İstanbul 21. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/182 K.2025/354

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Tarafların Talepleri

Davacı vekilinin 23/03/2021 tarihli dava dilekçesinde özetle: Davalı ile müvekkili şirketin 24.08.2015 tarihli 5 yıl süreli Bayilik sözleşmesi imzaladığını, 24.08.2015 tarihli LPG ile çalışan karayolları taşıtları için ikmal istasyonu Bayiliği Sözleşmenin normal şartları altındaki sona erme tarihi 24.08.2020 olduğunu, davalı tarafından ....

Noterliği’ nin 23.05.2019 tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalı ile imzalanan bayilik sözleşmesinin hukuki gerekçe gösterilmeksizin tek taraflı olarak feshedildiğini, sözleşme tek taraflı ve haksız yere süresinden önce feshedildiğinde müvekkili şirketin sözleşmeden kaynaklı tazminat talep hakkı doğduğunu belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile. Kar mahrumiyeti olarak bilirkişi tarafından hesaplandığında arttırılmak üzere şimdilik 3.000,00 TL.

Cezai şart olarak bilirkişi tarafından hesaplandığında arttırılmak üzere şimdilik 5.000,00 TL, olmak üzere şimdilik toplam 8.000,00 TL. ‘nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiz oranı üzerinden faizi ile birlikte davalıdan tahsilini, masraf ve ücreti vekaletin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmitir 10.03.2021” şeklinde talepte bulunmuştur.

Davalı vekilinin 25.05.2021 tarihli cevap dilekçesinde özetle: imzalanmış bayilik sözleşmesinin fesih sebebinin sahibi bulunduğu akaryakıt istasyonunda ticari faaliyetinin son bulması olduğunu, bu fiili durumun müvekkili şirket tarafından 23.05.2019 tarihinde keşide edilen fesih ihtarnamesinde davacı tarafa açık olarak beyan edildiğini, müvekkili şirketin zaruretler ve mücbir sebepler doğrultusunda ticari faaliyetini sonlandırdığını, akaryakıt istasyonunu terk etmek zorunda kaldığını, bu nedenle bayilik sözleşmesini feshettiğini belirterek davasının esastan reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

B.Uyuşmazlık, Deliller, Delillerin Değerlendirilmesi ve Gerekçe

Dava tazminat davasıdır. Uyuşmazlık konusunun davacı şirket ile davalı arasında akdedildiği belirtilen sözleşmenin haksız nedenle feshedilip feshedilmediği, davacının bu fesih nedeni ile zararının bulunup bulunmadığı eğer zarar hasıl olmuş ise bu zararın miktarı, cezai şartın şartlarının oluşup oluşmadığı, kar mahrumiyeti doğup doğmadığı ve talep edilen tazminat kalemlerinin hesabına dair olduğu, karşı dava yönünden ise davalı karşı davacı tarafça ödenen 20.000 TL lik bedelin iadesi şartlarının oluşup oluşmadığı hususlarında toplandığı anlaşılmaktadır.

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla mahkememizin ön inceleme duruşmasında dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiştir. Dava şartlarına ilişkin eksik ve incelenmesi gereken ilk itiraz bulunmadığı anlaşıldıktan sonra tarafların sulh olma imkanı bulunmadığından uyuşmazlık noktaları belirlenip tahkikat aşamasına geçilmiş, deliller toplanıp bilirkişi raporu alınmak suretiyle sonuca gidilmiştir.

Mahkememizce seçilen nitelikli hesap uzmanı bilirkişi ..., Akaryakıt bilirkişi ...ve Mali müşavir bilirkişi ...28.07.2023 tarihli bilirkişi raporunda. Asıl davada. Kar kaybı ve Ceza Koşulu Davacı ... A.Ş.’nin incelenen 2019 yılı yasal ticari defterlerinin.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 64-65 maddeleri ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 215 – 226 numaralı ticari defterlere ilişkin madde hükümlerine, muhasebe uygulamaları genel tebliğine uygun esaslarda ve usulüne göre tutuldukları, açılış kapanış tasdiklerinin kanuni sürelerinde yapılmış, onaylı oldukları, ticari defterlerin birbirini doğruladığı ve sahipleri lehine delil olma niteliklerinde olduğu, Taraflar arasında 24.08.2015 tarihli 5 yıl süreli LPG ile Çalışan Karayolu Taşıtları İçin İkmal İstasyonu Bayiliği Sözleşmesi imzalandığı,

davalı şirket tarafından sözleşmenin günün ekonomik koşulları gereği bayilik sözleşmesinin akdedildiği otogaz istasyonundaki ticari faaliyetinin sonlandırma kararı aldığı, “ticari faaliyetine son vermesi” sebebiyle tek taraflı olarak sözleşmenin fesih edildiği, feshin haksız olduğu sonucuna varılması halinde davacı şirketin kar mahrumiyeti ve ceza koşulu alacağı talebinin doğacağı, kar mahrumiyeti hesabı için gerekli verilerin dosya kapsamında bulunmadığı bu nedenle bu talep yönünden hesaplamanın yapılamadığı,

feshin haksız olması halinde davalı – karşı davacı şirketin davacı – karşı davalı şirkete 248.614,10-TL cezai şart bedeli ödemesi gerektiği (.... Noterliği’nin 28.05.2019 tarihli ... yevmiye sayılı ihtarnamesinin tebliği tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte (tebliğ tarihi tespit edilememiştir.), feshin haklı olduğu sonucuna varılması halinde davacı - karşı davalı şirketin davalı – karşı davacı şirketten alacağının bulunmayacağı, Karşı davada.

Teminat iadesi feshin haksız olduğu sonucuna varılması halinde davalı – karşı davacı şirketin teminat iadesini talep edemeyeceği, aksi halde feshin haklı olduğu sonucuna varılması halinde davalı – karşı davacı şirketin davacı – karşı davalı şirketten teminat iadesini talep edebileceği, teminat bedeli olan 20.000-TL’nin 10.08.2020 talep tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile davalı – karşı davacıya iadesinin gerekeceği mütalaa edilmiştir.

İtirazlar üzerine bilirkişi heyeti 01/03/2023 tarihli ek raporunda özetle.

İtirazlar üzerine bilirkişiler ek raporda, Sözleşmenin 32. Maddesi; bayinin süresinden önce haksız olarak bayilik sözleşmesini erken feshetmesi veya exengazın bayinin sözleşmeye aykırı davranışı sebebiyle feshetmesi halinde, B maddesi gereğince 32/a maddesinde yer alan yükümlülükten ayrı olarak; bayinin ... dan LPG alım yapacağı dönem içinde LPG alımının en yüksek olduğu LPG miktarının fesih tarihindeki perakende satış fiyatı ile çarpımı sonucu bulunacak bedeli cezai şart olarak Bayi ... ödemeyi kabul ve taahhüt eder yazmaktadır.

Buna göre bayinin alım yaptığı dönem içinde 2017yılı haziran ayında Toplam 32.600 kg karşılığı 63.896.litre LPG aldığı tespit edilmiştir. günlük perakende satış fiyatı ve sözleşmenin 32 b maddesine göre 63.896 Litre *4.06 TL= 259.417,76 TL cezai şart söz konusudur.

İtirazlar üzerine bilirkişi heyeti 26/02/2024 tarihli ek raporunda özetle; Kök raporda yapılan tespitlerde değişiklik yapılmasını gerektirir durum bulunmadığı, Davacı/karşı davalı ... Tic. ve Nakliyat A.Ş’nin mevcut belgelerle yapılan kar kaybı hesabında; mahrum kalınan elde edilebilecek kar kaybı hesabının 11.781-TL olacağı, Ceza Koşulu bedeli hesabının 248.614,10-TL olacağı mütalaa edilmiştir.

İtirazlar üzerine bilirkişi heyeti 23.05.2024 tarihli ikinci ek raporunda; davalı ...’ın ticari işletmesini kapatmasının ekonomik anlamda bir zorunluluk olduğu, özellikle son 1 yıl içerisinde azalan ivme ile satış litre miktarlarında önemli düşüşler meydana geldiği, bu satış litre miktarları ile işletmenin ekonomik durumunu olumsuz olarak etkilediği ve işletmenin devamını sağlar nitelikte olmadığı tespit edilmiş olup davalı Çamsan’ın feshe dayanak gösterdiği ticari faaliyetlerini sonlandırma nedenlerin yerinde olduğu heyetçe mütalaa edilmiştir.

Tüm dosya kapsamı bir arada değerlendirildiğinde; taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesinin davalı karşı davacı tarafından feshedildiği, davalı karşı davacının ticari defter ve kayıtları incelendiğinde son 1 yıl içerisinde azalan ivme ile satış litre miktarlarında önemli düşüşler meydana geldiği ve bu durumun işletmenin ekonomik durumunu olumsuz olarak etkilediği, davalı karş ıdavacının ticari faaliyetlerinin işletmenin devamını sağlar nitelikte olmadığı anlaşılmakla davalı karşı davacının sözleşmeyi feshinin haklı nedenle olduğu değerlendirilmiştir.

Davalı karşı davacının sözleşmeyi haklı nedenle feshetmiş olması sebebiyle davacı karşı davalının davalı karşı davacıdan sözleşenin haksız feshine ilişkin talepte bulunamayacağı değerlendirilerek esas davanın reddine karar verilmiştir.

Karşı dava bakımından ise davaya konu sözleşmenin davalı karşı davacı yanca haklı nedenle feshedildiği değerlendirildiğinden davacı karşı davalının davalı karşı davacıdan aldığı teminatı iade etmesi gerektiği değerlendiirlmiş 20.000,00TL nin 10/08/2020 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davacı karşı davalıdan alınarak davalı karşı davacıya verilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır