İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/407 K.2025/92

Mahkememizde görülmekte olan davanın yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; davalı şirketler ile müvekkili arasında akdedilen bayilik sözleşmesi gereği müvekkilinin 2013 yılından bu yana bayilik görevini üstlendiğini, işbu tarihten itibaren tüm yatırımlarını yaptığını, üzerine düşen tüm yükümlülüklerini yerine getirdiğini, müvekkili şirket ile davalı şirketler arasında hiçbir anlaşmazlık bulunmamakta iken ve sözleşmeyi feshedecek hiçbir neden ortada yokken davalı şirketlerin ihtarname ile bayilik sözleşmesini tek taraflı olarak feshettiğini, davalı şirketlerin keşide ettiği ihtarnamede müvekkiline isnat edilen suçlamaların hiçbirinin gerçeği yansıtmadığını,

beş yılı aşkın süredir başta dürüstlük kuralına uygun olmak üzere taraflar arasındaki sözleşme yükümlülüklerinin gereği gibi ve eksiksiz yerine getiren müvekkiline karşı davalı şirketlerin asılsız isnatlarla sözleşmeyi feshetmesinin taraflarınca anlaşılamadığını, davalı şirketlerin sözleşmenin haklı nedenle feshetme sebebi olarak gösterdiği “müvekkilinin müşteri bilgisi dışında sahte veya geçersiz belgeler ile hat satışı yapıldığı” iddiasının gerçeği yansıtmadığını, ilgili bölgedeki Bayiliği başka bir firmaya vermek isteyen davalılar tarafından gerçeğe aykırı beyanlarla bayilik sözleşmesinin feshedildiğini,

davalı şirketin mezkur ihtarnamede bahsettiği eylemlerin 5809 sayılı kanun kapsamında suç teşkil ettiğini, müvekkili hakkında kesinleşmiş bir mahkeme kararı bulunmadığını, bayilik sözleşmesinin ilgili hükmü incelendiğinde müvekkilinin nihai tüketicilerle yaptığı sözleşme ve eklerine ilişkin evrak bulunduramayacağı, arşiv tutamayacağının izahtan vareste olduğunu, davalıların hangi sözleşmeler kapsamında usule aykırılık olduğunu taraflarına izah edememekte ve usule aykırı olduğunu iddia ettikleri işlemlere ilişkin müvekkilinin bilemeyeceği hususlarda iddia ileri sürmekte olduğunu,

müvekkilinin bu şartlar altında nihai tüketicilerle gerçekleştirmiş olduğu işlemleri takip edemeyeceğini, takip etmemesinin beklenemeyeceğini ve dahi takip etmek gibi bir zaruretinin de olmadığının açıkça anlaşılmakta olduğunu, müvekkili ile davalı şirketler arasında akdedilen sözleşme gereği kirası şu an 29.500 TL + stopaj olan yüksek kira götürü bir iş yeri kiralandığını, sözleşmenin feshinden dolayı müvekkilinin işbu kirayı ödeme kabiliyetinin ortadan kaldırıldığını, sözleşmenin 13. maddesine istinaden davaların talebi ile altı işçi istihdam edilmiş olup bu işçilerin istihdam masraflarının müvekkili tarafından karşılanamamış,

iş akitleri feshedilmiş ve işçilik alacakları doğmuş olup, maddi zararların tümüne sözleşmeyi haksız olarak fesheden davalı şirketlerin sebep olduğunu, sözleşme gereği davalı şirketlerce zorunlu kılınan dekorasyon ürünleri için 84.098,00 TL masrafın müvekkil şirket tarafından yapıldığını, davalı şirketlerin sözleşmeyi feshederken bildirim sürelerine riayet etmediğini,

ekte sunulan 15.10.2015 tarihli sözleşmenin beşinci sayfasında yer alan 4.2 maddesinde “işbu sözleşmenin imza edildiği tarihten itibaren iki yıldır sözleşme süresi taraflardan herhangi birinin sözleşme süresinin sona ermesinden bir ay önce yazılı bildirimde bulunmadığı takdirde bir yıl uzanmış sayılacaktır.

İşbu sözleşmenin süresinin bu şekilde ve devam eden yıllarda uzaması halinde sözleşme süresi hiçbir şekilde beş yıldan fazla olamayacak ve taraflar beş yılın sonunda sözleşme konusu işe devam etmek istedikleri takdirde aralarında anlaşarak yeni bir sözleşme imzalayacaktır” hükmü düzenlenmiş olduğunu, davalı şirketlerin sözleşmeye aykırı davranmak suretiyle 6.04.2018 tarihli ihtarname ile sözleşmeyi feshettiğini ve 11.04.2018 günü müvekkilinin tüm sistemleri erişiminin kapatıldığını, POS cihazlarına olan bağlantılarının da kesildiğini,

bu nedenle davalılar nezdindeki prim alacakları ve hak edişlerin meblağı bilinmemekte olup POS cihazlarındaki alacak meblağından haberleri bulunmadığını, sözleşmeyi fesheden davalıların müvekkilinin müstakbel gelirlerini de hakkaniyet kapsamında hesaplanarak tazmin etmeleri gerektiğini, davalı şirketlerin işbu sözleşmesinin feshinden sonra da kötü niyetli hareket etmeye devam ettiğini, müvekkilinin hak edişlerinden üç ayrı fatura halinde toplam 25.057,36 TL bedel bayi iptal dekorasyon bedeli faturası adı altında amortisman kesintisi uygulanmış olduğunu,

sözleşme gereği davalı şirketlere verilen teminatların halen uhdelerinde bulunmakta olduğunu, taraflarına iade edilmediğini belirterek davanın kabulü ile müvekkili tarafından dekorasyon masrafı adı altında davalı şirketlere ödenen 84.098 TL’nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkiline ödenmesine, müvekkili hak edişlerinden kesinti yoluyla elde edilmiş üç ayrı fatura halinde düzenlenen toplam 25.057,36 TL bedel bayi iptal dekorasyon bedelinin faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkiline ödenmesine,

müvekkilinin zararını oluşturan 29.500 TL + artı stopaj kira bedelinin kira sözleşmesi kapsamında üç ay daha ödenmek zarureti mevcut olduğundan ödenen kira ve stopaj bedellerinden doğan 110.625 TL zararın faiziyle davalardan müştereken ve müteselsilen alınarak müvekkile ödenmesine, istihdam edilmiş altı işçinin sözleşmenin fesinden sonra hak ettiği 10.505,55 TL maaş ücretinin davalılardan müştereken alınarak müvekkile ödenmesine, altı işçi için ödenen kıdem ve ihbar tazminatı olarak ödenen 25.798,66 TL’nin faizi ile birlikte davalılardan alınarak müvekkiline ödenmesine,

davalı şirketler uhdesinde bulunan şirket teminatlarının müvekkiline iadesine, müvekkili şirketin davalı şirketler nezdindeki hak edişlerinin ve POS cihazlarındaki hak ve alacaklarının ticari temerrüt faizleri ile hesaplanarak tespit edilmesinden sonra talep artırım da bulunmak kaydıyla şimdilik 5.000 TL’nin davalardan alınarak müvekkiline ödenmesine, işbu sözleşmenin haksız fesinden doğan zararların hesaplanarak tespit edilmesinden sonra talep artırım da bulunmak kaydıyla şimdilik 5.000 TL’nin davalılardan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalılar vekili mahkememize verdiği cevap dilekçesinde özetle.

Davacı bayi tarafından gerçekleştirilen usulsüz işlemler nedeniyle sözleşmenin temeli olan güven ilişkisinin geri dönülmez şekilde sona erdiğini, bayinin ... olarak tanımlanan hileli hareketlerinin tespit edildiğini, ardından yapılan araştırmalarda bayinin ayrıca ters satış yaptığı ve temlikli cihaz havuzunda tanımlı olmayan IMEI numaralı cihazlarla temlikli satış gerçekleştirdiğinin tespit edildiğini, davacı bayinin hukuka aykırı işlemlerinin bayilik sözleşmesinin tarafları arasındaki güven ilişkisini telafi edilmez şekilde sarsması,

davacının hukuka aykırı planlı eylem ve işlemleri nedeniyle sözleşmeye ve eklerine aykırı davranması sonucunda feshin gerçekleştiğini, taraflar arasındaki ilişkinin dayanağı olan bayilik sözleşmesinin 15.10.2015 tarihinde imza altına alındığını, sözleşmenin 4.1. maddesi uyarınca sözleşmenin imza tarihinde yürürlüğe gireceğinin kararlaştırıldığını, sözleşmenin 4.2 maddesinde “işbu sözleşmenin süresi imza edildiği tarihten itibaren iki yıldır” denilerek sözleşmenin geçerlik süresinin belirtildiğini, hal böyleyken davacının sözleşmenin beş yıllık olduğu şeklindeki iddialarının tamamen hukuki dayanaktan yoksun olduğunu,

yukarıda açıklanan işlemler nedeniyle sözleşmenin fesih ihtarnamesi ile feshedildiğini, hiçbir şekilde kabul anlamına gelmemek kaydıyla haksız fesih olsa dahi bayi sözleşmesinin bitimine altı ay gibi az bir süre kalmış olduğundan davacı bayinin ancak kalan zaman dilimi için yoksun kaldığı karı talep edebileceğini, bunun dışında kalan taleplerin reddedilmesi gerektiğini, davacının dava dilekçesinde mahrum kaldıkları iddiasını dayandırdığı kalan süreyi açıkça belirtmediğini, bu yönde bir talep ileri sürmediğini, davacının hak ediş POS cihazlarındaki hak ve alacaklarına ilişkin talebinin dayanaktan yoksun olduğunu,

bayilere ödeme yapılabilmesi için bayilerin fatura kesmesi ve bu faturaların kabul edilerek cari hesaba işlenmesi gerektiğini, davacı bayinin bu yönde düzenlediği bir fatura bulunmadığını, davacının kira alacağı ve çalışanların tazminatlarını ilişkin müvekkillerinden talep ettiği alacak iddiasının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, müvekkil şirket tarafından sözleşmenin beş yıl devam edeceğine ilişkin güven davacı şirkete verilmemiş olmakla birlikte davacı şirket böyle bir güveni verilmiş olduğuna ilişkin hiçbir somut delil ortaya koyamadığını,

taraflar arasında akdedilen bayilik sözleşmesinin 8.1 ve Ortak Kanal Bayi Kurumsal Kimlik Dekorasyon Projesi Prosedürü Ve Kurallarına İlişkin Taahhütnamenin 8.2 maddeleri uyarınca davacı bayi tarafından yapılan inşaat dekorasyonu ve teknik altyapı giderlerinin müvekkili şirketlerden tazmininin mümkün olmadığını, bayilik sözleşmesinin 8.1 maddesinde “bayi sözleşme konusu faaliyetleri yerine getirebilmek için şirketler tarafından onaylanan yerde, şirketler tarafından belirlenen / bildirilen konsepte standartlarda bir iş yeri kurmayı, iş yerinin açılışı için gerekli her türlü resmi prosedürü yerine getirmeyi,

masrafları kendisine ait olmak üzere izin ver uçakları almayı, kira inşaat dekorasyon genel gider demirbaş alımı bakım onarım ve benzeri giderlerden sorumlu olmayı kabul beyan ve taahhüt eder” denilerek davacı bayi tarafından yapılan teknik altyapı ve dekorasyon masraflarının kendisine ait olacağının sözleşme kurulurken kabul beyan ve taahhüt ettiğini,

Ortak Kanal Bayi Kurumsal Kimlik Dekorasyon Projesi Prosedürü Ve Kurallarına İlişkin Taahhütnamenin 8.2 maddesinde “dekorasyon teslim tutanağının taraflarca imzalanmasından sonra faaliyet göstermekte olduğumuz ve dekorasyonu yapılan mağazanın faaliyetinin tarafımızca tespit dışında herhangi bir nedenle sona erdirilmesi değiştirilmesi şirketler tarafından / tarafımızca sözleşmenin herhangi bir nedenle feshedilmesi,

sözleşmenin sona ermesi durumlarında dekorasyon tamamlanmış ise dekorasyonun o döneme kadar oluşan maliyetini, dekorasyon tamamlanmamış ise dekorasyondan dağıtım maliyeti amortisman bedenini ve veya devam eden amortisman süresinin varlığında kalan döneme ilişkin amortisman bedelini ödemekle yükümlü olduğumuzu söz konusu bedelin şirketlerin düzenleyeceği fatura karşılığında nakden tahsil edilebileceğini, bu bedele ilişkin olarak şirketler nezdinde ki hak edişlerimizden kesinti yapılabileceğini,

bu bağlamda şirketler nezdindeki hakedişlerimizin de şirketler arası takas mahsup işlemine konu edilebileceğini ve / veya bu konuda teminat mektubumuza başvurulabileceğini kabul beyan ve taahhüt ederiz” denilerek sözleşmenin feshedilmesi durumunda dekorasyondan doğan tüm maliyetin davacı bayinin ödemekle yükümlü olduğunun hüküm altına alındığını, müvekkil şirketlerin zararlarının tespit edilmeden ve hesap mutabakatı sağlanmadan teminat mektuplarının iade edilmemesigerektiğini, açıklanan ve sayın Mahkemece resen dikkate alınacak hususlar ışığında davanın reddine karar verilmesini talep ettiklerini beyan etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Eldeki dava, bayilik sözleşmesinin haksız feshine dayanan tazminat davasıdır.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 30/10/2019 tarihli bilirkişi raporuna göre; davacının taraflar arasındaki sözleşme hükümlerini ihlal ettiğini, bu nedenle yapılan fesih bildiriminin haklı nedene dayandığı, dolayısıyla da davacının kar kaybına, sözleşmenin feshedilmesinden sonra ödenmek zorunda kalınan kira bedellerine, işçilere ödenmek zorunda kalınan maaş ve diğer tazminatlara ilişkin taleplerinin yerinde olmadığını, davacının bayi iptali nedeniyle yapılan amortisman ve dekorasyon bedeli kesintilerinin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı,

ödenmeyen hakkedişlerinin, pos cihazlarındaki hak ve alacaklarının bulunup bulunmadığı konularının ispata muhtaç olduğunu, davalılar tarafından, davacının oluşturduğu ihlaller nedeniyle uğranılan zararların yapılan kesintileri aştığını, teminat mektuplarının iade edilmemesi için haklı bir nedenin oluştuğu hususları geçerli delillerle ispat edilmediğinden teminat mektuplarının iade edilmesi gerektiğini belirtmişlerdir.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 22/03/2021 tarihli bilirkişi raporuna göre; davacı Bayii'nin Ters satış ve Simbax ... gibi usulsüz faaliyetler yapmış olması, taraflar arasında akdedilen Bayilik Sözleşmesine aykırılık ve Sözleşmeyi ihlal etmesi anlamına geldiğinden, ihlale uğrayan davalı Şirketler'in Bayilik Sözleşmesini tazminatsız olarak feshetme hakkına sahip olmakla birlikte;

bayilik Sözleşmesi fesih edilmeden önce, davalı Bayii'nin ters satış işlemi ile ...işlem faaliyetlerinde bulunduğu tespit edilir edilmez, taraflar arasında bayilik sözleşmesi ile birlikte imzalanan Ortak Kanal Bayi Ceza Sistematiği kapsamında, derhal Sözleşmeye aykırı faaliyetlerinin durdurulması konusunda davalı Şirketler tarafından davacı Bayi'ye bir ihtar ve uyarı yapılmadan, tarafların huzurdaki dava ile ilgili beyanlarından, usulsüz işlemlere konu hatların 18.12.2017 tarihinde erişime kısıtlanarak taraflar arasında imzalanan Bayilik Sözleşmesinin,

davalı Bayi'ye keşide edilen Beşiktaş 6. Noterliği'nin 06.04.2018 tarih ve 13498 yevmiye sayılı ihtarnamesi ile feshedildiği ( Söz konusu olan bu ihtarnameye dosya içeriğinde rastlanılmamıştır) ve 11.04.2018 tarihinde de davalı Bayii'nin davalı Şirketler sistemlerine erişimin kapatıldığının anlaşılmakta olduğunu, davalıların, taraflar arasında mevcut bayilik sözleşmesi ile birlikte 15.10.2015 tarihinde imzalanan Ortak Kanal Bayi Ceza Sistematiği 'nde, Ceza Sistematiği Uygulaması başlığı altında,

Bayii'nin yaptırım konusu bir faaliyetinin/ihlalinin/davranışının/eyleminin tespit edilmesi haline ilişkin tespit ettiği kurallar bütünü dikkate alındığında ilk bakışta her ne kadar Bayi'ye söz konusu hususun (ihlalin/yaptırım konusu faaliyet vs) tespit edildiğine dair ilgili Şirketler tarafından konu ile ilgili sözlü, yazılı veya e-posta yoluyla bildirim yapılacağını, verilen süre içinde savunmasının talep edileceği,

ancak bundan sonra belirtilen yaptırım türlerine müracaat edileceği belirtilmiş ve fakat davalıların bu sürece uygun olarak davacıya savunma hakkı vermeden sözleşmeyi feshetmişse de kanaatlerince davacının heyetleri tarafından da tespit edilen hukuka aykırı iş ve işlemlerinin, akdin devam etmesinin taraflardan beklenemeyecek duruma getirmiş sayılabileceğini, bu çerçevede, tarafların akdin devamının önemli bir unsurunu oluşturan birbirine olan güven ilişkisini derinden zedelemiş sayılabileceğini,

mahkemece davalıların bu sürece uygun olarak davacıya savunma hakkı vermeden sözleşmeyi feshetmiş olmasının hukuka uygun düşmediği kabul edilmesi hususunda takdirin mahkemede olduğunu, davacı tarafından Dekorasyon Masrafı Adı Altında Davalı Şirkete Tutarlar Hakkında Değerlendirme bağlamında, davacı tarafın davalı ...A.Ş.” 2015 yılında toplam tutarı 70.483,05.-TL olan demirbaş malzeme ve inşaat işleri için fatura aldığı ödemeyi cari hesap şeklinde yaptığını, davacı hak edişlerinden kesinti yoluyla elde edildiği ifade edilen bilgi ve belgeler üzerinden inceleme değerlendirme bağlamında, davacı tarafça davalılara 25.057,36 TL ödeme yapıldığı,

söz konusu faturalar ticari defterinde kayıtlı olup cari hesap şeklinde davalı taraflara ödemesi yapıldığı tespit edilmiş olduğunu, davacının zararını oluşturduğu ifade edilen 29.500,00-TL * stopaj kira bedelinin 3 (üç) ay daha kira ve stopaj bedellerinden doğan 110.625,00-TL iddiasının değerlendirilmesi bağlamında, davacı tarafın brüt olarak 111.406,25.-TL kira ödemesi yaptığının tespit olunduğunu, davalı şirketler için yapı kredi bankasından 05.10.2017 tarihli ve 16.04.2019 tarihli teminat mektubu verilmiş olup bu teminat mektubu dava süreci içinde geri alındığını,

sözleşme 05/10/2015 ile 06/04/2018 tarihleri arasında yürürlük olup yürürlükte kaldığı süre 904 gün olarak hesaplandığını, davacı 904 günlük davalılar ile çalışma dönemi içinde ortalama 61.345,57 TL kar elde ettiğinin tespit edildiğini, günlük elde ettiği kar = 61.345,57/904 = 67,86 TL olduğunu, üç aylık (90 günlük kar) kar ise 67,86 x 90 = 6.107,40 TL davacının zararının hesaplanmakta olduğunu belirtmişlerdir.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 25/09/2021 tarihli bilirkişi ek raporuna göre; kök rapordaki görüşlerinin aynen devam ettiğini belirtmişlerdir.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 16/03/2023 tarihli bilirkişi raporuna göre.

Sona Erme Bakımından, niza konusu olayda, davalının olağanüstü fesih sebebinin haksız olması durumunda, davacı bayinin müspet zararlarını talep edebileceğini, aksi halde müspet zarar kapsamındaki fiili zarar ve yoksun kalınan karını talep edemeyeceğini, taraflar arasındaki sözleşme tetkik edildiğinde davalıların sözleşmede “...” olarak tanımladıkları işlemler sebebiyle sözleşmeyi fesih beyanında bulunduklarının anlaşıldığını, ilgili hükme bakıldığında, sözleşme açısından esaslı bir unsur olduğu,

bayinin sağlayıcının menfaatlerini koruma yükümlülüğüne binaen bir yapmama borcu yüklendiğini, bu bakımdan güven temelli olduğunu, bu bakımdan sözleşmede ... olarak tanımlanan evrakta sahtecilik, hileli işlem, var olmayan abonelik tesisi vb işlemlerin mevcudiyeti halinde, güven ilişkisinin temelinin zarar göreceğini, yapılan teknik incelemede, davacı bayi tarafından ters satış işlemi yapılarak cihaz ücretlerinin nakde çevrilmesi, tablet satışı olarak gösterilerek cihaz kasko işlemi yapılması,

evrak çoğaltma yapmak suretiyle hat aktivasyonu işlemlerinin yapıldığının tespit edildiğini, mevcut durumda, ilgili işlemlerin sözleşme kapsamında ... başlığı ile tanımlanan işler kapsamında olduğu, davalıların feshi gerekçelendirdiği sebeplerin niza konusu olayda tespit edildiği görülmekle birlikte, nihai olarak feshin haklı olup olmadığı ile ilgili takdirin Mahkemenin olduğunu belirtmişlerdir.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 13/11/2023 tarihli bilirkişi ek raporuna göre; kök rapordaki görüşlere bağlı kalındığını belirtmişlerdir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasında 15/10/2015 tarihinde Bayilik Sözleşmesinin ve bayilik sözleşmesine ek olarak Ortak Kanal Bayi Ceza Sistematiğinin imzalandığı, bu bayilik sözleşmesinin davalı tarafça davacıya gönderilen ihtarname ile feshedildiği, davalı tarafın, davacının ... olarak tanımlanan hileli hareketlerinin tespit edildiğini, davacı bayinin ters satış yaptığını, temlikli cihaz havuzunda tanımlı olmayan IMEI numaralı cihazlarla temlikli satış yaptığını, bu işlemler nedeniyle güven ilişkisinin sona erdiğini belirterek davaya konu sözleşmeyi feshettiğini savunduğu,

mahkememizce hükme esas alınan 16/03/2023 tarihli kök ve 13/11/2023 tarihli ek raporla davacı bayi tarafından ters satış işlemi yapılarak cihaz ücretlerinin nakde çevrildiğinin, tablet satışı olarak gösterilerek cihaz kasko işlemi yapıldığının, evrak çoğaltma yapmak suretiyle hat aktivasyonu işlemlerinin yapıldığının tespit edildiği, bu işlemlerin sözleşme kapsamında ... işlemler olduğu ve davalıların sözleşmeyi haklı nedenle feshettiğini kanıtladığı, bu işlemlerin akdin devam etmesini taraflardan beklenemeyecek hale getirmesi nedeniyle davalıların sözleşmeyi bildirimde bulunmadan derhal feshetmede haklı olduğu,

akdin haklı nedenle feshedildiği anlaşıldığından davacının dekorasyon bedeli, kira stopaj, maaş kıdem ve ihbar tazminatı gibi tazminat kalemlerini davalılardan talep edemeyeceği gözetilerek bu taleplerin mahkememizce reddine karar verilmiş, davacının pos cihazlarındaki alacak talebi ile hakedişe ait alacak talebi ise ispatlanılamadığından reddedilmiş, teminat mektupları dava sırasında iade edildiğinden bu taleple ilgili de karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır