İstanbul 4. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/555 K.2025/126

Mahkememizde görülmekte olan 5464 S.K. Uy.Tacirlere Verilen Kurumsal Banka Ve K.Kartlarından Kaynaklanan (5411 S.K. 142/1 Hariç) (Menfi Tespit) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA VE TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Keşidecisi davacı olan lehtarı hamiline olan çekin kargo sırasında çalındığını, çekin cirantası olan ...'in suç duyurusunda bulunduğunu, ... 2. ATM'nin ... esas sayılı dosyasında çekin iptali davası açıldığını, davalı tarafça çekin kötü niyetli olarak ele geçirildiğini, ... Banka Alacakları İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasında takip yaptığını ileri sürerek davanın kabulü ile müvekkilinin ...

Banka Alacakları İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasında takip yaptığını ileri sürerek davanın kabulü ile müvekkilinin ... Banka Alacakları İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasına borçlu olmadığının tespitini, %20 kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili davaya cevap dilekçesinde özetle; Söz konusu çekin müşterisinden alındığını, davacının beyanlarının kötü niyetli olduğunu, müvekkilinin takip başlatmasında engel bir hukuki gerekçe olmadığını, çekin kaybolduğuna ilişkin beyanları kabul etmediklerini, davacının istirdat talebinde bulunabilmesi için müvekkilinin kötü niyetli olduğunu ispat etmek zorunda olduğunu, davacının diğer cirantalar ile hiçbir ticari ve hukuki ilişkisi olmadığı yönündeki beyanlarının gerçek olmadığını, dava konusu icra takibine ilişkin dosya borcunun davacı tarafından yatırıldığını ve davanın da konusuz kaldığını savunarak davanın reddini, %20'den az olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

... Banka Alacakları İcra Dairesi'nin .... esas sayılı dosyası, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E sayılı dosyası, ... Genel İcra Dairesinin ... E sayılı dosyası, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E sayılı dosyası, ... Cumhuriyet Başsavcılığının...Hazırlık numaralı soruşturma dosyası, taraflar arasında imzalanan sözleşme, taraf beyanları vetüm dosya kapsamı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ KABUL VE GEREKÇE

Davacı tarafından açılan dava, çeke dayalı kambiyo takibinde keşideci-borçlu tarafından takip alacaklısına karşı başlatılan menfi tespit ve çek istirdatı davasıdır. Taraflar arasındaki ihtilaf, ... seri numaralı çekten kaynaklı davacının davalıya borcu olup olmadığı hususlarındadır.

Tüm dosya kapsamı değerlendirilmekle. TTK'nın 792. Maddesine göre, çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür.

TTK'nın 788/1. maddesinde, açıkça “emre yazılı” kaydıyla veya bu kayıt olmadan belirli bir kişi lehine ödenmesi şart kılınan bir çekin, ciro ve zilyetliğin geçirilmesiyle devredilebileceği, TTK'nın 790. maddesinde ise, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişinin, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılacağı düzenlenmiştir. Ayrıca çizilmiş cirolar yazılmamış hükmündedir.

Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse, bu son ciroyu imzalayan kişi çeki beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır.

Dava konusu çekteki ciro silsilesi görünürde düzgün olup, şeklen çeki elinde bulunduran kişinin hamil sıfatını ispat eder niteliktedir. Ciro silsilesinde bir kopukluk söz konusu olmadığından hamil senedin illetten mücerret olması ilkesinden yararlanır.

Kanunda aksine özel bir düzenleme olmadıkça; taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü (TMK 6), diğer bir ifadeyle, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran taraf ispat yükü altında (HMK 190) olup, bu temel kuralların da sonucu olarak herkes iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. İspat yükü kendisinde olmayan diğer taraf da ispat yükünü taşıyan tarafın iddiasının doğru olmadığı hakkında delil sunabilir. Karşı ispat faaliyeti için delil sunan taraf, ispat yükünü üzerine almış sayılmaz (HMK 191).

6102 sayılı TTK’nın 792. maddesinde belirtilen kötü niyetten maksat, senedin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıktığını bilmek veya bilebilecek durumda bulunmaktır. Ağır kusur ise, senedin iktisabında olağan özenin gösterilmemesini ifade eder.

TTK’nın 792. maddesindeki “Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa...” ibaresi, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir.

Ancak çeki çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin senedi ciro ile devretmesi hâlinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan, başka bir deyişle kötü niyetli ve ağır kusurlu bulunmayan yeni hamil korunur. Bu tür davalarda, çekin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkarak yeni hamil tarafından kötü niyet veya ağır kusur ile iktisap edildiği iddiasını ispat külfeti davacıya ait olup anılan olgular tanık dâhil her türlü delile kanıtlanabilir.

(İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi ...esas, ...karar sayılı kararı )

Somut olayda; ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin... esas,... karar sayılı davacısının ... olduğu hasımsız çek iptali davasında, ".......Müdahale talebinde bulunan ... A.Ş vekilinin 07/07/2023 tarihli dilekçesinde; dava konusu edilen ... A.Ş ... Şubesine ait, keşidecisi ... olan, ... seri numaralı, 30/04/2023 keşide tarihli, 60.000,00-TL bedelli çekin dava dışı ... Tic. A.Ş tarafından müvekkili ...

A.Ş'ye ciro edildiğini bildirildiği istirdat için süre verildiği görülmüştür. ...... ... A.Ş ...Şubesine ait, keşidecisi ... olan, ... seri numaralı, 30/04/2023 keşide tarihli, 60.000,00-TL bedelli çekler yönünden dava konusuz kaldığından bu çekler yönünden mahkememizce KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA," şeklinde gerekçe ve hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.

Mahkememiz dosyasında davacı çeklerin ... tarafından kargoya verildiğini ve kargoda kaybolduğunu, cirolayan şirketlerin gerçek şirketler olmadığını beyan etmiştir. Eldeki davada, davacı öncelikle çekin yetkili hamili olduğunu, ardından davalı tarafın çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğini ispat etmesi gerekir.

Somut uyuşmazlıkta takibe konu çek incelendiğinde davacının keşideci olduğu çekin ...'e teslim edildiği, davacının yetkili hamil olmadığı anlaşılmıştır. Davacı tarafça davalı tarafın çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu olarak iktisap ettiğine dair bir delil sunulmamış ayrıca tanık ve yemin deliline de dayanılmadığı görüldüğünden ispatlanamayan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · ¸e-imzalıdır Hakim ... · ¸e-imzalıdır