İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/250 K.2024/496

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili tarafından sunulan 29/04/2024 tarihli dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin, ... Ltd.

Şti.'nin tasfiye memuru olduğunu, şirketin 23.12.2020 tarihinde tasfiyeye girdiğini ve 07.09.2021 tarihinde tasfiye sonu ilan edilerek tasfiyesinin sona erdiğini ve ticaret sicilden terkin edildiğini, müvekkilin, şirketin tasfiye sürecine girmesi üzerine memleketi Malatya'da yaşamaya başladığını ve sorumluluğunda bulunan tüm şirket defter ve belgelerini de muhafaza için beraberinde Malatya'ya götürdüğünü, Şubat 2023 de yaşanan Maraş depreminde müvekkilinin babasından kalma bu evin depremde yıkıldığını ve ev eşyalarının tamamının ve muhafazası için eve taşıdığı şirkete ait tüm ticari defter ve belgeler enkaz altında kalarak zayi olduğunu,

bu nedenlerden dolayı. 2018-2019-2020-2021 yıllarına ait defteri kebir, yevmiye, envanter, karar defteri, ortaklar pay defteri, demirbaş defterleri ile birlikte muhasebe evrakları, fatura, makbuz, ödeme belgelerinin deprem nedeniyle zayi olması taraflarına zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmişlerdir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememizce yapılan yargılama, taraf beyanları, toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; davacının ilgili şirkete ilişkin 2018-2019-2020-2021 yıllarına ait defteri kebir, yevmiye, envanter, karar defteri, ortaklar pay defteri, demirbaş defterleri ile muhasebe evrakları, fatura, makbuz, ödeme belgelerinin deprem nedeni ile zayi olduğu iddiasıyla TTK m.82/7 uyarınca zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgeler sayılmış buna göre, TTK'nın 82. maddesinin 1.fıkrasında; Her tacir; a) Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini,

b) Alınan ticari mektupları,

c) Gönderilen ticari mektupların suretlerini,

d) 64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri,

sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür." şeklindeki düzenlemeyle hüküm altına alınmıştır. TTK'nın 82. maddesinde neler için zayi belgesi verilmesi istenebileceği tahdidi olarak gösterilmemiş, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerden söz edilmiştir. Yine TTK’nın 82. Maddesinin (7) numaralı fıkrasında, “Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir,” hükmü düzenlenmiştir.

Anılan yasa maddesinde zayi belgesi verilmesini gerektiren afet halleri sınırlı şekilde sayılmamış ise de zayi belgesi verilebilmesi için maddede belirtilenler gibi hallerden birinin olayda mevcut olması ve defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir. Ticari defterlerin elektronik ortamda tutulması halinde de aynı düzenleme geçerlidir.

Mahkememizce ... a adresinin bulunduğu belediyeye müzekkere yazılarak dava konusu defterlerin zayi olduğu taşınmazın yıkılıp yıkılmadığının bildirilmesi istenilmiş olup, cevabi yazıda; "...Bahse konu ... Mahallesi ... Sokak No: ... adresi Kentsel Dönüşüm Alanında kalmakta olup, mahallinde yapılan inceleme neticesinde, ... tarafından yıkım işleminin gerçekleştirildiği ve yerine ... konutlarının inşa edildiği tespit edilmiştir..." şeklinde cevap verilmiştir.

Yine Mahkememizce davacı tarafça bildirilen ticari defterlerin basıldığı yerlerin ve tasdik eden noterliklerin bilgileri bildirilmiş olup; ilgili ... Noterliği'ne müzekkere yazılarak; ticari defterlerin noterliklerinde onaylanıp onaylanmadığının araştırılarak Mahkememize bilgi verilmesi istenilmiş olup, cevabi yazıda; "...Noterliğimiz arşiv kayıtları araştırıldığında, mahkemenizce istenilen ...

Ltd.Şti şirketine ait 21/12/2018 tarih ... yevmiye numaralı Yevmiye defteri ... yevmiye numaralı Envanter Defteri ... yevmiye numaralı Kebir Delteri ve yine aynı şirkete ait 24/12/2019 tarih ... yevmiye numaralı Yevmiye Defteri, ... yevmiye numaralı Envanter Defteri, ... Yevmiye numaralı Kebir defterlerinin onaylandığına dair kapak sayfaları Noterliğimiz arşivinde bulunduğu görülmüştür..." şeklinde cevap verilmiştir.

Zayi belgesi verilmesi davaları sonuçları itibariyle sadece davacı taraf yönünden değil, davada taraf olmayan kimseler bakımından da sonuç doğuran dava türlerindendir.

Mahkemece bu tür davalarda yapılacak incelemeler, sadece davacı tarafın iddia ve delilleri ile sınırlandırılmamalı, zayi belgesi verilmesi istenilen belgelerin, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı, TTK'nın 68. maddesinde yazılı afet kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilerek tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği, tasdike tabi defterlerin tasdik edilip edilmediği,

davacıya ait defterler hakkında soruşturma bulunup bulunmadığı ve iddia edilen olayın meydana geldiği yerin tacirin faaliyette bulunduğu yerlerden olup olmadığı hususlarının araştırılarak,olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana gelip gelmediğinin tespiti gerekir (YHGK. 16.03.2016 tarih, 2014/827 Esas, 2016/311 Karar).

Somut olayda; mahkememizce ilgili Noterliğe müzekkere yazılmış olup defterlerin noterliklerinde onaylanıp onaylanmadığı sorulmuş olup, defterlerin onaylandığının bildirildiği, TTK'nın 68. maddesinde yazılı afet kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilerek tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni gösterdiği, iradesi dışında defterlerin depremde zayi olduğu anlaşıldığından davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.