İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2017/39 K.2024/40

Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin finans şirketi olarak yurt dışı ihracat bedellerini tahsil aracılık faaliyetlerinde bulunduğunu, dava dışı ... Hazır Giyim firmasının temlik alacağına vadesinden önce sağlanmasında davalıların katılımı ile zarar oluştuğunu, ... Teks.San.ve Tic.Ltd.Şti.(... Haz. Giy. San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti.) ile 22.04.2013 tarihinde factoring sözleşmesi imzalandığını, İşbu faktoring sözleşmesi kapsamında, ...

Tekstil San.ve Tic. Ltd.Şti. /... Hazır Giyim San.İç ve Dış Tic. Ltd.

Şti.’nin imal ederek yurt dışına ihraç ettiği tekstil ürünlerine ait faturaları temlik almak suretiyle bedellerini ödediğini, fatura bedellerini yurtdışındaki muhabiri vasıtası ile vadesinde tahsil ederek müşterinin borcunu kapattığını, 2016 Temmuz ayında ... firmasının ve yetkililerinin ortadan kaybolduğunu tespit ettiklerini, tespit tarihinde 3.323.553,75 Eur ve 402.744,30 GBP temlik edilmiş ihracat alacağı bulunduğunu, bu tutar malların alıcıya teslim edilmediğini, 1.309.837,50 Eur tutarındaki malın davalı ... tarafından İspanya'ya götürüldüğünü, alıcıya teslim edilmeyip bilinmeyen bir yerde alıkonulduğunu öğrendiklerini,

kalan 2.013.716,25 Eur'luk malın akıbeti konusunda davalı ... Taşımacılık ve Tic. A. Ş.'nin bilgi vermediğini, ... Gümrük Müdürlüğü ile yapılan yazışmalarda ihracat beyannamelerin iptal edildiğinin belirtildiğini, .../... firmasının İspanyol ... firmasının yan kuruluşu ... ... firmasının siparişlerini üretip fatura kestiğini, gümrük beyannamelerini Davalı ...A. Ş., nakliyesini davalı ... Taşımacılık ve Tic. A.

Ş. üzerinden yapıldığını, İspanya'daki firmanın siparişi olmadığının teyit edildiğini, sahte faturalarla işlem yapıldığını, davalı ... ... A. Ş. 'nin beyanname düzenleyip iptal edildiğini, davalı ... ... A. Ş. 'nin yüklenmeyen malları yüklenmiş gibi gösterdiğini, davalı .../... firmasının gümrük işlemlerinde kolaylık sağlayan mavi hattı istismar edildiğini, ...C.

Başsavcılığı'na şikayette bulunduklarını ve 2016/... soruşturma numarası üzerinden soruşturmanın devam ettiğini, İstanbul ....İcra Müdürlüğünün 2016/...

Esas sayılı dosyasındaki icra takibinde borcu karşılayacak mal varlığına rastlanmadığını, 6100 sayılı Kanun'un 107.maddesindeki toplanacak delillerle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla tazminat tutarının belirlenerek tazminat talep ettikleri, olay tarihinden başlatılacak faiz talep ettiklerini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yüklenmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ...A. Ş. vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin aynı konuda ....Asliye Hukuk mahkemesi'nin 2017/... Esas 2017/... K.sayılı dosya ile dava açılıp feragat edildiğini, dolaylı temsilci yoluyla iş takip edildiğini, dava dışı ... Teks.San.ve Tic.Ltd.Şti.'ne 4 yılda 2000 adede yakın ihracat beyannamesi hizmeti verildiğini, ... ... Şti.'nin B sınıfı onaylanmış kişi statü belgesi olduğunu, müvekkilinin ... ...

Şti.'den gelen ihracat talimatına istinaden evrak ile karşılaştırılıp tarife tespitinin yapıldığını, mavi hat ile tescil edilen beyannamenin gümrükçe belge kontrolü ve müayeneye tabi tutulmadığını, fiili ihracat ile ilgili sorumluluğun müvekkilinde bulunmadığını, ... ...

Şti.'nin 50.000 TL'lik çeki ödeyemediğini, faktoring adında bir ödemenin dış ticaret ödeme şekillerinde yer almadığını, davacı ile herhangi bir ilişkisinin olmadığını, davacının kredilendirmede yaptığı hatasının kendi kusurundan kaynaklandığını, ... .. Şti.'nin ihracatı gerçekleşmeyen ürünler için kredi sağlamış olabileceğini belirterek davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderlerini ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

Davalı ... Taşımacılık ve Tic. A. Ş. vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava dışı ... .. Şti.'den alacağı olduğunu, ....İcra Müdürlüğünün 2016/... Esas, 2016/... Esas ve 2016/... Esas sayılı dosyalarda devam ettiğini, davacı ile ilişkisi ve sözleşmesi olmadığını, acentelik hükümlerince tanzim edilen CMR belgeleri nedeniyle husumet yöneltilemeyeceğini, CMR konvansiyonu hükümlerine tabi olduğunu, aynı konuda ....

Asliye Hukuk mahkemesi'nin 2017/... E.2017/... K.sayılı dosya ile dava açılıp feragat edildiğini, aynı hususta dava açılamayacağını, davacının zarar tutarı tespit ettiği halde belirsiz dava açtığını, davanın ... .. Şti.'ne ihbar edilmesi gerektiğini, davacının konu hakkında ve müvekkiline doğrudan başvuru yapılarak araştırma yapmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderlerini ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Eldeki dava, davacının gerçek olmayan belge ve beyanlar nedeniyle kredi tahsis edip zarara uğradığı iddiasına dayanan tazminat davasıdır.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 03/07/2020 tarihli bilirkişi raporuna göre; somut olayda Türkiye'den İspanya'ya karayolu ile yapılan emtia-eşya taşıması olması nedeniyle “Eşyaların Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi (CMR)” kapsamında olduğunu, dolayısıyla uyuşmazlığa konu davada özellikle taşıyıcının sorumluluğu bakımından CMR Konvansiyonu hükümleri çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğini, dava dosyasında sevk mektubunun asıl suretinin olmadığını, taraf imzalarının tam olmadığını, Konvansiyon'un belirtildiği şekilde hazırlanmadığını, hazırlanan dokümanın bir sevk mektubu niteliğinde olmadığını,

dosyadaki dokümanların sevk mektubu niteliğinde olduğu kabul edilse dahi Konvansiyon' un yedinci maddesi uyarınca bunun içeriğinden göndericinin sorumlu olduğunu, Konvansiyon' un 9. maddesi uyarınca sevk mektubunun düzenlenmesinin yüklerin taşıyıcı tarafından kabul edildiğine, taraflar arsındaki sözleşme hükümlerine ve taşıma sözleşmesinin varlığına karine teşkil ettiğini, somut olayda usulünce düzenlenmiş bir sevk mektubu olmadığını, yükün taşıyıcıya teslim edilmiş olduğunun kabul edilebilmesi için mahkemeye sevk mektubu ile ilgili dokümanların asıl bir suretinin (tarafların imzalarına havi) sunulması gerektiğini, ancak sunulmadığını,

sevk mektubu düzenlenmiş olsa dahi göndericinin; taşımanın durdurulması, teslim yerinin değiştirilmesi veya belirlenen alıcıdan başka üçüncü kişilere ürünlerin teslim edilmesi dahil, ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere yük üzerindeki tasarruf hakkı devam ettiğini, sevk mektubunda yazan tüm hususlardan farklı olarak göndericinin vereceği talimatlar doğrultusunda taşıma işini iptal edilebileceğini, farklı bir alıcıya teslim edilebileceğini veya farklı bir yerde yükün teslim edilebileceğini, buradaki sorumluluğun dava dışı göndericide olduğunu, taşıyıcının yük taşıma esnasında sorumlu olduğu hallerin madde 17/1-2' de düzenlendiğini,

maddenin "Taşımacı yükü teslim aldığı andan teslim edinceye kadar, bunların kısmen veya tamamen kaybından ve doğacak hasardan sorumludur.

Eğer kayıp, hasar veya gecikme istek sahibinin hatası veya ihmalinden, taşımacının kusurundan değil de istek sahibinin verdiği talimattan, yüke has bir kusurdan yahut ta taşımacının önlemesine olanak bulunmayan durumlardan ileri gelmiş ise, taşımacı sorumlu tutulamaz.'' şeklinde olduğunu, taşıyıcının yüke ilişkin sorumluluğunun başlayabilmesi için yükün taşıyıcı tarafından teslim alınmış olması gerektiğini, somut olayda talep konusu yapılan sevk belgelerinin yükün taşıyıcıya teslim edildiğine ilişkin karine teşkil edip etmeyeceğinin mahkememiz takdirinde olduğunu, somut olayda mavi hat uygulamasının geçerli olduğunu,

mavi hatta işlem gören beyannamenin belge kontrolü ve gerekli görülmesi durumunda fiziki muayenesinin eşyanın tesliminden sonra yapıldığını, dosya içeriği belgelerden ihracatçı firmanın ihraç edeceği eşyalarla ilgili bilgileri Gümrük Müşavirliği firmasına bildirmiş olup Gümrük Müşavirliği firmasının fatura muhteviyatı ürünleri gümrük mevzuatında sınıflandırılan eşya kodlarına göre beyan işlemlerini doğru ve eksiksiz yerine getirdiğini,

Gümrük Yönetmeliği 416. maddesinde belirtildiği üzere fiili ihracat” Kara ve demir yoluyla çıkışlarda gümrük idaresince çıkış işlemleri tamamlanıp kara sınırından yabancı bir ülkeye fiilen çıktığı veya serbest bölgeye fiilen girdiği” hükmü gereğince ihracat tamamlanmış sayılacağını, bu hüküm gereğince fiili ihracat tamamen gerçekleşmeden davacı firmanın kontrollerini yapmadan fatura muhteviyatını dava dışı şirkete ödediğini, gümrük müşavirleri ve firmalarının idareye karşı beyanda bulundukları firmalar adına müteselsilen sorumlu olduğunu,

dolayısıyla ihracat işlemi fiili olarak gerçekleşmediğinden devletin herhangi bir zarara uğramaması adına beyannamelerin iptal ettirilerek KDV mahsubu veyahut ödenmesinin önüne geçildiğini, gümrük mevzuatı açısından dolaylı temsilci ...A.Ş. nezdinde Gümrük Müşavirleri kanunun kendilerine tanımış olduğu yetkileri doğru şekilde kullanmış oldukları kanaatinin oluştuğunu, davalıların kesin hüküm itirazının, mahkememiz tarafından 02.05.2018 tarihli duruşmada verilen arar karar ile reddedildiğini, bu hususta dosyaya sunulan Prof.

Dr. ... ve Yrd. Doç.

Dr. ...'in hukuki mütalaası görülmüşse de hukuki takdirin mahkememizde olduğunu, davanın haksız fiile dayandığının kabulü halinde, davalıların fiilinin haksız fiil oluşturması için kusurlu ve hukuka aykırı olarak hareket ettiklerinin ispatı gerekecektir ki, burada ispat yükü davacı tarafa ait olacağını, taşıyıcının ve gümrük müşavirliğinin yetkilerini CMR Konvansiyonu ve ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde kullanmış olduklarının takdirinin mahkememizde olduğunu, davacının faktoring sözleşmesi nedeni ile alacağın temliki hükümlerince, devralanın ifayı talep etme,

devriden sonra gerçekleşen kusurlu imkansızlık ve kötü ifa durumlarında TBK m.112 gereğince tazminat isteme hakkı bulunduğunu, sektör bilirkişilerinin tespitlerine göre her iki davalının da özen yükümlülüğünü ve sözleşmeden doğan borçlarını gereği gibi ifa ettiğinin tespit edildiğini, sektör bilirkişilerinin değerlendirmeleri çerçevesinde ve basiretli tacir olma hükmü çerçevesinde, davacının bir alacağı devir almadan önce, satıcı firma hakkında ayrıntılı bir araştırma yapması gerektiğini, satış tutarları, ihraç işlemleri, alacakların vade yapıları, satış şartları, ortalama fatura tutarları gibi konuları incelemekle yükümlü olduğunu,

davalı taşıma şirketinde Karayolu Müşteri Temsilcisi olarak görev yapan ... tarafından 11.07.2016 tarihinde gönderilmiş olan “Merhaba, Mart ve Haziran ayı arasındaki ihracatlarınıza ait Madrid teslimi yapılan yüklerin listesi ektedir.” mailinin taraflarınca görüldüğünü, her ne kadar somut olayda hukuki bir işlem yapılmış olmasa da, davacının iddiaları çerçevesinde davalı ...

Taşımacılık ve Ticaret A.Ş.'nin çalışanı ...'in davacı şirketle daha önce de söz konusu işlemlerle ilgili yazışmaları yapıp yapmadığını, davalı şirketin bu işlemlere onay verip vermediğini, ayrıca taraflar arasında bu işlemlere ilişkin onayların elektronik posta ile verilip verilmediğinin “Merhaba, Mart ve Haziran ayı arasındaki ihracatlarınıza ait Madrid teslimi yapılan yüklerin listesi ektedir.” içeriğinin 2.013.716,15 EUR tutarındaki mal ile ilişkili olup olmadığının tespiti gerektiğini mütalaa etmişlerdir.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 01/02/2021 tarihli bilirkişi ek raporuna göre; davacının iddiasının, davalı gümrük şirketinin gümrük belgelerini düzenlediğini, malların ihraç edilmiş gibi gösterdiğini, daha sonra da bu belgeleri haber vermeden iptal ettiğini, böylece kendisini yanılttığı;

davalı taşıma şirketinin de yanıltıcı ve eksik bilgi vererek malların taşındığı konusunda kendisini yanılttığı dolayısıyla her iki davalının haksız fiil hükümleri uyarınca sorumlu olmaları gerektiği yönünde olduğunu, davacının uğramış olduğu zararın miktarını, hukuka aykırılığı ve illiyet bağını ispatlaması gertiğini, gümrük uzmanının yapmış olduğu “Gümrük Müşavirlik şirketince yapılmış olan tüm işlemler kanunun kendisine vermiş olduğu yetki ve sorumluluğu çerçevesinde, doğru olarak yapılmış olup davacı şirketle,

dava dışı ... firması arasındaki ticari ilişki içerisindeki ödemelerin ne şekilde olacağı ile ilgili bilgi sahibi olması konusunda söz sahibi olamaz, olabilmesi de mümkün değildir ” yönündeki tespit dikkate alındığında; bir kasurunun bulunmaması neceniyle davalı gümrük şirketinin haksız fiil hükümleri uyarınca sorumlu tutulmasına olanak bulunmadığını, HMK madde 199 hükmüne göre, “uyuşmazlık konusu vakıaları ispata elverişli yazılı veya basılı metin, senet, çizim, plan, kroki, fotoğraf, film,

görüntü veya ses kaydı gibi veriler ile elektronik ortamdaki veriler ve bunlara benzer bilgi taşıyıcıları bu kanuna göre belgedir yönündeki iddianın yerinde olmadığını, davalı taşıma şirketi adına mail yazan ...'ür davalı şirketin ticari vekili sıfatına sahip olduğunu, dolayısıyla anılan kişi tarafından gönderilen e-postaların davalı şirketi bağladığını, taşıma şirketinin sorumluluğu bakımından müşteri temsilcisi ... tarafından gönderilen 11.07.2016 tarihli mailde, dava konusu malların ihracat mallarının yüklendiği bilgisinin verildiğini,

bu bakımdan davalı taşıma şirketinin kusurlu olduğunu ve haksız fil hükümleri uyarınca tahsil edilemeyen bedelden sorumlu olması gerektiğini mütalaa etmişlerdir.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 01/07/2021 tarihli bilirkişi 2. ek raporuna göre; daha önce dosyaya sunmuş oldukları kök ve ek rapordaki görüşlerini koruduklarını mütalaa etmişlerdir.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 01/04/2022 tarihli bilirkişi 3. ek raporuna göre; basiretli davranma yükümlülüğü bulunan davalı taşıma şirketinin 11.07.2016 tarihli mail kapsamında ihracat mallarının yüklendiği bilgisini vermek suretiyle davacıyı yanıltmış olması sonucu bu taşıma ile ilgili oluşan zarardan sorumlu olması gerektiğini, bu konuda davacının herhangi bir müterafik kusurlu davranışına rastlanmadığını, bir başka deyişle, anılan taşımaya ilişkin olarak,

davacının faktoring işlemleri ile ilgili gerekli çalışma ve araştırmayı yapmadığından ve kusurlu olduğundan söz edilemeyeceğini, dava konusu 11.07.2016 tarihli mailin, davacı ve dava dışı ... Hazır Giyim San. İç ve Dış Tic. Ltd. Şti. arasında yapılan 22.04.2013 tarihli factoring sözleşmesi kapsamında ... Tekstil San. ve Tic. Ltd. Şti. /... Hazır Giyim San. İç ve Dış Tic. Ltd.

Şti.'nin imal ederek yurt dışına ihraç ettiği tekstil ürünlerine ait faturalardan kaynaklanan temlik alacağının 1.309.837,50.-EUR tutarındaki alacağına ilişkin olduğunu, temlik edilen bu alacağa ilişkin taşıma işleminin gerçekleştirilmiş olduğunu, ancak davacı tarafın, taşımanın gerekli yerlere teslim edilmesi için 63.000.-EURO ödemiş olup anılan mail ile davacının uğramış olduğu zararın taşıma için ödemek zorunda kaldığı 63.000.-EURO ile sınırlı kalması gerektiğini,

bir başka deyişle 11.07.2016 tarihli mail temlik alacağının 1.309.837,50.-EUR tutarındaki taşıma işlemine ilişkin olup diğer taşımalar ile ilgili olarak davacının yanıltılmış olduğuna ilişkin herhangi bir somut delil sunulmadığını, bu bakımdan davacının davalı taşıma şirketinden talep edebileceği zarar miktarının anılan mail ile yanıltılmış olduğu taşımaya ilişkin ödemek zorunda kaldığı 63.000 Euro ile sınırlı olması gerektiğini mütalaa etmişlerdir.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 05/12/2022 tarihli kök, 04/05/2023 tarihli ek ve 17/11/2023 tarihli 2. ek bilirkişi raporuna göre; davalı taşıyıcının, taşıma sözleşmesi kurallarına uygun olarak emtiaların araçlara yüklenmeden yapılması gereken gümrük işlemlerinin yapılması akabinde taşıyıcı araç plakalarını belirlediğini ve taşımaya hazır olduğunu, gerekli CMR belgelerinin düzenlendiğini ancak, dava dışı ... firmasının gümrük ve CMR işlemlerinin tamamlanması akabinde gümrük beyannamelerini iptal ettirerek ihracatı sonlandırması sebebiyle davacının uğradığı zararda kusur ve sorumluluğunun bulunmayacağını,

davalı taşıyıcının taşıma ücretine ilişkin alacağının belirlenen miktardaki taşımanın tamamlanması sebebiyle taşıma ücretine hak kazandığını, navlun ücretinin tahsili için emtia üzerinde hapis hakkını kullandığını ve bu hususta davacının ödediği taşıma ücretinin iadesini talep edemeyeceğini, davalıların davacıyı zarara uğratma kastı ile hareket ettiğini gösteren verilerin dosyada bulunmadığını, bu nedenle davalılardan istenebilir bir alacağı bulunmadığı sonucuna varıldığını mütalaa etmişlerdir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacının davalıların gerçek olmayan belge ve beyanları nedeniyle dava dışı ... Ltd. Şti/ ...

Hazır Giyim firmasına tahsis etmeyeceği bir krediyi tahsis ettiğini bu nedenle zarar uğradığını belirterek uğradığı zararın davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ettiği, davacının, davalı gümrük şirketi yönünden davalı gümrük şirketinin gümrük belgelerini düzenlediğini, malları ihraç edilmiş gibi gösterdiğini, daha sonradan bu belgeleri haber vermeden iptal ettiğini böylece kendisini yanılttığını iddia ettiği, dava dışı ... tarafından yetkilendirilen ve görevlendirilen davalı Gümrük Müşavirliği tarafından gümrük beyanname işlemlerinin bilgisayarlı sistem üzerinden düzenlendiği,

gümrük beyannamesinin alınması için zorunlu olan CMR taşıma belgelerinin hazırlandığı, sonrasında davalı Gümrük Müşavirliğinin ... firmasının iptal talebini yerine getirerek iptal işlemini yaptığı, dosyada bulunan gümrük müşavirlerinden alınan raporlarla davalı gümrük şirketinin Gümrük Mevzuatı yönünden yetkilerini doğru şekilde kullandığının tespit edildiği, bu davalının davacının dava dışı ... firmasıyla arasındaki ticari ilişkiyi bildiği ve davacının uğradığı zararda kusuru bulunduğunun davacı tarafça ispat edilemediği bu nedenle mahkememizce davalı gümrük şirketine karşı açılan davanın reddine karar verildiği,

davacının davalı taşıma şirketi yönünden iddiasının ise malların taşındığı konusunda kendisinin yanıltılmasına ilişkin olduğu, davaya konu mailin davacıya değil dava dışı ... firmasına gönderildiği, bu mailin tek başına davaya konu kredi işlemlerinin sağlanması için yeterli olmadığı, taşıyıcının sorumlu olabilmesi için taşımaya konu her bir CMR belgesinde belirtilen araçların CMRde belirtilen tarihlerde T.C.

Sınır kapılarından çıktığının belgelenmesi, irsaliyeli faturalarla emtianın taşıyıcıya tesliminin belgelenmesi gerektiği, davacının basiretli bir tacir olma yükümlülüğü çerçevesinde alacağı devralmadan önce ayrıntılı bir araştırma yapması ve davalıdan bilgi alması gerektiği ancak davacının bu yükümlülüklerini yerine getirmeden dava dışı şirkete finansman sağladığı gözetilerek, basiretli tacir olma yükümlülüğünü yerine getirmeyen davacının uğradığı zararı davalı taşıma şirketinden de isteyemeyeceği kanaatiyle davalı taşıma şirketine karşı açılan davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır