İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/98 K.2024/325

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Rekabetten Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili tarafından sunulan 14/02/2023 tarihli dava dilekçesinde özetle. Davacının kozmetik ve temizlik sektörüne yön veren ve referans teşkil eden bir şirket olduğunu, davalı tarafın kullandığı “... ... tanıtım ifadesinin haksız rekabet oluşturduğu mahkeme tarafından tespit edildiğini, davacı şirket uluslararası derecelendirme kuruluşu ... raporlarına göre doğrudan satışta ...'nin lider firması olduğunu, .... ATM 2020/...

Esas sayılı dosyası ile haksız rekabetin tespiti, önlenmesi talepli dava açıldığını, mahkemece davanın kabulüne karar verildiğini, Reklam Kurulu Başkanlığı tarafından davalının kullandığı tanıtım ifadesi bakımından reklamları durdurma cezası verildiğini, davalı tarafın haksız rekabet eylemlerinden davacı şirket maddi ve manevi olarak zarara uğradığını, bilindiği üzere BK M.

50 hükmüne göre zarara uğrayan taraf bu zararını ispat etme külfeti altında olduğunu, bu ispat külfetine karşın TTK 56/1.c.2 maddesinde davacı lehine istisna getirildiğini, bu hükme göre TTK 56/1 (d) bendi hükmünce tazminat olarak hakim haksız rekabet neticesinde davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığında da karar verebileceğini, iş bu davada haksız rekabet fiilini işleyen davalı şirketin elde ettiği kazancın devrini talep ettiklerini, davalı aleyhine manevi tazminata da hükmedilmesini talep ettiklerini, açıklanan nedenlerle davacı şirketin ticari itibarı ve kişilik hakları zedelendiğini,

bu nedenle davalının 300.000 TL manevi tazminat ödemesine, maddi tazminat talebi haksız rekabet neticesinde davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığı olduğunu, miktarı bilinmediğinden şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın tahsiline karar verilmesini...” talep ve dava etmişlerdir.

CEVAP

Davalı vekili tarafından sunulan 14/06/2024 tarihli cevap dilekçesinde özetle.

Davacının haksız rekabet olduğu iddia edilen eylem sebebi ile uğradığı bir zarar bulunmadığını, davacı uğradığı zarara dair dilekçesinde elle tutulur gözle görülür tek bir somut açıklama yapmadığını, davacı davalı şirketin sınırlı sayıda ve sadece kolileri üzerinde kullandığı ifade sebebi ile hangi şekilde zarara uğradığını dava dilekçesinde ortaya koymadığını ve süresi içerisinde delil olarak sunmadığını, davalı şirketin dava konusu kullanımına dayalı olarak ile ilave bir kazancı veya manevi kazanımı bulunmadığını,

zaten ürünleri satın almış olan müşteriler nezdinde kolilerin üzerinde bu ifadenin bulunması veya bulunmaması bir önem arz etmeyeceğini, kazancın iadesi yönetiminin bu davada uygulanmasına yer olmadığını, bu hüküm bir tazminat hesaplama ve belirleme hükmü olmayıp gerçek olmayan vekaletsiz iş görmeye ilişkin bir hüküm olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydı ile hesaplama yapılacak ise ifadenin kullanıldığı ispat edilen koli sayısına ve tarih aralığı dikkate alınarak hesaplama yapılması gerektiğini, tazminat için kusur gerekli olduğunu ve tazminat miktarının tespitinde kusur dikkate alınması gerektiğini, davacının manevi zararı oluşmadığını,

bu fiilde doğrudan davacılara yöneltilmiş kötüleme, karalama, küçük düşürücü bir ifade, saygınlığına ve ticari itibarına zarar verecek bir bölüm bulunmadığını davacının talepleri zamanaşımına uğradığını, haksız rekabet tespiti kesinleşmediğini, açıklanan nedenlerle davanın esastan ve usulden reddine karar verilmesini talep etmişlerdir.

DELİLLER

Arabulculuk son tutanağı, Mahkememiz 2020/... Esas sayılı dosyası, Taraflara ait ticari defter kayıtları, Islah dilekçesi, Bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.

....Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/... esas sayılı dosyasının incelenmesinde; iş bu davaya konu tarafların davacı ve davalı olarak yer aldığı, davanın haksız rekabetin tespitine ilişkin olduğu ve yapılan yargılama sonrasında, davalı şirketin hiçbir açıklama yapmadan müşterilerine göndermiş olduğu kolilerin üzerine "... ..." ibaresini hiçbir açıklama yapmadan eklemesi eyleminin haksız rekabet teşkil ettiği sabit olduğundan davanın kabulü ile davalı tarafından kullanılan “... ...” ibaresinin haksız rekabet oluşturduğunun tespitine, önlenmesine ve giderilmesine, davalı tarafından belirtilen yanlış ve yanıltıcı beyanların düzeltilmesine karar verildiği ve dosyanın istinaf edilmesi üzerine istinaf incelemesinde olduğu görülmüştür.

Mali müşavir bilirkişi ... tarafından hazırlanan 07/11/2023 tarihli bilirkişi raporuna göre. Dava konusunun, davacı tarafından davalı aleyhine ikame edilen .... ATM 2020/...

E. sayılı dosyasında davalının eylemlerinin haksız rekabet teşkil ettiği yönünde karar verilmesi ile haksız rekabet nedeniyle davacının uğradığını iddia ettiği maddi zarar için şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın ve 300.000,00 TL manevi tazminatın davalı yandan tahsili talebinden ibaret olduğu, Davacı ...

A.Ş.'nin 2019-2020-2021-2022 yılları ticari defterlerinin yasal süreler içinde ve usulüne uygun şekilde açılış ve kapanış onamalarının yapıldığı tespit edilmiş olup, sahibi lehine delil olma vasfı Sayın Mahkemenin takdirlerine bırakıldığı, Davacı ...-.... San. Tic.

A.Ş.'nin 2019-2020-2021- 2022 yılları ticari defterlerinin yasal süreler içinde ve usulüne uygun şekilde açılış ve kapanış onamalarının yapıldığı tespit edilmiş olup, sahibi lehine delil olma vasfı Sayın Mahkemenin takdirlerine bırakıldığı, Davalı şirketin 2019-2020-2021-2022 yılları ticari defterlerinin yasal süreler içinde ve usulüne uygun şekilde açılış ve kapanış onamalarının yapıldığı tespit edilmiş olup, sahibi lehine delil olma vasfı Sayın Mahkemenin takdirlerine bırakıldığı, Dava konusu somut olayda uyuşmazlığın, davacı tarafından davalı aleyhine ikame edilen ....

ATM 2020/...

E. sayılı dosyasında davalının eylemlerinin haksız rekabet teşkil ettiği yönünde karar verilmesi ile haksız rekabet nedeniyle davacının uğradığını iddia ettiği maddi zarar için şimdilik 1.000,00 TL maddi tazminatın ve 300.000,00 TL manevi tazminatın davalı yandan tahsili talebi üzerine çıkmış bulunduğu, davacı yan dava dilekçesinde TTK 56/1 (d) bendi hükmünce haksız rekabet fiilini işleyen davalı şirketin elde ettiği kazancın devrini maddi tazminat olarak talep ettiği, ....

Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/...

Esas sayılı dosyasında alınan 2022/354 numaralı 27.05.2022 tarihli gerekçeli kararın haksız rekabetin tespit edildiği görülmekte olup davacı yanın maddi tazminat talepleri yönünden yapılan incelemede, davalı şirketin söz konusu haksız rekabet teşkil ettiği yönünde karar verilen ibareyi ürün satın almış olan müşterilere gönderilen kolilerin üzerine yazdığı ihtilafsız olduğuna göre kazancın devri talebi kapsamında kaç müşteriye bu şekilde koli gönderildiği, kolilerin içeriğinde ürünlerin miktarının, maliyetinin ve davalı şirketin bu ürünlerden elde ettiği net karlılığın tespiti gerektiği ancak dosya içerisinde böyle bir verinin görülmediği,

ticari defterler üzerinde inceleme yapılmışsa da davalı şirketin mali tablolarından söz konusu kolilerin sayısı, miktarı, net kar tutarı veya değerinin belirlenmesine yönelik bir tespit yapılmasının mümkün olmadığı, öte yandan koli sayısı bir şekilde bilinse bile davalı şirketin dönem sonu itibariyle bir hayli yüksek tutarlı ve milyonlarca satışları söz konusu olmakla bunun içinde söz konusu kolilerin ne kadarını kapsadığı yönünden de bir değerlendirme veya hesaplama yapılmasının mümkün olmadığı,

bu bağlamda davacı yanın maddi tazminat talebi hususunda mali açıdan bir neticeye varılamamış olup davacının manevi tazminat talebi yönünden takdirin Mahkememize ait olacağının görüş ve kanaatine varılmıştır.

Davacı vekili tarafından sunulan 05/03/2024 tarihli Islah dilekçesinde özetle; maddi tazminat talebinin 74.000 TL arttırdıklarını, davalının rekabet teşkil eden eylemleri nedeniyle davacı şirketin uğradığı 75.000 TL maddi zararın haksız rekabetin tespiti davasının açıldığı, 20/08/2020 tarihinden itibarin işleyecek ticari avans faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

HUKUKİ NİTELENDİRME VE GEREKÇE

Dava, 6102 Sayılı TTK'nın 56. maddesi gereğince haksız rekabet hükümlerini ihlali sebebi ile maddi tazminat ve manevi tazminat talebine ilişkindir. Mahkememiz görevli ve yetkilidir.

Haksız rekabet, TTK'nın 54 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir. TTK'nın 54/1. maddesinde haksız rekabetin amacı "bütün katılanların menfaatine, dürüst ve bozulmamış rekabetin sağlanması" olarak ifade edilmiş, 2. fıkrada ise haksız rekabet tarif edilerek "rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına diğer şekillerdeki aykırı davranışlar ile ticari uygulamalar haksız ve hukuka aykırıdır" şeklinde belirtilmiştir. TTK'nın 55. maddesinde haksız rekabet sayılan bazı haller, sınırlayıcı olmamak üzere sayılmıştır. Bu nedenle sayılan haller dışındaki eylemlerin haksız rekabet oluşturup oluşturmadığının da somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmesi gerekmektedir.

TTK'nın 56. maddesinde ise; haksız rekabet sebebiyle müşterileri, kredisi, meslekî itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kimsenin, fiilin haksız olup olmadığının tespitini, haksız rekabetin önlenmesini, haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını, haksız rekabet yanlış veya yanıltıcı beyanlarla yapılmışsa bu beyanların düzeltilmesini ve tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise, haksız rekabetin işlenmesinde etkili olan araçların ve malların imhasını, kusur varsa zararın tazminini, TBK'nın 58. maddesinde öngörülen şartların varlığında manevi tazminat verilmesini isteyebileceği belirtilmiştir.

TTK’nın 55.maddesinde yer alan “(1) Aşağıda sayılan haller haksız rekabet hallerinin başlıcalarıdır: a) Dürüstlük kuralına aykırı reklamlar ve satış yöntemleri ile diğer hukuka aykırı davranışlar ve özellikle;…1.Başkalarını veya onların mallarını, iş ürünlerini, fiyatlarını, faaliyetlerini veya ticari işlerini yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek,” düzenlemesi uyarınca, bir taciri, onun mallarını, iş ürünlerini, fiyatlarını, faaliyetlerini veya ticari işlerini yanlış, yanıltıcı veya gereksiz yere incitici açıklamalarla kötülemek, eylemi, dürüstlük kuralına aykırı ve haksız rekabet teşkil eden bir davranış olarak değerlendirilmektedir.

Ticari Reklam ve Haksız Ticari Uygulamalar Yönetmeliği'nin 7. maddesinde; reklamların doğru ve dürüst olması, ekonomik ve sosyal sorumluluk bilinci içinde ve haksız rekabete yol açmayacak şekilde hazırlanması, ortalama tüketicinin algılama düzeyi ile reklamın tüketici üzerindeki olası etkisi göz önünde bulundurularak hazırlanması, tüketicinin güvenini kötüye kullanmaması, ya da onun tecrübe ve bilgi eksikliklerini istismar etmemesi,

reklamların, hiçbir konuda tüketiciyi doğrudan veya dolaylı olarak yanıltabilecek ifade ya da görüntüler içeremeyeceği, bu kapsamda resmi tanınma ya da onay, madalyalar, ödüller, diplomalar ve benzeri belgeleri içeremeyeceği, 8. maddesinde; karşılaştırmalı reklamların ancak aldatıcı ve yanıltıcı olmaması, haksız rekabete yol açmaması, rakiplerin mallarını, hizmetlerini, faaliyetlerini veya diğer özelliklerini kötülememesi veya itibarsızlaştırmaması koşullarıyla yapılabileceği, 10. maddesinde;

reklamların hiçbir kişi, kurum veya kuruluşu, ticari ya da mesleki faaliyeti, malı ya da hizmeti, reklamı veya markayı aşağılayamaz, açıkça alay konusu edemez ve benzeri bir biçimde kötüleyemeyeceği hususları hüküm altına alınmıştır.

Dosya kapsamında toplanan delillerden. TTK.’nın 56/d maddesi uyarınca haksız rekabet sebebiyle müşterileri, kredisi, mesleki itibarı, ticari faaliyetleri veya diğer ekonomik menfaatleri zarar gören veya böyle bir tehlikeyle karşılaşabilecek olan kimse, kusur varsa zarar ve ziyanın tazminini isteyebilecektir.

Bu hususu düzenledikten sonra, böyle bir zararın ve özellikle miktarının ispatındaki güçlüğü göz önünde tutan kanun koyucu, eylemin mali bakımdan müeyyidesiz kalmaması için hakime maddi tazminat olarak, davalının haksız rekabet sonucu elde etmesi mümkün bulunan menfaatin karşılığına hükmetmek yetkisini dahi vermiştir. Dosya kapsamında davacı taraf dava dilekçesi ile açıkça haksız rekabet fiilini işleyen davalı tarafın elde ettiği kazancın devrini talep etmiştir.

Mahkememizce maddi tazminat miktarının tespiti için mali müşavir bilirkişiden rapor alınmış, her iki tarafın da defterlerini inceleyen bilirkişi heyetince yapılan bu inceleme sonucunda, bilimsel ve maddi verilerin yokluğunda, davalının haksız rekabeti nedeniyle yoksun kalınan kazancın değerlendirilmesinin ve hesaplanmasının mümkün olmadığı bildirilmiştir. ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/... esas sayılı dosyasında yapılan yargılama sonrasında, davalı şirketin hiçbir açıklama yapmadan müşterilerine göndermiş olduğu kolilerin üzerine "... ..." ibaresini hiçbir açıklama yapmadan eklemesi eyleminin haksız rekabet teşkil ettiğinin tespit edildiği, mahkememizce de dosya kapsamında yapılan değerlendirmede, davalının 2018 yılında birinciliği aldığı, davacı şirketin ise 2019 yılında doğrudan satış markası olarak açıklandığı,

davalının 2018 yılına ait veriler baz alınarak 2019 yılı raporunun gerçekteki farklılık nedeniyle 2020 yılında kullanamayacağı, verilerin 2018 yılına ait olduğunu belirterek kullanılmadığı görülmekle eyleminin haksız rekabet teşkil ettiğine dair tespite iştirak edilmiş ve her ne kadar kanıt yükü kendisinde bulunan ve davalı ile aynı sektörde iştigal eden davacı taraf, TTK.’nın 56. maddesi uyarınca uğradığı zararın karşılığının ne olduğunu kanıtlayamamış ise de, davalının haksız rekabet teşkil eden eylemi nedeniyle satışının düşmesine bağlı olarak zarara uğradığı tabîî bulunduğundan,

mahkememizce TBK.’nın 51/1. maddesi uyarınca uygun bir maddi tazminata hükmedilmesi gerektiği dikkate alınarak haksız rekabet teşkil eden satışların yapıldığı dönem dikkate alınarak 35.320,00TL maddi tazminata hükmedilmiştir. Manevi tazminat talebi yönünden yapılan incelemede. TTK.’nın 56/e maddesi hükmünün yollamasıyla TBK’nın 58. maddesinde açıklanan şartların varlığı halinde, haksız rekabete maruz kalan yararına manevi tazminatın da hüküm altına alınması gerekir.

Anılan hüküm uyarınca, manevi tazminata hükmedilebilmesi için hukuka aykırılığın varlığı yeterli olup, ayrıca kusurun özel bir kasta veya ağırlığa bağlı olması şart değildir. Davalı da tacir olup basiretli şekilde hareket etmek ve ticari işlerinde daha dikkatli ve özenli davranmak zorundadır. Bu zorunluluğunun doğal bir sonucu olarak, ticari menfaatlerin zarara uğratılmasını veya böyle bir tehlikeye maruz kalmasını önleyici davranışlarda bulunması da gereklidir.

Aksi davranış manevi tazminat istemine haklılık kazandırmış olur. Zira TBK.'nın 58. maddesi, daha geniş bir mefhum olan kişilik hakkının ihlali esasına dayandığı halde, TTK.'nın 56. maddesi, sadece ekonomik menfaatin zarara uğratılmasına ve hatta böyle bir tehlikeye maruz kalınmasına işaret etmektedir.

Bu durumda anılan 56 ve 58. maddelerin birlikte değerlendirilmesinden çıkan sonuca göre, hakimin haksız rekabet eylemi dolayısıyla manevi tazminata hükmedebilmesi için davacının ekonomik menfaati yönünden zararın veya tehlikenin varlığı ile kusurun mevcudiyeti yeterlidir. Mahkememizce iştirak edilen ...

Asliye Ticaret Mahkemesinin 2020/... esas sayılı dosyasında haksız rekabet teşkil eden eylemlerin bulunduğu tespit edildiğinden davalının eyleminin hukuka aykırı olduğu belirlendiğine göre, davacı yararına manevi tazminat isteminin koşullarının ilke olarak oluştuğunu anlaşılmış ve davacı yararına somut olayın özellikleri de dikkate alınarak takdiren 20.000,00TL manevi tazminat takdir edilmiş ve davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki gibi karar verilmiştir. (kabul oranı: %14,75)