İstanbul 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/219 K.2025/450

Mahkememizde açılan davanın yapılan yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında özetle; taraflar arasında ... İşletme Müdürlükleri'ndeki... dağıtım şebekeleri ve elektrik dağıtım hatları arıza onarım ve bakım işleri teklif birim fiyatlı hizmet alım sözleşmelerinin ...

Yönetim Kurulu'nun...tarih ve... sayılı kararı ile onaylandığını ve 30/10/2012 tarihinde imzalanarak yürürlüğe girdiğini, bu kapsamda taraflar arasında imzalanan sözleşme uyarınca müvekkilinin toplam 3.160.000,00-TL değerindeki banka teminat mektuplarını ...'a teslim ederek ilgili işletme müdürlükleri bünyesindeki arıza onarım ve bakım işlerini 15/11/2012 tarihi itibari ile gerçekleştirmeye başladığını, sözleşmenin devamı esnasında ...'ın özelleştirildiğini ve sözleşmenin 31/08/2013 tarihi itibari ile feshedilmiş olacağı bilgisinin müvekkiline iletildiğini,

sözleşmenin feshi neticesinde kesin teminatların iadesi gerektiğinden iade işleminin yapılabilmesi için müvekkilinin üzerine düşenleri eksiksiz yaptığını ve 04/09/2013 tarihinde SGK'ya başvurduğunu, ilgili teminat mektuplarının müvekkiline iadesi için hiçbir yasal sorun olmamasına rağmen hukuka aykırı şekilde teminat mektuplkarının müvekkiline iade edilmediğini, bu kapsamda ...'a ...

5. Noterliği'nin... tarih ve ..., ..., .., ... yevmiye numaralarıyla ihtarname keşide edildiğini ve ilgili teminat mektuplarının iadesinin istenildiğini ancak ... tarafından sunulan cevabi yazı ile işçi alacaklarının sebep gösterilerek bu talebin reddedildiğini belirterek davalı ...'ın teminat mektuplarını nakde çevirmesinin ve müvekkilinin uğrayacağı kayıpların engellenmesi için davaya konu teminat mektuplarının nakde çevrilmemesi için mektuplar üzerine ihtiyati tedbir konulmasına,

davalı ...'ın haksız ve hukuka aykırı şekilde adeta rehin olarak alıkoyduğu teminat mektuplarının müvekkiline veya ilgili bankasına iadesine ya da iptaline, müevkkiline iade edilmeyen teminat mektupları için bankaya fazladan ödenen 24.000,00-TL komisyon bedelinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde ve aşamalardaki beyanlarında özetle; taraflar arasında hizmet alım sözleşmesi akdedildiğini, davacı şirketin sözleşme ve ihale dökümanı hükümlerina riayet etmediğini, işçi alacaklarını ödemediğini, davacı şirketin müvekkiline borcu bulunduğunu, taraflar arasında akdedilen sözleşmelere göre davacı şirketin işçilerinin iş kanunu ve sosyal güvenlik hukuku yönünden doğacak alacak ve tazminatlarının ödenmesinden davacı şirketin sorumlu olduğunu, müvekkili şirketin davacı şirkete sözlşeme uyarınca ödenmesi gereken bedelleri fatura karşılığında ödediğini,

işçilerin hak ve alacaklarının ödenmesinden davacı şirketin sorumlu olduğunu, bu ödemelerin zmaanında yapılmamış olması nedeni ile müvekkili şirkeitn bu bedelleri ödemek zorunda kalacağından ve sonra davacı şirkete rücu edeceğinden davacı şirketin müvekkili şirkete hala borcunun bulunduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, taraflar arasında 30/10/2012 tarihinde akdedilen ... İşletme Müdürlüğü'ndeki ...Elektrik dağıtım şebekeleri ve ...elektrik dağıtım hatları arıza onarım ve bakım işleri teklif birim fiyatlı hizmet alım sözleşmeleri gereğince davacı tarafından davalıya verilen teminat mektuplarının ve komisyon bedelinin iadesi talebine ilişkin olup, uyuşmazlık taraflar arasında akdedilen sözleşme şartlarının yerine getirilip getirilmediği, teminat mektuplarının iade şartlarının oluşup oluşmadığı, iade koşulları oluştu ise hangi tarihte iadesinin gerektiği, davacı tarafından dava dışı bankaya teminat mektupları için fazladan komisyon bedeli ödenip ödenmediği, ödendi ise hangi tarihten itibaren ne miktar ödendiği hususuna ilişkindir.

Mahkememizce yapılan yargılama neticesinde ... E.K. sayılı karar ile "1-Davanın kabulüne, davacı tarafından davalıya verilen ...A.Ş. ... Şubesi'ne ait 19/10/2012 tarihli 560.000,00-₺ bedelli teminat mektubunun, ... A.Ş Merkez Bankası Şubesi'ne ait 15/05/2018 tarihli 305.000,00-₺ bedelli ve ... A.Ş ... Şubesi'ne ait 15/05/2018 tarihli 545.000,00-₺ bedelli teminat mektubunun,... Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait 30/10/2012 tarihli 1.100.000,00-₺ bedelli teminat mektubunun, ...

Bank A.Ş. ... Şubesi'ne ait 30/10/2012 tarihli 650.000,00-₺ bedelli teminat mektubunun süresinin 01/03/2007'de dolması nedeni ile yerine verilen ...A.Ş. Merkez Bankası Şubesi'ne ait 01/03/2017 tarihli 650.000,00-TL bedelli teminat mektubunun, davalı tarafından davacıya iadesine, Davacı tarafından teminat mektupları için bankaya ödenen 24.000,00-₺ komisyon bedelinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine" karar verildiği,

26.06.2024 tarihli ek karar ile hükmün "1-Davanın kabulüne, davacı tarafından davalıya verilen 01.03.2023 tarihli ... nolu 1.100.000,00-TL bedelli kesin teminat mektubu 21.02.2024 tarihli ... ... nolu 560.000,00-TL bedelli kesin teminat mektubu, 04.03.2024 tarihli ... nolu 545.000,00-TL bedelli kesin teminat mektubu ve 26.02.2020 tarihli .... ... nolu 335.395,42-TL bedelli kesin teminat mektubunun davalı tarafından davacıya iadesine" şeklinde düzeltilmesine karar verildiği, dosyanın istinaf aşamasından geçerek İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi'nin ...

E.K. sayılı 10/10/2024 tarihli kararı ile "...Davalı vekili, davacının teminat mektupları için bankaya 24.000,00-TL tutarında komisyon bedeli ödediğini iddia ettiğini, ancak, yerel mahkemece davacının bu iddiası araştırılmaksızın talebi doğrultusunda kabul gördüğünü, kararın bu yönüyle de kaldırılması gerektiğini ileri sürmüştür.

Mahkemece alınan 25.08.2017 bilirkişi heyeti raporunda, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre, Sarıyer bölgesi işi için verilen teminat mektubunun iade olunmaması nedeniyle yenilenen teminat mektupları için 24.780,00-TL komisyon ödemesi yapıldığı, bu tutarın davacıya ödenmesi gerektiği yönünde görüş bildirildiği anlaşılmıştır.

Dosya kapsamı ve aldırılan bilirkişi raporuna göre, Mahkemece davacının talebi ile bağlı kalınarak davacı tarafından teminat mektubu için bankaya ödenen 24.000,00-TL komisyon bedelinin davalıdan tahsiline karar verilmesinde bir isabetsizlik görülmemiş, davalı vekilinin bu yöndeki istinaf nedeni yerinde görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzeni gözetilerek yapılan istinaf incelemesi sonucunda, dosya kapsamına, kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenler ve ileri sürülen istinaf sebeplerine göre, mahkeme kararında usul ve esas yönünden yasaya aykırılık bulunmadığı anlaşılmakla, davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1. bendi gereğince esastan reddine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜ M: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere. 1-... 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin...Esas,... Karar sayılı ve 27/03/2024 tarihli karar usul ve yasaya uygun bulunduğundan davalı vekilinin istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 353/1b-1 bendi gereğince esastan REDDİNE..." karar verilmiş, kararın temyizi neticesinde Yargıtay 6. Hukuk Dairesi'nin...

E.K. sayılı 19.02.2025 tarihli ilamıyla "...Dava, taraflar arasında düzenlenen hizmet alım sözleşmeleri kapsamında verilen teminat mektuplarının iadesi istemine ilişkindir. Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir.

Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.

İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve fer'ilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir. Taraflar arasında 30/10/2012 tarihinde akdedilen ..., ..., ..., ...

İşletme Müdürlüğü'ndeki ... dağıtım şebekeleri ve ... elektrik dağıtım hatları arıza onarım ve bakım işleri teklif birim fiyatlı hizmet alımı sözleşmelerinin 11. maddesine göre davacı tarafından davalıya toplam 3.160.000,00 TL tutarında banka teminat mektubu verildiği, sözleşmelerin 11. maddesine göre davacı tarafından davalıya verilen teminat mektuplarının süresinin 29/02/2016 tarihine kadar olduğu, sözleşmelerin 9. maddesine göre işin süresinin işe başlama süresinden itibaren 720 gün olduğu,

davalının anılan sözleşmeleri ... tarih ve ... sayılı yazısı ile anılan sözleşmelerin 36.9 maddesi çerçevesinde...'ın özelleştirilmesi sebebi ile ve 31/08/2013 tarihi itibari ile tek taraflı olarak feshettiği dosya kapsamı ile sabittir.

Taraflar arasındaki hizmet alımı sözleşmelerinin 11.4.1 maddesinde, ‘Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirildiği, yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten ve Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişkisiz belgesinin getirildiği saptandıktan sonra; alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların, alman mal veya yapılan iş için bir garanti süresi öngörülmesi halinde yarısı, garanti süresi dolduktan sonra kalanı, garanti süresi öngörülmeyen hallerde ise tamamı yükleniciye iade edilir.” hükmü düzenlenmiştir.

Somut olayda, davalı taraf, yüklenicinin sözleşme kapsamında çalıştırdığı bir kısım işçilerin iş mahkemelerinde aleyhlerine dava açtıklarını belirterek, mahkemeye dosya numaraları ibraz etmiş, bu dava sonuçlarına göre davacının sözleşmenin 11.4.1 maddesindeki sorumluluğunun devam ettiğini iddia etmiştir.

Sözleşmenin 11.4.1 maddesindeki düzenleme gözetilerek davacının açılan davalar nedeni ile davalıya karşı sorumlu olup olmadığı, sorumluluğunun devam edip etmediği, sözleşmenin 11.4.1 maddesi gereğince teminat mektuplarının iade şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği tespit edilip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile sözleşmede ibraname alınması yükümlülüğü bulunmadığından bahisle yazılı şekilde karar verilmesi doğru görülmemiştir.

Açıklanan nedenlerle Bölge Adliye Mahkemesi kararının kaldırılarak, İlk Derece Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının davalı yararına BOZULMASINA..." karar verilmiştir.

Mahkememizin 14.03.2024 tarihli gerekçeli kararında; anılan sözleşme kapsamında işçilerin ücret ve özlük haklarının ödenmesi ya da işçilerden ibraname alınması yönünde taraflar arasında herhangi bir hüküm mevcut olmadığı, bu nedenle, davalının devam eden işe iade ve/veya tazminat davalarının incelenmesi ve bu kapsamda teminat mektuplarının iade edilmemesi gerektiği yönündeki savunmasının yerinde görülmediği,

Sözleşme'nin 11.4.1. maddesinde, teminat mektuplarının iadesi için Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiği yok belgesi alınması halinde mektupların yarısı, sözleşmenin süresinin dolmasıyla birlikte de mektupların tamamının iade edileceğinin düzenlendiği, taraflar arasındaki sözleşme süresinin dolduğu, davacının 04.09.2013 tarihi itibarıyla Sosyal Güvenlik Kurumuna başvuruda bulunarak ilişiğinin olmadığına dair davalıyı bilgilendirdiği, işçiler tarafından açılan ve halen devam etmekte olan işe iade ve/veya tazminat davalarının teminat mektuplarının iadesine engel bir durum oluşturmadığı, dolayısıyla mahkememizin 21/06/2018 tarihli ve...

E.K. sayılı kararından ayrılmayı gerektirir bir durum bulunmadığı gerekçesi ile davanın kabulüne ve davaya konu teminat mektuplarının davacıya iadesine, davacı tarafından teminat mektupları için bankaya ödenen 24.000,00-TL komisyon bedelinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.

Her ne kadar Yargıtay ilamında davaya konu teminat mektuplarının iadesi için davacı ile işçiler arasında devam etmekte olan davaların sona ermesi gerektiği belirtilmiş ise de önceki kararımızda ve istinaf ilamında belirtildiği üzere taraflar arasındaki sözleşmede bu yönde bir hüküm bulunmamaktadır. Davacı, sözleşme kapsamındaki tüm yükümlülüklerini yerine getirmiş.

Sosyal Güvenlik Kurumundan ilişiği yok belgesini temin ederek davalıya sunmuş ve sözleşmenin süresinin bitiminde teminat mektuplarının iadesini talep etmiştir. Kaldı ki taraflar arasındaki sözleşmenin sona ermesinde de davacının herhangi bir kusuru bulunmayıp davalı yan, ...'ın özelleştiği gerekçesiyle sözleşmeyi tek taraflı olarak feshetmiştir.

Dolayısıyla, somut olayda, davacının sözleşmede yer alan yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen sözleşmede bu yönde açık bir hüküm bulunmamasına rağmen yaklaşık oniki (12) senedir teminat mektuplarını iade alamadığı gözetilerek Mahkememizin... E.K. sayılı 27/03/2024 tarihli kararında direnilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM / Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Mahkememizin ... E.K. sayılı 27/03/2024 tarihli kararında direnilmesine,

"Davanın kabulüne, davacı tarafından davalıya verilen ... Banka A.Ş. ... Şubesi'ne ait 19/10/2012 tarihli 560.000,00-₺ bedelli teminat mektubunun, ...Bankası Şubesi'ne ait 15/05/2018 tarihli 305.000,00-₺ bedelli ve ... A.Ş ... Şubesi'ne ait 15/05/2018 tarihli 545.000,00-₺ bedelli teminat mektubunun, ...Bankası A.Ş. ... Şubesi'ne ait 30/10/2012 tarihli 1.100.000,00-₺ bedelli teminat mektubunun, ... Bank A.Ş. ... Şubesi'ne ait 30/10/2012 tarihli 650.000,00-₺ bedelli teminat mektubunun süresinin 01/03/2007'de dolması nedeni ile yerine verilen ...A.Ş. Merkez Bankası Şubesi'ne ait 01/03/2017 tarihli 650.000,00-TL bedelli teminat mektubunun, davalı tarafından davacıya iadesine"

Davacı tarafından teminat mektupları için bankaya ödenen 24.000,00-₺ komisyon bedelinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,

2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 173.534,41-₺ harçtan peşin alınan 65.475,76-₺ harcın mahsubu ile bakiye 108.058,65-₺ karar harcının davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

3-Davacı tarafından yapılan 870,00-₺ bilirkişi ücreti, 1.487,50-₺ tebligat posta gideri ile 65.509,26-₺ harç gideri olmak üzere toplam 67.866,76-₺ yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

4-Avukatlık asgari ücret tarifesi uyarınca kabul edilen dava değeri üzerinden davacı vekili lehine hesaplanan 339.443,50-₺ nispi vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Taraflarca yatırılan gider avansından arta kalan kısmın karar kesinleştiğinde HMK 333 maddesi uyarınca ilgili tarafa iadesine,

Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda kararın taraflara tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde Yargıtay nezdinde temyiz yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi.29/05/2025

Başkan ... e-imza Üye ... e-imza Üye ... e-imza Katip ... e-imza

TAVZİH KARARI

Mahkememizin ... E.K. sayılı 27/03/2024 tarihli kararında direnilmesine karar verilmiş olup, anılan direnme kararında belirtilen teminat mektuplarının sürelerinin dolması nedeniyle yenileriyle değiştirildiği anlaşılmaktadır. Bu nedenle, hükmün teminat mektuplarının tarih ve sayılarını belirten (1) numaralı fıkrası aşağıdaki şekilde tavzih edilmiştir.

1-Mahkememizin ... E.K. sayılı 27/03/2024 tarihli kararında direnilmesine,

"Davanın kabulüne, davacı tarafından davalıya verilen 01.03.2023 tarihli ... ... nolu 1.100.000,00-TL bedelli kesin teminat mektubu 21.02.2024 tarihli ... ... nolu 560.000,00-TL bedelli kesin teminat mektubu, 04.03.2024 tarihli ... ... nolu 545.000,00-TL bedelli kesin teminat mektubu ve 26.02.2020 tarihli ... ... nolu 335.395,42-TL bedelli kesin teminat mektubunun davalı tarafından davacıya iadesine"