İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/469 K.2025/327

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. "Müvekkil şirket ile davalı şirket arasında "..." markasının kullanımına ilişkin Franchise sözleşmesi imzalanmıştır. Franchise Sözleşmesi uyarınca tarafların birtakım yükümlülükleri bulunmaktadır.

Davalı şirketin Franchise sözleşmesi uyarınca asli yükümlülükleri özet olarak işletme/restaurantın iç ve dış dizaynı, dekorasyonu, işletmeye hazırlanacak şekilde kurulmasına yardımcı olmak, bu kapsamda projelendirmenin yapılması ve onaylanması, demirbaş eşya, donanım ve ekipmanların vs. Sağlanması, gerekli eğitimlerin verilmesi, sistemin etkin, verimli bir şekilde yürümesi için gerekli olan her türlü yardımı yapmaktır.

Müvekkil şirket, Franchise Sözleşmesi uyarınca tüm yükümlülüklerini eksiksiz olarak yerine getirmiştir. Ancak davalı şirket, sözleşmesel yükümlülüklerini yerine getirmemiş, müvekkil şirketin yazılı ve sözlü taleplerine hiçbir şekilde dönüş dahi yapmamıştır.

Müvekkil şirket, restaurantın işletmeye hazırlanacak şekilde kurulması amacıyla hazırlanan plan, mutfak yerleşimlerine, hazırlanan projelere, projelerin çalışmalarına vb. hususlara dair onay ve bilgi almak için davalıya göndermiş olduğu maillere/yazışmalara hiçbir şekilde dönüş alamamıştır. Müvekkil şirket yine de iyi niyetli bir şekilde, davalı şirketten dönüş beklemiştir.

Davalı şirket, müvekkil şirketin iyi niyetli tutumuna hiçbir şekilde karşılık vermemiş olduğundan müvekkil şirket tarafından ... 59.Noterliği'nin ... tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesiyle sözleşmeden dönmüş ve davalıya ödenen bedellerin iadesi için yasal yollara başvurulacağı ihtar edilmiştir. Akabinde müvekkil şirket tarafından davalıya Franchise Sözleşmesi kapsamında ödenen bedellerin iadesi için eldeki davaya konu icra takibi başlatılmıştır. Davalı/Borçlunun ...

33.İcra Müdürlüğü'nün ... E. Sayılı icra dosyasına yapmış olduğu haksız ve mesnetsiz itirazının iptaliyle, takibin devamına karar verilmesine, işleyecek faizleri ve ferileri ile birlikte takibe konu alacağın davalıdan tahsiline, Davalının/Borçlunun itirazı kötü niyetli ve müvekkil şirketin alacağını sürüncemede bırakmak amaçlı yapıldığından davalı/borçlu aleyhine %20’den aşağı olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine,

yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı/borçlu tarafa yükletilmesine karar verilmesini..." talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; "Davacı yanın müvekkil firmaya 1.000.000 TL gibi bir ödemesi olmamıştır. Davacı firamanın müvekkil firmadan alacaklı olduğunu kabul anlamına gelmemek ve aşağıda ayrıntısı açıklanacağı üzere; davacı yanca franchise sistemi'ne giriş bedeli olarak ödenmesi gereken 1.000.000TL'nin sadece 500.000 TL'si ödenmiş, bakiye 500.000 tl ödenmemiştir. Sözleşme maddeleri gereğince davacı, müvekkil adına tescilli "..." markasının Franchise sistemi içerisine giriş bedeli olarak, sözleşmenin imzalanması ile birlikte 500.000,00-TL nakit, yine eş zamanlı olarak 500.000,00-TL değerinde 6'şar ay vadeli iki eşit tutarlı çek ile ödeme yapılarak franchise giriş bedeli ödemeyi taahhüt etmiştir.

Buna karşılık sözleşmenin imza tarihinde müvekkil firmaya taahhüt edilen ödeme gerçekleştirilmemiştir.

Sözleşmenin imzası üzerinden geçen uzun zamana rağmen davacı yanca yükümlülüklerin yerine getirilmemesi üzerine müvekkil firma tarafından davacı firma aleyhine ... 5.Noterliği'nin ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edilerek edimlerini yerine getirmesi aksi takdirde sözleşmede düzenlenen müeyyide maddelerinin uygulanacağı ihtar edilmiştir.

İhtarnamenin davacıya ulaşmasından sonra davacı firma tarafından ödenmesi gereken 500.000 TL'lik kısım ödenmiş ancak ödemesi gereken franchise sistemi'ne giriş bedelinin bakiye 500.000 TL'lik kısmı ödenmemiştir.

Buna karşılık müvekkil firma tarafından, davacıya ait işletmenin projesinin derhal hazırlanması noktasında ilgili mimarlık firması davacıya firmaya yönlendirilmiş, davacı firmanın da görüş ve talepleri doğrultusunda proje hazırlanmış ve davacı firma ile paylaşılmıştır.müvekkil firma proje masrafları için 200.000.00 TL ödemiştir.

Daha kolay anlaşılması bakımından Davacı tarafından sözleşmenin imzası ile birlikte 1000.000.00 tl ödeneceği taahhüt edildiği halde ödenmemiş, aradan geçen uzun zaman sonrasında sadece 500.000 TL ödenmiş, üstelik müvekkil firma davacının işletmesinin projelendirilmesi için 200.000.00 TL de para harcamıştır.

Yasa ve usule aykırı iş bu davanın reddine, Sayın Mahkeme aksi kanaatte ise müvekkilin uğradığı zararlar ve alacakların tespiti ile var ise davacı alacağından takas-mahsupuna, Davacının kötü niyetli takibi nedeniyle aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı aleyhine yükletilmesine karar verilmesini..." savunmuştur.

DELİLLER

... 33.İcra Dairesi'nin ...E.sayılı dosyası, 11/03/2024 tarihli bilirkişi raporu, 19/03/2024 tarihli bilirkişi raporu, franchise sözleşmesi, tarafların hesap dökümleri ve tüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; sözleşmeden kaynaklı olarak davalı aleyhine başlatılan icra takibine yapılan itirazın İİK 67. madde uyarınca iptali talebine ilişkindir.

Uyuşmazlık; Taraflar arasında ihtilafsız olan franchise sözleşmesinin davacı tarafından haklı nedenle feshedilip edilmediği ,davacını ödediği yatırım bedelinin sözleşmenin feshi nedeniyle iadesini talep edip edemeyeceği hususlarına ilişkindir.

TBK 125/3. maddesi uyarınca sözleşmeden dönme halinde taraflar karşılıklı olarak ifa yükümlülüğünden kurtulurlar ve daha önce ifa ettikleri edimlerin iadesini talep edebilirler.

... 33.İcra Dairesi'nin ... takip sayılı dosyasının incelenmesinde; alacaklısı ...A.Ş. tarafından, borçlu ... A.Ş. aleyhine 1.000.000,00TL asıl alacak, 187.951,39TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 1.187.951,39TL'nin icra takip tarihinden itibaren asıl alacağa işleyecek reeskont faizi işletilmek kaydı ile tahsili talebi ile ilamsız icra takibi başlatıldığı, yasal süresinde borçlu vekilinin borca ve fer'ilerine itiraz ettiği, itiraz sonucunda icra takibinin durduğu, iş bu itirazın iptali davasının mahkememize İİK.m.67 hükmü uyarınca 1 yıllık yasal süresi içerisinde açılmış olduğu anlaşılmıştır.

... Asliye Ticaret Mahkemesine yazılan talimat doğrultusunda davalı yanın ticari defter ve kayıtları üzerinde yapılan inceleme neticesinde tanzim edilen 11/03/2024 tarihli raporda özetle.

"Davalı şirket yasal defter beratlarının yasal sürelerinde oluşturulduğu sahibi lehine delil vasfı taşıdığı, Taraflar arasında akdedilen 21.04.2021 tarihli Franchise sözleşmesi kapsamında davalı şirket tarafından davalı şirket adına 1.000.000,00 TL'lik fatura tanzim edildiği Fatura bedellerine karşılık davacı şirket tarafından sözleşme kapsamında 500.000,00 TL ödeme yapıldığı, Davalı şirket tarafından tanzim edilen 22.04.2021 tarih ... nolu 1.000.0000,00 TL bedelli faturaya karşılık davacı şirket tarafından 19.01.2023 tarih ... no.lu 1.000.000,00 TL bedelli iade faturası tanzim edildiği,

bahse konu faturaya karşılıl davalı şirket tarafından da davacı şirket adına 27.01.2023 tarih ... no.lu 1.000.000,00 TL bedelli iade faturası tanzim edildiği, Davacı şirket tarafından yapılan 500.000,00 TL'lik ödeme ve taraflar arasında karşılıklı olarak tanzim edilen iade faturaları sonrasında davalı şirketin takip tarihinde davacı şirketten 500.000,00 TL alacaklı olduğu..." rapor edilmiştir.

Bilirkişi heyetinden alınan 19/03/2024 tarihli raporda özetle.

"Davacı şirkete ait ticari defterlerin usulüne uygun olarak tutulmuş olduğunun tespit edildiği, taraf şirketler arasında 21.04.2021 tarihinde imzalanan “...” markasına ilişkin Franchise Sözleşmesi bulunduğu, sözleşmenin davacı şirket tarafından Franchise Alan sıfatıyla ve davalı şirket tarafından Franchise Veren sıfatıyla imzalanmış olduğu, sözleşme süresinin işletmenin fiilen açıldığı tarihten itibaren 5 yıl süre için geçerli olduğunun ve Franchise Alan tarafından 01.08.2021 tarihine kadar faaliyete başlanmamış olması durumunda 5 yıllık süre başlangıcının 01.08.2021 tarihi kabul edileceğinin kararlaştırıldığı,

Sözleşmenin 2.7 ve 5.1 maddeleri ile; davacı şirket tarafından davalı şirkete Franchising sistemine giriş bedeli olarak 1.000.000,00 TL ödeneceğinin belirlenmiş olduğu, Davacı şirket tarafından keşide edilen ... 59. Noterliğinin ... tarih ... yevmiye numarası ile tasdikli İhtarname ile davalı şirkete; “...işbu ihtarnamede ve ...

59. Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde anılan sebeplerle, her türlü dava, talep, beyan haklarımız ile fazlaya ilişkin tüm haklarımız saklı kalmak kaydıyla müvekkil şirketin tarafınızla imzalamış olduğu “...” markası kapsamındaki Franchise Sözleşmesi” nden döndüğünü, tarafınıza ödenen tüm bedellerin iadesi ile müvekkil şirketin uğramış olduğu her türlü zararların tazmini için aleyhinize yasal yollara başvurulacağını ve bu kapsamda tüm masraflar ile vekalet ücretinin tarafınıza ait olacağı hususunu ihbar ederiz.” şeklinde bildirim yapılmış olduğu,

söz konusu ihtarnamenin davalı şirkete 19.01.2023 tarihinde tebliğ edilmiş olduğu, Davacı şirketin ticari defterlerinde.

Davalı şirket tarafından tanzim edilen 22.04.2021 tarihli 1.000.000,00 TL tutarlı İsim Hakkı Bedeli faturasının kayıtlı olduğu, davalı şirkete yapılan 30.04.2021 tarihli 250.000,00 TL ve 13.07.2021 tarihli 250.000,00 TL ödemelerin ve 10.11.2021 tarihinde teslim edilen 500.000,00 TL bedelli çek ile yapılan ödemenin kayıtlı olduğu, Davacı şirket tarafından tanzim edilen 19.01.2023 tarihli 1.000.000,00 TL tutarlı İade Faturasının kayıtlı olduğu, takip tarihi itibarıyla davalı şirket cari hesabının 1.000.000,00 TL borçlu durumda olduğu, Davacı şirketin kendi ticari defter kayıtlarına göre.

20.01.2023 takip tarihi itibarıyla davalı şirketten 1.000.000,00 TL alacaklı durumda olduğu, Taraflar arasındaki sözleşmenin ifasında davalının alacaklı temerrüdüne düşmüş olduğu, ifaya hazırlık fiillerinin yerine getirilmesi için davalıya davacı tarafından uygun süre verilmiş olduğu, davalının alacaklı temerrüdüne devam ettiği, bu nedenle davacının TBK m. 110 uyarınca dönme hakkını kullanmış olduğu, dönme hakkının kullanılması ile davacı ödemesinin davalının malvarlığında sebepsiz zenginleşme teşkil ettiği..." rapor edilmiştir.

Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre; taraflar arasında 21.04.2021 tarihinde “...” markasına ilişkin Franchise Sözleşmesi imzalandığı, davacı tarafça iş bu sözleşme kapsamında davalı yana ödenen bedellerin iadesi talebiyle başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali talebiyle iş bu davanın açılmış olduğu anlaşılmıştır. İlgili sözleşmeyi davacı yan franchise alan, davalı yan ise franchise veren sıfatıyla imzalanmıştır.

Sözleşme süresi ise işletmenin fiilen açıldığı tarihten itibaren 5 yıl olarak belirlenmiştir.

Sözleşmenin 2.7 ve 5.1 maddeleri ile; davacı şirket tarafından davalı şirkete franchising sistemine giriş bedeli olarak 1.000.000,00 TL ödeneceğinin belirlenmiş, davalı yanın ticari defter ve kayıtları ile davacı yanın ticari defter ve kayıtları ile de sabit olduğu üzere sözleşme bedeli olarak belirlenen 1.000.000,00 TL'nin 500.000,00 TL'lik kısmının davacı tarafça peşin olarak ödenmiştir.

Yine her iki tarafın beyanları ile kabul edildiği üzere davacı tarafça 500.000,00 TL'lik çekte davalı yana teslim edilmiş, davacı tarafça, keşide edilen ... 59. Noterliği'nin... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile sözleşmeden dönülerek ödenen bedellerin iadesi davalı yandan talep edilmiştir. Davacı yanca sözleşmeden dönülerek bedellerin iadesinin talep edilmesi içen sözleşmenin feshinin haklı nedene dayanması gereklidir.

Taraflar arasındaki sözleşmenin tarihi 21.4.2021'dir.

Dosyada içeriğindeki 28.12.2021-21.04.2022 tarihleri arasında yazışmalardan anlaşıldığı üzere davacı tarafça restauranta ilişkin olarak davalının bir takım hazırlık fiillerini yapmasının talep edildiği, yine Nisan 2022 tarihinde de sürecin ilerlemediği hususunun davalı yana bildirildiği ancak davalı tarafça bu taleplere ilişkin olarak yanıp verilmediği, sürecin davalı tarafça yürütülmesi gereken kısmının tamamlanmadığı, dolayısıyla davalı yanın sözleşme kapsamındaki edimlerini yerine getirmediği,

bu nedenle davacı yan lehine sözleşmeden dönme ve sözleşme bedeli olarak ödenen miktarın iadesine ilişkin koşulların oluştuğu, dolayısıyla davalı yanın icra takibine yapmış olduğu itirazın yerinde olmadığı ve davanın kabulünün gerektiği ancak yargılama sürecinde takibe ve davaya konu 500.000,00 TL'lik çekin davalı tarafça iade edildiği ve bu miktar açısından davanın konusuz kaldığı anlaşılmakla 500.000,00 TL'lik çek açısından esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına, bakiye 500.000,00 TL açısından takibe yapılan itirazın iptaline,

takip tarihi itibariyle alacağın likit ve hesaplanabilir bir alacak olması nedeniyle davacı lehine % 20 oranında icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Katip · ... · ¸e-imza Hakim · ... · ¸e-imza