin kendisinin FSEK 2 anlamında ilim ve edebiyat eseri olduğu ancak, projelerin uygulandığı iskele yapılarının FSEK 4 anlamında mimari eser olmadığı, davacının FSEK m.11'deki karine çerçevesinde dava konusu projenin dava dışı ... ile birlikte eser sahibi olduğu ve işbu davayı açma ehliyetinin olduğu,

davacının 783.376,00 TL'den 17.127,69 TL düşüldüğünde kalan 766.249,00 TL'den dışlanan proje bedelleri olan 15.393 TL ve 18.555 TL düşüldüğünde kalan bedel 732.301,00 TL'den kendi payına düşen yarı bedeli olan 366.151,00 TL'yi talep hakkının bulunduğu, davacının FSEK 15/2 çerçevesinde inşa edilen iskelelerin görünür yerlerine müvekkilinin ve diğer eser sahibinin ismini eser sahibi alarak işlenmesini talebinin mahkemeye ait olmak kaydıyla yerinde olduğu, hususlarında görüşlerini bildirdikleri anlaşılmıştır.

Mahkememizin 11/02/2020 Tarih, 2015/228 Esas ve 2020/91 sayılı kararıyla; "...davaya konu iskele projelerinin FSEK 2 anlamında ilim ve edebiyat eseri olduğu, davacı ile dava dışı ... in FSEK 10 çerçevesinde birlikte eser sahipleri olduğu, davaya konu projelerin ilgili yazışmalar dikkate alındığında ...'ya teslim edildiği, bu projelerin kurum tarafından onaylanarak ... gönderilip yapım işinin ... tarafından ihale edildiği şu hale göre davalıların açılan dava yönünden hasım sıfatlarının bulunduğu,

davacının FSEK 15/2 çerçevesinde inşa edilen iskelelerin görünür yerlerine müvekkilinin ve diğer eser sahibinin ismini eser sahibi olarak işlenmesini talep etme yönünden tek başına dava açma hakkının varlığı kabul olunmakla birlikte, TBK 523 vd maddeleri dikkate alındığında telif bedeline yönelik talep yönünden tek başına dava açamayacağı aktif husumetinin bulunmadığı anlaşılmakla telif bedeline yönelik açılan davanın aktif husumet yokluğundan reddine, FSEK 15/2 ye yönelik talepler yönünden ise davacıların davaya konu projelerin eser sahibi oldukları, bahse konu projelerin herhangi bir hak devri olmaksızın izinsiz bir şekilde uygulandığı,

eser sahibi olarak ismin belirtilmesine yönelik talebin yerinde olduğu, tecavüzün devam etmesi sebebiyle bu yöndeki talepler yönünden zamanaşımının söz konusu olmayacağı anlaşılmakla bu yöndeki talebin kabulüne...." karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizden verilen 11/02/2020 tarih ve ... Esa... sayılı karar İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi'nin 29/02/2024 tarih ve ...Esas ... Karar sayılı ilamıyla kaldırılmış olup, İstinaf ilamı doğrultusunda yargılamaya devam olunmuştur. İstinaf kaldırma ilamı çerçevesinde eser sahipleri arasındaki adi ortaklık ilişkisini temsil etmek üzere temsilci atanmış, bu konudaki eksiklik giderilmiştir.

Tüm dosya kapsamı, sunulan bilirkişi raporları ve İstinaf kaldırma ilamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davaya konu iskele projelerinin FSEK m. 2 anlamında ilim ve edebiyat eseri olduğu, projelerin uygulandığı iskele yapılarının FSEK m. 4 kapsamında eser niteliğinde olmadığı ve bu hususun yerinde inceleme yapılması sonucu 06/12/2019 tarihli rapor ile tespit olunduğu,

bu noktada yerinde inceleme ile yapılan tespit içeriği dikkate alınmakla inceleme yapılmaksızın düzenlenen 06/02/2019 tarihli kök rapor ile 06/12/2019 tarihli ek rapor arasında çelişki olduğundan bahsedilemeyeceği, davacı ile dava dışı ...'in FSEK m. 10 çerçevesinde birlikte eser sahipleri olduğu, davaya konu projelerin ilgili yazışmalar dikkate alındığında ...'ya teslim edildiği, bu projelerin kurum tarafından onaylanarak ...

Fen İşleri Daire Başkanlığı Yapı İşleri Müdürlüğüne gönderilip yapım işinin ... tarafından ihale edildiği, şu hale göre davalıların açılan dava yönünden ayrı ayrı hasım sıfatlarının bulunduğu ve husumet itirazlarının yerinde olmadığı, davacının FSEK 15/2 çerçevesinde inşa edilen iskelelerin görünür yerlerine müvekkilinin ve diğer eser sahibinin ismini eser sahibi olarak işlenmesini talep etme hakkının bulunduğu,

davacı taraf yapıp davalılara teslim edilen mimari iskele projelerinin ödenmeyen telif bedellerini talep ettiği, dosyadaki belgeler, yazışmalar, davacılara yapılan ödeme dekontları dikkate alındığında davacı ve diğer eser sahibi ile davalı arasında iskele projelerinin hazılranıp davalıya teslim edilmesi konusunda anlaşıldığı, bilirkişi raporlarındaki teknik tespitler ve dosya kapsamı dikkate alındığında projelerin yerinde yapıldığı, bu çerçevede davacının telif bedelini talep etme hakkının bulunduğu, bu doğrultuda 06/12/2019 tarihli bilirkişi raporunda belirtilen teknik esaslar çerçevesinde ;

hesaplamada tenzilat yapılan, yer verilmeyen projeler ile yapılan ödemeler düşülmek suretiyle 732.301,00 TL olarak adi ortaklığın talepte bulunabileceği miktarın dosya kapsamına uygun olduğu, böylece dava dışı ... ile birlikte eser sahibi olan davacının payının 366.151,00 TL olacağı, fazla istemin yerinde olmadığı, bahse konu projelerin herhangi bir hak devri olmaksızın izinsiz bir şekilde uygulandığı, eser sahibi olarak ismin belirtilmesine yönelik talebin yerinde olduğu,

tecavüzün devam etmesi sebebiyle bu yöndeki talepler yönünden zamanaşımının söz konusu olmayacağı, açıklanan tüm bu hususlar çerçevesinde davanın kısmen kabulüne karar verilmesi gerektiği anlaşılmakla aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.

Katip · ¸ Hakim · ¸