İstanbul 6. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/460 K.2025/464

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilİ şirket ... A.Ş. tarafından, ticari ilişkiler kapsamında alacaklı firma ... Ltd. Şti. adına düzenlenen 55.000,00 TL bedelli, 30.09.2025 vade tarihli, ... numaralı ve ... Bankası ... Şubesi hesabına ait çekin kargo şirketi aracılığıyla gerçekleştirilen teslimatta çalınmak suretiyle kaybolarak zayi olduğunu, bu hususta 01.07.2025 tarihinde ...

Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu, söz konusu çekin kötü niyetli kişilerin eline geçmesi halinde müvekkil keşideci şirketin telafisi güç zararlara uğraması kaçınılmaz olduğunu, kötü niyetli 3. kişilerin haksız yere zenginleşmelerinin engellenmesi ve müvekkil şirketin telafisi imkansız zararlara uğramasının önüne geçilebilmesi adına ihtiyati tedbir kararı verilerek ödeme yasağı konulmasına ve çekin kaybolması nedeniyle iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava kıymetli evrak iptali istemine ilişkindir. Davacı tarafça, keşidecisi ... olarak görünen dava konusu çekin iptalini ve çek hakkında ödeme yasağı kararı verilmesini talep etmiştir.

TTK 651/2 gereğince bir çekin iptaline karar verilmesini Mahkemeden senedin zayi olduğu ve ziyaının ortaya çıktığı anda çek üzerinde hak sahibi olan lehtarı veya senedin devri halinde yetkili hamil isteyebilir. Aynı şekilde tahsil cirosu ile çeki iktisap edeninde dava açma hakkı vardır. TTK nın bu düzenlemesi karşısında çeki düzenleyerek tedavüle çıkaran keşidecinin hesap sahibi olsa dahi iptal davası açma hakkı yoktur.

Keşidecinin duruma göre menfi tespit davası veya istirdat davası (çekin iadesi) açması söz konusu olabilir. Yalnız keşideci çek sonradan kendisine devredildiği durumlarda çek üzerinde son hamil sıfatı ile de iptal davası açabilir. Lehtar veya hamil rızası olmaksızın elinden kıymetli evrakı çıkan hak sahibi kimse olarak borçlunun ödemeden men edilmesini Mahkemeden talep edebilir. Önleyici tedbir niteliğinde olan ödeme yasağı kararı iptal davasının ilk aşamasını teşkil eder.

Ancak iptal davası ve ödemeden men kararı verilmesini kıymetli evrak niteliğindeki çekler için mümkündür. TTK. M 818/1-s atfı ile TTK m 757-763 ile 764/1 gereğince ve TTK m 661 vd. uyarınca; bir çekin iptalini çek üzerindeki hak sahibi lehtar veya senedin devri halinde yetkili hamil isteyebilir. Keşidecisinin çek iptal davası açmaya hakkı yoktur. Keşideci duruma göre menfi tespit davası veya senedin iadesi (istirdat) davası açabilir.

TTK 651/2 uyarınca davacının imza inkarı ile keşideci sıfatıyla dava açtığı anlaşılmakla iş bu durumun yasaya uygun olmadığı değerlendirilmiştir. Saptanan ve hukuksal durum karşısında davacının iş bu davayı açmakta hukuki yararı bulunmadığı anlaşılmakla davanın hukuki yarar yokluğundan reddine karar verilmesi gerekmiştir.