İstanbul 20. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/336 K.2025/118

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Kambiyo Senedinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; ... A.Ş. ...Şubesine ait, keşidecisi ... Ltd., ... çek numaralı, vade tarihi 17/11/2022 olan 25.000,00 TL bedelli dava konusu çek aralarındaki ticari ilişki uyarınca ... San. ve Tic.

A.Ş. tarafından davacı şirkete ciro edilmek üzere kargoya verilmiş fakat bahsi geçen çek kargo şirketinde kaybolduğunu, iş bu çekin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçerek piyasaya sunulması ihtimaline binaen, çekin iptali için tarafımızca 27.10.2022 tarihinde .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin ...

E. Sayılı dosyası üzerinden Çek İptali davası açıldığını, bunun üzerine Mahkemece 23/02/2024 tarihinde ...'ya gönderilen müzekkerede dava konusu çeki ibraz edenin açık kimliği ve adresinin ibraz sonucu yapılan işlem hakkında bilgi verilmesi istendiğini, ... 05.03.2024 tarihli, ... sayılı müzekkere cevap yazısında, 17.11.2022 tarihli, 25.000,00 TL tutarlı ve ... seri nolu çekin ...c.Ltd.Şti. tarafından ... ... Bankası ... ... ...

Sitesi Şubesine ibraz edildiği bildirildiğini, davalının davaya konu çekleri hangi suretle ele geçirdiği de belli olmadığını, davacı şirketle, ciro zinciri içinde isimleri yazılı ciranta arasında ticari veya başkaca bir ilişki bulunmadığını, davacının söz konusu cirantayı tanımadığını beyan ederek; çek bedeli olan 25.000,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davacı şirkete istirdadına karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı tarafa çıkarılan tebligatın davalıya usul ve yasaya uygun şekilde tebliğ edilmesine rağmen davalı taraf davaya cevap vermeyerek ve duruşmalara katılmayarak HMK 128. maddesi gereğince davacının iddialarının tamamını inkar etmiş sayılmıştır.

DELİLLER

.... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas sayılı dosyası, arabuluculuk son tutanağı, ... A.Ş. ...Şubesi'ne ait ... seri numaralı, 17.11.2022 keşide tarihli, 25.000,00-TL bedelli çek sureti, davacı şirketin ticari defter ve kayıtları, ... A.Ş.'nin 10.06.2024 tarihli dava konusu çekin ibraz edildiğine dair müzekkere cevabı, ....'nun 13.06.2024 tarihli dava konusu çekin ibraz edildiğine dair müzekkere cevabı, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememizce yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamına göre; dava yasal dayanağını TTK'nın 792/1 maddesinden alan çek bedelinin istirdatı talebine ilişkindir.

Davacı vekili, dava konusu çekin aralarındaki ticari ilişki uyarınca dava dışı ... San ve Tic A.Ş tarafından davacı şirkete ciro edilmek üzere kargoya verildikten sonra kargoda kaybolduğunu, çekin iptali için .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E. Sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, çek davalı tarafından bankaya ibraz edildiğinden çek istirdadı dava açmak üzere süre verildiğini, verilen süre içerisinde çek bedelinin istirdadı davasının açıldığını, çekin davacı şirketin kaşesi taklit edilerek yetkisiz kişiler tarafından imzalandığını, davalı şirketin çek üzerinde hak sahibi olmadığını belirterek çek bedeli olan 25.000,00 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan istirdadına karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı tarafa usul ve yasaya uygun tebligat yapılmasına rağmen davaya cevap vermemiş ve davayı inkar etmiştir.

Dava zorunlu arabuluculuğa tabi davalardan olup davacı tarafça dosyaya sunulan 31/05/2024 tarihli arabuluculuk son anlaşmazlık tutanağı ile davacı tarafça zorunlu arabuluculuk dava şartının yerine getirildiği ve tarafların anlaşamadığı anlaşılmıştır.

Dava konusu ... A.Ş. ...Şubesine ait, ... çek numaralı, keşide tarihi 17/11/2022 olan 25.000,00 TL bedelli dava konusu çekin keşidecisi dava dışı ... Ltd Şti lehdarının dava dışı ... İnş. San. Tic. Ltd Şti, çekin lehtar cirosu sonrasında sırasıyla dava dışı ... ... San. Tic. Ltd Şti, ... San. ve Dış Tic. Ltd Şti, ... San. Tic. Ltd Şti, davalı ... A.Ş, ... Ltd. Şti ve en son ... San ve Tic Ltd Şti isimli şirkete ciro edildiği, bu haliyle ciro silsilesinin düzgün olduğu, çekin ödeme için ibraz edildiği, banka tarafından çek bedelinin 17/11/2022 tarihinde ödendiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce yapılan yargılama sırasında yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde Mali Müşavir Bilirkişi ... tarafından 02/01/2025 tarihinde düzenlenen bilirkişi raporuna göre. "Davacının 2022 yılı ticari defterlerinin yasal süreler içinde ve usulüne uygun şekilde açılış ve kapanış onamalarının yapıldığı tespit edilmiş olup, sahibi lehine delil olma vasfı Sayın Mahkemenin takdirlerine bırakıldığı, davacı 120. Alıcılar hesap kodu altında dava dışı ... San. ve Tic.

A.Ş. ile olan cari ilişkilerini takip etmekte olup, dava konusu ... A.Ş. bankasının ...Şubesine ait, keşidecisi ...

Ltd. olan ... çek numaralı, vade tarihi 17.11.2022 olan 25.000,00 TL bedelli çekin davacı yanın ticari defterlerinde kayıtlı olduğuna dair bir belge ibraz edilmediği, 04.11.2024 saat 14:10’da yapılan inceleme günü itibariyle davacı tarafından sadece 31.12.2022 tarihli yevmiye defteri kapanış fişi ibraz edildiğinden dava konusu çekin ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı belirlenememiş olup davacı yanın dava dışı şirketten 31.12.2022 tarihi itibariyle 65.000,00 TL bakiye alacaklı olduğu, davalı tarafın ticari defter ve belgelerini ibraz etmediği, dava konusu dava dışı ...

San. ve Tic. A.Ş. tarafından davacı şirkete ciro edilen ... A.Ş. bankasının ...Şubesine ait, keşidecisi ...

Ltd. olan ... çek numaralı, vade tarihi 17.11.2022 olan 25.000,00 TL bedelli çek yönünden yapılan incelemelerde, 04.11.2024 saat 14:10’da yapılan inceleme günü itibariyle davacı tarafından sadece 31.12.2022 tarihli yevmiye defteri kapanış fişi ibraz edildiğinden dava konusu çekin ticari defterlerinde kayıtlı olup olmadığı belirlenememiş olup ibraz edilen yevmiye defteri kapanış fişi incelendiğinde davacı şirketin davalı yan ile bir kaydına rastlanmadığı, öte yandan yine kapanış fişine göre davacının dava dışı ciro eden şirketten 31.12.2022 tarihi itibariyle 65.000,00 TL bakiye alacaklı olduğu görüldüğü,

ancak bu ilişkinin detaylarına dair herhangi bir cari hesap ekstresi, muavin defter kaydı, fatura, teslim belgeleri vb. sair belgelerin ibraz edilmediğinden davacı ile ciro eden şirket arasındaki ticari ilişkinin temeli tam olarak bilinemediği, sunulan banka cevabi yazılarında dava konusu çekin davalı tarafından ibraz ve tahsil edildiği bilgisinin verildiği görülmekle mevcut durum itibariyle dava konu çek bedelinin istirdadının gerekip gerekmediği yönünden hukuki değerlendirme ve Takdir Mahkemenize ait olacağı" şeklinde rapor düzenlenmiştir.

6102 Sayılı TTK'nın 792/1 maddesi "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." hükmünü içermektedir.

Somut davada; davacı, dava konusu çekin aralarındaki ticari ilişki uyarınca dava dışı ...

San ve Tic A.Ş tarafından davacı şirkete ciro edilmek üzere kargoya verildikten sonra kargoda kaybolduğunu, çekteki cironun ve üzerindeki imzanın davacıya ait olmadığını ve sahte olduğunu, davalının çeki iktisabından kötü niyetli olduğunu ve ağır kusurunun bulunduğunu, çekin meşru yetkili hamilinin kendileri olmasına rağmen çek bedelini tahsil edemediklerini, bu sebeple çek bedelinin davalıdan istirdatına karar verilmesini talep etmiştir.

6102 Sayılı TTK'nın 792/1 maddesine göre çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

Davacı, söz konusu madde uyarınca üzerine düşün ispat külfetini yerine getirmesi halinde çek bedelinin istirdatını çeki kötüniyetle veya ağır kusurlarıyla iktisap etmiş olan hamilden talep edebilecektir. Bu haliyle davacının çek bedelinin istirdatını talep etmekte hukuki yararı ve aktif husumet ehliyeti bulunduğu anlaşılmıştır.

Ancak somut davada davalının çeki düzgün ciro silsilesine göre iktisap ettiği anlaşılmış, davacı tarafından davalının çeki kötüniyetle veya ağır kusurlarıyla iktisap ettiğine dair somut, geçerli ve kesin bir delil sunulmamış ve ispat külfeti yerine getirilmediğinden ve davacının menfi tespit talebi de bulunmadığından ciro üzerindeki imza yönünden imza incelemesi yapılmasının sonuca bir etkisi bulunmadığından davacı tarafça davalı aleyhine açılan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalı* Hakim ... · e-imzalı*