İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/20 K.2024/434

Mahkememizde görülmekte olan itirazın iptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesi ile; dava dışı sigortalı ... ...

Şirketi'ne ait çimento fabrikasının, 01/01/2017–01/01/2018 vadeli Y-...-0-0 ve Y-...-0-0 sabancı global programı poliçesi ile müvekkili şirket tarafından sigortalandığını, sigortalı şirkete ait fabrikada davalılar tarafından üstlenilen kapasite yükseltme çalışmaları esnasında 11.09.2017 tarihinde saat 04:30 civarında tersiyer borunun üç destek ayağı ile birlikte yere düşmesi sonucu hasar meydana geldiğini, tesisin, hasardan yaklaşık 11 gün sonra 22.09.2017 tarihinde hasar gören tersiyer borunun devre dışı bırakılması ile düşük kapasite ile tekrar devreye alınabildiğini,

tersiyer borunun onarım ve sistem entegrasyonu tamamlandıktan sonra ancak 16.11.2017 tarihinde tam kapasite çalışmaya başlayabildiğini, tersiyer borunun hasar döneminde kullanılamıyor olmasına bağlı olarak gerçekleşen üretim kaybı söz konusu olduğunu, ayrıca bu dönemde gerçekleştirilebilen kısıtlı çimento üretiminin maliyetlerinin de yükseldiğini, maliyetlerdeki bu yükselişin iki ana etkeninin birim üretim için gereken elektrik ve petrokok harcamının yükselmesi olduğunu,

müvekkili şirkete 27.09.2017 tarihinde yapılan hasar ihbarına istinaden ...-0 ve ...-0 numaralı hasar dosyaları oluşturulduğunu ve tersiyer boruda oluşan hasar nedeniyle hasarın meydana geldiği tarih ile tesisin tam kapasite devreye girdiği tarih aralığında kullanılamıyor olmasına bağlı olarak tesiste meydana gelen kâr kaybına ilişkin ilgili dosya kapsamında dava dışı sigortalı ... ...

Şirketi'ne 31/05/2019 tarihinde 285.689,07-USD kâr kaybı, 31/05/2019 tarihinde 962.877,56-USD makine kırılması, 23/08/2019 tarihinde 29.349,44-USD makine kırılması ve 23/08/2019 tarihinde 340.751,37-USD kâr kaybı olmak üzere toplam 1.618.667,44-USD ödeme gerçekleştirildiğini, uyuşmazlığa konu hasarın sebebinin malzeme, proje ve imalat hatası kaynaklı olduğunu, bu doğrultuda yapılan değerlendirmeler neticesinde dava dışı sigortalı ... ...

Şirketi ile çelik, mekanik, teknolojik imalat ve montaj işleri için yapılan sözleşme gereği ... ...'ne, ... ... ... kapasite yükseltme projesi kapsamında çelik, mekanik, teknolojik, imalat ve montaj - demontaj İşleri için ... Sigorta Şirketi tarafından ... numaralı inşaat all risk sigorta poliçesi düzenlenmiş olması sebebi ile teminat limiti ile sınırlı olmak üzere ...

Sigorta ...'ne; yine dava dışı sigortalı ile mühendislik ve proje çalışmaları için yapılan sözleşme gereği ... ...'ne husumet yöneltme gereğinin hasıl olduğunu, meydana gelen hasarın işçilik kusuru kaynaklı olduğu tespiti ile tersiyer borunun imalat işini yapan ... ... İnş.San. ve Tic. Ltd. Şti. firmasına sözleşme gereği 03.10.2017 tarihinde ... 4. Noterliği ... yevmiye numaralı düzenleme şeklinde ihtarname gönderildiğini, şirket vekili ... tarafından ...

2. Noterliği 18.10.2017 tarihli, 9701 yevmiye numaralı ihtarname ile cevap verilerek hasarın oluşumunda herhangi bir kusurlu işçiliğin bulunmadığı, göçme sebebinin proje kaynaklı olabileceği ifade edilerek taleplerinin reddedildiğini, akabinde ....

İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı dosya ile icra takibi başlatıldığını ancak davalıların icra takibine itiraz ettiğini ve takibin durduğunu, akabinde taraflarınca arabuluculuğa başvurulduğunu, ancak anlaşmama şeklinde sonuçlandığını, tüm bu nedenlerle icra takibine yapılan itirazın iptalini, ödenen toplam 1.618.667,44-USD olan bedellerden 285.689,07-USD kâr kaybının 31/05/2019 tarihinden. 962.877,56-USD makine kırılması bedelinin 31/05/2019 tarihinden.

29.349,44-USD makine kırılması bedelinin 23/08/2019 tarihinden ve 340.751,37-USD kâr kaybının 23/08/2019 tarihinden itibaren devlet bankalarının dolar ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı birlikte ...

Sigorta ... yönünden poliçe limiti ile sınırlı olmak kaydı ile davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, haksız itiraz eden borçlu aleyhine alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesini ve ayrıca davalıların dava sonuçlanıncaya kadar mal kaçırma ihtimali bulunduğundan, adlarına kayıtlı menkul ve gayrimenkullerine teminatsız ihtiyati tedbir konulmasını talep etmiştir.

Davalı ...

Sigorta ... vekili cevap dilekçesi ile; davanın 1 yıllık hak düşürücü süre geçtikten sonra ikame edildiğini, davayı ve müvekkili şirketin sorumluluğunu kabul etmemekle birlikte, ... ...'nin müvekkili şirket nezdinde 3112690 numaralı inşaat all risk sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, söz konusu sigorta poliçesi gereği müvekkili sigorta şirketinin sorumluluğunun doğabilmesi için, sigorta ettirenin kusuru ile zarar vermesi ve söz konusu zararın teminat dışı olmaması gerektiğini, davanın konusunun kâr kaybı zararının tazmini olduğunu, müvekkili şirketin sigorta poliçesinde kâr kaybı zararının tazminine ilişkin teminat bulunmadığını,

dava konusu kâr kaybı tazminatı talebinin, ayrıca poliçe özel şartı gereği de teminata girmemekte olduğunu, hasar dosyası kapsamında düzenlenen raporda ve görüş raporunda da hatanın proje hatasından ve uygulanmasından meydana geldiğinin tespit edildiğini, davacı şirketin yaptırmış olduğu raporda da hasarın, taşıyıcı ayakları tasarlayan ve imal eden tarafın hataları nedeniyle meydana geldiği, projede belirtilen kaynak kalınlığının yerinde uygulanmadığı ve betonarme kolonlarının temele bağlantısının yetersiz olduğunun tespit edildiğini, poliçe özel şartında, projenin yanlış uygulanması,

proje harici uygulamalar ve proje hatalarından kaynaklanan hasarların teminat harici olduğuna ilişkin düzenleme bulunmakta olduğunu, ayrıca poliçede asgari 2.500,00-USD olmak üzere hasarın %10'u oranında tenzili muafiyet şartı bulunmakta olduğunu, tüm bu nedenlerle davanın öncelikle usulden reddini; esasa geçilmesi halinde ise davanın reddini talep etmiştir.

Davalı ... ... vekili cevap dilekçesi ile; davanın 1 yıllık hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını, birleştirme kararı verilen mahkememizin ... esas sayılı dosyasında davanın reddine karar verildiğini, müvekkili şirkete husumet yöneltilmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkili şirketin, ilgili inşaat işinde görev, iş ve sorumluluğunun, dava dışı ... şirketi tarafından ... ...

Şirketi şirketine gönderilen yük ve yerleşim projelerine göre tersiyer hava borularının taşıdığı ayakların statik hesaplamalarını yapmak; bu statik hesaplamalar neticesinde ayaklara ait imalat projelerini çizmek, çelik imalat projelerini ve betonarme taşıyıcı temellerini hazırlamakla beraber tüm bu işlemler bittikten sonra projelerini ve hesaplamalarını dava dışı ... ...

Şirketi'ne göndermek olduğunu, bu projenin uygulanması ve kontrol edilmesi aşamasında müvekkili şirketin bir sorumluluğunun bulunmamakta olduğunu, dava dışı iş sahibi ... ...

Şirketi'nin, kazanın meydana gelmesinde ve zararın oluşumda kusurunun bulunmakta olduğunu, müvekkili şirketin çizmiş olduğu projeyi kullanmayarak ... adlı şirketin çizmiş olduğu revize projeye göre işin durmaması adına hızlıca imalatları devam ettirdiğini, dava dosyasına delil sunulan uzman görüşü raporunda, ... adlı kişi tarafından yapılan 04/05/2017 tarihli çalışma neticesinde oluşturulan paftalara göre projenin uygulandığı tespitinin yer aldığını, bu kişinin müvekkili firma bünyesinde çalışmadığını ve kim olduğunun taraflarınca bilinmemekte olduğunu,

diğer davalı şirket olan ... ...'nin kazanın meydana gelmesinde ve zararın oluşumunda kusurunun bulunmakta olduğunu, uygulamada mekanik projeye aykırı olarak montaj hatası yapıldığını, hatta dosya kapsamındaki uzman görüşü raporunda da, yerinde yapılan tespitler esnasında ... ...

Şirketi'nin yapı kontrol mühendisi beyanı üzerine, uygulama esnasında ayakların mekanik projedeki soğuk sistem konumlarındaki pozisyona göre imal edilemediği, soğuk sistem durumunda kolonların düşeyde düz olarak teşkil edildiği bilgisi edinildiği, ancak görüş sonrası sahaya gidildiği için bu hususun taraflarınca tespit edilemediği şeklindeki tespitte bulunularak, ilgili hataların projeden değil;

aksine ... firmasının hazırladığı mekanik projelere uygun olarak imal edilmemesinden kaynaklandığının açıkça ortaya konulduğunu, filiz ekimi ile yapılan betonarme kolon imalatlarında, filiz ankrajlanma boylarının statik projelere aykırı imal edildiğini, ankraj sayıları ve çap uzunluklarının, müvekkili şirket tarafından hazırlanan statik projelere aykırı imal edildiğini, kaynak kalınlığının, müvekkili şirket tarafından hazırlanan statik projelere aykırı imal edildiğini, ... şirketi tarafından hazırlanan mekanik projelere aykırı olarak,

kaynak ağızları açılmadan kaynak yapıldığını, dış nervür plakası kaynak imalatının, ... şirketi tarafından hazırlanan mekanik projelerde tanımlanan ölçülere aykırı olarak yapıldığını, mekanik aksamdaki eksiklikler tamamlanmaksızın sistemin devreye alındığını, ... şirketi tarafından hazırlanan mekanik projelerde pim bağlantı detayına uyulmadığını, müvekkili şirket tarafından verilen projede yer alan ... profil kesitinin imalatta kullanılmadığını, müvekkili şirket tarafından hazırlanan projelerde herhangi bir yanlışlık bulunmamakta olduğunu,

dava dışı bırakılan ve kazanın oluşumda sorumluluğu bulunan diğer ilgililerin de kusur ve sorumluluklarının irdelenmesi ve gerektiğinde davaya dahil edilmesi gerektiğini, zarar hesabının yanlış yapıldığını, davacı şirketin kötü niyetli olduğunu, tüm bu nedenlerle davanın reddini ve davacı şirket aleyhine asıl alacak miktarının %20'sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

Davalı ... ..., kendisine usulüne uygun davetiye tebliğ edilmiş olmasına rağmen davaya cevap vermemiştir. Dava, davacı sigorta şirketi tarafından sigortalanan dava dışı şirkette meydana gelen hasara ilişkin olarak ödenen kâr kaybı bedelinin, hasara sebebiyet veren firma ve firmaların sigorta şirketinden tahsiline ilişkin olarak .... İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı dosyası ile başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

Eldeki dosya davacısı tarafından, eldeki dava ile aynı tarihte ve saat 14:46 itibariyle açılmış bulunan ve mahkememizin ... esas sırasına tevzi olunan dava dosyası kapsamında verilen 16/11/2023 tarihli, ... esas ve 2023/876 karar sayılı davanın reddine karar verilen dosya ile, 24/06/2021 tarihinde saat 16:35 itibariyle açılan ve ...

Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... esas sırasına tevzi edilen eldeki dosya kapsamında mahkemece verilen 01/10/2021 tarihli, 2021/... esas ve 2021/... karar sayılı karar ile mahkemeleri dosyalarının, mahkememize ait ... esas sayılı dosyası arasında bulunan hukuki ve fiili irtibat nedeniyle birleştirilmesine karar verildiği, ancak mahkememizin ... esas sayılı dosyanın karara çıktığı tarih olan 16/11/2023 tarihinden sonraki bir tarih olan 25/12/2023 tarihi itibariyle dosyanın mahkememize gönderildiği anlaşıldığından, dosya mahkememizin 2024/20 esas sırasına tevzi edilmiş ve yargılamaya mahkememizce devam olunmuştur.

Mahkememizce, taraflarca sunulan ve celbi talep olunan tüm deliller ve mahkememiz dosyası kapsamında alınan bilirkişi raporları hep birlikte değerlendirilmiştir.

....

İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı dosyasının incelenmesinden, alacaklı ... tarafından, 04/09/2019 tarihinde borçlular ... ..., ... ... ve ... ... aleyhine 29.349,44-USD hasar nedeniyle tazmin edilen fiili zarar, 36,18-USD işlemiş faiz, 962.877,56-USD hasar nedeniyle tazmin edilen fiili zarar, 9.876,75-USD işlemiş faiz, 285.689,07-USD hasar nedeniyle tazmin edilen fiili zarar, 2.930,47-USD işlemiş faiz, 340.751,37-USD hasar nedeniyle tazmin edilen fiili zarar ve 420,10-USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 1.631.930,94-USD alacağın;

tahsili tarihine kadar uygulanacak USD mevduata kamu bankalarınca fiilen uygulanan azami yıllık faizi, masraf ve vekalet ücreti ile birlikte fiilen ödeme tarihindeki kur üzerinden, kısmi ödemelerde TBK'nın 100. maddesinin uygulanması kaydıyla tahsili talebiyle ilamsız icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin ... ... ve ... Sigorta Anonim Şirketine 06/09/2019; ... ... Şirketine ise 09/09/2019 tarihinde tebliğ edildiği, borçlu ...

Sigorta ... vekili tarafından 09/09/2019 tarihinde ödeme emrine, yetkiye, borcun tümüne, faize, masrafa ve ferilerine; borçlu ... ... vekili tarafından 09/09/2019 tarihinde borçları bulunmadığı gerekçesiyle takibe, borca, işlemiş faize ve diğer tüm ferilere; borçlu ... ... vekili tarafından ise 10/09/2019 tarihinde yetkiye ve borca itiraz edilmesi üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır.

Davalılar ... Sigorta ... ve ... ... vekilleri tarafından her ne kadar hak düşürücü süre itirazında bulunulmuş ise de, .... İcra Müdürlüğünün ...esas sayılı icra takibine karşı yapılan itiraz dilekçelerinin davacı tarafa tebliğ edilmemesi ve bu nedenle itirazın iptali davacı için öngörülen hak düşürücü sürenin başlamaması dikkate alınarak, davanın hak düşürücü süre içerisinde açılmadığı itirazlarına itibar edilmemiştir.

İtirazın iptali davası İİK 67. maddesinde düzenlenmiş olup, bu dava ile takibin devamını amaçladığından takibe ve itiraza sıkı sıkıya bağlıdır.

İtirazın iptali davasının şartları;

1- Geçerli bir takip bulunması,

2- Süresinde ödeme emrine itiraz edilmesi ve

3- 1yıllık hak düşürücü süre içinde dava açılması (itirazın tebliğinden itibaren) şeklindedir.

İtirazın iptali davasının şartlarından biri geçerli bir icra takibinin bulunmasıdır.

Davalı ... Ltd. tarafından, icra dairesinin yetkisine itiraz edilmiş, yetkili icra dairesinin İstanbul icra daireleri olduğu savunulmuştur.

2004 Sayılı İİK'da yetkili icra dairesinin neresi olduğu belirtilmemiş, İİK'nın 50. Maddesi ile HMK'ya atıfta bulunulmuş, HMK'daki yetkiye dair düzenlemelerinin icra dairelerinin yetkisine de uygulanacağı düzenlenmiştir.

6100 Sayılı HMK'nın 6. maddesinde, genel yetkili mahkeme düzenlenmiş ve genel yetkili mahkemenin davalı gerçek veya tüzel kişinin davanın açıldığı tarihteki yerleşim yeri mahkemesi olduğu belirtilmiştir. HMK'nın 7. Maddesinde, davalının birden fazla olması halinde yetki düzenlenmiş ve davalının birden fazla olması halinde, bunlardan birinin yerleşim yerinde davanın açılabileceği belirtilmiştir.

HMK'nın 10. Maddesinde, sözleşmeden doğan davalarda yetki düzenlenmiş ve sözleşmeden doğan davaların, sözleşmenin ifa edileceği yer mahkemesinde de açılabileceği belirtilmiştir.

HMK'nın 17. Maddesinde, yetki sözleşmesi düzenlenmiş, tacirler veya kamu tüzel kişilerinin, aralarında doğmuş veya doğabilecek uyuşmazlıklarda, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşme ile yetkili kılabilecekleri, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça davanın sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılacağı belirtilmiştir.

Somut olayda, dava konusu icra takibi .... İcra Müdürlüğü'nde başlatılmıştır. Davacı sigorta şirketinin sigortalısı olan ... ...A. Ş. İle davalı ... Ltd. Şti. arasında imzalanan sözleşmenin 48. maddesinde yetki şartının düzenlendiği ve iş bu sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda İstanbul Çağlayan Mahkeme ve İcra Dairelerinin münhasıran yetkili olduğunun kararlaştırıldığı anlaşılmıştır. Davacı sigorta şirketinin sigortalısı ... ... A. Ş. ile davalı ... Ltd. Şti.'nin tacir olduğu, yetki şartının geçerli olduğu değerlendirilmiştir. Bu kapsamda sözleşmedeki yetki şartına göre yetkili icra daireleri İstanbul İcra Daireleri olup İstanbul Anadolu İcra Dairelerinde takip yapılamayacaktır.

Tüm bu nedenler ile, davacı sigorta şirketinin sigortalısı ... ... A. Ş. ile davalı ... Ltd. Şti. arasında imzalanan yetki sözleşmesine göre, yetkili icra daireleri, İstanbul İcra Daireleri olduğundan davalı ... Ltd. Şti.'nin icra dairesinin yetkisine yaptığı itirazında haklı olduğu, anlaşılmakla, yetkili icra dairesinde takip yapılmadığından, geçerli bir takip bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılarak, davalı ... Ltd. Şti. Yönünden, davanın özel dava şartı yokluğundan usulden reddine karar verilmiştir.

Davalılar ... Sigorta A. Ş. ve ... Mühendislik ve Müşavirlik A. Ş. Yönünden yapılan değerledirmede;

2004 sayılı İİK'nın, 4949 sayılı kanunun 12. maddesi ile değiştirilen 58/3. maddesinde, alacağın veya istenen teminatın Türk parasıyla tutarı ve faizli alacaklarda faizin miktarı ile işlemeye başladığı gün, alacak veya teminat yabancı para ise alacağın hangi tarihteki kur üzerinden talep edildiği ve faizinin takip talebinde gösterilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Aynı durum, İİK'nın 60/1. maddesi gereğince ödeme emri için de söz konusudur.

Yabancı para alacağın karşılığı Türk Lirası'nın gerek takip talepnamesinde; gerekse ödeme emrinde gösterilmesi yasaca zorunlu kılınmıştır. İtirazın iptali davalarında usulüne uygun bir icra takibinin bulunması dava şartıdır. Somut olayda, takip talebinde ve ödeme emrinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığı gösterilmediğinden "usulüne uygun bir icra takibinin bulunması" şeklindeki dava şartı gerçekleşmemiştir. Takip talebi ve ödeme emrinde bulunması zorunlu olan yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının bulunup bulunmadığının itirazın iptali davasında resen incelenmesi gerektiği sonucuna varılmaktadır.

İtirazın iptali, İİK'da düzenlenen bir dava türü olduğundan İİK hükümleri de dikkate alınır. İtirazın iptali davaları icra takibine sıkı sıkıya bağlıdır. HMK'daki dava şartları yanında İİK'daki özel dava şartları da incelenecektir.

Buna göre yapılan değerlendirmede, davacı tarafça ....

İcra Müdürlüğü'nün ...esas sayılı dosyası kapsamındaki icra takibinde 29.349,44-USD hasar nedeniyle tazmin edilen fiili zarar, 36,18-USD işlemiş faiz, 962.877,56-USD hasar nedeniyle tazmin edilen fiili zarar, 9.876,75-USD işlemiş faiz, 285.689,07-USD hasar nedeniyle tazmin edilen fiili zarar, 2.930,47-USD işlemiş faiz, 340.751,37-USD hasar nedeniyle tazmin edilen fiili zarar ve 420,10-USD işlemiş faiz olmak üzere toplam 1.631.930,94-USD alacak talebinde bulunulduğu, takip talebinde ve ödeme emrinde yabancı para alacağının Türk Lirası karşılığının gösterilmediği,

bu anlamda 2004 sayılı İİK'da özel dava şartı olarak öngörülen dava şartının somut olayda gerçekleşmediği anlaşılmakla, davacı tarafından açılan davanın özel dava şartı yokluğu nedeniyle 6100 sayılı HMK’nın 114/2 ve 115/2. maddeleri gereğince usulden reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.

Tüm bu nedenlerle aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.

Başkan ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Üye ... · e-imzalıdır · Katip ...e-imzalıdır