İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/222 K.2024/261

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde ve duruşmalarda özetle. Müvekkili şirketin ... adresinde bulunan fabrikasında Elektrik kablosu üretimi yaptığını, şirketin hakim ortağı ve yetkilisi ... olduğunu, şirket yetkilisinin odasında bulunan kasanın 30/07/2017 tarihinde gece 03.20 sularında silahlı kişilerce kırılarak açıldığını, kasanın içinde bulunan değerli eşyalar ve paralarla birlikte dava konusu müşteri çekleri ile çalındığını, dava konusu çekteki cirantalardan ...

Şti yetkililerinin de bu dosyada şüpheli sıfatıyla arandığını, savcılığın suç konu çekler için müsadere kararı verdiğini, ...

14. İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı icra takibinin, çekin Hırsızlık ve Sahtecilik suçuna konu olması nedeniyle HMK 209 hükümleri çerçevesinde ve bütün borçlular yönünden dava kesinleşinceye kadar durdurulmasını, bunun mümkün olmaması halinde takibe konulan çek bedelinin borçlulardan herhangi biri tarafından dosyaya ödenmemesi halinde, icra veznesine yatan bu paranın kim tarafından yatırıldığına bakılmaksızın dava kesinleşinceye kadar davalı alacaklıya ödenmemesi yönünde teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilmesine,

davalının, çeklerinin yasal hamili olmadığının dolayısıyla alacaklı olmadığının tespitine, çekin istirdatı ile taraflarına iadesine, icra dosyasına ödeme yapılması veya davalının çek bedelini herhangi bir şekilde tahsil etmesi halinde icra dosyasındaki paranın veya haksız olarak ödenen paranın, ferileriyle birlikte ve ödenme tarihinden itibaren ticari faizi ile birlikte müvekkili şirkete ödenmesine karar verilmesini, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin de karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde ve duruşmalarda özetle.

Müvekkilinin, ... çek sorgulama sistemini kullanarak, çekin çalıntı olduğunu bilebilecek durumda olduğu iddia edilmiş ise de çekin iktisap anında çek üzerinde ödeme yasağı kararı olmadığını, davacının, müvekkilinin iyi niyetli olması halinde çekte kendi müşterisine giderek çeki tahsil etmesi gerektiğini iddia ettiğini, TTK mad 724 gereğince çekteki cirantalar hamile karşı çekten dolayı müteselsil sorumludur ve hamil bunların borçlanmadaki sıraları ile bağlı olmaksızın her birine veya bunlardan bazılarına ya da hepsine birden başvurabilir, amir hükmü karşısında davacının bu iddialarının yersiz olduğunun ortada olduğunu,

müvekkilinin kanundan doğan haklarını kullandığından, kendi müşterisinden tahsil etmemesinin onu çekin kötü niyetli hale getirmeyeceğini, davacının çekteki imza ve kaşesinin sahte olmasının imzaların istiklali ilkesi gereği müvekkili kötü niyetli hamil yapmayacağı gibi yetkili hamil sıfatını da ortadan kaldırmayacağını, TTK 792 maddesi anlamında kötü niyetli hale getirmeyeceğini, davanın reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce tarafların bildirdiği deliller toplanmış, ... Cumhuriyet Başsavcılığı Hazırlık Bürosuna ait ... soruşturma sayılı dosyanın UYAP kayıtları, ... 14. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasının UYAP kayıtları, bilirkişi raporu dosyamız arasına alınmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, TTK'nın 792. maddesi uyarınca açılan çek istirdatı istemine ilişkindir.

Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının dava konusu çekin yetkili ve meşru hamili olup olmadığı, çekin elinden rızası hilafında çıkıp çıkmadığı, çıkmış ise davalının çekin iktisabında ağır kusurlu veya kötü niyetli olup olmadığı, TTK'nın 792 Maddesi kapsamında çek istirdadı koşullarının oluşup oluşmadığı hususunda toplanmaktadır.

Davaya konu ... 14. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra dosyasının UYAP kayıtları dosyamız arasına alınıp incelendiğinde; davalı alacaklı tarafından davacı borçlu ve dava dışı ... Dış Tic. Ltd. Şti., ... Ltd. Şti.,...., ...Tic. Ltd. Şti ve...Tic. Ltd. Şti. aleyhine 12.500,00-TL asıl alacak, 26,71-TL faiz, 1.250,00-TL tazminat, 37,50-TL komisyon olmak üzere toplam 13.814,21-TL'lik ilamsız takipte bulunduğu, ödeme emrinin borçlulara tebliğ olduğu görülmüştür.

Taraflarca bildirilen delillerin toplanmasının ardından çekin rıza dışı elden çıkmış olup olmadığının tespiti bakımından dosyamız rapor hazırlanmak üzere dosyamız grafolog bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi tarafından ibraz edilen 01/11/2023 tarihli raporda özetle;

"İnceleme konusu, ... A.Ş.- ...Şubesine ait, keşidecisi “...LTD.ŞTİ.”, keşide yeri Mersin, keşide tarihi 20.11.2017 olan, “ 12.500-0nikibinbeşyüz TL” tutarlı ... seri nolu çekte, “... A.Ş.” adına atılmış ciro imzası ile ilgili şirkette imza atmaya yetkili ...'e ait mevcut mukayese imzaları arasında ; tersim biçimi, işleklik derecesi, alışkanlıklar, istif, doğrultu, seyir, hız ve baskı derecesi bakımından da farklılıklar saptandığından söz konusu Ciro imzasının mevcut mukayese imzalarına kıyasla ...'İN ELİ ÜRÜNÜ OLMADIĞI" sonuç ve kanaatine varılmıştır.

TTK'nın 792.maddesinde belirtildiği üzere "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür."

Anılan hükme göre, istirdat davası açılabilmesi için çekin rıza dışı elden çıkmış olması, çeki ele geçiren kişinin bilinmesi ve çeki ele geçiren kimsenin kötü niyetli veya ağır kusurlu olması gerekmektedir. İstirdat davasında davalı taraf, çeki kötü niyetli olarak veya ağır kusurlu olarak iktisap eden kimsedir. Davacı ise çeki rızası dışında elinden çıkmış hamildir. Bu davada davacının, meşru hamilin kendisi olduğunun yanı sıra senedin rızası hilafına elinden çıktığını ve senedi elinde bulunduran kimsenin kötü niyetli veya iktisapta ağır kusurlu olduğunu ispat yükü altındadır.

Aynı yönde tespitler içeren Yargıtay 11. HD'nin 23/12/2014 tarihli, 2014/10768 Esas ve 2014/20288 Karar sayılı ilamı, "Dava, 6102 sayılı yasanın 792. maddesine dayalı istirdat istemine ilişkin olup, mahkemece yukarıda açıklanan gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Çek üzerindeki ciro silsilesi tam olup, davalının yetkili hamil olduğu anlaşılmaktadır.

Anılan yasa maddesinde “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790 ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötü niyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.” şeklinde belirtilmektedir.

Bu madde hükmüne göre, davalının çeki edinme nedenini kanıtlama yükümlülüğü yoktur. Davalının çekin rıza dışında elden çıktığını bilmesi veya bilebilecek durumda olması gerekir. Çekin rıza dışı elden çıkması halinde ispat yükü, çekin yetkili hamili olduğunu ve rızası hilafına elinden çıktığını ileri süren davacıya ait olup, davacının iddiasını kesin ve inandırıcı delillerle kanıtlaması gerekmektedir.

Mahkemece davacının çekin yetkili hamili olduğu belirlenemediği gibi, davalının sunmuş olduğu deliller hatalı değerlendirilerek davalının çeki elinde bulundurmakta haksız olduğundan bahisle davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalının dava konusu çeki davacıya yönelik soygun eyleminden sonra iktisap etmiş olması ve defter kaydının bulunmaması davalının cirantası ile ticari ilişkisi bulunmadığını ve davalının çeki iktisapta ağır kusurlu olduğunu göstermemektedir.

Bu nedenlerle ve davalının yürütülen ceza davasında sanık olmadığı da gözetilerek davanın reddi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş, davalı vekilinin temyiz itirazının kabulüyle, kararın davalı yararına bozulması gerekmiştir." şeklindedir.

Yukarıda yapılan açıklamalar ışığında eldeki davada, davacı taraf çekin rızası dışında elinden çıkmış olduğunu ispat edebilmiş ise de dava konusu çek incelendiğinde çekin ciro silsilesinde herhangi bir kopukluk olmadığı, davalının şekli anlamda meşru ciro silsilesine dayanarak çeki iktisap ettiği görüldüğünden davalının iyi niyetli hamil olduğunun kabulünün gerektiği, ispat yükü üzerinde bulunan davacı tarafça, çekin davalı tarafından davacı aleyhine kötü niyetle iktisap edildiği ya da iktisapta ağır kusurlu bulunduğu hususunun kesin ve inandırıcı delillerle ispatlanamadığı anlaşıldığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

07/05/2024 Katip ... Hakim ... · ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır