İstanbul 3. Fikrî ve Sınaî Haklar Hukuk Mahkemesi E.2021/33 K.2025/49

Mahkememizde görülmekte bulunan asıl ve karşı davada yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin ..., araştırma ve geliştirme faaliyetlerine çok önem veren, tüm dünyada kayıtlı patent sayısı 40.000'i aşan, insanların sağlığına ve yaşam kalitesine katkıda bulunmak amacıyla özellikle sağlık konusunda yenilikçi çözümler üretmeyi hedef alan, dünyanın sayılı buluşçu ilaç üreticisi (innovatör) firmalarından birisi olduğunu, Diğer davacı müvekkil ... A.Ş. (“...

A.Ş.” )ise ...'in Türkiye'deki kuruluşu olduğunu, büyük emek ve masraf sarf ederek uzun yıllar süren araştırma-geliştirme çalışmaları akabinde “... " etken maddesini kullanarak geliştirdiği “... isimli ilaç, Sağlık Bakanlığı'nın ...tarih ve ... no'lu “Yabancı Tıbbi Müstahzarlar Ruhsatnamesi” ile Türkiye'de diğer müvekkil ... A.Ş.

Adına ruhsatlandırılmış olup halen satıldığını, Müvekkil şirket tarafından yapılan araştırmalar çerçevesinde; davalının ... adlı ilaç ruhsat dosyalarına referans göstererek kısaltılmış ruhsat başvurusunda bulunduğu ve ... için Çözelti İçeren Flakon ürünü için... tarih ve...

E.sayılı ruhsat aldığı tespit edildiğini, bu nedenle Yapılacak tüm inceleme ve bilirkişi incelemelerini takiben; davalının... isimli ürünü üretmesinin, ithal etmesinin, satışa veya herhangi bir şekilde ticarete koymasının müvekkilin ... ve ...sayılı patentlerine tecavüz ve aynı zamanda TTK m.54 ve devamı hükümleri gereğince haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitini ve sonuçlarının ortadan kaldırılmasını, verilecek hükmün masrafları davalı taraftarı alınmak suretiyle Hürriyet ve Sahah gazetelerinde ilanını, Masraf ve yargılama giderlerinin davalı yana yükletilmesine karar verilmesini vekaleten arz ve talep ettiği anlaşılmaktadır.

CEVAP VE KARŞI DAVA

Davalı/ karşı davacı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde davalı sıfatı ile davanın muhatabı. ...A.ş olduğunu, Hâlbuki ekteki ruhsatta ruhsat sahibi olan müvekkil şirketin bir LTD olduğu, davacının dilekçesi usul hukuku hükümlerine uygun olmadığı ve reddi gerektiğini, Türkiyedeki şirketin ...'deki şirketin yavru şirketi olması onun otomatik olarak patent haklarına sahip olmasına,

bu davayı açmasına imkân veremeyeceğini, davacının dosyaya ibraz ettiği ruhsat dahi ...isimli İsviçreli şirkete ait olduğunu, davacının ... ... no.lu patentleri hakkında, yurt dışında ve ülkemizde açılmış çok sayıda hükümsüzlük davaları, hatta verilmiş hükümsüzlük/mutlak butlan kararları olduğunu, müvekkilin “...” isimli ilacının davacının ..., ... patentine tecavüz veya haksız rekabet yaratması durumu mevcut olmadığını, hertürlü maddi manevi tazminat ve sair dava haklarının mahfuz kalmak kaydıyla ...'nin sahip olduğu ... ve ...sayılı -2.ci tıbbi kullanım patentleri-nin hükümsüz ve mutlak butlan ile batıl/yok hükmünde olduğunu,

tescilden silinmesine-terkinine- ve dava sonuçlanıncaya kadar patentlerin devrinin ve lisans verilmesinin önlenmesi için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, sonuç olarak dava konusu her iki patentinde ikinci tıbbi kullanım patenti olması ve istemlerinin yenilik ile buluş basamağına haiz olmaması nedenleri ile ... ve ... nolu patentlerin istemlerinin tümü itibari ile hükümsüz kılınması/mutlak butlanla batıl ve yok hükmünde olduğunun saptanması gerektiğini, Asıl dava yönünden.

İddia ve Talebin esasen 551 Sayılı KHK Md 75/f madde kapsamındaki istisna ve Md 6/ e) deki yasak kapsamında olduğunun yani patent ihlali oluşturması mümkün olmayan bir durum olduğunun tartışmasız olması, nedeniyle, usulden reddini, dilekçede arz ve izah edilen sebeplerle davacı taleplerinin öncelikle muhtacı muhakeme olması ve bu bağlamda haksız, maddi ve hukuki mesnedi olmayan soyut iddia ve talepler niteliğinde olması sebebiyle, esastan reddini talep etmiştir.

CEVABA CEVAP VE KARŞI DAVADA CEVAP : Davacılar/ karşı davalı vekili cevaba cevap ve karşı davaya cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesine sehven davalının ticari ünvanının ...A.Ş, olarak yazılması hiçbir şekilde dava dilekçesinin reddi gerekçesinin olamayacağını, müvekkillerden ...'nin yabancı bir şirket olması gerektiğinden, Türk mahkemeleri önünde dava açarken teminat göstermesi gerektiğini, müvekkilin İsviçre Uyruklu bir şirket olduğunu ve İsviçre'nin Lahey Usul Hukuku Sözleşmesi'ne taraf olmadığını;

ayrıca İsviçre ile Türkiye arasında herhangi bir adli yardım sözleşmesi de olmadığından teminattan muaf tutulamayacağını beyan ettiğini, ancak sözleşmenin olduğunu, davalının diğer müvekkil şirket olan ... Tic.

A.Ş. hakkındaki aktif husumet itirazlarının geçersiz olduğunu, Davalının müvekkil şirketin patentleri hakkında ikinci tibbi kullanım patenti olmasından ötürü patentlenebilir olmadığına ilişkin iddiaların doğru olmadığını, Davalı şirketin ...ürünü, müvekkilin ... ürünü referans gösterilmek suretiyle ruhsatlandırıldığını, davalı yan kısaltılmış ruhsat başvurusu ile başvurusuna konu ilacının, Mmüvekkilin ... ürünü ile -temelde benzer - olduğunu resmen beyan etmiş durumdadır.

İKİNCİ CEVAP VE KARŞI DAVADA CEVABA CEVAP. Davalı/ karşı davacı ikinci cevap ve karşı davada cevaba cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesinde davalı sıfatı ile davanın muhatabı “... AŞ” olduğunu, müvekkil şirket unvanı ise ...

LTD olduğunu, bu nedenle husumet itirazı bakımından davacı ... yabancı uyruklu bir şirket olmasına rağmen teminat yatırmaması sebebiyle davanın önşartı yerine getirilmediğinden taraf teşkili yönünden; diğer davacı ... tic. aş talep konusu patentle sahiplik ilişkisinin bulunmaması sebebiyle yine taraf teşkili yönünden,davacının tedbir talebinin Anayasa'nın ve PatKHK nın amir hükümleri ve usul hukukunun temel prensipleri ile bağdaşmayan, hakkın kötüye kullanılması niteliği arz eden usuli sebebiyle, talebin bu haliyle “muhtacı muhakeme” olması sebebiyle,

iddia ve talebin esasen 551 sayılı KHK Md 75/f madde kapsamındaki istisna ve Md 6/ e) deki yasak kapsamında olduğunun yani patent ihlali oluşturması mümkün olmayan bir durum olduğunun tartışmasız olması, nedeniyle, usulden reddini, esas yönünden müvekkilin henüz, bolar istisnası aşamasında olması, davacının ... ve... nolu palentlerinin 2.ci tıbbi kullanım patentleri olması, Par KHK Md 6/e) deki açık patent yasakları kapsamında olması ve bu patentler hakkında gerek yurt içi gerekse yurt dışında hükümsüzlük ve mutlak butlan davaları hatta kararlarının mevcut olması, müvekkilin ... ilacının, davacının pateni istemlerinden farklı olması,

yani davacı patentlerindeki istemlerin hukuki koruma kapsamı dışında kalması, İşbu dilekçemizde arz ve izah edilen sebeplerle davacı taleplerinin öncelikle muhtacı muhakeme olması ve bu bağlamda haksız, maddi ve hukuki mesnedi olmayan soyut iddia ve talepler niteliğinde olması sebebiyle esastan reddini, karşı dava yönünden maddi manevi tazminat ve sair dava haklarımız mahfuz kalmak kaydıyla karşı Davalıya ait ... ve... nolu patentlerin;yenilik vasfimın bulunmaması,buluş basağı taşımaması,ikincil tibbi kullanım patentleri olması nedenleriyle, tüm istemlerinin hükümsüzlüğünü, iptaline,

mutlak butlanla batıl: yok hükmünde sayılmasına ve TPE sicilinden terkinini ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretlerinin davacı karşı davalı tarafa yüklenmesini talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Asıl dava; davalının 2013 yılında Sağlık Bakanlığından almış olduğu kısaltılmış ruhsat başvurusuna konu ''...'' isimli ilacının, ... ve ... sayılı patentlere tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunun tespiti ile tecavüzün önlenmesi, sonuçlarının ortadan kaldırılması ve hükmün ilanı istemlerine ilişkindir. Karşı dava; karşı davalı (...) adına kayıtlı ... ve ... nolu patentlerin hükümsüzlüğü istemine ilişkindir. Davacı ....'ye ait ... ve ... nolu patentlerin patent tescil belgeleri TPMK'dan celp ve tetkik edilmiştir. Davalıya ait "..." etken maddeli "... Flakon isimli ürünün ruhsat dosya ve evrakları Sağlık Bakanlığından celp edilmiştir.

Asıl dosyada davalı vekili tarafından cevap dilekçesi içeriğinde yabancılık teminatı yönünden usûli itiraz ileri sürülmüş ise de 5718 sayılı Kanun’un 48. maddesinin 2. fıkrasının.

“Mahkeme, dava açanı, davaya katılanı veya icra takibi yapanı karşılıklılık esasına göre teminattan muaf tutar.” şeklinde düzenlediği, karşılıklılık ilkesinin, iki devlet arasında imzalanan (iki taraflı) anlaşma veya iki devletin de taraf olduğu uluslararası (çok taraflı) anlaşma ile sağlanabileceği, bu anlaşmalardan birisinin de 1954 tarihli Hukuk Usulüne Dair Lahey Sözleşmesi olup anılan sözleşmenin 17. maddesinde;

âkit devletlerden birinde ikamet eden ve diğer bir devletin mahkemeleri huzurunda davacı veya müdahil olarak bulunan âkit bir devletin vatandaşlarından yabancı olmaları sebebi ile herhangi bir teminat istenemeyeceğinin düzenlendiği görülmüştür. Huzurdaki davada davacı ... 'nin tâbi olduğu İsviçre devletinin Lahey sözleşmesine taraf olduğu, böylece teminat muafiyetinin bulunduğu anlaşılmakla; davacı tarafça teminat yatırılmasına yer olmadığı anlaşılmıştır.

Mahkememizin 03/03/2016 tarihli celse ara kararı ile dava konusu patentlerle ilgili olarak verilen hükümsüzlük kararıyla ilgili olarak 2015/209 esas sayılı direnme kararının kesinleşmesine kadar HMK'nın 165.maddesi gereğince yargılamanın bekletilmesine karar verildiği, celse arasında mahkememizin 24/10/2024 tarihli ara kararı ile dosyaya duruşma günü verilmesine, ara kararın taraf / vekillerine tebliğine, duruşmanın 26/02/2025 günü saat 10:20'a bırakılmasına karar verildiği, ara kararın tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

Bekletici mesele yapılan ... 1.FSHHM'nin ... E. sayılı dosyasının kesinleştiği tespit edilmekle ... 1.FSHHM' nin...E. sayılı dava dosyası fiziken celp ve tetkik edilmiştir.

Davacılar / karşı davalı vekilinin 03/10/2022 tarihli beyan dilekçesi sunduğu, davalı/karşı davacı vekilinin 28/01/2025 havale tarihli dilekçe ile beyan ve itirazlarını sunduğu anlaşılmıştır.

Somut uyuşmazlık kapsamında asıl davada; davalının ''...'' isimli ilacının, ... ve ...sayılı patentlere tecavüz ve haksız rekabet oluşturduğunun tespiti ile tecavüzün önlenmesi, sonuçlarının ortadan kaldırılması talep edilmiş, karşı davada ise karşı davalı (...) adına kayıtlı... ve ... nolu patentlerin hükümsüzlüğü istemi ileri sürülmüş olup asıl ve karşı dava konusu...ve ...sayılı patentlerin kesinleşen ... 1.FSHHM'nin ...

E. sayılı dosyası kapsamında hükümsüzlüklerine karar verildiği anlaşılmıştır. Dava tarihi itibari ile yürürlükte olmakla uygulanması gereken 551 sayılı Patent Haklarının Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin ''Hükümsüzlüğün Etkisi'' başlıklı 131. maddesi; ''Patentin hükümsüzlüğüne karar verilmesi halinde, kararın sonuçları geçmişe etkili doğar.

Bu nedenle, patent veya patent başvurusuna, hukuki bakımdan bu Kanun Hükmünde Kararname ile sağlanan koruma, hükümsüzlük kapsamında doğmamış sayılır.

Patent sahibinin kötü niyetli olarak hareket etmesinden kaynaklanan, zararın giderilmesine ilişkin tazminat talepleri saklı kalmak üzere, hükümsüzlüğün geriye dönük etkisi aşağıdaki durumları etkilemez.

a - Patentin hükümsüz sayılmasından önce, bir patente tecavüz sebebiyle verilen hukuken kesinleşmiş ve uygulanmış kararlar;

b - Patentin hükümsüzlüğüne karar verilmeden önce, yapılmış ve uygulanmış sözleşmeler. Ancak, hal ve şartlara göre, haklı sebepler ve hakkaniyet düşüncesi ile sözleşme uyarınca ödenmiş bedelin kısmen veya tamamen iadesi mümkündür.

Bir patentin hükümsüzlüğüne ilişkin kesinleşmiş karar herkese karşı hüküm doğurur.'' şeklinde düzenlenmiş olup davaya konu patentlerin hükümsüzlüğüne ilişkin mahkeme kararı geçmişe etkili olduğundan ve anılı KHK ile sağlanan korumanın doğmamış sayılmasından dolayı asıl dava dosyasının reddine karar verilmesi gerekmiştir.

Karşı dava yönünden ise davaya konu patentlerin hükümsüzlüğüne ilişkin kesinleşen mahkeme kararı ile patentlerin hükümsüzlüğü isteminin konusuz kaldığı anlaşılmıştır. Bu nedenle konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir. Son olarak esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri talebi yönünden uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 331. maddesinin; '' (1) Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder.

'' düzenlemesi gereğince karşı davacının hükümsüzlük istemli karşı dava açmakta haklı olduğu kanaatine varılarak karşı davacı lehine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesine karar verilmiştir. Tüm bu gerekçeler ışığında; asıl davanın reddine, karşı davanın konusuz kalması nedeni ile esası hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır