İstanbul 5. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/865 K.2026/456

Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalı tarafın müvekkil idare tarafından yapılan ihalelerin yüklenicisi olduğu, İhale ile iş alan şirketin işyeri devri hükümlerine göre önceki şirket işçilerini devralarak çalıştırmaya devam ettiğini, Davalılar ve alt yüklenicilerin müvekkil idareden iş aldıkları dönemlerde, çalıştırdıkları işçilerden dolayı doğan ve idarelerince ödenmek zorunda kalınan her türlü hak ve alacaktan, ihale sözleşmeleri ve Borçlar Kanunun hükümleri doğrultusunda aslen sorumlu olduklarını,

bu nedenle davalı şirketin çalıştırmış olduğu işçinin açmış olduğu dava neticesinde idarelerince ödenen bedelden 409.929,72-TL'nin rücuen davalı şirketten tahsiline karar verilmesi gerektiği, Davalı şirket ile müvekkil İdare arasında Kamu İhale Kanunu'na tabi ihalelere istinaden yapılan sözleşmeler kapsamında davalı şirket ve başkaca şirketler nezdinde hizmet akdiyle bağlı olarak çalışan ve yine iş akdi son çalıştığı müteahhit şirket tarafından feshedilen dava dışı ... tarafından ödenmeyen bir kısım işçilik alacağının tahsiline karar verilmesi talebiyle idareleri karşı dava açıldığını, yapılan yargılama neticesinde ...

11. İş Mahkemesi ... E. ...K. sayılı ve 23.09.2020 tarihli kararı ile davanın kismen kabulüne" ayrıca yargılama gideri ve dava vekalet ücretinin ödenmesine verildiği, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 50. Hukuk Dairesinin ... E. :... K. Sayılı ve20/1 1/2024 tarihli kararı ile dosyanın kesinleştiği, İşbu karar ile dava dışı işçi ... vekili tarafından, ...

9. İcra Dairesinin ...Esas sayılı dosyasına ödemiş oldukları bedelden, 384.400,80- TL' sinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan rücuen tahsili ile İdare tarafından ödenen 279,35-TL arabuluculuk ücreti , 2.378,77-TL harç ve yargılama gideri, 8.968,50-TL karar harcı ve 13.902,30-TL gelir vergisi ile birlikte toplam 409.929,72-TL idare tarafından ödeme yapıldığı, Ödenen işbu meblağın;

dava dışı işçinin SGK kayıtlarına göre tespit edilen farklı yüklenici firmalardan tahsil edilmesi için müvekkil idare ilgili birimleri ile yapılan yazışmalar neticesinde dava dışı işçinin, çalışmış olduğu diğer firmalardan çalıştığı süreler ve mahkemede belirtilen bedeller üzerinden hesap edilen tutardan 34.971,66 -TL dava dışı firmadan tahsil edilmiş olup; bakiye 409,929,72- TL davalının sorumluluğu olup;

davalı tarafından idaremize ödeme yapılmadığından kamu zararı oluşmaması adına davalı şirketten tahsili gerektiği, Davacı müvekkil idare ile davalı arasında akdedilen İhale şartnameleri ve sözleşmelerinde yer alan hükümler ve ilgili Kanun hükümleri çerçevesinde taraflar arasındaki ikili ilişki gereği davaya konu bedelin sorumlusunun çalıştırdıkları süre bazında ayrı miktarlarda davalılar olduğu, İhale sözleşmesi ve onun ayrılmaz parçası olan ihale belgelerine göre hizmet alımı kapsamında çalıştırılan işçiler idarenin değil yüklenicinin işçisi olduğu,

Dolayısıyla iş akdi fesih olan işçilere ödenmesi gereken her türlü ödemeyi yüklenicinin karşılaması gerektiği, Yani işçi alacaklarına ilişkin borcun aslında yüklenicilere ait bir borç olduğu müvekkil idare söz konusu borçtan 4857 sayılı İş Kanununun 2. ve 3. maddeleri uyarınca Müştereken ve müteselsilen asıl işveren sıfatıyla sorumlu tutulduğunu, İdarenin sorumluluğunun kanundan kaynaklanan (dış kaynaklı) bir sorumluluk olduğu, Bu sorumluluğun da sadece işçiye karşı olduğu, Yüklenicilere karşı iç ilişkide böyle bir borç ödeme sorumluluğu bulunmadığı,

müvekkil idare ile davalı yükleniciler arasındaki iç ilişki ise karşılıklı akdedilen ihale sözleşmelerine dayandığı, Davalı şirket ile müvekkil idare arasında akdedilen İdaremiz Birimlerinde Çalıştırılmak Üzere Yardımcı Hizmet Alımı Sözleşmesi ve eki şartnameler gereği iş akdinin feshi halinde işçinin doğacak olan alacaklarından yüklenici davalı şirketlerin sorumlu olacağının, bu hükümlere göre yüklenicinin çalıştıracağı işçilerin İş Kanunundan ve ilgili mevzuattan doğan tüm özlük haklarından (ücretleri, fazla mesai ücretleri, sağlık işleri, iş kazasından doğan hakları, yol ve giyim hakları vb.) yüklenicinin sorumlu olduğu,

Müvekkil idare ile davalı şirket arasındaki ilişkinin Borçlar Kanunu, Kamu İhale Kanunu, İhale sözleşme ve şartnameleri ile Yargıtay içtihatları doğrultusunda değerlendirilerek hüküm kurulması gerektiği, Müvekkil idare ile davalı şirketler arasında imzalanan sözleşme hükümleri gereği yüklenicinin sözleşme konusu işte çalıştıracağı personellerle ilgili sorumlulukları ve buna ilişkin şartlar konusunda Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümlerinin uygulanacağını, Dava açılmadan önce arabuluculuk başvurusu yapılmış olduğu görüşme sonunda anlaşamama ile sonuçlanan arabuluculuk tutanağı düzenlendiğini, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla ...

9. İcra Dairesinin ...

Esas sayılı dosyasına ödemiş olduğumuz bedelden, 384.400,80.- TLsinin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan rücuen tahsili ile İdare tarafından ödenen 279,35.-TL arabuluculuk ücreti, 2.378,77-TL harç ve yargılama gideri, 8.968,50-TL karar harcı ve13.902,30-TL gelir vergisi ile birlikte toplam 409.929,72-TL ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan rücuen tahsiline ve idarelerine ödenmesine yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı taraf usulüne uygun yapılan tebligata rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, davacının davalıdan alacağı olduğu iddiası ile açılmış alacak davasıdır

Davacı taraf, davalının davacı tarafından yapılan ihalenin yüklenicisi olduğunu, davalının bu ihale kapsamında çalıştırdıkları işçilerin alacaklarından sözleşme ve borçlar kanunu gereği sorumlu olduğunu, dava dışı ...'nin işçilik alacaklarının tahsili için açmış olduğu ... 11. İş mahkemesinin ... E. ... K sayılı kararı neticesinde verilen kararın ... 9. İcra Dairesinin ... E. sayılı dosyası ile icraya konulduğu ve bu icra dosyasına 409.929,72- TL ödeme yaptıklarını belirterek bu ödemenin davalıdan rücuen tahsilini talep etmiştir.

... 11. İş mahkemesinin ... E. ... K sayılı kararının incelenmesinde davacı ...'nin dosyamız davacısı ...'ye karşı işçilik alacağı sebebiyle dava açtığı ve mahkemece davanın kabulüne karar verildiği görülmüştür.

... 9. İcra Dairesinin .... E sayılı dosyasının incelenmesinde ise alacaklı ...'nin iski aleyhine İstanbul 11. İş mahkemesinin ... E.... K sayılı kararına ilişkin verilen kararı kaldıran İstanbul BAM 50. HD'nin ...E ...K sayılı ilamına istinaden ilamlı icra takibi başlattığı anlaşılmıştır.

Bir davada çekişmeli olguların kimin tarafından ispat edilmesi gerektiği konusuna, ispat yükü denir. Her iki taraf da ispat yükünün kime düştüğünü gözetmeden delil göstermişler ise bu halde hâkimin ispat yükünün hangi tarafa düştüğünü araştırmasına gerek yoktur. Çünkü hâkim, ilk önce tarafların gösterdikleri delilleri incelemekle yükümlüdür. İki tarafın (veya bir tarafın) gösterdiği deliller ile davaya ilişkin bütün çekişmeli olgular aydınlanmış ise yine ispat yükünün hangi tarafa düştüğünü araştırmakta bir yarar yoktur. Buna karşılık, gösterilen delillerin hâkime dava hakkında tam bir kanaat vermemesi halinde, ispat yükünün hangi tarafa düştüğünün tespit edilmesinde yarar vardır.

Delillerin davayı etkileyecek çekişmeli hususlarda gösterileceği ve ispat faaliyetinin çekişmeli vakıalar için söz konusu olduğu hususu göz önünde bulundurulmalıdır ( 6100 sayılı HMK m.187/1). TMK 6. maddesinde; "Kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça, taraflardan her biri, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlüdür." denilmiştir. HMK'nun "İspat yükü" başlıklı 190. maddesinde ise bu düzenlemeye paralel bir düzenleme getirilmiştir. Anılan maddede "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir." denilmiştir.

İspat yükü ilk önce kural olarak davacıya düşer; yani davacı davasını dayandırdığı olguları ispat etmelidir. Kendisine ispat yükünün düştüğü taraf, uyuşmazlık konusu olguyu ispat edemezse davayı kaybeder. O taraf davacı ise davası reddedilir, davalı ise mahkûm edilir. Kendisine ispat yükü düşmeyen taraf, karşı (kendisine ispat yükü düşen) tarafın iddiasını (olguyu) ispat etmesini bekleyebilir. Kendisine ispat yükü düşen taraf iddiasını ispat edemezse, diğer (kendisine ispat yükü düşmeyen) tarafın onun iddiasının aksini (hilafını) ispat etmesine gerek yoktur; o olgu ispat edilmemiş (yani dava bakımından yok) sayılır.

Somut olayda, ispat külfeti davacı taraf üzerinde olup, davacı taraf, ödemiş olduğu işçilik alacaklarını davalıya rücu hakkının bulunduğunu, davalıdan alacaklı olduğunu ispat etmek durumundadır.

Dosya bilirkişiye tevdi edilmiş ve bilirkişi dosyaya sunduğu 02/03/2026 tarihli raporda; Davacı ... dava dışı işçi ... T.C. Kimlik numaralı ... 'nin işçilik alacakları nedeniyle ... 9. İcra Dairesinin ...E. Sayılı sayılı dosyasında kesinleşen tutarın 335.191,75.-TL olduğu, Takipte kesinleşen Tutarın Yargılama giderleri ile 416.653,20.TLolduğu, İcra Dosyasına 24.02.2025 tarihinde 397.278,76.-TL net yatırıldığı, Gelir Vergisi Kesintisi olarak 15.088,33.-TL, G.V. Stopajı 13.938,45.-TL; KDV Tevkifatı 6.969,23.-TL olmak üzere toplam 433.274,77.-TL ödenerek icra dosyasının kapatıldığı,

23.01.2026 tarih ve 7353 sayılı Bazı Kanunlarda ve 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun uyarınca yapılan hesaplamalarda Kıdem Tazminatı alacağı bulunmadığından bir değerlendirme yapılmadığı,

Sayın Mahkemece ihale sözleşmeleri ve bu sözleşmelerin eki niteliğindeki ihale dokümanlarındaki hükümler çerçevesinde Davacı idarece dava dışı işçi ... T.C.

Kimlik numaralı ... 'nin işçilik alacakları nedeniyle için dava konusu edilen icra dosyasında takipte kesinleşen tutar ve ferilerinin toplam tutarının 416.653,20.-TL olduğu, Davacının icra dosyasında takipte kesinleşen tutar 416.653,20.-TL'nin sorumluluğun tamamının alt işverenlere ait olduğunun kabulü halinde, Fazla Çalışma Ücreti, Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti Alacağı, Hafta Tatili Ücreti , Ücret Alacağı, Yol Ücreti Alacağı, Yemek Ücreti Alacağı, Giyim Ücreti Alacağı, Asgari Geçim İndirim Alacağı alacağından dava dışı işçiyi çalıştıran tüm alt işverenlerin işçiyi çalıştırdıkları süre kadar,

çalıştırdığı süre için tespit edilen ücret alacakları kadar sorumlu olacağı değerlendirilerek davalı alt işverenlere rücu edilebileceği yönünde hüküm kurulması halinde,

1.Seçenek: Sayın Mahkemece ihale sözleşmeleri ve bu sözleşmelerin eki niteliğindeki ihale dokümanlarındaki hükümler çerçevesinde sorumluluğun tamamının alt işverenlere ait olduğu kanaatine varılması halinde, dava dışı işçinin İş Mahkemesi Kararına Esas Bilirkişi raporunda Dışlanan dönem dışında kalan 03.12.2013-11.05.2018 dönemine isabet Fazla Çalışma Ücreti, Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti Alacağı, Hafta Tatili Ücreti , Ücret Alacağı, Yol Ücreti Alacağı, Yemek Ücreti Alacağı, Giyim Ücreti Alacağı,

Asgari Geçim İndirim Alacağı olarak dava konusu edilen Genel toplam 416.653,20.-TL den ...SİRKETİ” nin Davacı idarece hakedişinden kesilen 34.971,66.TL düşülerek kalan tutarın davalı alt işverenlerin dava dışı işçiyi çalıştırdıkları süreye isabet eden sorumluluk miktarları dikkate alındığında davalı ... Ltd. Şti.'nin sorumluluğunun 117.276,08 TL olduğu,

2.Seçenek: Mahkemece eşit oran sorumluluk esasının benimsenmesi halinde, dava dışı işçinin çalışmaların geçtiği 11.02.2004-11.05.2018 döneminin İş Mahkemesi Kararına Esas Bilirkişi raporunda Dışlanan dönem dışında kalan 03.12.2013-11.05.2018 dönemine isabet Fazla Çalışma Ücreti, Ulusal Bayram ve Genel Tatil Ücreti Alacağı, Hafta Tatili Ücreti, Ücret Alacağı, Yol Ücreti Alacağı, Yemek Ücreti Alacağı, Giyim Ücreti Alacağı, Asgari Geçim İndirim Alacağı olarak dava konusu edilen Genel toplam 416.653,20.-TL den ...

SIRKETİ” nin Davacı idarece hakedişinden kesilen 34.971,66.TL düşülerek kalan tutarın dava konusu edilen takipte kesinleşen 416.653,20.-TL.TL'nin *050'si olan 208.326,60.-TL.'linin davalı alt işverenlere rücu edilebilecek olup, (en sonda ...SIRKETİ” nin Davacı idarece hakedişinden kesilen 34.971,66.TL düşülmüş kalan dikkate alınarak alt işverenlerin sorumluluk miktarları dikkate alındığında davalı .... Şti.'nin sorumluluğunun 58.638,04 TL olduğu yönünde rapor ibraz etmiştir.

Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin mevcut olduğu durumlarda; asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunundan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenle birlikte müteselsilen sorumludur. Burada 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. Maddesinden kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müteselsilen sorumludurlar. İç ilişkide (müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki ilişkide) ise, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda taraflar kendi aralarında sözleşme yapabilirler.

Davalı taraf davacının alt taşeronu konumundadır. Davacı ve davalı taraf dış ilişkide dışarıya karşı müşterek ve müteselsilen sorumlu olsalarda iç ilişkide taraflar yapmış olduğu sözleşme ile bağlıdırlar. Davaya konu alacakların ödendiği işçiler davalının işçileridir. Bu durumda davalı taraf işçilerine ödenen tazminattan sorumludur.

Dosyaya sunulan bilirkişi raporu ile de sabit olduğu üzere davacının davadışı işçiye ödemiş olduğu işçilik alacağının bilirkişi raporu ile davalı ...Şti.'nin sorumlu olduğu 117.276,08 TL'nin tamamını taraflar arasındaki ihale şartnameleri, sözleşmeler kapsamında davalıdan rücuen talep edebileceği kanaatine varılmış ve davanın kısmen kabül kısmen reddi ile, 117.276,68 TL'nin 24/02/2025 tarihinden işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip · e-imzalıdır Hakim · e-imzalıdır