İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/606 K.2024/160

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Müvekkilinin, alım satımı nedeniyle dava dışı ... Müh. İnş. Taah. San Dış Ltd Şti’den ...’nin ... Seri nolu 40.000-TL bedelli çeki ile anlaştığını, müvekkilinin bu çeke ilişkin fatura bilgileri ve çekin dayanağı hukuki işlemlere ait belgeler sunulduğunu, müvekkilinin hamili olduğu bu çeki başka bir ticareti için keşide ettiğini ve ...Taah. İth. İhr.

Ve Dış Ticaret (...)'e göndermek üzere ... gönderi numarası ile...Kargo firmasına bıraktığını, ilgili firma çeki kaybettiğini(çaldırdığını) neticede çekin zayi olduğunu, (... müvekkilinin arkadaşı olduğnu kargo firmasıyla anlaşması olduğundan evrakın daha ucuz gönderilebilmesi sebebi ile onun adına kargo çıktığını,

ilgili gönderide cep telefonu numarası olan ... hat müvekkili ...'e ait olduğunu) meydana gelen çalınma olayına dair ...Polis Merkezi Amirliği’ne ait 17/05/2022 tarih ve ...Olay-Evrak numaralı tutanak ... ile müvekkilinin arasında yapılan ve ödemenin bir kısmının işbu çek ile ödeneceği kararlaştırılmış protokol de dosyaya sunulacağını, .... Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gelen yazı cevabında, çeki takasa ibraz eden ve kendisine ödeme yapılan hamilin ...

A.Ş. olduğu bildirilmiş olup, çeki bulunduran 3.kişi aleyhine işbu davayı ikame etmek için tarafımıza yetki vermiştir, davacının elinden rızası dışında çıkan ...’nin ... Seri nolu 40.000-TL bedelli çekin istirdadına ve müvekkilinin meşru hamil sıfatıyla alacaklı olduğunun tespitine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle;Dava konusu çeklerin, müvekkil şirkete faktoring sözleşmesine istinaden ve ciro yoluyla geçtiğini, müvekkil şirket bir faktoring şirketi olup dava dışı ...

Müh.pro.danış.ve Elek.taah.tic.ltd.şti. (...) ile arasında faktoring sözleşmesi imzalandığını, dava konusu çekler de, bu faktoring sözleşmesi kapsamında ve ilgili mevzuata uygun şekilde ...'ten tevdi alınmış ve çekin bedeli müvekkil şirket tarafından müşterisi ...'e ödendiğini, müvekkil şirket gerekli araştırmaları yapmadan ve teyit almadan işlem yapmadığını, faturayla tevsik edilmemiş hiçbir alacağı temlik almadığını, somut olayda da çek, teyit alındıktan sonra ve müşteri ile davacı arasındaki ticari ilişkiyi gösterir 20/05/2022 tarihli fatura ile birlikte ciro yoluyla devralındığını,

çek üzerindeki ciro silsilesinin düzgün olduğunu ve müvekkil şirket iyi niyetli yetkili hamil olduğunu, bile bile davacının zararına hareket etmediğini, müvekkiline kötü niyet ya da ağır kusur yüklenmesi mümkün olmadığını ve davanın reddi gerektiğini, tüm açıklanan nedenlerle, alacağını tahsil eden müvekkil şirketin kötü niyetli ve ağır kusurlu olmadığını, aksine iyi niyetli ve meşru hamil olduğunun açık olduğunu, bu nedenle çeki geri verme mükellefiyeti bulunmadığını, yerleşik Yargıtay kararlarının da bu yönde olduğunu, haksız davanın reddine,

vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Taraflar arasında uyuşmazlık bulunan hususların;Kargoda çalındığı iddia edilen dava konusu çekle ilgili davacı tarafından açılan çek iptali davasında çekin Halkbank Sultanbeyli şubesine ibraz edildiği ve ödeme yapıldığı istirdat davası açılması için davacı vekiline süre verildiği, davacının çekin istirdatını talep edip edemeyeceği, yetkili hamil olup olmadığı hususlarının tespitinden ibaret olduğu anlaşılmıştır.

DELİLLER;.... Asliye Ticaret Mahkemesine müzekkere yazılarak ... Esas sayılı dosyası celp edildi.

...Ticaret Sicili Müdürlüğüne müzekkere yazılarak davacı ... vergi usul kanununun 176-177.maddeleri gereğince 1.sınıf tacir olup olmadığı, bilanço usulüne göre defter tutup tutmadığı, tacir mi esnaf mı olduğu, tacir ise hangi defter tuttuğu hususları celp edilmiştir.

... Vergi Dairesi Müdürlüğüne müzekkere yazılarak davalı ... vergi usul kanununun 176-177.maddeleri gereğince 1.sınıf tacir olup olmadığı, bilanço usulüne göre defter tutup tutmadığı, tacir mi esnaf mı olduğu, tacir ise hangi defter tuttuğu hususları celp edilmiştir.

...Anonim Şirketi Sultanbeyli şubesine müzekkere yazılarak dava konusu edinen ... beni numaralı 40.000,00TL bedelli çek sureti celp edilmiştir.

... Anonim Şirketine müzekkere yazılarak ...A.Ş'ne ait dava konusu edinen ... beni numaralı 40.000,00TL bedelli çekin ön ve arka yüzünü gösterir sureti celp edilmiştir.

... Cumhuriyet Başsavcılığına müzekkere yazılarak ... soruşturma sayılı dosyası celp edilmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre; Davacının davası faktoring şirketine karşı açılmış çekin istirdadı davasıdır.

Davacı vekili dava konusu ...’nin ... Seri nolu 40.000-TL bedelli çekin kargoda çalınması sebebiyle .... Asliye Ticaret Mahkemesinde çek iptali davası açıldığını, bankadan mahkemeye gelen yazı cevabında, çeki takasa ibraz eden ve kendisine ödeme yapılan hamilin ... A.Ş. olduğunun bildirildiğini, beyan ederek dava konusu çekin istirdadını talep etmiştir.

... CBS'nin ... soruşturma numaralı dosyasında, 06/06/2023 tarihinde daimi arama kararı verildiği anlaşılmıştır.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6361 sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesine göre; "faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez." 04.02.2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "faktoring işlemlerinde uygulanacak usul ve esaslar hakkında yönetmelik" 8/1 maddesinde ise;

"faturalı alacağa istinaden kambiyo senedi veya diğer senetlerin alınması halinde alınan kambiyo senedi veya diğer senetteki ciro silsilesinde kuruluşa kambiyo senedi ve diğer senedi ciro edip veren kişinin, devralınan faturada alacaklı olarak gözüken kişi ve bu kişiden bir önceki cirantanın veya keşidecinin de faturadaki borçlu ile aynı kişi olması gerekir. Fatura ile kambiyo senedi veya diğer senetteki tutarın uyumlu olmasına dikkat edilir" düzenlemesine yer verilmiştir.

Dava konusu çeki davalı ...'e temlik eden cirantanın sunulan faturada alacaklı olarak görülen .....Ltd. Şti (faktoring sözleşmesinin tarafı olan müşteri) ondan bir önceki cirantanın ise faturada borçlu olarak görünen ...Kimya ...Ltd. Şti. olduğu, fatura ile çek bedelinin de uyumlu bulunduğu anlaşılmakla dava konusu çekin 6361 sayılı Yasanın 9/2 ve yönetmeliğin 8. maddesi hükmüne uygun şekilde faktoring şirketine devredilmiş olduğu görülmüştür.

Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6102 sayılı T.T.K.'nun 790. maddesine göre; "cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır". Somut olayda dava konusu çekte lehtardan hamile ciro silsilenin tam olduğu, herhangi bir kopukluk bulunmadığı anlaşıldığından davalı ...Ş.'nin yetkili hamil olduğunun kabulü gerekir.

6102 sayılı T.T.K.'nun 792. maddesine göre; "çek herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790. maddesine göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çek geri vermekle hükümlüdür." 6361 sayılı Yasa’nın 9/2 maddesi hükmü ve yukarıda sözü edilen yönetmeliğin 8. maddesi, faktoring şirketlerine,

kambiyo senetlerine dayalı olsa bile temlike konu alacağın bir mal veya hizmet satışından doğduğunu fatura ile tevsik etme ve kambiyo senedi ile faturanın uyumlu olduğunu araştırma yükümlülüğünü yüklemiş, 6102 sayılı T.T.K.'nun 790. maddesi ise ciro silsilesinde dış görünüş itibari ile kopukluk olup olmadığını inceleme yükümlülüğünü yüklemiştir. Faktoring şirketlerine bunların dışında daha fazla yükümlülük yükleyen bir mevzuat hükmü bulunmamaktadır.

Yine faktoring şirketinin temlik aldığı çek ile ilgili banka nezdinde araştırma ve inceleme yükümlülüğünden söz edilemez. Dolayısıyla, 09.08.2018 tarihinde muhatap banka olan ...'na çekin çalındığında dair ihbarda bulunulması davalının kötüniyetli olarak çeki iktisap ettiğini veya iktisapta ağır kusurlu olduğunu göstermez. Bu hususta inandırıcı ve yeterli başka bir delil de bulunmamaktadır.

Sonuç olarak; davalı ... şirketinin dava konusu çeki iktisap ederken yasa, sözleşme ve objektif iyi niyet kurallarına uygun hareket ettiği, davalı uhdesinde bulunan dava konusu çekin çalıntı olduğunun davacı tarafça davalı şirkete direkt olarak bildirilmemiş olduğu, davalı ... şirketinin iktisapta iyiniyetli yetkili hamil olduğu, davalının bu çeki iktisap ederken bile bile borçlu zararına hareket ettiği hususu kanıtlanamadığı anlaşıldığından davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm oluşturulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır. Hakim ... · e-imzalıdır.