İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/315 K.2025/854

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (İşçi İle İşveren İlişkisinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dilekçesinde; müvekkilinin bir işçi olduğunu, dava dışı ...

Firmasında 16/04/2012 ile 05/08/2014 tarihleri arasında mesul müdür olarak çalıştığını, işe giriş tarihinde müvekkili ile dava dışı firma arasında üretim müdürü sözleşmesi imzalandığını ve liste 2 de mesul müdürün görevleri sayıldığını, sözleşmenin son cümlesinde kendisinden alınan teminat senedinin sözleşme sonunda şirkete hiç borcu kalmadığı zaman iade edileceğinin belirtildiğini, müvekkilinin dava dışı firmada işe başlarken dava konusu senedi teminat amacıyla tanzim tarihi boş olarak verdiğini, müvekkilinin 05/08/2014 tarihinde haklı fesih ile işten ayrıldığını, fesih sonrasında teminat senedinin kullanılmaması için ...

Cumhuriyet Başsavcılığına şikayet dilekçesi verildiğini, ... soruşturma numarası ile soruşturma başlatıldığını takipsizlik kararı verildiğini, müvekkilinin kıdem ve fazla mesai ücreti alacağı için ... 13. İş Mahkemesi ...Esas sayılı alacak davası açtığını, davasının kısmen kabulüne dair karara istinaden ... 7. İcra Müdürülüğünün ... sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, alacak miktarının 14.500 TL olduğunu, davaya konu boş senet haksız olarak doldurularak ...

37. İcra Müdürlüğünün... esas sayılı dosyası ile ihtiyati haciz kararlı olmak üzere icra takibine konulduğunu, senette müvekkilinin diğer borçluları ve alacaklıyı tanımadığını, müvekkili tarafından dava dışı firmaya verilen senedin firma ile ilişkilendirilmemesi amacıyla 3. Şahıslara doldurulduğunu, diğer borçluların adres ve kimlik bilgilerinin olmaması ve müvekkilin dava dışı firmadan olan alacağı ile müvekkilin aleyhine başlatılan takibe konu olan senedin meblağının çok yakın olması davaya konu teminat senedinin sonradan doldurulduğunun ispatı olduğunu belirterek ...

37. İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı takibe konu senetle ilgili davacıya borcunun bulunmadığının tespiti ile takibin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde ; senet üzerinde belirtilen alacağın bulunmadığı veya itfa edildiği veya benzeri her iddianın ancak senet kuvvetinde yazılı belge ile ispat olunacağını, davacının itirazı ve beyanını kabul etmediklerini, davacının nerede çalıştığının davanın konusu olmadığını, kambiyo evrakları özelliklerden kaynaklı olarak tedavül edilme kabiliyetine sahip olduğunu, bu özelliği nedeni ile tarafların birbirinin tanıması gerekmediğini, yine bu özellik nedeniyle tanzim edilme sebebinden ayrılarak borç doğuran olaydan mücerret olarak ödeme aracı veya ödeme taahhüdü şeklinde dolaşım imkanına sahip olduğunu,

müvekkilinin dava konusu alacağın kaynağı kambiyo evrakının meşru hamili olduğunu, davacıdan alacaklı olup davacının kötü niyetli olarak borcunu ödememek için davayı açtığını belirterek davanın reddini istemiştir.

Dava, kambiyo senedine dayalı olarak ... 37. İcra Müdürlüğünün ... Esas numaralı dosyası kapsamında başlatılan icra takibinde borçlu sıfatını haiz davacının borcu olmadığının tespiti istemi ile açılan menfi tespit davasıdır.

Dosya, taraflar arasındaki davada ... 15. Asliye Hukuk Mahkemesi, ... 5. Asliye Ticaret Mahkemesi ve ... 8. İş Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için İstanbul Bölge Adli Mahkemesi'ne gönderilmiştir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 37. Hukuk Dairesi'nin 27/03/2025 tarihli, ... Esas ve... Karar sayılı ilamı ile, Mahkememizin yargı yeri olarak belirlenmesine karar verilmiş; akabinde dosya mahkememize tevzi edilerek yukarıda yazılı esas numarası ile kaydedilmiş olup açık yargılamaya devam olunmuştur.

... 37. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasının tetkikinde, alacaklının ..., borçluların ..., ...ve ...olduğu, takibin 16/05/2015 vade tarihli ve 15.000,00 TL bedelli bonodan kaynaklanan kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip olduğu görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde,

Dosya, ... 15.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... Esasına kaydedilmiş, mahkemenin 26/01/2017 tarih ve ... Karar numaralı kararı ile davanın görev nedeniyle usulden reddine ve dosyanın ... Ticaret Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş; dosya ... 5.Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esasına kaydedilmiş, mahkemenin ... tarih ve... Karar numaralı kararı ile davanın görev nedeniyle usulden reddine ve dosyanın İstanbul İş Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiş; akabinde dosya ... 8 iş Mahkemesinin ... E... K sayılı kararı ile davanın reddine karar verilmiş ve bu karar İstanbul BAM 31. HD'nin... E... K sayılı kararı ile kaldırılmıştır.

... 8. İş Mahkemesinin 13/07/2023 T ... E...K sayılı kararı ile mahkememize görevsizlik kararı verilmiş ve bu karar neticesinde ... 8. İş Mahkemesi ile mahkememiz arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıkması sebebiyle İstanbul BAM 37. HD'nin 27/03/2025 T ...E ... K sayılı kararı ile mahkememiz kesin olarak görevli kılınmıştır.

... 37. İcra Müdürlüğünün ... Esas numaralı dosyasının dosya arasında bulunduğu, incelenmesinde; alacaklı ... tarafından borçlular ..., ... ve ... aleyhine 21/12/2015 tarihinde 16/04/2012 tanzim, 16/05/2015 vade tarihli, 15.000,00 TL bedelli, keşidecisi ..., lehtarı ...,cirantaları ..., ... ve ... olan ve bedelinin nakden ahzolunduğu yazılı bonoya istinaden kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile icra takibi başlatıldığı, alacaklı vekilinin talebi üzerine davacının... 7.İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasında mevcut alacakları üzerine haciz konulduğu anlaşılmıştır.

Dava dilekçesinde bahsedilen ... 13.İş Mahkemesinin ... Esas numaralı dosyasının UYAP sistemi üzerinden gönderilmiş olduğu, incelenmesinde davacı tarafından ihbar olunan ... aleyhine 21/08/2014 tarihinde işçilik alacaklarının tahsili istemiyle dava açtığı, mahkemece davanın kısmen kabulü ile toplam 9.997,51 TL'nin şirketten tahsil edilerek davacıya ödenmesine karar verildiği, kararın 10/03/2016 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.

... 8. İş Mahkemesince ... CBS'ye müzekkere yazılarak ... soruşturma numaralı dosya UYAP sisteminden temin edilmiş, incelenmesinde; davacı tarafça ... yetkilisi ... hakkında icra takibine konu senedin davacıya işe alınmama tehdidi altında zorla imzalatıldığı, senedin boş olarak imzalatıldığı, sonrasında rızası hilafına doldurularak icra takibine konulduğu iddiası ile 15/08/2014 tarihinde şikayette bulunulduğu, ...'ın ifadesinde iddiaların asılsız olduğunu belirttiği ve 18/12/2014 tarihinde kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, davacının karara itiraz ettiği, itirazın ... Sulh Ceza Hakimliği'nin ... D.iş numaralı kararı ile reddedildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce ihbar olunan şirketin sicil kaydı İTO'dan temin edilmiş, incelenmesinde icra takibine konu senet üzerinde isimleri yer alan lehtar ve cirantaların şirketle ilgisi tespit edilememiştir.

Dava kambiyo senedine dayalı olara ... 37. İcra Müdürlüğünün ... Esas numaralı dosyası kapsamında başlatılan icra takibinde borçlu sıfatını haiz davacının borcu olmadığının tespiti istemi ile açılan menfi tespit davasıdır.

Davacı, takibe dayanak senedin teminat senedi olduğunu iddia etmektedir.

Tüm dosya kapsamının incelenmesi neticesinde; davanın takibe dayanak bononun son hamiline karşı ikame edildiği, senedin kambiyo senedi olması nedeniyle illetten mücerret olduğu, üzerinde bedelinin nakden ahzolunduğunun yazıldığı anlaşılmış olup dava menfi tespit davasıdır.

Bir davada çekişmeli olguların kimin tarafından ispat edilmesi gerektiği konusuna, ispat yükü denir. Her iki taraf da ispat yükünün kime düştüğünü gözetmeden delil göstermişler ise bu halde hâkimin ispat yükünün hangi tarafa düştüğünü araştırmasına gerek yoktur. Çünkü hâkim, ilk önce tarafların gösterdikleri delilleri incelemekle yükümlüdür. İki tarafın (veya bir tarafın) gösterdiği deliller ile davaya ilişkin bütün çekişmeli olgular aydınlanmış ise yine ispat yükünün hangi tarafa düştüğünü araştırmakta bir yarar yoktur. Buna karşılık, gösterilen delillerin hâkime dava hakkında tam bir kanaat vermemesi halinde, ispat yükünün hangi tarafa düştüğünün tespit edilmesinde yarar vardır.

Delillerin davayı etkileyecek çekişmeli hususlarda gösterileceği ve ispat faaliyetinin çekişmeli vakıalar için söz konusu olduğu hususu göz önünde bulundurulmalıdır ( 6100 sayılı HMK m.187/1). TMK 6. maddesinde; "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." denilmiştir. HMK'nun "İspat yükü" başlıklı 190. maddesinde ise bu düzenlemeye paralel bir düzenleme getirilmiştir. Anılan maddede "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir." denilmiştir.

İspat yükü ilk önce kural olarak davacıya düşer; yani davacı davasını dayandırdığı olguları ispat etmelidir. Kendisine ispat yükünün düştüğü taraf, uyuşmazlık konusu olguyu ispat edemezse davayı kaybeder. O taraf davacı ise davası reddedilir, davalı ise mahkûm edilir. Kendisine ispat yükü düşmeyen taraf, karşı (kendisine ispat yükü düşen) tarafın iddiasını (olguyu) ispat etmesini bekleyebilir. Kendisine ispat yükü düşen taraf iddiasını ispat edemezse, diğer (kendisine ispat yükü düşmeyen) tarafın onun iddiasının aksini (hilafını) ispat etmesine gerek yoktur; o olgu ispat edilmemiş (yani dava bakımından yok) sayılır.

Somut olayda davacı yan davalı olan son hamilin bile bile davacı borçlu zararına hareket ettiğini ispatlamak durumundadır. Dosya kapsamında davacı tarafdavalı olan son hamilin bile bile davacı borçlu zararına hareket ettiğini ispat edememiş, keşideci olan davacının şahsi def'i niteliğindeki iddiasını iyiniyetli hamile karşı ileri süremeyeceği, davacı keşidecinin davalı hamilin bononun teminat senedi olduğunu bilerek ciro ile aldığı vakıasını ispatlaması gerektiği, hamilin iyiniyetli olmadığının davacı tarafça ispat edilemediği, mahkememizce yapılan araştırmada da senet hamilinin davacının daha evvel çalıştığı ihbar olunan şirket ile bağlantısının tespit edilemediği anlaşılmakla ispat edilemeyen davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır