İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/513 K.2025/211

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili 29/08/2024 tarihli dava dilekçesi ile, hakkında ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin... E. sayılı dosyasında konkordato mühleti verilmiş olan Davalı ... Ltd. Şti., ticari ilişki nedeniyle Müvekkil Şirketten almış oluğu ve Müvekkil Şirketin takas beyanı nedeniyle bedelsiz hale gelen toplam 5 adet çeki Müvekkil Şirkete iade etmediğini, aralarındaki ticari ilişki gereğince, davalı ...Tic. Ltd. Şti. tarafından ...

Şubesine ait 5 adet çek, 06.10.2023 tarihinde keşide edilerek Müvekkil Şirkete teslim edildiğini, ancak söz konusu çek bedellerinin Müvekkil Şirkete ödenmediğini, Müvekkil .... Ltd. Şti. tarafından toplam 5 adet ... Bankası,...Şubesine ait çek, ticari ilişki nedeniyle 15.11.2023 tarihinde keşide edilerek, 16.11.2023 tarihinde...

Şti.'ye teslim edildiğini, söz konusu çeklerin keşide yerinin, İstanbul olduğunu, müvekkil şirketin gerek alacaklısı ve gerekse borçlusu olduğu çeklerin ödeme tarihleri her ne kadar 2024 yılı olarak gözükse de, söz konusu çeklerin 2023 yılında bir diğer ifade ile, Davalı Şirketin konkordato başvurusundan önce, ileri tarihli olarak keşide edilerek verilmiş olduğu hususu, bizzat Davalı Şirketin muhasebe biriminin mutabakat amacıyla Müvekkil Şirkete göndermiş olduğu cari hesapta da göründüğünü, davalı ...

Ltd. Şti. hakkında, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E. sayılı dosyasında, 30.01.2024 tarihinde geçici konkordato mühleti verildiğini, bu mühletin uzatıldığını, son olarak 27.06.2024 tarihinde bir yıllık kesin konkordato mühleti verildiğini, ...

1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E. sayılı dosyasına Müvekkil Şirket adına müdahale talebinde bulunulduğunu, dosyada yapılan incelemede, dosyaya sunulan konkordato projesinde Keşideci Müvekkil Şirket tarafından verilen çeklere ilişkin bilgilerin eklenmemiş olduğu tespit edildiğini, bir diğer ifade ile, Davalı Şirket, Müvekkil Şirketten almış olduğu çekleri konkordato projesi kapsamı dışında tutarak, kendi belirlediği kişilere ödeme yapma amacıyla hareket ettiğini, bu durumun, Müvekkil Şirket tarafından verilen ileri tarihli çeklerin Davalı Şirket tarafından konkordato başvurusu öncesinde, devir ve ciro edildiğinin de göstergesi olduğunu, ...

1. Asliye Ticaret Mahkemesine sunulan konkordato projesinde Müvekkil Şirketten alınan çeklerle ilgili herhangi bir bilgi bulunmadığından, Müvekkil Şirket tarafından, ... Ltd. Şti.'ye karşı ...

41. Noterliğinden keşide edilen ... tarih ve ... yevmiye nolu ihtarname ile, Müvekkil Şirket tarafından keşide edilen çeklerden kaynaklanan borcu ile alacaklısı olduğu çeklerden kaynaklanan alacağının takas edildiği ve çeklerin iade edilmesi hususu bildirildiğini, ihtarnameye cevap verilmediğini, çeklerin iade edilmediğini, takas beyanında bulunulan ve bedelsiz kalan çeklerin Müvekkil Şirkete iade edilmemesi nedeniyle Müvekkil Şirket adına, ...

10. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...D.İş sayılı dosyasında ihtiyati tedbir talebinde bulunulduğunu, ... 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin...D.İş sayılı ve 30.07.2024 tarihli Kararına konu edilen, ... Bankası ... Şubesine ait 31.07.2024 keşide tarihli ve 400.000,00.-TL bedelli çek, yukarıda da belirtmeye çalıştığımız gibi, Müvekkil Şirket tarafından ileri tarihli keşide edilerek ... Ltd. Şti.'ne verilmiş; ... Ltd.

Şti. tarafından da ciro edilerek - kendi borçlarına mahsuben ...Ltd. Şti.'ne temlik edildiğini, çekin arka yüzüne ilgili banka tarafından "... 10. Asliye Ticaret Mahkemesinin 30.07.2024 tarih ... sayılı kararına istinaden çek üzerinde herhangi bir işlem yapılmamıştır." kaydı işlenmiştir. Açıklanan duruma rağmen ... Şti. tarafından, ... 15. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D. İş sayılı dosyasında ihtiyati haciz kararı alındığı ve Müvekkil Şirket hakkında ...

13. İcra Müdürlüğünün ...sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, ...Ltd. Şti. hakkında ayrıca menfi tespit davası açılması hazırlıkları yapıldığını, Müvekkil Şirketin yasal düzenlemelere uygun şekilde takas beyanında bulunulması nedeniyle bedelsiz kalmış olan çeklerin Davalı ...Tic. Ltd. Şti. tarafından iade edilmeyerek Müvekkil Şirketin icra takibine ve hacizlere muhatap bırakıldığını ortaya koyduğunu, ...Tic. Ltd. Şti. hakkında ...

1. Asliye Ticaret Mahkemesinin ...E. sayılı dosyasında konkordato mühleti verilmiş ise de, Müvekkil İİK 294/4 yollaması ile İİK 200. maddesine uygun şekilde takas hakkını kullandığını, takasın, tek taraflı bir irade beyanı olduğunu, karşı yanın kabulüne bağlı olmadığını, Müvekkil Şirketin, ... Tic. Ltd. Şti. ile olan alacak ve borçları aynı nitelikte olduğundan takas edilebilir nitelikte olduğunu, .. Tic. Ltd.

Şti.'nin, konkordato mühletinin vermiş olduğu hakları kötüye kullanmakta olduğunu, Müvekkil Şirketin takas beyanına ve bedelsiz kalmasına rağmen çeki iade etmediği ve konkordato usulüne aykırı şekilde haricen, Müvekkil Şirketi ve diğer alacaklılarını zarara uğratmak kendilerinden mal kaçırmak amacıyla işlem yapmaya çalıştığını, davalı tarafından Müvekkil Şirkete gönderilen cari hesap ekstresi ve mutabakat metninde de anlaşılacağı üzere, Davalıya konkordato mühleti öncesinde verildiğini, ileri tarihli çeklerin davalı tarafından üçüncü kişilere temlik cirosu ile verildiğini,

davalının ciro işleminin İİK 294/6. maddesi uyarınca hükümsüz olduğunu, davalının, hükümsüz nitelikteki bu devir işlemleri gereğince vermiş olduğu çekleri de konkordato dosyasına bildirmesi ve Konkordato Komiserliği tarafından da Müvekkil Şirketin takas beyanı doğrultusunda işlem yapılması gerektiğini, davalının bedelsiz kalmış çekleri Müvekkil Şirkete iade etmemesi nedeniyle Müvekkil Şirket adına dava şartı olan arabuluculuk başvurusunda bulunulduğunu, davalı ile yapılan arabuluculuk görüşmeleri sonucunda da davalı tarafça çeklerin iadesine yönelik bir işlem yapılmamış olduğundan anlaşmaya varılamadığını, bu nedenlerle davanın kabulü ile,

davacı Müvekkil ... Ltd. Şti.'nin keşide ederek Karşı Yana vermiş olduğu, ... Bankası, ... Şubesine ait 31.07.2024 tarih, ... nolu, 400.000,00.-TL bedelli, 31.08.2024 tarih, ... nolu, 400.000,00.-TL bedelli, 31.09.2024 tarih, ... nolu, 400.000,00.-TL bedelli, 31.10.2024 tarih, ... nolu, 400.000,00.-TL bedelli, 31.11.2024 tarih, ... nolu, 400.000,00.-TL bedelli toplam 5 adet çekten dolayı Davalı ...Tic. Ltd.

Şti.'ye borçlu olmadığının tespitine, çeklerin Müvekkil Şirkete iadesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili 18/10/2024 tarihli cevap dilekçesi ile, Müvekkil şirketin, davacı tarafından keşide edilmiş dava konusu çekleri ileri tarihli olarak alındığını ve davacının cari hesabına kaydedildiğini, çekler hesaplara kaydedildiği anda tahsil edilmiş gibi karşı tarafın borcundan düşüldüğünü, bu nedenle müvekkilde çekleri teslim aldıktan sonra başka piyasa borçlarını ödemek için dava konusu çekleri üçüncü şahıslara verdiğini,

Müvekkil şirketin ülkenin ve dünyanın ekonomik daralmasından kaynaklanan darboğaz neticesinde bir konkordato ön projesi çerçevesinde faaliyetlerini değişen şartlara göre uyarlama ve yeni koşullara uyum sağlayarak daha sağlıklı bir şekilde faaliyetlerine devam etme kararı aldığını ve konkordato başvurusunda bulunduğunu, ... 1. Asliye Ticaret Mahkemesi...

Esas sayılı konkordato davası ile şirket hakkında 30/01/2024 tarihi itibariyle tedbir kararı verilmiş ve şirketin faaliyetlerinin denetlenmesi için konkordato komiser heyeti atandığını, müvekkil şirketin konkordato sürecinde olduğunu, Müvekkil şirket dava konusu çekleri borcuna karşılık olarak alacaklılarına verdiğini, 31/07/2024 tarih, ... nolu, 400.000,00.-TL bedelli çek 28/11/2023 tarihinde ..., 31/08/2024 tarih, ... nolu, 400.000,00.-TL bedelli çek 08/01/2024 tarihinde ..., 31/09/2024 tarih, ... nolu, 400.000,00.-TL bedelli çek 29/12/2023 tarihinde ..., 31/10/2024 tarih, ... nolu, 400.000,00.-TL bedelli çek 17/01/2023 tarihinde ...,

31/11/2024 tarih, ... nolu, 400.000,00.-TL bedelli çek 17/01/2023 tarihinde ...

Adlı firmalara teslim edildiğini, çeklerin teslimi ile teslim edilen çek miktarları borcumuzdan düşüldüğünü, çeklerin teslimi ile teslim edilen firmalara borcun azaldığını, konkordato dosyasında da görüleceği üzere mahkemeye bildirilen borç listesinde çekler düşüldükten sonraki rakamların olduğu açıkça anlaşıldığını, bu nedenlerle haksız ve hukuksuz davanın reddine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Tüm dosya kapsamı ve delillerin değerlendirilmesi sonucunda, davacı taraf, davalı ile aralarındaki ticari ilişki sebebiyle davalının 06/10/2023 tarihinde.

20/01/2024 tarih, ... çek seri numaralı, 2.000.000,00-TL bedelli, 20/02/2024 tarih, ... çek seri numaralı, 2.000.000,00-TL bedelli, 20/03/2024 tarih, ... çek seri numaralı, 2.000.000,00-TL bedelli, 20/04/2024 tarih, ... çek seri numaralı, 2.000.000,00-TL bedelli, 20/05/2024 tarih, ... çek seri numaralı, 2.000.000,00-TL bedelli çekleri kendine teslime ettiğini, kendilerinin de davalıya 15/11/2023 tarihinde, 31/07/2024 tarih, ... seri ..., 400.000,00-TL bedelli, 31/08/2024 tarih, ... seri numaralı, 400.000,00-TL bedelli, 31/09/2024 tarih, ... seri numaralı, 400.000,00-TL bedelli, 31/10/2024 tarih, ... seri numaralı, 400.000,00-TL bedelli,

31/11/2024 tarih, ... seri numaralı, 400.000,00-TL bedelli çekleri verdiğini, davalının kendisine vermiş olduğu çekleri ödemediğini ancak davalı şirketin davacıdan aldığı çekleri konkordato projesinde kullandığını belirterek, TBK 130.

Maddesi gereğince, davalıdan takas hakkının bulunduğunu bu sebeple davalıya vermiş olduğu, çekler sebebiyle davalıya borcunun bulunmadığını tespitini ve çeklerin davacıya iadesini talep etmiş ise de, davalı taraf bu çekleri ticari ilişki kapsamında kendisinin alacaklı olduğunu belirterek, ..., ..., ... adlı firmalara teslim ettiğini, bu çekleri ödeme aracı olarak kullandığını belirtmiştir.

Mahkememizde yapılan araştırma sonucunda, çeklerle ilgili ... bankasından gelen cevabi yazıda, çeklerin ibraz edilip tahsil edildiği mahkememize bildirilmiştir.

Çek, kambiyo senetlerinin bir türü olup, kambiyo senedi ticari işlemlerde ödeme aracı olarak kullanılan ve hukuki geçerliliği olan kıymetli evrak türüdür. Kıymetli evrakın tanımı, 645. Maddesinde yapılmış olup, kıymetli evrakın içerdiği hak , senetten ayrı olarak ileri sürülemediği gibi başkasına devredilemez. Kıymetli evrakta amaç borç ilişkisini yazılı hale getirerek, alacaklının haklarını güvence altına almaktır.

Çek, bir bankaya hitaben yazılmış belirli bir miktar paranın, belirli bir kişiye veya hamiline ödenmesini emreden bir yazılı belgedir. Ticari hayatta ödeme aracı olarak kullanılmaktadır.

Kambiyo senetleri illiyetten mücerrettir. Yani senedin geçerli olması senedin mutlaka mevut ve geçerli bir ilişkiye istinaden düzenlenmesine bağlı olmayıp, senedi devralan kimse iyi niyetli olduğu sürece senette yazılı hakları tamamen iktisap etmektedir.

Somut olayda ise, taraflar arasındaki ticari ilişki kapsamında taraflar birbirine senetleri teslim etmiş olup, davacının davalıya vermiş olduğu senetleri davalı taraf kendi borcuna istinaden iyi niyetli olan 3. Kişi konumundaki ..., ... isimli şirketlere vermiş ve bu çekler bu şirketler tarafından tahsil edilmiştir.

Davacının davalıya vermiş olduğu çeklerin, davlı tarafından iyi niyetli 3. Kişilere verilip, bu şirketlerce tahsil edilmesi sebebiyle davalı tarafça, davaya konu çekler 3. Kişilerin borçlarından düşülerek piyasaya sürülüp kullanıldığından ödenmiş olan borç için davacı tarafın takas hakkını ileri sürmesi mümkün değildir. Davacı tarafın davalıya karşı çeklerden dolayı takas hakkını kullanıp, bu çekler sebebiyle borçlu olmadığının tespitini istemesi ve çeklerin kendisine iadesini talep etmesi hukuken mümkün değildir. Zira yukarıda bahsettiğimiz üzere kambiyo senetleri temel borç ilişkisinden mücerret olup, davacı taraf çeki düzenleyip, davalı şirkete vermekle iyi niyetli 3. Kişilere karşı çekten dolayı ödeme sorumluluğunu üzerine almıştır.

TTK 18/2 maddesinde, tacirlerin ticaretine ilişkin faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.

Davaya konu çeklerin 3. Kişiye ödenmiş olması sebebiyle davacı tarafın davalıya karşı takas hakkını ileri sürmesi mümkün olmadığından, davacı tarafın açmış olduğu davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Başkan · e-imzalıdır · Üye · e-imzalıdır · Üye · e-imzalıdır · Katip · e-imzalıdır