İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/222 K.2025/41

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamaları sonunda :

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle;

"Davalı ...'nün özel güvenlik hizmeti alım işi davalı idare ile müvekkil şirket arasında akdedilen sözleşme kapsamında 12/02/2011-31/12/2011 tarihleri arasında müvekkil şirket tarafından yapılmıştır. Davalı idare tarafından, bahsi geçen düzenlemeler hilafına bir hesaplama yapılarak her ayın sonunda müvekkil şirketin hakedişi eksik ödenmiştir.

Müvekkil şirketin ihaleye teklif verdiği tarihteki asgarî ücret üzerinden % bazlı hesaplamalar yapılarak personel bazında teklif fiyat oluşturulmuştur. Davalı idare, personel bazında oluşturulan bu hesaplamalara, yalnızca asgarî ücrete yapılan artışı dâhil ederek hakediş ödemesi yapmıştır. Hizmet sözleşmesi kapsamında müvekkil şirket tarafından 268 personel istihdam edilmiştir.

Bu sayı ihale dönemi içerisinde davalı idarenin isteğine göre zaman zaman değişiklik göstermiş olsa da her aya göre çalıştırılan personel sayısı davalı idareden istenilecek idarî işlem ve ihale dosyası, aylık hakediş dosyalarından tespit edilebilecektir. Davalı idare, personel bazında oluşturulan bu hesaplamalara, yalnızca asgarî ücrete yapılan artışı dâhil ederek hakediş ödemesi yapmıştır. Aynı konuya ilişkin başkaca emsal yargıtay kararları da mevcuttur.

Başka bir müvekkil şirket adına ... 25.Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açtığımız ...E. sayılı davanın, bilirkişi heyeti raporu doğrultusunda kabulüne karar verilmiş ve söz konusu karar Yargıtay 13.Hukuk Dairesi tarafından onanarak kesinleşmiştir.

Yukarıda açıklanan sebeplerle, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla eksik ödenen 192.014,22TL’nin, dava tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte müvekkil şirkete ödenmesine karar verilmesini, yargılama harç ve giderleri ile ücreti vekaletin davalıya tahmiline karar verilmesini... " talep ve dava etmiştir.

CEVAP; Davalı vekili tarafından Mahkememize sunulan cevap dilekçesinde özetle;

"Dava içeriği itibariyle idari yargının görev alanına girmektedir. Kesinti kamu ihale genel tebliğine dayanmaktadır. Bütün kamu ihaleterinin Kamu İhale Kurumunun gözetim ve denetimi altında yapılması nedeniyle müvekkilim idareye husumet tevcih edilmesi mümkün değildir. Bu nedenle davanın yokluğundan reddini talep ediyoruz. Söz konusu prim indirimi uygulaması 01/03/2017'de ortadan kaldırıldığından, bu tarihten önce yapılan kesintiler hukuka uygun olarak yapılmıştır.

Davacının talep ettiği kesintiler de 01/03/2011 tarihinden önce yapılmış kesintiler olup bu yönüyle de müvekkil idarenin işlemi tamamen hukuka uygundur ve davacının talep hakkı bulunmamaktadır. Kaldı ki, tebliğin yürürlüğe girdiği 25.10.2008 ta rihinden sonra yapılan ihalelerde teklif sunan istekliler söz konusu tebliği bilerek tekliflerini sunmakta, hak edişlerinden %5 lik kesinti yapılacağını bilmektedirler.

Aksinin kabulü TTK 18/2 maddesinde düzenlenen “basiretli bir tacir gibi davranma yükümlülüğü” ilkesini görmezden gelmek olur ki, böyle bir kabulün hukuk düzeninde himaye göremeyeceği açıktır. Taraflarca imzalanan sözleşme uyarınca da yapılan kesintiler hukuka uygundur. Taraflar arasında ki sözleşmede davacı yapılacak kesintileri kabul etmiştir. Davacı yanın sebepsiz zenginleşmeye neden olacak talepleri kabul edilemez.

Davacı yanan müvekkilim kuruma karşı açtığı davanın görev yönünden reddine, Kamu İhale Genel Tebliği'ne dayalı alarak yapılan kesintiler dolayısıyla açılan davanın muhatabının müvekkilim kurum olmaması nedeniyle, davanın husumet yönünden reddine, davacı yanca açılan davanın hak düşürücü süre zamanaşımı nedeniyle reddine, TEMLK. nun 121. maddesi gereğince yazılı deliller tarafımıza tebliğ edilinceye kadar davanın esasına ilişkin sair beyan haklarımızın sakl; tutulmasına,

davacı varın müvekkilim kuruma karşı haksız ve hukuka aykırı alarak açmış bulunduğu davanım esastan reddine, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini vekâleten saygılarımızla talep ederiz.." savunmuştur.

(II) YARGILAMA SÜRECİNDE TOPLANAN DELİLLER

(1) Y a z ı l ı D e l i l l e r ; Yargılamaya ... 12.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...E. Sayılı dosyası ile başlanmıştır. Davalı İdareye müzekkere yazılarak, davacı şirket ile aralarında akdedilen ve 12/02/2011-31/12/2011 tarihlerini kapsayan dava konusu Hizmet Alım Sözleşmesi, İdari Şartname, Teknik Şartname, İdari İşlem, İhale, Hakediş ve Ödeme dosyalarının mahkememize gönderilmesinin istenilmesine karar verilmiştir. ... 12.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...E....K.sayılı dosyasında görevsizlik kararı verilmiş, dosya mahkememize 27/04/2022 tarihinde tevzi edilerek 2022/315 esas numarasına kaydı yapılmıştır.

Mahkememizin 2022/315 Esas, 2022/686 Karar sayılı,11/10/2022 tarihli kararı ile mahkememizin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine, görevli Mahkemenin İstanbul Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunun tespitine, daha önce aynı konuda ...

12.Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından verilmiş ve kesinleşmiş görevsizlik kararı bulunduğundan mahkememiz kararının istinaf edilmeksizin kesinleşmesi halinde görev uyuşmazlığının çözümü için dosyanın İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk dairesine gönderilmesine karar verilmiştir. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesinin... Esas, ... Karar sayılı, 20/03/2024 tarihli ilamı ile "davaları ticari dava sayılır. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun ... E. ...

K. sayılı kararında, 2560 sayılı kanuna tabi olan ...'nin gördüğü hizmet, kamu hizmeti olmasına rağmen, özel hukuk hükümlerine tabi olduğu, TTK'nın 16/1 maddesi anlamında tacir sıfatını taşıdığı belirtilmiştir.

Somut olayda, davacı taraf davalı kurumdan almış olduğu ihale karşılığında özel güvenlik hizmeti sağlamış ve bunun karşılığında ücretlerin eksik hesaplandığı iddiası ile alacak davası açmış olup tacirler arasındaki hizmet sözleşmesinden kaynaklı davaya bakmak görevi asliye ticaret mahkemesine ait bulunmaktadır. Yukarıda açıklanan nedenlerle.

6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin yargı yeri olarak belirlenmesine" karar verilmiş, dosya mahkememizin işbu 2024/222 esasına kaydedilerek yargılamaya devam olunmuştur.

Dosyanın bilirkişiye tevdii ile taraflar arasındaki sözleşme ile ticari defterler incelenerek davacıya eksik ödeme yapılıp yapılmadığı, davacının alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise miktarı konusunda tespit yapılması için rapor alınmasına karar verilmiştir. Bilirkişi heyetinin bir Smmm, bir iş hukuku ve güvenliği uzmanı, bir nitelikli hesaplamalar uzmanından oluşmasına karar verilmiştir.

Mahkememiz dosyasının 18/04/2024 ara kararı gereği 16/05/2024 günü saat 14:00'da bilirkişi incelemesi için ara karar kurulmuş ise de davacı vekili tarafından gider avansının yatırılmadığının anlaşıldığından iş bu tutanak imza altına alınmıştır.

Her ne kadar dosyada inceleme yapmak için ..., ..., ... bilirkişi olarak atanmış ise de iş bu karar ile bilirkişi incelemesinden takdir olunan ücretin yatırılmaması nedeniyle yapılamadığı anlaşılarak bilirkişilerin görevlendirilmesinin iptal edilmesine karar verilmiştir.

Celse arasında dosya incelendiğinde, davalının ... olduğu, ancak kaldırma ilamı sonrası dosya işbu esası aldığında davalının ... Şirketi olarak kaydedildiği görülerek ilgili şirketin taraf sıfatının silindiği ve davalının... Müdürlüğü olarak yeniden kaydının yapıldığı görülmüştür.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; taraflar arasındaki hizmet sözleşmesinden kaynaklı asgari ücret fiyat farkı alacağının tahsili istemine ilişkindir.

Öncelikle; davanın niteliği itibariyle ispat yükü davacıdadır. Davacının davasını ispatlaması için toplanması gereken deliller yönünden delil avansı konusunda HMK m. 324, "Taraflardan her biri ikamesini talep ettiği delil için mahkemece belirlenen avansı, verilen kesin süre içinde yatırmak zorundadır. Taraflar birlikte aynı delilin ikamesini talep etmişlerse, gereken gideri yarı yarıya avans olarak öderler. Taraflardan birisi avans yükümlülüğünü yerine getirmezse, diğer taraf bu avansı yatırabilir. Aksi hâlde talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılır." düzenlemesini havidir.

İstanbul BAM 2. HD’nin ... esas, ... karar sayılı, 17/05/2022 tarihli ilamında vurgulandığı, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun ... esas, ...karar sayılı, 12.12.2012 tarihli ilamında belirtildiği üzere HMK 324. maddede düzenlenen delil avansının süresinde yatırılmaması halinde uygulanacak müeyyide bu delile dayanmaktan vazgeçme olarak uygulanmalıdır.

Delil avansına yönelik ara kararında mahkemece, hangi delil için ne miktarda avans yatırılacağı açıkça belirtilmeli ve avansın kesin süre içinde yatırılmaması halinde bu delilin ikamesinden vazgeçildiğinin kabulüyle dosya kapsamındaki delillere göre karar verileceğinin ihtar edilmesi gerekir. Delil ikamesi avansının verilen kesin süre içinde yatırılmaması davanın dava şartı yokluğu ile reddine neden teşkil etmez.

Taraf belirtilen sürede delil avansı giderini yatırmazsa dayandığı o delilden vazgeçmiş sayılır.

Yargıtay 14.HD’nin ... esas, ... karar sayılı, 29.05.2017 tarihli ilamında vurgulandığı üzere HMK'nun 90. maddesi gereğince; süreler, kanunda belirtilir veya hâkim tarafından tespit edilir. Aynı kanunun kesin süre başlıklı 94. maddesinin 2. fıkrasına göre ise; hâkim, tayin ettiği sürenin kesin olduğuna karar verebilir.

Hâkim tarafından kesin süre verilirken; kesin süreye konu işlemin gerekli ve tarafların yerine getirebileceği bir işlem olması, verilen sürenin işlemin yapılması için yeterli ve makul bir süre olması, duruşma gününe kadar kesin süre nedeniyle yapılacak işlem sonrası başka bir işleme gerek yok ise bu sürenin takip eden duruşma gününe kadar verilmesi, yapılması gereken iş veya işlemler birer birer, varsa masraflarının da miktarıyla birlikte açıkça gösterilmesi, sürenin kesin olduğu ve sonuçlarının tarafa açıklanması zorunludur.

Mezkur davada, mahkememizin 18/04/2024 tarihli ara kararı ile dosyanın taraflar arasındaki sözleşme ile ticari defterler incelenerek davacıya eksik ödeme yapılıp yapılmadığı, davacının alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise miktarı konusunda tespit yapılması için rapor hazırlamak üzere bir SMMM, bir iş hukuku ve güvenliği uzmanı, bir nitelikli hesaplamalar uzmanı bilirkişi heyetine tevdiine karar verildiği, bilirkişilerin harcayacağı emek ve mesaisi için ayrı ayrı 4.500,00TL(toplam 13.500,00TL) takdir olunmasına, bilirkişi ücretinin davacı tarafça iki hafta kesin süre içerisinde mahkeme veznesine yatırılmasına;

aksi halde ticari defter ve kayıtlar deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılacaklarının ihtarına karar verildiği; işbu ara kararın davacı vekiline tebliğ edildiği, bu suretle ihtardan haberdar olduğu görülmüştür.

Atıf yapılan yüksek mahkeme içtihatlarında vurgulandığı üzere delil ikamesi için davacı vekiline delil avansını tamamlamak üzere iki haftalık kesin süre verilmiş; ilgili ara kararda sürenin kesin olduğu, kesin sürede yapılacak işin ne olduğu ve kesin süreye uymamanın müeyyidesi açıkça yazılarak davacı vekiline ihtarat yapılmıştır.

Ayrıca verilen süre bilirkişi ücretini yatırmak için yeterli ve makuldür; ancak davacı vekili kesin süre içerisinde delil avansını yatırmamış; mahkememizce 16/05/2024 tarihli ara karar ile “Her ne kadar dosyada inceleme yapmak için ..., ..., ... bilirkişi olarak atanmış ise de iş bu karar ile bilirkişi incelemesinden takdir olunan ücretin yatırılmaması nedeniyle yapılamadığı anlaşılarak bilirkişilerin görevlendirilmesinin iptal edilmesine” karar verilmiştir.

Delil avansını yatırmamanın veya mahkemece verilen kesin süreden sonra yatırmanın sonucu, ihtarda belirtildiği üzere talep olunan delilin ikamesinden vazgeçilmiş sayılmak ve dosyanın mevcut hali ile karar verileceğidir. ...

BAM 4. Hukuk Dairesinin ... esas, ... karar sayılı ilamı ile "Somut olayda, mahkemece taşınmazın değerinin tespiti için 16/10/2018 tarihli duruşmada davacı vekiline 1.053,80 TL keşif ve bilirkişi ücreti giderini yatırması için iki haftalık kesin süre verildiği, yatırılmadığı takdirde sonuçlarının hatırlatıldığı, ancak davacı vekilince verilen kesin sürede delil avansının yatırılmadığı görülmüştür.

Mahkemece davacı vekiline HMK.’nun 324. maddesi uyarınca delil avansını yatırması için usulüne uygun şekilde süre verilmesi ve gerekli delil avansı yatırılmadığı takdirde o delile dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağının HMK'nın 94.maddesindeki usule uygun şekilde ihtarı yapılması,

belirtilen deliller toplanmadan (keşif ve bilirkişi tetkikatı yapılmaksızın) dava değerinin belirlenmesinin mümkün olmaması ve dolayısıyla infazı mümkün bir hüküm tesisinin kurulamaması nedeniyle davanın reddedilmesine bir usulsüzlük bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine ilişkin verilen kararın, hukuka uygun olduğu değerlendirilerek davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

İlgili istinaf kararının Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin... esas,... karar sayılı ilamı ile onanmasına karar verilmiştir. Somut olayda da, dava alacak davası olup, bilirkişi incelemesi yapılmaksızın davacı tarafın var olduğunu iddia ettiği alacağının belirlenmesi mümkün değildir.

Dosya içerisindeki mevcut bilgi ve belgelerden davacının haklı olup olmadığı, haklı ise haklılık oranı tespit edilememiş, bu nedenle davacı tarafından ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸E-imzalıdır Hakim · ¸E-imzalıdır