İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2019/511 K.2021/509

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile, Taraflar arasında yapılan anlaşmaya göre müvekkilinin sorumluluğunun 18/04/2019'da davalı taraf için ... ve... model kodlarına sahip ürünlerin üretimini tamamlamak ve bu ürünlerin teslimini sağlamak iken, davalı tarafın ise karşılığında müvekkil firmaya 97.518,00 ₺'lik bir ödemeyi yapmayı kabul ettiğini, fakat teslimin sürekli olarak davalı taraftan kaynaklanan gecikmeler taraflar arası irtibatın gecikmeli olarak kurulması ve siparişi istenilen ürünlerle ilgili davalı firmadan müvekkiline teslim edilmesi gereken malzemelerin birden fazla defa yanlış ve eksik teslimi sonucu bir çok kez sekteye uğradığını,

teslimlerin sekteye uğramasının temel sebebinin davalının bir çok defa söz konusu ürünleri yanlış ve ayıplı bir şekilde göndermesinden kaynaklandığını, tarafların 29/04/2019 tarihindeki e-posta yazışmalarından da anlaşılacağı üzere davalı tarafın sipariş konusu ürünlerin üretimi için müvekkiline teslim etmesi gereken çivileri eksik sayıda göndermiş olmasının yanında rengini de yanlış gönderdiğini, yine davalı tarafın göndermesi gereken düğümlerin soyulmuş bir şekilde müvekkiline gönderdiğini, bu sebeple ayıplı ve yanlış gönderilen tüm bu malzemelerin doğru bir şekilde tekrardan müvekkiline tesliminin gerekmiş olduğunu,

söz konusu ayıplı ve eksik mal gönderiminin yalnızca bir kerede yaşanmadığını ve bu gecikmeler sebebi ile bu iki model ürünlerin tesliminin sekteye uğradığını geciken ve teslimi sekteye uğrayan bu iki model ile ilgili sipariş konusu ürünler için müvekkilinin davalı tarafa yöneticisi ile iletişime geçmek istediğinde davalı taraf yöneticisinin seyahatte olduğunu, problemli düğmeler ve aksesuarlardaki gecikmeler sebebi ile ... model kodlu olanının iptal istemiyle karşılaşmış olduklarını,

müvekkilinini davalı ile söz konusu ürünlerin teslim sürecinde birden çok kez doğrudan bilgi almak için iletişime geçmeye çalıştığını fakat davalı tarafça bu isteğinin her seferinde kaba bir tavırla reddedildiğini, mağdur edilen tarafın müvekkili olduğunu, bu mağduriyeti gidermek adına davalı şirket tarafından hiçbir adım atılmadığını, söz konusu ürünlerde fahiş düzeyde indirim talep edilerek yine müvekkilinin mağdur edilmek istendiğini, müvekkili tarafından mağduriyeti gidermek adına 23/05/2019 tarihinde davalıya bir ihtarname gönderdiğini,

iş bu ihtarnameye karşılık olarak davalı tarafından müvekkiline 03/06/2019 tarihli bir ihtarname gönderdiğini ve ...model kodun haiz ürün için anlaşılan tutar üzerinden tekrar indirime gidilmesi durumunda bir anlaşma sağlanabileceğini belirttiğini, 05/08/2019 tarihi itibari ile arabuluculuk nezdinde anlaşmaya varılamadığını, bu sebeple 97.518,00 ₺ tutarlı alacaklarının ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile, Müvekkilinin 1977 yılından beri faaliyet gösteren ve... markası ile hem yurt dışında hem de Türkiye içerisinde 65 mağaza ve bayii ile müşterisine ulaşmakta olduğunu, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında anlaşma uyarınca ...ve...model kodlu ürünlerin davacı şirket tarafından üretiminini gerçekleştirilerek müvekkili şirkete teslimi konusunda tarafların anlaştıklarını ancak davacı tarafın belirlenen tarihte numuneleri gönderemediğini ve ürünlerin belirtilen tarihte teslim edilmediğini, davacı şirketin üretimini gerçekleştirdiği ...model kodlu ürünün hatalı üretildiğini, bu ürün için indirim yapıldığını,

...kodlu ürün için ise indirim talep edildiğini, haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, ticari satımdan kaynaklanan alacak davasıdır. Taraf delilleri toplanmış; ...Vergi Dairesi ve...Vergi Dairesi'ne müzekkere yazılarak davacı ve davalı firmaların 29/04/2019 tarihinden günümüze kadar olan BA-BS Formların celp edilmiş, davacı tarafça taraflar arasındaki yazışmaların suretleri ile karşılıklı olarak keşide edilen ihtarnameler dosyamız arasına alınmıştır.

Tarafların edimlerini yerine getirip getirmediği, ifanın süresinde olup olmadığı, kusurun hangi tarafta olduğu, buna göre davacının davalıdan alacaklı olup olmadığı hususlarında bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiş, dosya Mali Müşavir ...ve Tekstil Mühendisi ...'a tevdii edilmiş olup, 11/08/2020 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Dosya içeriğinde tüm bilgi ve belgeler, e-mail yazışmaları incelendiğinde numune aşamasından üretimin bitiş aşamasına kadar karşılıklı mail yazışmalarının bulunduğunu, ancak üretim detayları hususundaki iletişimin yeterli derecede olmadığını, üretimin takibinde model hazırlama konusunda numune aşamasında tüm detayların netleştirilmediğini, tekstil sektöründe sezonlara göre tema belirlenip satış yapmakta olan davalı türündeki şirketlerde istenen termin tarihleri satışlar için oldukça önemli olduğunu, dolayısı ile oluşabilecek her gecikmenin öngörülerek müşteriye bildirilerek hareket edilmesinin gerektiğini,

sonuç olarak aksesuar temini aşamasında davacı ve davalı tarafın eksikliklerinin bulunduğunu, termin gecikmesi olduğundan davalı tarafın sezona yetişmemesi nedeniyle ürünleri indirimli olarak kabul ettiğini, son aşamada ise davacının istediği indirim oranına itirazı nedeni ile davalının ürünlerden tekinin iptalinin istediğini, her iki modelde üretilen ürünlerde ayıp bulunmadığını, önceden var olan ayıbın mailden anlaşıldığı üzere giderildiğini, her iki model de oluşan gecikmenin nedeni ile satış kaybına uğradıklarının,

her iki modelde oluşan satış kaybına göre davacı tarafından outlet mağazalarda satılabilecek şekilde belirlenen indirimin uygun olduğunu, davacı defterlerine göre davalı taraf ile aralarında herhangi bir cari hesap ilişkisinin olmadığı, alacak ve borç bakiyesinin gözükmediği, her iki modelde üretilen ürünlerde ayıp bulunmadığı, önceden var olan ayıbın mailden anlaşıldığı üzere giderilmiş olduğu, her iki modelde oluşan gecikmenin nedeni ile satış kaybına uğradıkları, her iki modelde oluşan satış kaybına göre davacı tarafından outlet mağazalarda satılabilecek şekilde belirlenen indirimin uygun olduğunu şeklinde görüş bildirmişlerdir.

Tarafların bilirkişi raporuna itiraz etmeleri üzerine kök rapor sunan bilirkişilerden ek rapor istenilmiş olup, 21/12/2020 tarihli ek bilirkişi raporunda özetle.

Yerinde inceleme sırasında aksesuarlar ile ilgili taraflarınca bilgi sorulduğunu ancak boya soyulması olan düğme ve diğer aksesuarlar ile ilgili davacı firmada gösterilebilecek kalite hatası ve renk hatası olan aksesuar kalmadığı sürece üretilip halihazırda kolilerde bekletilen ürünlerden inceleme yapılabileceği belirtildiğini, kök raporda ayıbın bulunamadığı değil ayıbın giderildiğinin belirtildiğini, kök rapora yapılan itirazda gecikmenin sadece fazla adet üretiminden kaynaklandığı tespiti belirtilmiş ise de, kök rapordaki tespitte gecikme sebebi sadece fazla üretime bağlanmadığını,

bilirkişi heyetin verilen ek rapor görevlendirmesi doğrultusunda kök rapora yapılan itirazlara ilişkin cevaplara yapılan teknik incelemelerine ilişkin tespit ve değerlendirmelerin yeniden gözden geçirilmesi ve irdelenmesi sonucunda kök raporda açıklanan tespit ve kanaatlerinde değişiklik olmadığı şeklinde görüş bildirmişlerdir.

Mahkememizin 03/03/2021 tarihli ara kararı uyarınca dosyanın 3 kişilik Tekstil Mühendisi, 1 Borçlar Hukuk alanında uzman ve daha önce görev yapan Mali Müşavire tevdii ile, yeni bir bilirkişi raporu alınmasına karar verildiği ve dosyamızın Tekstik Mühendisi ..., ..., ..., Nitelikli Hesap Uzmanı ... ve Mali Müşavir ...'ın 24/05/2021 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

Davacı tarafça dava konusu ürünler tarafların aralarında anlaştıkları 18.04 yükleme tarihine kadar bitirilmediği ve davalıya teslim edilemediği, bunun sebebinin ise her iki modele ait aksesuarların üretim akışına göre zamanında ve doğru kalitede ve tek seferde davalı tarafından tamamlanmamış olması olduğunu, davalının üretimde kullanılan pantolon çivilerini hem eksik hem de farklı kalitede gönderdiğini, bu durumun üretimin seri bir şekilde ilerlemesini engellediği ve terminin gecikmesini büyük oranda etkilediğini, dava dosyasına her iki tarafından aksesuar sevk irsaliyelerini sunmadığını,

dolayısı ile davalı tarafından aksesuarların ne zaman gönderildiğine dair net bir bilginin mevcut olmadığını, ancak mail yazışmalarından anlaşılacağı üzere aksesuarların imalatın son aşamalarında temin edildiği ve atölyeye çıktıkça ve kullanıma girdikçe eksikliklerin ortaya çıktığını, imalatın işleyişine göre bunun normal bir durum olduğunu, yazışmalardan anlaşıldığı kadarı ile gönderildiği söylenen adet ile sayım adetlerinin uyuşmadığını, bu durum göz önüne alındığında imalatçının eksiği zamanında bildirildiğinin söylenebileceğini,

davalı tarafından herhangi bir ürün kabul edilebilinir % fazlalığı hakkında davacıya verilmiş herhangi bir bilgi dökümüne dosya kapsamında rastlanmadığını, üretim sürecinde muhtelif sebepler yüzünden fire çıkma ihtimali sebebi ile konfeksiyon sektöründe gayet normal bir durum olduğunu, ürünlerin yıkamalı ürünler olduğu da göz önüne alındığında sektörde kabul edilebilinir % dilimi dahilinde üretim yaptığı, davalının eksik aksesuar tesliminin mail yazışmalarından anlaşıldığı kadarı ile 4002 modelinin fazla üretimi(50 adet) sebebi ile deri etiketlerinin eksik kalmasında yaşandığını,

bu durumun davalı aksesuar için olması gayet normal olan fazla üretim opsiyonunu göz önünde bulundurmuş olmamasından kaynaklanmış olduğunu, 4003 modeline ait eksik aksesuar miktarının yüklü adetleri içermesi sebebi ile davalının eksik veya yanlış gönderiminden kaynaklandığını, her iki model içinde gecikmelerin aksesuarların eksik adet ve olması gereken kalitede gelmemiş olmasından kaynaklandığını, aksesuarların planlama, tedarik ve kalite kontrolünün sorumluluğunun davalıda olduğu göz önüne alındığında gecikmelerin davalıdan kaynaklandığını,

dosya kapsamına söz konusu ürünlerle ilgili kalite kontrol raporları dosya kapsamına sunulmadığı için ayıp taraflarınca tespit edilememişse de, davacı tarafça ...kodlu ürünlerin hatalı üretildiği mail yazışmalarında kendilerince de kabul edildiğini,08.2020 tarihli bilirkişi incelemesinde herhangi bir ayıba rastlanmadığı muhtemelen ürünlerin tamir edilmiş olduğu tespiti, 13.05 tarihli davacının mailinde ürünlerin tamir edildiğinin bilgisinin verildiğini, ancak taraflarca anlaşmaya varılan 18.04 yükleme tarihinde ürünlerin tamiratının yapılmadığını, davacının 29.04 tarihindeki mailinde "bu modeli,

cep ağızlarının 3 cm dikerek mi yoksa mevcut şekli ile mi sevk edileceğinin sorulduğu" göz önüne alındığında 29.04 da halen ürünlerin ayıplı olduğu ve 29.04 da davacı tarafından 45 ₺ fiyatın bu model için kabul edildiği göz önüne alındığında, davalının indirim talebinin bu model için haklı olduğunu, davalının ...modeli için ürünün gecikmesinde ana etken sebebinin aksesuarların doğru kalite ve adet ve tam takım olarak sevk edilmemiş olması sebebi ile davalı tarafından ürün iptalinin haklı bir nedene dayandırılmadığını,

... siparişi için ürünlerin davacı tarafından teslim edilmemesi durumunun gerçekleri göz önüne alındığında bu sipariş ile ilgili davalının %100 kusur atfedilebilineceği, ...siparişi için ise davalının %100 kusurlu olduğunu, nihai olarak dava tarihi itibariyle davacının davalıdan 97.518,00 ₺ alacaklı olduğunu, alacak için dava tarihine kadar 6.111,13 ₺ faiz hesaplandığını şeklinde görüş bildirmişlerdir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı ile davalı arasında muhtelif miktarda 4002 ve 4003 kodlu iki ayrı tekstil ürünlerinin dikimi konusunda sözleşme akdedildiği hususunda taraflar arasında bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık davalının sipariş ettiği ve davacının dikimini üstlendiği ürünleri süresi içinde teslime hazır hale getirip getirmediği, davalı yanca dikilecek ürünler ile ilgili olarak malzemelerin zamanında davacıya teslim edilip edilmediği, tarafların edimlerini zamanında ve eksiksiz şekilde yerine getirip getirmediği, buna göre sözleşmenin feshinde kusur durumları ile davacının davalıdan dava dilekçesinde belirtilen tutar kadar alacaklı olup almadığı hususlarındadır.

Dava dosyasının incelenmesinden yanlar arasında yazılı bir sipariş sözleşme bulunmadığı sabittir. Bilirkişi raporununda bahsedildiği üzere davacının üretimi zamanında bitirebilmesi ve ürünleri teslim edebilmesi için davalı üretim içi gerekli olan malzemeleri davacıya süresi içinde teslim etmek zorundadır. Bu konudaki sorumluluk davalıya aittir. Taraflar arasındaki mail yazışmalarından yükleme tarihinin değiştirilmesi konusunda konuşmaların geçtiği görülmektedir.

Yazışmalar detaylı incelendiğinde yükleme tarihindeki gecikmenin davalının sipariş adetlerini net olarak zamanında belirtmemesinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Ürünler ile ilgili numune terminleri ile ilgili olarak davacı tarafça davalıya üretimi yapılan ürünlere dair ölçü, renk, efekt gibi bilgilerin sorulmuş, davacıya gerekli bildirimlerin yapılmaması nedeni ile davacı yanca kumaş alımları yapılamamıştır.

Davacı yanca üretimde kullanılacak aksesuarların ise yine 27.03.2019 tarihinde dahi davalı yanca davacıya bildirilmediği belirlenmiştir. Ürünlerin dikiminde kullanılacak aksesuarlara ilişkin eksiklikler yine 25.04.2019 tarihi dahil davalı yanca davacıya teslim edilmemiştir.

Öyle ki davalının, aksesuarlara ilişkin 29.04.2019 tarihinde ...tarafından kendilerine yanlış renkte rivet çivisi gönderildiği, bu nedenle kullanamadıkları, adresin bildirilmesi halinde hemen doğru çivileri gönderecekleri yönündeki davacı hitaben gönderdiği yazışmalardan davalının belirtilen tarih itibariyle davacı yanca üretimde kullanacakları aksesuarları temin edemediği ve davacıya teslim edemediği tespit edilmiştir.

Taraflar arasında önceden yükleme tarihinde değişikliğe gidilerek 18.04.2019 tarihinde mutabık kalınmasına karşın 25.04.2019 tarihinde dahi davalının malzeme eksikliklerini tamamlayamadığı, dolayısıyla teslimattaki gecikmenin davalıdan kaynaklandığı görülmektedir.

Davalı üretime girecek ürün ile ilgili davacıya gerekli aksesuar teslimini zamanında, olması gereken kalitede yeterli adette temin etmesi, aksesuarların dikim metodlarını ve miktarını net kriterler ile bildirmesi gerekirken bu konulardaki yükümlülüklerine uymamıştır. Davacı ise bu yükümlülüklerini ihlal ettiğini davalıya mail yoluyla bildirmiştir.

Davalı her ne kadar davacı yanca fazla üretim yapıldığı, aksesuarların bu nedenle eksik kaldığı iddiasında bulunmuş ise de bilirkişi raporuna göre tekstil sektöründe belli bir yüzde oranında fazla üretim yapmanın olağan planlama dahilinde olduğu, zira yıkamalı ürünlerde yıkama sonrası oluşabilecek hataların bu şekilde tolere edildiği, sürekli tekstil işi ile iştigal eden davalının bunu bilmemesinin mümkün olmadığı, buna göre 50 adet yapılan fazla üretimin terminde bir gecikmeye neden olmayacağı bildirilmiştir.

Davalının gecikmesine kendi eylemlerinin neden olduğu, buna göre ürünler ile ilgili olarak indirim talebinde bulunması da yerinde görülmemiştir. Sonuç olarak üretilecek ... kodlu ürünün fiyatı konusunda taraflar anlaşmış olmasına karşın davalı ürünleri teslim almamıştır. ... kodlu ürünün zamanında teslim edilememesinden kaynaklanan sorumluluk ise yukarıda açıklandığı üzere davalıya aittir.

Davacı davasını taraflar arasındaki yazışmalar ile ticari defterler vasıtasıyla ispat etmiştir. Dava miktar itibariyle senetle ispat kuralı içinde kalmakla birlikte uyuşmazlığın dosyadaki yazılı deliller ile çözüme kavuştuğu, davalının tanık dinletmek istediği hususların zaten teknik inceleme, yazışmalar ve bilirkişi raporu ile ortaya konulduğu anlaşılmakla davalının tanık dinletme talebi yerinde görülmemiştir.

Bilirkişi raporu ile davacının davalıdan talep edilen kadar alacaklı olduğu belirlenmiştir.

Davalı alınan bilirkişi raporuna itiraz ile raporlar arasında çelişki olduğu itirazında bulunmuş ise de son bilirkişi raporunun önceki kök ve ek rapordaki eksiklikleri gidermesi ve uyuşmazlığı aydınlatması, ayrıca hüküm kurmaya ve yasa yolu denetimine elverişli olması dikkate alınarak yeniden bilirkişi incelemesine gerek görülmemiş, davacının davasının sübuta erdiği vicdani kanısına varılmıştır.

Davacı 23.05.2019 tarihli ihtarname ile davalıya ihtarda bulunmuş ve bu ihtarname 27.05.2019 tarihinde davalıya tebliğ edilmiştir. Böylece 27.05.2019 tarihi temerrüt tarihi kabul edilmek sureti ile davacının davasının yanların tacir olduğu da dikkate alınarak avans faizi ile birlikte kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis etmek gerekmiştir.