İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/432 K.2025/732

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Bankacılık İşlemlerinden Kaynaklanan Davalar (İstirdat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. İstanbul Gaziosmanpaşa’da ... ekiplerince düzenlenen “...” operasyonunda, dolandırıcılık, evrakta sahtecilik ve kargoda çek çalma gibi çeşitli suçlardan kaydı bulunan ... ve ... gözaltına alınarak tutuklanmıştır. Müvekkil banka tarafından müşterilerce tahsile verilmiş ve ...

Kargo aracılığıyla taşınırken kaybolan, müvekkil banka müşterisine ait ve davaya konu çek niteliğindeki kambiyo senedi, söz konusu şüpheli tarafından yetkisiz şekilde tedavüle sokulmuş, dolayısıyla davalı konumundaki kişi çekin yetkili hamili olmamıştır. ... hakkında...Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ..., Bakırköy Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... ve...Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ... nolu soruşturmaları bulunması, çekin de aynı şekilde suç unsuru taşıdığını göstermektedir.

Ayrıca, çek ve senetleri kötü niyetle takibe koyduğu iddia edilen Av. ... hakkında ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2023/.... dosyası ile suç duyurusu yapılmış ve ...Disiplin Kurulu Başkanlığı'na disiplin soruşturması için şikayette bulunulmuştur. Müvekkil banka müşterisi, çekin kaybolması ve yetkisiz kişilerce tedavüle sokulması nedeniyle bedelini tahsil edememiş, ciranta sıfatıyla borçlu duruma düşme riskiyle karşı karşıya kalmıştır.

Bu nedenle davacı, HMK md. 389 kapsamında ihtiyati tedbir şartlarının oluştuğunu belirterek, öncelikle davaya konu çekin icra takibine konu edilmemesi; eğer daha önce başlatılmışsa icra takibinin durdurulması ve varsa dosyadaki hacizlerin kaldırılması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep etmektedir.

Ayrıca, dava sonuçlanana kadar yapılabilecek ödemelerin davalıya verilmemesi, nihai kararla birlikte çekin iadesi ve tahsil edilen bedellerin tüm fer’ileri ve faizleriyle davalıdan tahsiline karar verilmesi, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesi istenmektedir. Davacı, mahkemece uygun görülecek teminatı sunacağını belirterek, müvekkil banka müşterisi ve diğer cirantaların telafisi imkânsız zararlara uğramalarının önüne geçilmesini talep etmektedir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davalı şirket, ... Bankası ... Şubesi’ne ait 21.02.2023 keşide tarihli ve 75.000 TL bedelli ... seri numaralı çekin yetkili ve meşru hamili olup, müvekkil aleyhine açılan istirdat davasının tamamen hukuki dayanaktan yoksun olduğunu belirtmektedir.

Davacı banka, müşterilerinin tahsil edilmek üzere kendilerine verdiği bazı çek ve senetlerin kargo sırasında kaybolduğunu veya çalındığını iddia ederek, çek iptali davası açmış ve ödeme yasağı almıştır; ayrıca davalıyı kötüniyetli olmakla suçlamış ve ciro zincirinin koptuğunu ileri sürmüştür. Oysa müvekkil firma çekin ticari faaliyetleri sonucu edinilmiş, ticari defter ve kayıtlarla belgelenmiş ve nakit ihtiyacı nedeniyle yasaya uygun biçimde tahsil yoluna gitmiştir.

Çekin üzerindeki ciro zinciri tam ve birbirini takip eden cirolardan oluşmakta olup, TTK madde 790 uyarınca davalı meşru hamil konumundadır; ayrıca müvekkilin çeki iktisap ettiği süreç ve ticari ilişki fatura ve tahsilat makbuzlarıyla desteklenmiştir. Çekin kaybolmuş olması veya iptal davası açılmış olması davalıyı bağlamaz, ödeme yasağı ise icra takibini engellememektedir; müvekkil, iyiniyetli bir üçüncü kişi olarak yasal haklarını kullanmıştır.

Davacı bankanın iddiaları, çekin üzerinde “Ciro Edilemez” veya “Bedeli Tahsil İçindir” gibi herhangi bir şerh bulunmaması nedeniyle temelsizdir. Müvekkil, çekin üst cirantası olan ... A.Ş.’den mal ve hizmet karşılığı tahsilat yapmış, vergisel yükümlülüklerini yerine getirmiş ve çek tahsil edilemediği için zarar görmüş, söz konusu durumla ilgili suç duyurusunda bulunmuştur (2023/... Soruşturma No).

Tüm bu deliller ve mevzuat çerçevesinde, davalı müvekkil tamamen iyiniyetli olup, davanın reddi ve davacı aleyhine alacağın %20’sinden az olmamak üzere tazminata hükmedilmesi talep edilmektedir.

Davacı Birleşen mahkememizin ... vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili Banka müşterileri tarafından tahsil olunmak üzere müvekkili Banka'ya teslim edilmiş bir kısım çek ve senet, ... kargo firması tarafından taşıma işi esnasında kaybedilmiş olduğunu dava konusu çeke ilişkin bilgiler şu şekildedir.

Keşidecisi ..., hamiline keşideli, son yetkili hamili ... tarafından bankaya tahsile verilen keşide yeri ..., keşide tarihi 14/02/2023 olan ... çek seri numaralı 75.000-TL bedelli, söz konusu çekin taşınması işini gerçekleştiren ... kargo tarafından taşıma işi esnasında kaybedilmiş ve akabinde müvekkili bankaca 07.11.2022 tarihli tutanak tutulmuş olduğunu mezkur çekin Banka nezdinde iken taşıma esnasında kaybolduğuna ve bütün aramalara rağmen bulunamadığına dair 07.11.2022 tarihli tutanağın ekte olduğunu çekin iptali amacıyla 09.11.2022 tarihinde ...

Asliye Hukuk Mahkemesi. 2022/...

Esas sayılı dosyası nezdinde çek iptal davası açıldığını çekin irade dışı elden çıkması nedeniyle kötü niyetli kişilerin çek bedelini tahsil etmelerinin önüne geçmek amacıyla da ödemeden men kararı alınmış olduğunu İş bu çeklerin tamamı farklı şehirlerden keşide edilmiş olduğunu, müvekkili bankanın farklı şehirlerindeki müşterileri tarafından bankaya tahsil için verilmiş, kargo taşıması sırasında çalındığını dava konusu çek haricinde yukarıda listesi bulunan ve davalı tarafından ibraz edilen çekler ...

Cumhuriyet Başsavcılığının 2023/...

Soruşturma no'su ile başlatılan soruşturmaya konu olan, çeklerin ibrazı halinde çekleri ibraz eden süpheli sahıslar ile ilgili kolluk kuvvetlerine bildirimde bulunulması ve çek asıllarının Cumhuriyet Bassavcılıgına gönderilmesi yönünde karar verilen çekler olduğunu müvekkili bankanın uhdesindeyken ve ... kargo firması tarafından kaybedilen mezkur çekin iyiniyetli olmayan kişilerlerce ele geçirildiğini mezkur çekin müvekkili banka müşterileri tarafından müvekkili Banka'ya teslim edildiği tarihteki ön ve arka yüz görüntüleri ile tevdi bordrosu ekte olduğunu görüleceği üzere söz konusu kambiyo senetlerinin ... kargo firması tarafından

kaybedilmesinden önceki yetkili hamili davalı değil, müvekkili Banka müşterisi olduğunu. Dava konusu aynı olduğundan davanın İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin...

Esas sayılı dosyasıyla birleştirilmesini dava konusu çekin; icra Takibine konu edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, dava açılmadan evvel davalı tarafça icra takibi başlatıldığını söz konusu icra takibinin durdurulmasını ve varsa yapılmış olan hacizlerin kaldırılması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, talebinin kabul görmemesi halinde icra dosyasına yapılmış/yapılacak olan ödemelerin davalı tarafa ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davanın kabulü ile takibe konu edilen çekin iadesini ve istirdatına karar verilmesini,

davaya konu çekin icra takibine konu edilmemesi veyahut huzurdaki dava açılmadan evvel davalı tarafça icra takibi başlatılmışsa söz konusu icra takibinin durdurulması ve varsa yapılmış olan hacizlerin kaldırılması yönündeki ihtiyati tedbir taleplerimizin kabul edilmemesi halinde fazlaya ilişkin her türlü talep hakkımız saklı olmak kaydıyla; icra dosyasına haciz tehdidi nedeniyle ödenmek zorunda kalınabilecek tutarların tüm fer'ileriyle birlikte ödeme gününden başlayacak ticari faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini, yargılama gideri ile vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Birleşen mahkememizin ... esas dosyasında Davalı taraf davaya cevap dilekçesi vermeyerek 6100 sayılı HMK m.128'e göre dava konusu maddi vakıaları inkâr etmiştir.

Davacı Birleşen ... ... esas ve ... vekili dava dilekçesinde özetle; davacı banka müşterileri tarafından tahsil olunmak üzere bir kısım çek ve senedin, ... kargo tarafından taşıma işi sırasında kaybedildiğini, dava konusu Keşidecisi ..., lehdarı ... olan, son yetkili hamil ... tarafından Bankamıza tahsile verilen 20.04.2022 tanzim tarihli, 15.01.2023 ödeme tarihli, 24.600 TL bedelli düzenleme yeri ... olan bono, Keşidecisi ..., lehdarı ... olan, son yetkili hamil ... tarafından Bankamıza tahsile verilen 22.07.2022 tanzim tarihli, 30.01.2023 ödeme tarihli, 37.200 TL bedelli düzenleme yeri ... olan bono, Keşidecisi ..., lehdarı ... olan,

son yetkili hamil ... tarafından Bankamıza tahsile verilen 02.08.2022 tanzim tarihli, 30.01.2023 ödeme tarihli, 29.000 TL bedelli düzenleme yeri ... olan bono da aralarında olduğunu, davacı banka tarafından 15/02/2023 tarihli tutanak düzenlendiğini, davaya konu bonoların davalı tarafından keşideciye karşı.... İcra 2023/..., 24. İcra 2023/..., ....

İcra 2023/... esas sayılı dosyaları ile icra takibine başlandığını, davalı yukarıda bilgileri yazılı bonoların yetkili hamili olmadığını, her nasıl olduysa bir şekilde bonoları eline geçirdiğini, aynı davalı tarafından dava konusu bonolar haricinde bir çok çekle ilgili bankalara ibraz edilmiş ve savcılık kararı gereği el konulmuş ve taraflarınca istirdat davası açıldığını,

dava konusu bonoların takibe konu edilmesi nedeniyle takipleri durdurulması ve varsa yapılmış olan hacizlerin kaldırılması yönünden ihtiyati tedbir kararı verilmesini aksi halde icra dosyasına yapılmış/yapılacak olan ödemelerin davalıya ödenmemesi yönünden ihtiyati tedbir kararı verilerek davanın kabulüne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen ... ... esas ve ... esas dosyasında davalı taraf davaya cevap dilekçesi vermeyerek 6100 sayılı HMK m.128'e göre dava konusu maddi vakıaları inkâr etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, Asıl dava yönünden 21/02/2023 keşide tarihli ... seri numaralı 75.000,00-TL bedelli çekin istirdatı davasıdır. Birleşen ... sayılı davası yönünden 14/02/2023 keşide tarihli ... seri numaralı 75.000,00-TL bedelli çekin istirdatı davasıdır. Birleşen ... ... esas ve ... karar sayılı davası yönünden keşidecisi ... olan, 20/04/2022 tanzim tarihli, 15/01/2023 ödeme tarihli, düzenleme yeri ... olan, 24.600,00-TL bedelli bono, keşidecisi ... olan, 22/07/2022 tanzim tarihli, 30/01/2023 ödeme tarihli, düzenleme yeri ... olan, 37.200,00-TL bedelli bono, keşidecisi ... olan, 02/08/2022 tanzim tarihli, 30/01/2023 ödeme tarihli, düzenleme yeri ... olan, 29.000,00-TL bedelli bonoların istirdatı davasıdır.

Mahkememizce tüm deliller toplanmış, gerekli inceleme ve araştırmalar yapılmış, trafik kayıtları, ve Mahkememizce 23/12/2024 tarihli ara karar ile dosyanın uyuşmazlık konusu 2 adet çek ile birleşen ... ... esas ve ... esas sayılı dosyasındaki 3 adet bono yönünden, tarafların ve cirantaların ticari defterlerinin SMM aracılığı ile incelenmesine, çek ve bonoların ticari defter ve kayıtlarda yer alıp almadığı ile çek alıp vermeyi gerektirir ticari ilişki bulunup bulunmadığı hususunda rapor düzenlenmesinin istenilmesine karar verilmiştir.

Davacı vekili 30/12/2024 tarihli dilekçesinde mahkememizce verilen 23/12/2024 tarihli bilirkişi marifetiyle defter incelemesine dair ara kararın rücu edilmesini talep ettiği anlaşılmakla;

Davacı vekilinin defter incelemesi hususunda ara karardan rücu edilmesine, Davalı ve dava dışı taraflar yönünden defter incelemesi hususunda ara kararın aynen icrasına inceleme sonucunda karar verildi.

12/06/2025 tarihli bilirkişi raporunda; Davacı ... .... ile Davalı ... San. Ve Tic. A.Ş. arasında Çek İstirdatı hususunda tüm dava dosyası kapsamında bilgi ve belgeler üzerinde yaptığım incelemeler ve değerlendirmelerim neticesinde; Sonuç ve Kanaatim aşağıya çıkarılmıştır. Davacı ... ....'nin ticari defterlerinin incelenmesi, Sayın Mahkeme'nin inceleme kararından rücu etmiş olması nedeniyle, yapılamadığı Davalı ve cirantaların Ticari defterlerinin incelenmeleri ise ; vekilinin, vekaleti bırakmış olması ile Tüm kanallardan araştırılmalarıma rağmen telefon ve adreslerine ulaşılamadığından, yapılamadığı bildirilmiştir.

TTK'nın 778/1-(a). maddesi atfıyla bonolara uygulanacak 686/1. maddesi gereğince, bonoyu elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır.

TTK md. 687 hükmüne göre. "Poliçeden dolayı kendisine haşvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez; meğerki, hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun.". Yine TTK m. 680 hükmüne göre.

“Tedevüle çıkarılırken tamamen doldurulmamış bulunan bir poliçe, aradaki anlaşmalara aykırı bir şekilde doldurulursa, bu anlaşmalara uyulmadığı iddiası, hamile karşı ileri sürülemez: meğerki, hamil poliçeyi kötüniyetle iktisap etmiş veya iktisap sırasında kendisine ağır bir kusur isnadı mümkün bulunmuş olsun.” Görüldüğü üzere temel ilişkiden kaynaklanan kişisel defilerin hamile karşı ileri sürülebilmesinin tek istisnası, hamilin çeki iktisap ederken “bile bile borçlunun zararına hareket etmiş” yani kötüniyetli olarak hareket etmiş olması halidir.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesi'nin 2020/804 Esas ve 2022/308 Karar sayılı kararında da belirtildiği üzere " 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 792. maddesinde " Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." hükmüne yer verilmiş olup, hükümden de anlaşılacağı üzere davacının alacağını ispat etmesi yanında, yeni hamilin çeki kötüniyetli veya ağır kusurlu iktisap ettiğini de ispat etmesi gerekmektedir."

Tüm bu açıklamalar ışığında somut uyuşmazlık değerlendirildiğinde; Davacı taraf, bankalarına tahsil için verilen çekin taşıma sırasında elden çıktığını, hakkında soruşturmalar bulunan davalının bu çekin kötü niyetli olarak iktisap ettiğini ileri sürerek bononun istirdadı isteminde bulunmuş, davalı taraf ise davanın reddini savunmuştur.

Davalı ... hakkında Uyap sistemi üzerinden yapılan sorgulamalarda; 50'den fazla soruşturma ve 300'den fazla menfi tespit, istirdat, kıymetli evrak iptali ve icra dosyalarının olduğu görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davalı hakkında hırsızlık, resmi belgede sahtecilik ve nitelikli dolandırıcılık suçlarına dair yürütülen derdest soruşturmaların bulunması, takibe konu edilen senetlerdeki ciro zinciri incelendiğinde birçok senette benzer cirantaların yer aldığının görülmesi ve ticari ilişkinin tespiti hususunda defter ve kayıtlarının sunulmaması nedenleri nazara alındığında davalı uyuşmazlığa konu çeki kötü niyetli olarak iktisap ettiği ile kanaatine ulaşılmıştır.

Netice olarak; davacı ... A.Ş'nin dava konusu edilen çeke ilişkin yetkili hamil sıfatına haiz olduğu ve çeki elinde bulunduran son hamile karşı çek istirdadı talebinde bulunduğu, toplanan delillerden davalının kargodan çalınan çok sayıda çekin/bononun hamili olması, bu sebeple davalı hakkında açılmış çok sayıda hukuk dosyası ile savcılık soruşturması bulunmasının, hayatın olağan akışına uygun olmadığı,

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 792. maddesine göre normal şartlarda çeki/bonoyu elinde bulunduran kişinin kötü niyetli veya ağır kusurlu olduğunun kanıtlanması gerekirken, hayatın olağan akışına aykırı şekilde kargodan çalınan ve soruşturma ya da dava konusu olan bir çok çeki/bonosu olduğu gibi bu çeki/bonoyu da elinde bulunduran davalının çeki iyi niyetle ve ağır kusuru olmadan elinde bulundurduğunu kanıtlaması gerektiği, burada ispat yükünün yer değiştirdiği,

dosya kapsamına göre davalının bonoyu, geçerli bir hukuki ilişkiye dayanarak iyi niyetli ve ağır kusuru olmadan elinde bulundurduğunu kanıtlayamadığı anlaşılmakla bonoyu kötü niyetli iktisap ettiği kanaatine varıldığından; davanın kabulü ile; asıl dava yönünden. 21/02/2023 keşide tarihli, ... seri nolu, 75.000,00-TL bedelli çekin istirdatı ile davalıdan alınarak davacıya iadesine, birleşen mahkememizin ... sayılı davası yönünden.

14/02/2023 keşide tarihli, ... seri nolu, 75.000,00-TL bedelli çekin istirdatı ile davalıdan alınarak davacıya iadesine, birleşen ... ... esas ve ... karar sayılı davası yönünden; keşidecisi ... olan, 20/04/2022 tanzim tarihli, 15/01/2023 ödeme tarihli, düzenleme yeri ... olan, 24.600,00-TL bedelli bono, keşidecisi ... olan, 22/07/2022 tanzim tarihli, 30/01/2023 ödeme tarihli, düzenleme yeri ... olan, 37.200,00-TL bedelli bono, keşidecisi ... olan, 02/08/2022 tanzim tarihli, 30/01/2023 ödeme tarihli, düzenleme yeri ... olan,

29.000,00-TL bedelli bonoların istirdatı ile davalıdan alınarak davacıya iadesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ...