İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/1013 K.2025/1228

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili tarafından Mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; " Keşideci çek sahibi ... Şirketi tarafından 06.10.2025 tarihinde karşılıksız yazılan işbu çek ödemesi yapılmıştır. Çek aslı şirket yetkilisi müvekkili ...'E teslim edilmiştir.Müvekkil çeki cebine koymuş ancak sonradan kontrol ettiğinde çek aslını bulamamış ve çeki bankaya iade edememiştir. Tüm aramalara rağmen çek bulunamamış olup müvekkil çeki iradesi dışında kaybetmiştir ve işbu çek zayi olmuştur..

Çek çalınmış veya kaybolmuş olup müvekkil çeki tüm aramalara rağmen bulamamaktadır..Çeki eline geçiren kişinin, çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletmesi tehlikesi söz konusudur. Çekin kaybolmuş olması nedeniyle bankaya ibraz edilerek iade veya iptal işlemi yapılamamaktadır. Müvekkile ait yukarıda bilgileri verilen çekin kaybolması sebebi ile yapılacak yargılama ile belirtilen çekin iptaline karar verilmesini..." talep ve dava etmiştir.

GEREKÇE

Dava; Keşidecisi ...ŞİRKETİ olan, ...Şubesi'ne ait, ... keşide tarihli, ... seri numaralı, 231.290,00 TL bedelli çekin zayi nedeniyle iptali istemine ilişkindir.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 818/1-s bendi delaletiyle uygulanması gereken aynı Kanun’un 757. maddesine göre, “İradesi dışında poliçe elinden çıkan kişi, ödeme veya hamilin yerleşim yerindeki asliye ticaret mahkemesinden, muhatabın poliçeyi ödemekten menedilmesini isteyebilir.”

Türk Ticaret Kanunu’nun 761. maddesine göre, “Poliçeyi getirme süresi en az üç ay ve en çok bir yıldır. Vadesi gelmiş poliçelerde zamanaşımı üç ayın geçmesinden önce gerçekleşirse, mahkeme üç aylık süre ile bağlı değildir. Süre, vadesi gelen poliçeler hakkında birinci ilan gününden, vadesi gelmiyen poliçeler hakkında vadenin gelmesinden itibaren işler.”

Türk Ticaret Kanunu’nun 762. maddesine göre, “Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır. Özellik gösteren olaylarda, mahkeme, uygun göreceği daha başka ilan önlemlerine de başvurabilir.”

Türk Ticaret Kanunu’nun 764. maddesine göre de, “Elden çıkan poliçe, verilen süre içinde mahkemeye sunulmazsa, iptaline karar verir.”.

İstanbul BAM 12. Hukuk Dairesinin ...Esas, ...Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere "... Kıymetli evrakın iptali, kıymetli evraka ilişkin “umumi hükümler” arasında TTK'nın 651 ve 652'de genel bir şekilde düzenlenmiş, ayrıca nama (TTK m. 657) ve hâmiline senetlerin iptali hakkında (TTK m. 661-668) özel hükümler öngörülmüştür. TTK’da emre yazılı senetlerin iptaline dair ayrık hükümler bulunmamaktadır.

Bunun yerine poliçenin iptali için özel bir düzenleme (TTK m. 757-765) getirilerek bu hükümlerin TTK m. 778/1-ı yollamasıyla bonolar bakımından, 818/1-s yollamasıyla çekler bakımından da uygulanacağı öngörülmüştür. Dosyaya sunulan çek örneğinin incelenmesinde; iptali istenen çekin keşidecisinin ... ... Şti., çekin lehtarının ... Tic. Ltd.

Şti. olduğu, söz konusu çekin keşideci tarafından davacı aracılığı ile lehtar şirkete gönderildiği sırada yolda kaybolduğu ve lehtar şirkete ulaşmadığı öne sürülmüştür. Çekin tedavüle çıkarılması, düzenleyenin çeki doldurup imzaladıktan sonra, zilyetliğini başka bir kimseye intikal ettirmesiyle sağlanır. Çek üzerinde lehtarın hak sahibi olabilmesi; düzenleyen ile lehtar arasında bir zilyetlik anlaşması olması ve senet zilyetliğinin lehtara geçirilmesi ile gerçekleşir.

(Ömer Özkan - Elmas Güner, Çekin Tedavüle Sunulması ve Devri, Akademik Bakış Dergisi, S.32, Yıl 2012). Kambiyo senedinde mündemiç hakka sahip olmak için senet üzerindeki zilyetlik zorunludur (Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin 06.06.2012 tarih ve ... Esas, ...

Karar sayılı kararı da benzer yöndedir) Çek üzerinde lehtar olmayıp, lehtar tarafından yapılan bir ciro da olmadığı gibi davacının çek üzerinde hak sahibi olmadığını açıkça beyan etmekle yetkili hamil sayılmayacağından , çek ile ilgili herhangi bir talep ileri süremeyecektir. Davacı yetkili hamil olmadığından davanın reddine karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiştir....".

Tüm dosya kapsamından; davacının dava dilekçesinde dava konusu çekin keşidecisinin ... Şirketi olduğu, keşideci tarafından çek ödemesinin lehtara yapıldığı, çek aslının keşideci şirket yetkilisi davacıya teslim edildiği, davacının çek aslını bulamadığı, çekin zayi olduğu iddiasıyla işbu dava ikame edilmiş ise de; davacının çekte lehtar veya ciranta olmadığı, çeki dava dışı keşideci şirket adına fiilen elinde bulundurduğu, ayrıca davacının keşideci şirketin temsilcisi olduğu, bu nedenle dava konusu çekin zilyetliğinin dava dışı şirket adına olduğu, buna göre davacının işbu davayı kendisi adına açamayacağı, davanın çekin hamili tarafından açılması gerektiği kanaatine varılarak, davanın reddine karar verilmiş ve aşağıda yazılı hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · E-imzalıdır · Üye ... · E-imzalıdır Üye ... · E-imzalıdır · Katip ... · E-imzalıdır