İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/399 K.2026/45

Mahkememizde görülmekte olan Banka Teminat Mektubunun İadesi Ve Depo Edilmesi (Tahsil İstemli) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacı ... vekili verdiği dava dilekçesinde, davalılar ... A.Ş., ... A.Ş. ve ... A.Ş. ile 28.04.2016 tarihinde bayilik sözleşmesi yaptıklarını, sözleşmeye göre fiziki dekorasyon ve teknik donanım yaptıklarını, davalıların beş yıllık sözleşmeyi birinci yılında gönderdikleri ...

6. Noterliğinin ... tarih ve ... sayılı ihtarnamesi ile feshettiklerini, feshin haklı olmadığını, fesih nedeniyle yaptığı dekorasyon giderlerinin karşılıksız kaldığını, dekorasyon ve teknik alt yapı için harcadığı 175.159,00 TL'nin beş yıl için olmasına karşılık birinci yılında sözleşmenin feshedildiğini, sözleşmenin haksız feshedilmesi nedeniyle de beş yıllık kârdan mahrum kaldıklarını, sözleşme ile birlikte davalılara ... A.Ş. ...

Şubesinden alınan 29.03.2017 tarih, ... sayılı ve 90.000,00 TL bedelli teminat mektubu verildiğini, bu mektubun iade edilmediğini, fesihten önceki döneme ait alacaklarının da ödenmediğini belirterek, yapmış olduğu dekorasyon masrafı ve yoksun kaldığı kâr nedeniyle uğramış olduğu zarar karşılığı olarak 130.000,00 TL'nin avans faizi ile tarafına ödenmesine, teminat mektubunun iadesine ve haksız fesih nedeniyle de 30.000,00 TL manevi tazminatın avans faizi ile birlikte tarafına ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davalılar ... A.Ş., ... A.Ş. ve ...

A.Ş. vekilleri birlikte verdikleri cevap dilekçelerinde, davacı tarafından satışı yapılan cihazların taahhütlerinin müşteriler tarafından bozulduğunu, satışı yapılan cihazların geri kalan bedellerine ilişkin tek fatura çıkartıldığını, bu faturalarında daha önce kendileri tarafından suç duyurusunda bulundukları başka bayiler tarafından ödendiğinin tespit edildiğini, müşterilerin nakit bedel aldıklarını ve bunların karşılığını kendi kredi kartlarını kullanarak pos cihazından ödediklerini, ancak ödemeden kısa bir süre sonra kredi kartını tekrar pos cihazına takarak işlemi iptal ettiklerini,

"Teknik İptal" adı verilen bu işlem yapıldığında bankadan çekilen bedelin kredi kartına tekrar yüklendiğini, ancak Türk Telekom Tahsilat Sistemlerindeki "ödendi" kaydının ise sabit kaldığını, böylece sistemlerinde ödendi olarak gözüken ancak aslında karttan para çekilmeyen işlemlerin toplamından kendilerinin çok yüksek miktarda zarara uğradıklarını, bu nedenle davacı bayi hakkında güven ilişkisinin bozulduğunu, ...

Cumhuriyet Başsavcılığının ...Soruşturma sayılı dosyasından suç duyurusunda bulunduklarını, davacı ile yapılan sözleşmeye göre bu ve benzeri eylemlerin haklı fesih nedeni olduğunu, sözleşmenin haklı feshi nedeniyle de dekorasyon masrafının talep edemeyeceğini, sözleşmenin haklı feshedilmiş olması nedeniyle de davacının manevi tazminat talep hakkının bulunmadığını, davacı şirketin satışını yaptığı cihazlara ait faturaların ödenmeme oranının yüksek olmasının da davacı ile yapılan sözleşmeden beklenen faydanın sağlanamadığını gösterdiğini belirterek bu gerekçelerle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, bayilik sözleşmesinin haksız feshi sebebiyle maddi ve manevi tazminat ile teminat mektubunun iadesi, mümkün olmazsa bedelinin iadesi istemine ilişkindir.

Mahkememizce 03/02/2021 tarihinde davanın reddine karar verilmiş olup; verilen karar İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi'nin 30/05/2024 tarihli ... Esas ve ... Karar sayılı ilamı ile; "....

Her ne kadar mahkemece 11.01.2021 tarihli bilirkişi raporu esas alınarak feshin haklı olduğu belirtilerek davanın reddine karar verilmiş ise de davacı vekilinin bu bilirkişi raporuna karşı yönelttiği ve istinaf dilekçesinde de tekrarladığı itirazlarına ilişkin mahkemece hiç bir değerlendirme yapılmadığı gibi, itirazlara ilişkin ek rapor da alınmamıştır. Mahkemece bu konuda eksik inceleme ile karar verildiği kanaatine varılmıştır. Öte yandan, ... Cumhuriyet Başsavcılığının...

Soruşturma sayılı dosyası ile dolandırıcılık suçu kapsamında soruşturma başlatıldığı, bir kısım bayiler hakkında dava açıldığı davacı hakkında takipsizlik kararı verildiği ancak bu takipsizlik kararının kesinleşip kesinleşmediği konusunda mahkemece bir araştırma yapılmadığı anlaşılmaktadır. TBK'nın 74. (818 sayılı BK'nın 53.m) maddesi hükmü hukuk hakimini, ceza mahkemesinin kesinleşen kararı karşısında maddi hukuk bakımından kural olarak bağımsız kılmaktadır.

Ancak hukuk hakiminin bu bağımsızlığı sınırsız değildir. Her mahkumiyet kararı o eylemin hukuka aykırılığını tespit etmesi bakımından hukuk hâkimini bağlayıcı niteliktedir. Ceza hâkiminin saptadığı maddi olaylar ve özellikle fiilin hukuka aykırılığı ve davalı tarafından işlenmiş olup olmadığı hukuk hâkimini bağlar. Ancak mahkemece ceza dosyasına ilişkin bir inceleme yapılmamış olduğu görülmektedir.

Bu itibarla mahkemece, soruşturma dosyası kapsamında davacı hakkında dava açılıp açılmadığı ve eldeki davayı etkileyip etkilemediği değerlendirildikten sonra sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken yazılı olduğu şekilde eksik incelemeye dayalı olarak karar verilmesi de doğru olmamıştır.

Bu durumda mahkemece yapılacak iş; davacının bilirkişi raporuna karşı yönelttiği itirazlarının değerlendirilmesi, gerekirse ek rapor alınması, ayrıca yukarıda bahsedilen soruşturma dosyasının tümü incelenerek eldeki davaya etkisi değerlendirilmek suretiyle yargılama yapılıp sonucuna göre bir karar verilmesinden ibaret olup.... " karar verilerek dosya mahkememizin yukarıdaki esasına kayıt edilmiştir.

Mahkememizce tüm deliller toplanmış, gerekli inceleme ve araştırmalar yapılmış, mahkememizce 10/12/2024 tarihli ara karar ile bir kısım eksiklikler tamamlandığında dosyanın BAM kaldırma kararı doğrultusunda davacı taraf itirazlarını da dikkate almak suretiyle ek rapor düzenlenmesi için bilirkişi heyetine tevdine karar verilmiştir.

31/01/2025 tarihli bilirkişi raporunda. Teknik inceleme sonucunda, davacı bayinin üç farklı bankadaki altı kredi kartıyla toplam 327 adet ... fatura ödeme işlemi gerçekleştirdiği ve bu ödemelerin tamamını iptal ettiği tespit edilmiştir. Davacının bayiliğinden satılan 41 adet cihazın taahhütlerinin başka bayilerde teknik iptal yöntemiyle sonlandırıldığı ve bu işlemlerin normal ticari faaliyet kapsamında açıklanamayacak bir sistematik içerdiği belirlenmiştir.

Bu işlemler sonucunda davalı şirketin 198.933,00 TL zarara uğradığı saptanmıştır. Davalı şirketin POS sistemi ve ödeme altyapısındaki teknik açığın, sistem bağlantısının kesilmesi halinde iptal işlemlerinin merkezi sisteme yansıtılmasını engellediği tespit edilmiştir.

Bu açığı tespit eden kişilerin, bayilik sözleşmesi gereği durumu derhal şirkete bildirmeleri ve açığın kapatılmasını sağlamaları gerekirken, bundan maddi menfaat elde etme yoluna gitmeleri bayilik sözleşmesine açıkça aykırılık teşkil etmektedir. Bu teknik zafiyetin varlığı ve bayilerin kasıtlı eylemleri ile sözleşmesel yükümlülüklerini ihlal edip etmedikleri hususundaki hukuki değerlendirme mahkemenin takdirindedir.

Bilirkişi heyeti olarak, davacı vekilinin mevcut itirazlarının teknik gerçeklerden uzak ve kendi içinde çelişkili olduğu görülmektedir. İtirazlarda ileri sürülen hususlar, teknik verilerle çürütülmüş durumdadır. Bununla birlikte, tüm bu teknik tespitlerin hukuki sonuçları ve sözleşmenin feshinin haklı nedene dayanıp dayanmadığı hususu mahkemenin takdirinde olduğu görüş ve kanaatleri bildirilmiştir.

Tüm bu açıklamalar ışığında somut uyuşmazlık değerlendirildiğinde.

Davacı tarafça bayilik sözleşmesinin haksız feshi sebebiyle maddi ve manevi tazminat ile teminat mektubunun iadesi, mümkün olmazsa bedelinin iadesi istemiyle iş bu davanın açıldığı, kaldırma kararı doğrultusunda ilgili soruşturma ve kovuşturma dosyasının dosyamız arasına alındığı, takipsizlik kararı verildiği ve bu kararın itiraza konu olmadığı, bu hususun taraf beyanları ile de sabit olduğu, taraf itirazları değerlendirilmek suretiyle ek rapor düzenlenmesi için dosyanın bilirkişi heyetine tevdine karar verildiği,

aldırılan bilirkişi raporuyla da davacı bayinin üç farklı bankadaki altı kredi kartıyla toplam 327 adet ... fatura ödeme işlemi gerçekleştirdiği ve bu ödemelerin tamamını iptal ettiği, davacının bayiliğinden satılan 41 adet cihazın taahhütlerinin başka bayilerde teknik iptal yöntemiyle sonlandırıldığı ve bu işlemlerin normal ticari faaliyet kapsamında açıklanamayacak bir sistematik içerdiği, bu işlemler sonucunda davalı şirketin 198.933,00 TL zarara uğradığı, davalı şirketin POS sistemi ve ödeme altyapısındaki teknik açığın, sistem bağlantısının kesilmesi halinde iptal işlemlerinin merkezi sisteme yansıtılmasını engellediği,

bu açığı tespit eden kişilerin, bayilik sözleşmesi gereği durumu derhal şirkete bildirmeleri ve açığın kapatılmasını sağlamaları gerekirken, bundan maddi menfaat elde etme yoluna gitmeleri bayilik sözleşmesine açıkça aykırılık teşkil ettiği hususunun itibar edilen iş bu bilirkişi raporuyla da sabit olduğu,

iş bu teknik aksaklıktan kaynaklı yapılan iptal işlemlerinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu ve sözleşmesel yükümlülüklerini ihlal ederek davalı yanın zararına sebebiyet verdiği bu haklıyla davalı yanın haklı fesih yaptığı kanaatine varılarak kusurlu olan davacı yan maddi manevi tazminat talepleri yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiştir. İlgili kovuşturma dosyasında taraf bulunmadığından ayrıca ilgili ceza dosyası bekletici mesele yapılmamıştır.

Davacının teminat mektubunun iadesi istemi yönünden; Davaya konu teminat mektubu için mektubu veren ... A.Ş.'ye yazı yazılmış ve buradan gelen 02.04.2019 ve 08.08.2019 tarihli yazı cevaplarında teminat mektubunun vadesinin 29.03.2019 tarihinde dolduğu, davalılar tarafından bankalarına iade edildiği ve tazmin ya da tahsil yeteneğinin kalmadığı bildirilmiştir. Bu nedenle davacının teminat mektubunun iadesine ilişkin talebi konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına ilişkin hüküm kurulmuştur.

Katip · ¸ Hakim · ¸