İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2015/1033 K.2020/82

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 9.maddesine göre Türk Milleti adına yargılama yetkisini kullanan bağımsız ve tarafsız İstanbul 6.Asliye Ticaret Mahkemesinin kararıdır. Asıl davada davacı vekili dava açan dilekçesinde özetle;

Davacılar ...ve ... ile davalı ...

Şirketi arasında, (-davalının ...ile akdettiği 09/07/2014 tarihli Subcontract Sözleşmesi ile 09/07/2014 tarihli ... sözleşmesi kapsamında davalı tarafından üstlenilen her türlü montaj işlerinin dayanak sözleşmeler ve bunların eklerine, proje ve teknik şartnamelerine, fen ve sanat kaidelerine uygun olarak davacılar tarafından müştereken yapılması ve bunların tam ve kusursuz olarak işverene teslim edilmesi hususunda-) 15/07/2014 tarihli ...Kentinde yeni yapılmakta olan hava alanı sahasında yerine getirilmek üzere sözleşme imzalandığını,

davalının ana müteahhit firma ... konsorsiyumunun alt yüklenicisi olarak aldığı işlerin bir kısmını davacı taşeronlara yaptırmak amacı ile sözleşmeyi imzaladığını, sözleşmede tarafların yerine getirmekle yükümlü oldukları hususların kararlaştırıldığını ve yine sözleşme ile iş bedelininde kararlaştırıldığını, sözleşmede belirtildiği gibi davacıların 18/08/2014 tarihinde gerekli hazırlıklarını yaparak,

çalıştıracakları yeterli işçi ile birlikte işin yapılacağı ülke ve mahalde hazır bulunduklarını, sözleşmenin bitim tarihi olan 28/09/2015 tarihinde davalıdan kaynaklanan nedenlerle sözleşmedeki götürü bedeli tutarında ki imalatın gerçekleştirilemediğini, sözleşmeyle belirlenen imalatların yerine getirilememesinin davalının iş yapılacak mahalde gerekli organizasyonu sağlayamamasından kaynaklandığını, davalının davacı taşeronları sözleşme dışı başka işlerde çalıştırıldığını, davacıların üstlendiği işin götürü bedelli olması nedeniyle davacıların sözleşmede kararlaştırılan 3.180.000 USD iş bedelinin tamamını almaya hak kazandıklarını,

davalının müşterek taşeronlara ve taşeronlar adına işçiler adına 1.153.440,26 USD ödeme yaptığını, bu bedel iş bedelinden düşüldüğünde geriye 2.633.743,32 USD kaldığını ve davalının bu miktar davacılara borçlu olduğunu, borcunu ödemesi için davalıya ihtarname gönderildiğini ancak davalının ödeme yapmadığını, taraflar arasında ki sözleşmenin 7.5 maddesi gereğince davalıya verilen 20.000 USD bedelli avans teminat senedi ile sözleşmenin 8.0 maddesine göre verilen teminat amaçlı 159.000 USD miktarlı teminat senedinin davacıların davalıya her hangi bir borcunun bulunmaması bilakis alacakları olmaları nedeniyle iadesinin gerektiğini beyanla,

davacıların toplam 2.633.743,32 USD kesin hak ediş alacağından sözleşme götürü iş bedeli karşılığı olarak şimdilik 1.000 USD tutarının 28/09/2015 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt avans faizi ile birlikte, sözleşme dışı ve kesin hesap fazlası işler bedeli toplamına ilişkin olarak da şimdilik 1.000 USD tutarının 28/09/2015 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, davalı şirkete verilen ... imzalı 15/07/2014 tanzim tarihli vade kısmı boş 20.000 USD bedelli avans teminat senedi ile,

davacılar tarafından imzalanan 01/09/2014 tanzim tarihli vade kısmı boş 159.000 USD bedelli senetlerin davacıların davalıya borçlarının bulunmaması, buna karşılık davalıdan alacaklı olmaları karşısında 3.şahıslara devir ve temliklerinin önlenmesi ile icra takibine konu yapılmamaları yönünde ihtiyati tedbir verilmesine, borç bulunmadığının tespiti ile senetlerin iptaline, yargılama giderlerinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili davaya cevaplarında ve karşı dava dilekçesinde özetle;

Davalının ...'nda inşaatı devam eden ... Projesi kapsamında müteahhit firma ... tarafından ...

Ulaşım Kominikasyon ve Sivil Havacılık Bakanlığı'na karşı taahhüt edilen işlerin bir kısmının ifasını alt müteahhit olarak üstlendiğini, bu sebeple bir kısım sözleşmeler imzalandığını, davalının üstlendiği bir kısım işleri ise davacılara taşere ettiğini, yapılan sözleşme ile davacıların sözleşme kapsamında yapılacak işleri taahhüt ettiklerini, davacılar ile yapılan 15 Temmuz 2014 tarihli sözleşmenin amacının, dayanak sözleşmeler ile davalının müteahhit firmaya taahhüt ettiği montaj işlerinin davacılar tarafından dayanak sözleşmelere uygun ifa ve icra edilmesi olduğunu, davacılar ile yapılan sözleşmede,

davalının müteahhit firma ile yaptığı sözleşmelerin ayrılmaz parçası olduğunun kararlaştırıldığını, sözleşme kapsamında davacılara iş bedeli olarak yapılacak ödemelerin birim fiyat usulüne göre yapılacağının sözleşmede kararlaştırıldığını, davacıların götürü bedel iddia ve istemlerinin yerinde olmadığını, sözleşmeye de aykırı olduğunu, ücret hesabının sözleşmenin 3.maddesinde belirlendiğini, davacıların kesin hak edişe ilişkin beyan ve iddialarının sözleşmeye aykırı olduğunu, kesin hak edişin ne şekilde hesaplanacağının sözleşmede kararlaştırıldığını,

davacılara sözleşme gereğince yapılan işler ve sözleşme dışı yapılan işler nedeniyle tam olarak ödemelerin yapıldığını, davalının davacılara her hangi bir borcunun bulunmadığını, davacıların istemi gereğince davanın ihbarının davalının itibarına zarar verdiğini ve bu suretle manevi olarak zarar gördüğünü, davacıların teminat senetlerinin iadesi isteminin yerinde olmadığıını, davacıların sözleşme kapsamında ki imalatlarının 616.133,80 USD, sözleşme dışı yapılan imalatlarının 340.754,90 USD, sözleşme harici yapılan ödemelerin 108.020,74 USD ve toplamda 1.064.909,44 USD olduğunu,

buna rağmen davalının davacılara 1.421.967,46 USD ödeme yaptığını, davalının fazladan yaptığı 357.058,02 USD davacılardan alacaklı olduğunu beyanla, asıl davanın reddine, karşı davada davacılara hakedişlerinden fazla ödenen 357.058,02 USD'nin 30/10/2015 tarihinden itibaren devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden hesaplanacak faizi ile birlikte USD olarak davacılardan müştereken ve müsetelsilen tahsiline,

hali hazırda davalının uğradığı ve uğramaya devam ettiği manevi zararlar karşılığı olarak şimrdilik fazlaya ilişkin tüm hakları saklı kalmak kaydıyla 30.000,00 TL'nin 30/10/2015 tarihinden itibaren yasal fazi ile davacı-karşı davalılardann müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderlerinin asıl davacılara yükletilmesine karar verilmesini, talep ve dava etmiştir.

Açılmış olan dava ve karşı davanın yapılan yargılamasında, tarafların dayandıkları deliller tam olarak dosyaya ikame olunmuş, delillerin toplanmasını müteakip asıl davada dava konusu yapılan senetlerden dolayı senetlerin teminat amaçlı olarak düzenlendiği belirtildiğinden bu senetlerden dolayı davacının davalıya borçlu olup olmadığı ve 20.000 USD avans ödmesinin iadesinin gerekip gerekmediği, davacının sözleşme kapsamında bakiye hak ediş alacağı ile sözleşme dışı iş bedeline ilişkin alacağını varlığı ve miktarının ne olduğu,

karşı davada 15/07/2014 tarihli sözleşme kapsamında ve sözleşme dışı işler nedeniyle davacıya davalı karşı davacı tarafından fazla ödeme yapılıp yapılmadığı, istirdatı gereken alacağın varlığı, miktarı ve manevi tazminat istemi koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarının incelenmesi, değerlendirilmesi ve tespiti için oluşturulan bilirkişi kurulundan rapor ve ek raporlar alınmış, teknik değerlendirmeleri itibariyle bilirkişi raporları dosya kapsamına uygun bulunarak hükme esas alınmıştır.

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Elde ki asıl dava, yanlar arasında ... Kentinde yeni yapılmakta olan hava alanı sahasında yerine getirilmek üzere bir kısım montaj işlerine yönelik yapılan 15/07/2014 tarihli sözleşme kapsamında, karşılık davacının sözleşme gereğince ve sözleşme dışı işler nedeniyle asıl davacılara yaptığı ödemelerden geriye kalan sözleşme de kararlaştırılan sözleşme bedelinin davacılara ödenmesi, karşılık davacıya sözleşme gereğince verilen avans ve teminat senetleri nedeniyle davacıların borçlu olmadıklarının tespiti ile senetlerin iadesi istemine ilişkindir.

Karşılık dava ise; asıl davacılara; sözleşme kapsamında ki imalatlarına, sözleşme dışı imalatlarına ve sözleşme harici yaptıkları işlere karşılık yapılması gereken 1.064.909,44 USD den fazla yapılan ( 1.421.967,46 USD ödeme yapıldığı iddia edilmiştir) 357.058,02 USD nin asıl davacılardan tahsili ve karşılık davacı yararına manevi tazminata hükmedilmesi istemini ilişkindir.

Tarafların asıl ve karşılık davada ki beyan ve iddiaları değerlendirildiğinde taraflar arasında;

a-)Karşılık davacının...'nda inşaatı devam eden ...Havalaanı İnşaat Projesi kapsamında, müteahhit firma ... tarafından ...Ulaşım Kominikasyon ve Sivil Havacılık Bakanlığı'na karşı taahhüt edilen işlerin bir kısmının ifasını alt müteahhit olarak üstlendiği, bir kısım sözleşmeler imzaladığı, üstlendiği bir kısım işleri ise davacılara taşere ettiği,

b-)Asıl davacı ile karşılık davacı arasında, karşılık davacının sözleşmelerle üstlendiği işlerden bir kısım montaj işlerinin asıl davacılar tarafından sözleşmelere uygun ifa ve icrası hususunda yanlar arasında 15 Temmuz 2014 tarihli sözleşme düzenlendiği,

c-)Asıl davacıların sözleşme kapsamında bir kısım imalatlar yaptıkları, yine sözleşme dışı bir kısım imalatlar yaptıkları ve sözleşme harici işler yaptıkları,

d-)20.000 USD ve 159.000 USD bedelli senetlerin sözleşme gereğince avans ve teminat senedi niteliğinde olduğu ve davacı yedinde bulunduğu,

e-)Sözleşme de kararlaştırılan iş bitim tarihinde sözleşmede kararlaştırılan imalatların tam olarak yapılamadığı, hususlarında her hangi bir uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Elde ki asıl ve karşılık davada yanlar arasında ki mahkememizce halledilmesi gereken uyuşmazlık;

a-)Asıl davacıların sözleşme ve sözleşme dışı imalat ve diğer işlere ilişkin karşılık davacıdan yaptıkları tahsilatlar toplamının sözleşme bedeli olan 3.180.000 TL de düşüldükten sonra geriye kalan bedeli talep edip edemeyecekleri, başka bir ifadeyle sözleşmenin götürü usulde mi, birim fiyat esasına göre mi akdedildiği,

b-)20.000 USD ve 159.000 USD bedelli avans ve teminat senedinin iadesinin gerekip gerekmediği,

c-)Karşılık dava tarihi itibariyle karşılık davacının asıl davacılardan tahsili gereken fazla ödemesinin olup olmadığı,

d-)Karşılık davacının manevi tazminat istemine ilişkin koşulların somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediği, hususlarıdır.

Öncelikle belirtilmelidir ki, 20.000 USD ve 159.000 USD bedelli senetlerin asıl davacılar tarafından karşılık davacıya sözleşmenin 7.5. ve 8.0.maddeleri kapsamında avans ve teminat senedi olarak verildiği, bu hususun taraflarında kabulünde olduğu, sözleşmenin süresinin sona erdiği, yanlar arasında ki sözleşmenin 7.5. ve 8.0.maddelerinin sözleşmenin tasfiye edilmiş olması ve karşılık davacının davada senetlerle ilgili talebe esastan karşı koymaması ile birlikte değerlendirildiğinde söz konusu senetlerin asıl davacılara iadesinin gerektiği,

Her ne kadar karşılık davacının yurt dışında iş yaptığı ve ticari ilişki içerisinde bulunduğu müteahhit firmalara davanın ihbarı ile karşılık davacının ekonomik itibarının ve ticari ilişkilerinin zarar gördüğü bu suretle manevi olarak zarara uğradığı ve bu zararın asıl davacılar tarafından karşılanması gerektiği iddia edilmiş ise de, karşılık davacı tarafça manevi tazminat ödenmesine ilişkin koşulların somut olayda gerçekleştiği hususu ispat edilemediğinden, hal böyle olunca da manevi tazminat istemin ilişkin koşullar somut olayda gerçekleşmediğinden bu yöndeki istemin reddinin gerektiği, sonucuna ve vicdani kanaatine varılmıştır.

Elde ki davalarda asıl davacı taraf, yanlar arasında ki sözleşmenin götürü bedelli olarak akdedildiğini, bu nedenle asıl davacıların sözleşme de kararlaştırılan iş bedeli olan 3.180.000 USD nin tamamının almaya hak kazandıklarını, bu nedenle ödemeler düşüldükten sonra sözleşme bedelinden eksik kalan kısmın kendilerine ödenmesi gerektiğini savunmuştur.

Karşı davacı taraf ise, sözleşmenin bedelinin birim fiyat usulüne göre belirlendiğini, sözleşme bedeli olarak belirlenen bedelin her halükarda ödenecek bedel olmadığını savunmuştur

4735 sayılı Kamu ihale Sözleşmeleri Kanununun 6.maddesinde götürü bedelli sözleşme ve birim fiyatlı sözleşme tanımlanmıştır. Buna göre anahtar teslimi götürü bedel, uygulama projeleri ve bunlara ilişkin mahal, listelerine dayalı olarak, işin tamamı için yüklenicinin teklif ettiği toplam bedel üzerinden yapılan sözleşmeyi, birim fiyat sözleşme ise ön veya kesin projelere ve bunlara ilişkin mahal listeleri ile birim fiyat tariflerine dayalı olarak idarelerce hazırlanmış cetvelde yer alan her bir iş kaleminin miktarı ile yüklenici tarafından bu iş kalemleri için teklif edilen birim fiyatların çarpımı sonucu bulunan tutarların toplamı üzerinden yapılan sözleşmeyi ifade eder.

6098 sayılı Borçlar Yasasının 480.maddesine göre, eser sözleşmesinde bedel götürü olarak belirlenmişse yüklenici, eseri o bedelle meydana getirmekle yükümlüdür. Eser, öngörülenden fazla emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile yüklenici, belirlenen bedelin artırılmasını isteyemez ve kararlaştırılan iş daha az emek ve masraf gerektirdiği durumlarda da iş veren ücretin indirilmesini isteyemez.

Ancak, başlangıçta öngörülemeyen veya öngörülebilip de taraflarca göz önünde tutulmayan durumlar, taraflarca belirlenen götürü bedel ile eserin yapılmasına engel olur veya son derece güçleştirirse yüklenici, hakimden sözleşmenin yeni koşullara uyarlanmasını isteme, bunun mümkün olmadığı veya karşı taraftan beklenemediği takdirde sözleşmeden dönme hakkına sahiptir. Dürüstlük kurallarının gerektirdigi durumlarda yüklenici ancak fesih hakkını kullanabilir.

Somut olayda yanlar arasında ki uyuşmazlığın çözümü için öncelikle, sözleşmenin götürü usulde mi, yoksa birim fiyat esasına göre mi akdedildiğinin belirlenmesi gerekir. Bunun içinde objektif olarak yanlar arasında ki sözleşmenin yorumlanması ve tarafların sözleşmeyi nasıl yorumladıklarının belirlenmesi gerekir.

Taraflar arasında ki 15 Temmuz 2014 tarihli sözleşmenin 3.0.maddesinin uyuşmazlığa ilişkin bölümü "iş bu sözleşmeye konu sözleşme bedeli 3.180.000 USD dir. Sözleşme kapsamında ki işler için keşif cetveli aşağıda ki gibidir.iş veren iş miktarını dilediği kadar artırıp azaltmaya yetkilidir.

Taşeron iş bu sözleşmenin konusunu teşkil eden işi ve işin mahiyetini, mahalli şartları, iş bu sözleşmenin ayrılmaz parçası olan dayanak sözleşmeleri ve bunların eklerini, işin süresini, işin yapılması için gerekli bilgiler, işçilik şartlarını vs dahil fakat bunlarla sınırlı olmamak üzere işin ifa ve icrasına etki eden tüm hususları tetkik ettiğini, tamamen bildiğini, anladığını ve teklifini bu çerçevede fiyatlandırarak sözleşme konusu iş için birim fiyat usulü ve sabit birim fiyat esasına göre teklif verdiğini kabul eder" şeklindedir.

Ayrıca asıl davacıların, gerek karşılık davacıya ihtarnamelerinde ki hesaplamalarında ve gerekse karşılık davacıya yönelttiği taleplerinde birim fiyat esasına göre hesaplama yaptıkları anlaşılmıştır.

Sözleşmenin az yukarıda ki hükmü ile açıkça sözleşmenin birim fiyat esasına göre akdedildiğinin düzenlenmesi, tarafların sözleşmeyi yorumlarının da bu şekilde olması karşısında, sözleşmenin birim fiyat usulüne göre düzenlendiği, en azından tarafların sözleşmeyi bu şekilde yorumladığı ve bu iradede oldukları hususunda duraksamamak gerekir.

Sonuç olarak mahkememiz yanlar arasında ki sözleşmenin birim fiyat esasına göre düzenlendiği, bu nedenle asıl davacıların her halükarda sözleşme bedelinin tamamına hak kazanamayacakları, sözleşmenin 3.0.maddesi kapsamında yapılacak hesaplamaya binaen yaptıkları işler için ücret alacakları sonucuna varmıştır.

ASIL DAVADA HARÇ BEYANI

10.233,24 TL PEŞİN HARÇ 54,40 TL KARAR HARCI 10.178,84 TL. TALEP HALİNDE İADE HARÇ

KARŞI DAVADA HARÇ BEYANI

39.905,94 TL KARAR HARCI 18.640,05 TL PEŞİN HARÇ 21.265,89 TL KALAN HARÇ

DAVALI-KARŞI DAVACI GİDERİ

27,70 TL BVH VE VSH. · 422,90 TL POSTA MAS. · 450,60 TL TOPLAM