İstanbul 7. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2026/73 K.2026/81

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Dosya kapsamından; davacının 2020 yılında ilk kez bayilik faaliyetine başladığı, davalı tarafından hazırlanan ve içeriğine müdahale imkânı tanınmayan bayilik sözleşmesi ile protokolü 30.10.2020 tarihinde imzaladığı, bu sözleşmeye dayanılarak EPDK tarafından davacıya davalının bayisi sıfatıyla lisans verildiği, sözleşmeden doğabilecek risklerin teminatı olarak davacının önce 700.000,00 TL, daha sonra sözleşme hükümleri uyarınca 560.000,00 TL tutarında banka teminat mektubunu davalıya verdiği,

ayrıca vadeli akaryakıt satışı yapabilmek amacıyla 02.03.2022 tarihinde 2.000.000,00 TL tutarlı ek bir teminat mektubu sunduğu anlaşılmaktadır.

Bayilik sözleşmesinin ifası sürecinde davacının, rekabet hukuku ilkelerine aykırı şekilde dayatılan yıllık satış hedefini tutturabilmek için kendi kârından fedakârlık yaptığı, buna karşın davalının 2025 yılı yaz aylarında bayilere talep edilen miktarların çok altında akaryakıt teslim ettiği, bayileri uzak ikmal noktalarına yönlendirdiği ve artan nakliye maliyetlerini karşılamadığı, ayrıca kendi ekonomik sorunları nedeniyle 10.06.2025 tarihinden sonra bayilerine vadeli akaryakıt sağlayamadığı, bu durumun davacının müşteri kaybına ve ekonomik zarara uğramasına neden olduğu ileri sürülmüştür.

Davacının, tüm bu olumsuzluklara rağmen sözleşme süresini tamamladığı, 30.10.2025 tarihinde sözleşmenin sona ermesiyle davalıya herhangi bir borcunun kalmadığı, cari hesapta borç bulunmadığı, ariyetlerin iade edildiği ve davalının da herhangi bir alacak iddiasında bulunmadığı, buna rağmen teminat mektubunun iade edilmediği belirtilmiştir.

Davalı şirketin konkordato sürecine girmesinden sonra benzer şekilde diğer bayilerin teminat mektuplarını ve DBS hesaplarını haksız şekilde nakde çevirdiği, davacı bakımından da teminat mektubunu finansman aracı gibi kullanma riski bulunduğu, bu nedenle ...Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından teminat mektubunun nakde çevrilmemesi yönünde etkin hukuki himaye kararı verildiği, davacının bu süreçte menfi tespit davası açarak borçlu olmadığının tespitini ve teminat mektubunun iptalini talep ettiği anlaşılmaktadır.

Taraflar arasında ticari uyuşmazlık bulunması nedeniyle arabuluculuk sürecinin işletildiği ancak anlaşma sağlanamadığı, davacı tarafından nihai olarak teminat mektubunun nakde çevrilmesinin tedbiren önlenmesi, borçlu olunmadığının tespiti, teminat mektubunun iptali, bağlantılı dava ile birleştirme yapılması ve yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesi talep edilmiştir.

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda; tarafların beyanları, deliller ve tüm dosya kapsamına göre;

Hakim ve Savcılar Kurulu Birinci Dairesinin... tarihli ... numaralı kararı ile ... tarihli ve ... sayılı Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun'un 5. Maddesinin birinci fıkrası uyarınca;

1)13/01/2011 tarihli ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4. Maddesinin birinci fıkrasının (f) bendinden,

2)22/11/2001 tarihli ve 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun, rehin karşılığında ödünç verme işi ile uğraşanlar hakkındaki 962 ila 969. Maddelerinden,

3)19/10/2005 tarihli ve 5411 sayılı Bankacılık Kanunundan (142.maddesinde düzenlenenler hariç),

4)23/02/2006 tarihli ve 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunundan,

5)21/11/2012 tarihli ve 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunundan,

6)06/12/2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunundan,

7)20/06/2013 tarihli ve 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanundan kaynaklanan ve Asliye Ticaret Mahkemesinin görev alanına giren ticari davalara ve ticari nitelikteki çekişmesiz yargı kapsamında gelecek işlere; İstanbul Adliyesi için 6,7,8 ve 9 numaralı Asliye Ticaret Mahkemelerinin bakmasına, bu kapsamda görülmekte olan dava ve işlerin iş dağılımına dayanılarak mezkur mahkemelere gönderilmemesine, 15/12/2021 tarihinden itibaren gelecek yeni dava ve işlerin ise anılan ihtisas mahkemelerine tevzi edilmesine karar verilmiştir.

Talep türü "Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) (Banka Teminat Mektubunun İadesi)" olarak seçildiğinden dosya mahkememize tevzi olunmuştur.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesinin 2023/4482 esas, 2023/5883 karar sayılı 16/10/2023 tarihli ilamında "..Bu sebeple, açılan davanın konusu banka ve finans uyuşmazlıklarına ilişkin ise adliye tevzi bürosu, dosyayı HSK 1. Dairesinin 25.11.2021 tarihli ve 1232 sayılı kararı doğrultusunda ilgili mahkemeye tevzi edecek, tevzinin yanlış yapılması durumunda dosya kendisine tevzi edilmiş asliye ticaret mahkemesi, bu durumu tespit ederek dosyanın doğru daireye tevzi edilmek üzere tevzi bürosuna iadesine/ gönderilmesine karar verecektir.

Dosya kendisine yanlış tevzi edilen asliye ticaret mahkemesinin vereceği karar, teknik anlamda bir görevsizlik kararı olmayıp gönderme kararı niteliğindedir. " şeklinde dosyanın yanlış tevzi edilmiş olması durumunda dosyanın doğru daireye tevzi edilmek üzere tevzi bürosuna iadesine karar verileceğine yönelik hüküm kurulmuştur.

Her ne kadar mahkememiz finans işlerinden kaynaklanan davalara bakmakla yetkili olduğu gibi genel ticari davalara da bakmakla yetkilisi ise de; iş bu dosya yönünden tevzi bürosu tarafından ya da davacı vekili tarafından hatalı olarak dava türünün Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) davası olarak girilmesi nedeniyle dosyanın genel tevziye tabi tutulmaksızın sadece finans mahkemeleri işaretlenmek suretiyle yapılan tevzi sonucu mahkememize tevdi edildiği.

HSK'nın 1232 Sayılı kararı ile yargıda uzmanlaşmanın sağlanması amacıyla bazı mahkemelerin belirli konularda özel olarak yetkilendirildiği, nitekim daha önce de iflas ve konkordato davalarına bakmakla 1, 2 ve 3 nolu ticaret mahkemelerinin görevlendirildiği,

bu tür görevlendirmelerinin amacının iş yoğunluğu yönünden belli bir uzmanlaşmanın ve hızlanmanın sağlanması olduğu dikkate alındığında dava türünün belirlenmesine ilişkin nitelendirmenin tevzi bürosunun ya da davacı tarafın inisiyatifine bırakılamayacağı, nitekim davacı tarafça ya da tevzi bürosu tarafından finans ihtisas seçilmesi sonucu ilgili dosyanın yalnızca İstanbul 6, 7, 8 ve 9. Asliye Ticaret Mahkemelerine tevzi edilmesinin, diğer mahkemelere dosyanın tevzi edilmemesinin sağlanabileceği,

bununla birlikte yalnızca bir finans ihtisas mahkemesi olan Bakırköy Adliyesinde benzer bir tevzi işleminin yapılması halinde dosyanın yalnızca finans ihtisas olmasının yanında genel tevziye de açık olan Bakırköy 6. Asliye Ticaret Mahkemesine tevzi olmasının sağlanabileceği, asıl bu haliyle doğal hakim ilkesine aykırı bir durumun oluşabileceği değerlendirilmektedir.

Yalnızca genel tevzi yapılmaksızın finans mahkemesi olarak girilen dava türü nedeniyle mahkememize tevdi edilen dosyalarda HSK'nın 25/11/2021 tarihli kararının amacı gereği mahkememizce tevzi işleminin düzeltilmesi için dosya doğru tevzi yapılmak üzere tevzi bürolarına iade edilmekte, tevzi bürosunca genel tevziye tabi tutulması sonucu dosya mahkememize tevdi edilirse doğal olarak davaya bakılmaktadır.

Dava dilekçesinin içeriğinden de açıkça anlaşıldığı üzere; dava, taraflar arasındaki bayilik sözleşmesinden kaynaklı teminat mektubunun iadesi istemine ilişkin olup, teminat mektubunu düzenleyen banka, davanın taraflarından biri olmadığı gibi uyuşmazlık da teminat mektubunun bizzat kendisinden kaynaklanmamaktadır.

Tevzi formunda "Banka Teminat Mektubundan Kaynaklanan Davalar (Finans İhtisas) (Banka Teminat Mektubunun İadesi)" davası olarak nitelendirildiğinden dosyanın finans mahkemesi olarak görevli mahkememize tevzii edildiği, ancak dosyanın finans işleri ile görevlendirilen mahkememizin görev tanımında olmadığı halde, ihtisas mahkemesine gönderilmesi yerinde görülmediğinden bayilik sözleşmesinden kaynaklı teminat mektubunun iadesi olarak açılan dava dosyasının genel mahkemelere tevzi edilmek üzere İstanbul Mahkemeleri Tevzi Bürosuna gönderilmesine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır