İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/767 K.2025/562

... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin ... esas, ... karar sayılı 04/07/2022 tarihli görevsizlik kararı üzerine mahkememize tevzii edildiği, mahkememizin 2022/499 esas, 2023/316 karar sayılı 04/05/2023 tarihli kararı ile görevsizlik kararı verildiği, kararın istinaf edilmesi üzerine İstanbul BAM 44. Hukuk Dairesi'nin ...esas, ... karar sayılı 26/10/2023 tarihli ilamı ile kararın kaldırılması üzerine mahkememizin 2023/767 esas sayılı sırasına kaydı yapılarak görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında yatırım hizmeti ve faaliyetinde bulunmak üzere kurulmuş olan geniş yetkili bir aracı kurum olduğunu, türev araçlar dahil alım satım aracılığı faaliyetini yürütme yetkisini haiz olduğunu, müvekkili şirketin Türev Araçlar olarak anılan vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin ...'nda alım satımı ile ilgili yatırımcılara (müşterilerine) hizmet verdiğini, müvekkili şirketin bu hizmeti verirken genel olarak Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) düzenlemelerine, emir ve işlemlerin gerçekleştirilmesinde ...

A.Ş.'nin ... kurallarına, piyasadaki risk ve teminat uygulamalarında da ...A.Ş. kurallarına uygun hareket etmekle yükümlü olduğunu, dolayısıyla müvekkili şirket ile müşterileri/yatırımcılar arasında imzalanan sözleşmelerin, yalnızca sözleşmenin tarafları arasındaki ilişkileri değil aynı zamanda sermaye piyasasının tüm aktör ve mekanizmalarını dikkate alarak.

SPK mevzuatı, ... ve ... düzenlemeleri kapsamında hazırlandığını, hal böyle iken müvekkili şirketin fonksiyonunun müşteriye ait varlık ve teminatları izlemek ve ilgili hesaba aktarmak olduğu net olarak ortaya çıktığını, haksız ve hukuka aykırı itirazın iptali ile ...

34. İcra Müdürlüğü dosyası kapsamında takibin aynen devamını, takibe haksız ve kötü niyetli şekilde itiraz eden davalı aleyhine asıl alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinin süresinde verilmemiş olup, davalı vekili tarafından verilen beyan dilekçesinde özetle; müvekkilinin, davacı şirketin ... (...) hesabı müşterisi olup, davacı şirket ile akdedilmiş olan Türev Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi' kapsamında davalı şirket aracılığı ile ... işlemleri gerçekleştirdiğini, ...un, ... bünyesinde işlem gören vadeli işlem ve opsiyon sözleşmelerinin alım satımının gerçekleştiği ...'nın kısa adı olduğunu, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 37, 38, 39,

45 ve 128 inci maddelerine dayanılarak çıkarılmış Yatırım Hizmetleri ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ ile aracı kurumların yatırım hizmet ve faaliyetlerine ilişkin hususların düzenlendiğini,

kaldıraçlı alım satım işlemlerinde (...) uygulanan azami kaldıraç oranı ile kaldıraçlı alım satım işlemi gerçekleştirmek için yatırılması gereken başlangıç teminat tutarına ilişkin değişikliklerin yer aldığı III-37.1.b sayılı Yatırım Hizmetleri ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ’de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ'in 10.02.2017 tarih ve 29975 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdiğini,

yapılan değişiklik ile kaldıraçlı alım satım işlemlerine ilişkin azami kaldıraç oranının 100:1’den 10:1’e düşürülmüş ve ayrıca işlemlere başlayabilmek için asgari 50.000 TL veya muadili döviz tutarında başlangıç teminatı yatırılması zorunluluğu getirildiğini, bu suretle bireysel yatırımcıların yüksek kaldıraca dayalı risk almalarının ve düşük tutarlı tasarruflar için yüksek kaldıracın yol açacağı muhtemel mağduriyetlerin önlenmesinin hedeflendiğini, 20 Aralık 2021 tarihinde piyasa kapandığında Dolar/TL spot kurunun18.09 TL, müvekkilimin hesabı + bakiyede olduğunu, 21 Aralık 2021 günü ise, dünya tarihinde rastlanmamış bir insider trading ile,

ekonomi bilimi ile bağdaşmayacak şekilde, yasalar, yönetmelikler, Yatırım Hizmetleri ve Faaliyetleri ile Yan Hizmetlere İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ hiçe sayılarak, piyasa açıldıktan sonra (yani oyun başladıktan sonra) +-10 olan üst/alt fiyat limiti, sadece ve sadece o gün için, -%80'e çıkarıldığını, bu durumun, hukuka açıkça aykırı olup, kabul edilebilir ya da savunulabilir bir yanı bulunmadığını,...A.Ş. tarafından alt fiyat değişikliği KAP'e (Kamuyu Aydınlatma Platformu) saat 09:46:30'da bildirildiğini ve yayımlandığını, davacının, dava dilekçesinde bu hususlara nedense değinemediğini,

alt fiyat değişikliğinin saat 09:46:30'da yayımlanmasına rağmen, davacı şirketin o kararı dahi beklemeden, müvekkilinin onayını-talimatını almadan; saat 09:46:30'dan önce, üst/alt fiyat limiti +-%10 olmasına rağmen, görevini kötüye kullanarak, müvekkilinin dövizlerini %80 düşüğüne sattığını, ...'nda (...) işlem gören tüm türevler yerine.

USD/TL, EUR/TL, RUB/TL ve CNH/TL döviz vadeli işlem sözleşmeleri ile Gram/TL altın vadeli işlem sözleşmelerinde uygulanan yüzde 10 oranındaki alt fiyat limitinin bir günlük yüzde 80'e çıkarılmasının; cımbızla 5 adet türevin seçildiğini ve hukuka açıkça aykırı şekilde müvekkilinin haklarının ihlal edildiğini ispatlamaya yettiğini, davacı tarafça, teminatın tamamlanması için yasal sürelere de riayet edilmediğini, açılan davanın haksız ve mesnetsiz olup;

+-yüzde%10 olan üst/alt fiyat limitine rağmen, saat 09:46:30'dan önce yani KAP duyurusundan önce (insider trading akla gelmektedir ve bu en büyük ekonomik suçlardan biridir) alt fiyatın davacı tarafça %80 olarak uygulanması suretiyle müvekkilinin varlıklarının eritilerek bir de borçlu çıkarılmasının hukuka açıkça aykırı olduğunu, bu nedenlerle, davanın reddine karar verilmesini, %20'den az olmamak kaydıyla davacıdan kötüniyet tazminatının alınarak müvekkiline verilmesini, yargılama giderleriyle vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

... 34. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı takip dosyasının uyap üzerinden dosya içerisine alınmıştır.

... Vergi Dairesi'ne müzekkere yazılarak davalının Vergi Usul Kanunu gereği tutmakla yükümlü olduğu defterlerin isimlerinin tespiti, TTK anlamında tacir olup olmadığı, işletme hesabına göre mi yoksa bilanço hesabına göre mi defter tutmakla yükümlü olduğu, işletme hesabına göre defter tutuyorsa VUK' un 177. maddesi 1. ve 3. fıkrasındaki yazılı limitlerin 2 bendindeki fıkrasında nakdi limitin tamamını aşıp aşmadığı, belirtilen hususlarla ilgili olarak bilgi verilmesi hususunda yazılan müzekkereye davalının ödevli ticari kazanç mükellefi olmayıp bir deftere tabi bulunmadığının bildirildiği görüldü.

Tarafların aktif ve pasif dava ehliyetleri denetlenip uyuşmazlık konuları re'sen belirlenerek taraflarca gösterilen deliller toplanmış ve konunun incelenmesinde uzmanlık gerektiren yönler olduğundan bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle dava sonuçlandırılmıştır. Bu doğrultuda mahkememizce alınan 21/03/2024 tarihli teknik bilirkişi raporu ile flash bellekte sunulan log kayıtları rapor halinde sunulmuştur.

Mahkememizce alınan 06/11/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle.

"Davacı tarafın taraflar arasında imzalanmış olan Sözleşme uyarınca çağrının elektronik emir iletim platformu üzerinden veya telefon, SMS, elektronik posta, elektronik ortam vb. İletişim kanallarından herhangi biri vasıtasıyla yapılabileceği ve davacının bu çağrıyı göndermesi durumunda davalının ayrıca bir ihbar ve bildirime gerek kalmaksızın çağrıyı aldığının kabul edileceği yönündeki düzenlemeye uygun olarak; davalının ... numaralı telefonuna teminat tamamlama bildirimlerini iletildiği,

bu telefonun davalının hesap açılışı sırasında davacıya bildirmiş olduğu telefon olduğu dikkate alınarak davacının gerekli bildirim yükümlülüklerini yerine getirdiğinin anlaşıldığını, davalı tarafın kendisine usulüne uygun olarak yapılmış olduğu görülen teminat tamamlama çağrılarının gereğini yerine getirmemesi nedeniyle sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüğünü yerine getirmediğini, davalının teminat yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle zarar üreten açık pozisyonların taraflar arasında sözleşme hükümleri çerçevesinde kapatıldığının anlaşıldığını, ...

MKT Prosedürünün md.22/f.1 ve md.50 hükümleri kapsamında eksi nakit teminat açısından teminat açığının çıktığı günün ertesi iş günü saat 11:00'a teminat tamamlama yükümlülüğünün yerine getirilmesi açısından ise teminat açığının çıktığı günün ertesi şi günü 15:00'a kadar yerine getirilmesi gerektiğini, davacının, davalının yatırması gereken teminatları öteleme, erteleme imkanının hukuken bulunmadığını, bu anlamda davacının mevzuat ve taraflar arasındaki sözleşme hükümleri kapsamında gerekli yükümlülükleri yerine getirdiğini,

buna karşı davalının teminat açıklarından kaynaklanan ve daha sonra cari hesabında oluşan borcu ödemediğinin anlaşıldığını, davacının sözleşme kapsamında yapmış olduğu pozisyon kapama işlemleri incelendiğinde davalıya ait pozisyonun somut olay tarihinde makul fiyat aralıklarından gerçekleştiği zararın artmasına ya da doğmasına yol açacak işlemi bulunmadığının anlaşıldığını, varlıkların satışına konu olan dönem piyasanın düştüğü bir dönem olduğun, bu dönemde Dolar/TL ve Altın/TL sözleşme fiyatlarının taban olduğunu, yani satıcıların karşı tarafında alıcı pozisyonda bulunan bir kişi olmadığını,

buna paralel olarak uzun futures sözleşmelerin taban olduğunu ve hızla değerlerinin düştüğünü, bu sözleşmelerin değerindeki düşüşün sözleşmelerin üzerindeki kaldıraç, yani özkaynağından daha fazla tutarda işlem yapabilme yetkisi nedeniyle yüksek boyutta olduğunu, bu noktada davacı aracı kurumun yapabileceği seçenekler mümkünse pozisyonları satmak ve/veya ters pozisyonla kapatmak ya da teminat tamamlayarak pozisyonları devam ettirmeye çalışmak olduğunu, davacının satılabilecek bir fiyattan alıcı gelmesi üzerine ters pozisyonla davalının pozisyonunu kapatabildiğini,

davacının pozisyon kapattığı seviyelerin somut olay tarihi itibariyle makul olduğunun görüldüğünü, eğer pozisyonlar ters işlemle kapatılmasaydı teminat açığının büyümeye devem edeceğini ve tamamlanmazsa aracı kurum açısından temerrüt durumunun ortaya çıkacağını, bu anlamda takdir mahkemede olmak üzere davacının zararın artmasına ya da doğmasına neden olan bir işlemi bulunmadığını, buna karşı davalının açmış olduğu pozisyonların piyasanın gelişimin tersinde kalması nedeniyle zarar ettiğini ve sonrasında ortaya çıkan teminat açığını teminat mamalama çağrılarına rağmen yerine getirmediğinin değerlendirildiğini,

taraflar arasındaki işlemlerin futures sözleşmeleri olduğunu, bu nedenle kaldıraçlı işlemlere ilişkin hükümlerin uygulanmasının mümkün olmadığını, SPK mevuatına göre, vadeli işlem ve opsiyon sözleşmeleri açısından yatırılan teminattan daha fazla kayıpla karşılaşılmasının mümkün olduğunu, bu tutarın müşterilerden talep edilemeyeceğine dair herhangi bir mevzuat hükmü bulunmadığını, Sermaye Piyasası Araçlarının Kredili Alımına dair tebliği hususunda,

taraflar arasındaki işlemlerin türev (futures) işlemler olması ve uyuşmazlık kanusu olayda sermaye piyasası araçlarının kredili alımının söz konusu olmaması nedenleriyle söz konusu tebliğin uygulanmasının mümkün olmadığı" yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir.

Mahkememizce alınan 15/04/2025 tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; " Taraflar arasında imzalanmış olan türev araçların alım satımına aracılık çerçeve sözleşmesinin 31. Ve 36. Madde temerrüt durumunda uygulanacak faiz hükümlerini düzenlediğini, buna göre temerrüt faiz tutarı ve talep edilebilecek tutarın "talep edilebilecek tutar = asıl alacak + (asıl alacak tutarı X faiz oranı X süre) formülüne göre hesaplandığını, buna göre 24/12/2021 tarihi itibariyle asıl alacak tutarının (-) 883.751,85 TL işlemiş temerrüt faizinin taraflar arasındaki sözleşmeye göre yukarıda belirttikleri formüle göre belirlenebileceği' yönünde görüş ve kanaatlerini bildirmişlerdir"

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, taraflar arasında düzenlenen vadeli işlem ve opsiyon piyasasında alım satım aracılığına ilişkin çerçeve sözleşmesinden kaynaklı alacağın tahsili talebi ile başlatılan ... 34. İcra Müdürlüğü'nün ...Esas sayılı takip dosyasına yapılan itirazın iptali istemine ilişkindir.

Somut olayda taraflar arasında 13.07.2021 tarihinde Alım ve Satım Aracılığı Çerçeve Sözleşmesi, Türev Araçların Alım Satımına Aracılık Çerçeve Sözleşmesi, Türev Araçlar Risk Bildirim Formu, ... Genel İşlem Şartları ve Yatırım Hizmet ve Faaliyetleri Genel Risk Bildirim Formu sözleşmelerinin imzalandığı, söz konusu sözleşmelerin muhtelif hükümlerinde ...'un işleyişi, teminat yükümlülükleri, teminat tamamlama yükümlülükleri, temerrüt durumu konularının yer aldığı, davacı tarafın;

taraflar arasında imzalanmış olan Sözleşme uyarınca çağrının elektronik emir iletim platformu üzerinden veya telefon, SMS, elektronik posta, elektronik ortam vb. iletişim kanallarından herhangi biri vasıtasıyla yapılabileceği ve davacının bu çağrıyı göndermesi durumunda davalının ayrıca bir ihbar ve bildirime gerek kalmaksızın çağrıyı aldığının kabul edileceği yönündeki düzenlemeye uygun olarak; davalının telefonuna teminat tamamlama bildirimlerinin iletildiği,

davacının gerekli bildirim yükümlülüklerini yerine getirdiği ancak davalının usulüne uygun olarak yapılmış olduğu görülen teminat tamamlama çağrılarının gereğini yerine getirmemesi nedeniyle sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüğünü yerine getirmediği; davalının teminat yükümlülüğünü yerine getirmemesi nedeniyle zarar üreten açık pozisyonların taraflar arasında sözleşme hükümleri çerçevesinde kapatıldığı, davacının sözleşme kapsamında yapmış olduğu pozisyon kapama işlemleri incelendiğinde davalıya ait pozisyonun somut olay tarihinde makul fiyat aralıklarında gerçekleştiği zararın artmasına ya da doğmasına yol açacak işlemi bulunmadığı,

davalı hesabında alım satımı gerçekleştirilen vadeli işlem sözleşmeleri kaldıraçlı işlem hükmünde olmayıp taraflar arasındaki ilişki de kaldıraçlı varlıkların alım satım işlemi olmadığı, 24/12/2021 tarihi itibarıyla davalının hesabının net bakiyesinin (overall) (-)883.751,85 TL olduğu,

taleple bağlı kalınarak işlemiş temerrüt faizinin taraflar arasındaki sözleşmeye göre belirttikleri formüle göre belirleneceği yönünde değerlendirmeler içeren bilirkişi raporu, yeterli teknik incelemeyi içerdiğinden tarafların iddia ve savunmaları tek tek değerlendirilip ve denetime elverişli olarak rapor edilmiş olduğundan hükme esas alınmış ve asıl alacak talebi yönünden davacının talebiyle bağlı kalınarak asıl alacak yönünden davanın kabulüne karar verilmiştir.

Davacı tarafça gönderilen ... 57. Noterliği'nin... tarih ... yevmiye nolu borç ihtarının davalıya 03.01.2022 tarihinde tebliğ edildiği, davalının verilen 3 iş günü sonrası 06.01.2022 tarihinde temerrüde düşürüldüğü, davaya konu takibin ise temerrüt tarihi olan 06.01.2022 tarihinde başlatıldığı dikkate alındığında talep edilen işlemiş faiz alacağının yerinde olmadığı anlaşılmakla işlemiş faize ilişkin talebin reddine, karar verilmiştir.

Dava İİK.nun 67. maddesi uyarınca açılan itirazın iptali davası olup, icra takibi sözleşmeden kaynaklanan alacağın tahsiline yönelik olduğu, bu durumda açılan itirazın iptali davasında hüküm altına alınan alacak bilinebilir, bir başka deyişle likit olduğundan hükmedilen alacak miktarının % 20'si oranında İİK.nun 67. maddesi uyarınca davacı yararına tazminata hükmedilerek davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Başkan ... · ¸e-imzalıdır Üye ... · ¸e-imzalıdır Üye ... · ¸e-imzalıdır Katip ... · ¸e-imzalıdır