İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2021/565 K.2022/198

Mahkememizde görülmekte olan Hal Hakem Heyeti Kararının İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; müvekkili belediyenin zabıta ekiplerinin yaptığı denetim çalışmaları esnasında, ... plaka sayılı araç ile sevkıyatı yapılan ürünlerin hal kayıt sisteminden sorgulanmasının yapıldığını, 600 kg patlıcan için 10/11/2020 tarihinde saat 22:24'te yapılan HKS sorgusunda künye kaydına rastlanılmamış olduğundan 10/11/2020 tarihli ve ... nolu Cezalı Hal Rüsumu Tutanağı düzenlendiğini, tutanağın bir karar alınmak üzere belediye encümenine iletildiğini ve nihayetinde davalıdan cezalı hal rusümu alınmasına karar verildiğini, İstanbul Hal Hakem Heyeti'nin 16/07/2021 tarihli ve ... numaralı kararı ile; "......

Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... sayılı encümen karar ile ... adına düzenlenen para cezasının iptaline" karar verildiğini, verilen kararın usul ve yasaya aykırı olduğunu, encümen kararlarının birer idari işlem olduğunu ve idari işlemlerin iptali için idari yargıya müracaatla iptal davası açılması gerektiğini, Hal Hakem Heyetleri'nin mahkeme yerine geçerek,

idari işlemleri iptal etme yetkilerinin olmadığını, Hal Hakem Heyetleri'nin üreticiler ile meslek mensupları arasında veya meslek mensuplarının kendi aralarında ortaya çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla kurulduğunu, tüm bu nedenlerle itirazlarının kabulü ile İstanbul Hal Hakem Heyeti'nin 16/07/2021 tarihli ve ... karar numaralı kararının iptaline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesi ile; ilgili işlemin idari işlem niteliğinde olmadığından davacının görev ve yetki itirazının yerinde olmadığını, dava konusu hal rüsumu cezasının uyuşmazlıklarında hal hakem heyetinin görevli olduğunu, uyuşmazlıkta ise adli yargı mercilerinin görevli olduğunu, İstanbul Hal Hakem Heyeti'nin 16/07/2021 tarih ve ... numaralı kararının esas yönünden de hukuka uygun olduğunu, müvekkilince sevkıyatı yapılan ürünlerin kaydının yapılmış olmasına karşın davacı yanca künye kaydına rastlanılamadığı gerekçesiyle hukuka aykırı olarak geriye dönük cezalı hal rüsumu tutanağı tutulduğunu,

davacı yanca yapılan işlemin hukuka aykırı olması nedeniyle İstanbul Hal Hakem Heyeti'nce müvekkilinin haklı itirazının kabul edilerek düzenlenen para cezasının iptal edildiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Dava, davacı belediye tarafından davalı şahıs sevkıyatındaki ürünlerin künye kayıtları bulunmadığından bahisle düzenlenen cezalı hal rüsumu tutanağı ve encümen kararının iptaline ilişkin olarak verilen İstanbul Hal Hakem Heyeti kararının iptali istemine ilişkin bulunmaktadır.

Mahkememizce dava konusu hal kayıt sistemi dökümleri, olay yeri görselleri, künye belgesi, cezalı hal rüsumu tutanağı, encümen kararı, hal hakem heyeti kararı ve karar ekli belgeleri, encümen kararı tebliğ mazbataları, hal hakem heyeti, davalı şahıs, davacı belediye ve İstanbu İl Ticaret Müdürlüğü yazışmaları dosyamız arasına alınmıştır.

Mahkememizin 17/09/2021 tarihli tensip zaptında, HMK 439/5 maddesine kıyasen yargılamanın duruşmasız olarak icrasına karar verilmiştir.

5957 sayılı Sebze ve Meyveler İle Yeterli Arz ve Talep Derinliği Bulunan Diğer Malların Ticaretinin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un Amaç ve Kapsam başlıklı 1. maddesinde.

Bu Kanunun amacı, sebze ve meyveler ile arz ve talep derinliğine göre belirlenecek diğer malların ticaretinin kaliteli, standartlara ve gıda güvenilirliğine uygun olarak serbest rekabet şartları içinde yapılmasını, malların etkin şekilde tedarikini, dağıtımını ve satışını, üretici ve tüketicilerin hak ve menfaatlerinin korunmasını, meslek mensuplarının faaliyetlerinin düzenlenmesini, toptancı halleri ile pazar yerlerinin çağdaş bir sisteme kavuşturulmasını ve işletilmesini sağlamaktır hükmüne yer verilmiş ve tanımlar başlıklı 2. maddesi (ç) bendinde Hal Hakem Heyetinin.

Üreticiler ile meslek mensupları arasında veya meslek mensuplarının kendi aralarında çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla il veya ilçe merkezlerinde oluşturulan heyetleri ifade edeceği hüküm altına alınmıştır.

Hal Hakem Heyeti ve Toptancı Hal Konseyi başlıklı 10. maddenin 5.fıkrasında da. Değeri "67.617,79-TL'nin (parasal sınır, 22.12.2016 tarih ve 29926 sayılı R.G.'de yayımlanan Tebliğin 1. maddesi hükmü gereğince, 1.1.2017 tarihinden itibaren) altında bulunan uyuşmazlıklarda, hal hakem heyetlerine başvuru zorunludur. Bu uyuşmazlıklarda heyetin vereceği kararlar ilam hükmündedir.

Bu kararlar 9/6/1932 tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanununun ilamların yerine getirilmesi hakkındaki hükümlerine göre yerine getirilir. Taraflar, bu kararlara karşı on beş gün içinde hal hakem heyetinin bulunduğu yerde ticarî davalara bakmakla görevli asliye ticaret mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz, hal hakem heyeti kararının icrasını durdurmaz. Ancak, talep edilmesi şartıyla hâkim, hal hakem heyeti kararının icrasını tedbir yoluyla durdurabilir.

Hal hakem heyeti kararlarına yapılan itiraz üzerine asliye ticaret mahkemesinin vereceği karar kesindir hükmünü içermektedir.

Mahkememizce tüm dosya kapsamı hep birlikte değerlendirilmiştir. Buna göre; ... Büyükşehir Belediyesi zabıta ekipleri tarafından, 10/11/2020 tarih ve ... sayılı tutanak ile 600 kg patlıcan için 450,00-TL Cezalı Hal Rüsumu Tutanağı düzenlendiği, söz konusu tutanak incelendiğinde, açıklama bölümünde “10/11/2020 tarihinde, saat: 22.24'te yapılan HKS sorgusunda künye kaydına rastlanmamıştır” bilgisinin yer aldığı anlaşılmaktadır.

Ancak davalı Necati Karadağ tarafından 10/11/2020 tarihinde saat: 11:52'de yani denetimden yaklaşık 10 (on) saat önce 2.000 kg patlıcan için ... nolu künye ile bildirim yapıldığı görülmektedir. Yani araçta yaklaşık 2.600 kg patlıcan bulunurken 2.000 kg patlıcan için bildirim yapıldığı anlaşılmaktadır.

Denetim ekiplerince bu durumun tespit edilerek “Hal Kayıt Sistemine bildirilmeden toptan mal alma satma ya da toptancı halinde satmak üzere bildirimde bulunup toptancı hali dışında toptan mal satma” gerekçesiyle değil, “Malın miktarına ilişkin Hal Kayıt Sistemine gerçeğe aykırı beyanda bulunma” gerekçesiyle tutanak tutularak işlem yapılması gerekirken, farklı gerekçeyle tutanak düzenlenmesinin hatalı olduğu anlaşılmıştır.

10/11/2020 tarihinde, ... plakalı araç ile taşınan cezalı hal rüsumuna konu patlıcan ürünü miktarının 10 koli olduğu yani araçta 600 kg'den çok daha fazla ürün olduğu (yaklaşık 2.600kg) anlaşılmasına rağmen Cezalı Hal Rüsumu Tutanağında; sanki araçta davalı adına sadece 600 kg patlıcan taşındığı ve bunun da bildirimi olmadığı şeklinde değerlendirme yapılarak ceza işlemi uygulanması doğru olmamıştır.

Bu itibarla İstanbul Hal Hakem Heyeti'nce verilen 16/07/2021 tarih ve ... karar numaralı kararının usul ve yasaya uygun olduğu anlaşılmakla, açılan davanın reddine karar verilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ... · e-imzalıdır