İstanbul 8. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/446 K.2025/364

Mahkememizde görülmekte olan 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (İstirdat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin ...bank Bankası ... Şubesi'nin ... seri numaralı 30.000,00 TL tutarındaki 23.11.2022 tarihli çekin zilyedi iken 25.10.2023 tarihinde müvekkilinin cüzdanının içinde bulunan çeki kaybettiğini, ... Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyette bulunulduğunu ancak çeki eline geçiren kişinin, çek karşılığını bankadan tahsil etmesi veya çeki işletmesi tehlikesi halen söz konusu olduğundan ...

2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ...Esas numarası ile çek iptali davası açıldığını, açılan davada ... A.Ş. tarafından gelen yazı cevabında çekin ... A.Ş. tarafından ibraz ve tahsil edildiği tespit olunduğunu beyanla anılan sebeplerle dava konusu edilen çekin davalıdan istirdadını, müvekkiline iadesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini dava ve talep etmiştir.

SAVUNMA

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki dava açılmadan önce zorunlu arabululucuk dava şartı sağlanmadığını, müvekkili şirketin adresi itibariyle yetki itirazında bulunduklarını, yetkili mahkemenin ... mahkemeleri olduğunu, davacı aleyhine başlatılan icra takibi bulunmadığını, herhangi bir ödeme tehdidi altında da olmadığını, davacının davayı açmada hukuki yararı bulunmadığını, müvekkili şirket'in faktoring şirketi olması nedeniyle uyuşmazlığın çözümü bakımından 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu'na ilişkin hükümler uygulanması gerektiğini,

müvekkili şirketin dava konusu çek bakımından iyi niyetli hamil olduğunu, müvekkili şirketin dava konusu çek'in yer almakta olduğu refaktoring işlemlerine istinaden faktoring müşterisine ödeme yaptığını, müvekkili şirketin refaktoring işlemine istinaden faktoring müşterisine ödeme yaptığı dikkate alındığında, bile bile davacının zararına hareket etmediğinin anlaşılacağını beyanla davanın reddini, davacı aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra tazminata hükmedilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin karşı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER, DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dosyanın incelenmesinde davanın ilk olarak; ... 7.Asliye Ticaret Mahkemesinde açıldığı, ilgili mahkemece verilen gönderme kararı üzerine mahkememize geldiği ve sıradaki esasına kaydının yapıldığı görülmüştür.

Dosyada delil olarak; dava dilekçesi ve ekleri, cevap dilekçesi ve ekleri ve tüm dosya kapsamı bulunmaktadır.

Mahkememizde açılan dava öncelikle, görev, yetki, taraf sıfatı ve diğer dava şartları açısından incelenmiş ve mahkememizin görevli ve yetkili olduğu ve ayrıca diğer dava şartlarının da bulunduğu anlaşılmış olduğundan davanın esasına geçilmiştir.

Dava, ... Şubesine ait, ... seri numaralı 30.000,00 TL tutarlı 23/11/2022 tarihli çekin davalıdan istirdadına ve davacıya iadesine ilişkindir.

Bu bağlamda, dava konusu somut olaya ilişkin olarak, taraflarca sunulan deliller ile başka yerden getirtilmesi gereken tüm deliller toplanmış, gelen yazı cevapları dosyamız içerisine alınmış, ön inceleme duruşması yapılarak tarafların iddia ve savunmaları, uyuşmazlık konusu, tarafların üzerinde anlaştıkları ve anlaşamadıkları hususlar, dava şartlarının bulunup bulunmadığı, ilk itiraz olup olmadığı, tarafların sulh olup olamayacakları ortaya konulmuş ve yargılama ön inceleme duruşmasında tarafların da onay verdikleri uyuşmazlık nitelendirmesi ile sonuçlandırılmıştır.

Tüm dosya kapsamının incelenmesinde;

Dava konusu çekin davacının zilyedliğinde iken cüzdanını kaybetmesi nedeniyle ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin... Esas sayılı dosyasında açılan zayii davasında çekin davalıda olduğunun anlaşılması ile Mahkemece verilen süre içerisinde davalıya karşı huzurdaki davanın açıldığı görülmüştür.

... tarih ve ... sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 7445 sayılı İcra ve İflas Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 31, 34, 36, 37, 38 ve 41. maddeleri 01 Eylül 2023 tarihinde yürürlüğe girmiş olup bu kapsamda 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 4. maddesinde ve diğer kanunlarda belirtilen ticari davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması 01 Eylül 2023 tarihinden itibaren dava şartıdır.

Huzurdaki davada talebin çekin istirdadına ilişkin olduğu, konusu bir miktar para alacağı olmadığı gibi itirazın iptali ya da menfi tespit talebine ilişkin de olmadığı, dava devam ederken çekin bedelinin davalı tarafça tahsil edilmesi hâlinde davanın çek bedelinin istirdatına dönüşmesi durumunda yine sonucun değişmeyeceği, bu halde çek istirdatı talebinin TTK'nın 5/A maddesi gereğince arabuluculuk dava şartına tabi olmadığı anlaşıldığından davalının buna ilişkin itirazının reddine karar vermek gerekmiştir. (İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi... Esas, ... Karar Ve 14.03.2024 tarih sayılı ilamı)

TTK 790. maddesinde; "Cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı taktirde yetkili hamil sayılır." hükmü düzenlenmiştir.

TTK 792. Maddesinde; "Çek herhangi bir surette hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790’ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür" hükmü düzenlenmiştir.

TTK 801.maddesinde; "Cirosu kabil bir çeki ödeyecek olan muhatap, cirolar arasında düzenli bir teselsülün var olup olmadığını incelemekle yükümlü ise de, cirantaların imzalarının geçerliliğini araştırmak zorunda değildir." hükmü düzenlenmiştir.

TTK 687.maddesinde; "Poliçeden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri başvuran hamile karşı ileri süremez, meğerki hamil, poliçeyi iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun. Alacağın temliki yoluyla yapılan devirlere ilişkin hükümler saklıdır." hükmü düzenlenmiştir.

6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/2. Maddesinde; "Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz veya tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz.'' hükmü düzenlenmiştir.

6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu'nun 9/3. Maddesi’nde; "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktöring şirketine devri halinde, kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def’ileri faktöring şirketine karşı ileri süremez; meğer ki faktöring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun." hükmü düzenlenmiştir.

Davalı tarafın yükümlülüğü 6361 sayılı yasa hükümlerine uygun temliki sağlamak ve çekin ciro silsilesinin TTK 801. maddesine uygunluğunu denetlemektir.

Davacının çek üzerinde cirosunun bulunmadığı, çekte yetkili hamil olduğunun anlaşılamadığı gibi hırsızlığa ilişkin yapılan soruşturmada hırsızlığın gerçekleştiğine dair emare bulunmadığından kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verildiği görülmüştür.

TTK 790. Maddesindeki düzenleme karşısında ciro silsilesinde bir kopukluk olmadığı, bu hali ile ciro silsilesinin müteselsil olup birbirini takip etmekle şeklen düzgün olduğu anlaşılmıştır.

Davalı tarafın, ciro silsilesi şeklen düzgün olan çeki, dava dışı ... ile yine dava dışı ... Ltd. Şti ile imzalanan faktoring sözleşmesi, ve buna bağlı yapılan refaktöring sözleşmesi gereği temlik aldığı, çekin e-fatura, ödeme araçları tevdi bordrosu ve alacak bildirim formu ile teslim alındığı görülmekle, yasaların kendisine yüklediği yükümlülükleri yerine getirdiği anlaşılmıştır.

4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 3. Maddesi ile; "Kanunun iyi niyete hukuki bir sonuç bağladığı durumlarda asıl olan iyi niyettir. Ancak, durumun gereklerine göre kendisinden beklenen özeni göstermeyen kimse iyi niyet iddiasında bulunamaz." hükmü düzenlenmiştir. Davalı taraf iyi niyetli olduğunu savunmuş olup, eldeki davanın niteliği gereği davalının kötü niyetli olduğunu kanıtlama yükümlülüğü davacı tarafa aittir.

TTK'nın 687. maddesinin amir hükmü gereği çeki elinde bulunduranın kötü niyetinin ispatı dışında bir sebeple kendisi ile önceki cirantalar arasındaki def'ilere, son hamile karşı dayanma hakkının bulunmadığı, davalı faktöring firmasının kanuni yükümlülüklere uygun şekilde yapılan işlemlerinde kötü niyetin davacı tarafından ispat edilemediği, çekte görünürde ciranta olmayan davacının yetkili hamil olduğunun ispatının somut şekilde ispat edilemediği gibi davalıdan önce çek üzerinde şeklen düzgün silsile ile 3 ayrı cirantanın da bulunuyor olması karşısında davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.(İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesi'ni ... Esas, ... Karar 10/10/2024 tarih sayılı ilamı)

Katip · e-imzalıdır Hakim · e-imzalıdır