İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/33 K.2024/153

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle; keşideci ... Ltd Şti olan ... ... şubesine ait ... hesap nolu ... seri nolu 31/07/2018 keşide tarihli 30.000-TL bedelli çekin de bulunduğu toplamda 28 adet çekin 20/01/2018 tarihinde davacının cirosu ve imzası olmadan ''... Mah. 2.... Sok.No 4 .../...'' adresinde bulunan işyerinden çalındığını, ... ...

Ticaret Mahkemesinin... esas sayılı dosyasıyla çek iptali davası açıldığı, davaya konu çekler çalındıktan sonra çeklerin faktoring şirketlerine ciro edilebilmesi ihtimaline binaen 24/01/2018 tarihinde ...@... adresinden bilgi verildiği, dava konusu çekin davacı şirket yetkilisinin imzası olmadan çalınarak sahte imza ile tedavüle çıkarılması çalınan çeklerle ilgili Ticaret Sicil Gazetesinde ilan yapılması ve ödeme yasağı bulunan çekin davalı tarafından bankaya harsızlık olayından sonra ibraz edilmesi,

hamil faktoring şirkete çekin şirketlerine cirolanmasından önce çekler çalınır çalınmaz haber verilmesi ve davacı şirket ile davalı arasında hiçbir ticari ilişkinin bulunmadığını, davalı ...

Faktoring A.Ş'nin meşru hamil kabul edilemeyeceğini, başlatılabilecek takiple ilgili olarak İİK 72 maddesi uyarınca tedbir kararı verilmesi, dava konusu çekin davalıdan istirdadına ve davanın kabulüne karar verilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ile dava ettiği görüldü.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davacının davaya konu iddialarının müvekkili şirkete yöneltilmesinin doğru ve yasal olmadığını, çek üzerinde yer alan ciranta imzalarının sahte olması gibi hususların ciro silsilesinin sıhhatini etkilemeyeceğini, müvekkili şirketin tüm yasal mevzuata uygun olarak işbu davaya konu edilen çeki devir ve temlik almış olduğunu, müvekkilinin kötüniyetli olduğunun da davacı tarafından ispat edilememiş olduğunu, müvekkili şirket alacağının temlikinde izlemekle yükümlü olduğunun tüm usul ve esasları harfiyen yerine getirmiş olduğunu,

müvekkili şirketin huzurdaki davaya konu edilen çekin meşru hamili olduğunu, kanun gereği davacı tarafın müvekkili şirketin kötüniyetli olduğunu ispatlaması gerektiğini, yukarıda açıklanan nedenlerle; öncelikle yetki itirazlarının kabul edilerek mahkemece yetkisizlik kararı verilmesini, yetki itirazının yerinde görülmemesi halinde müvekkili şirket ile dava dışı faktoring müşterisi ... ve ...- arasında yapılmış olan faktoring işleminin tamamen yasadaki kurallara uygun olduğunu, davacının işbu dava temelinde ileri sürmüş olduğu defilere müvekkili şirketin muhatap olmayacağı gözetilerek,

davanın finansal kiralama faktoring ve finansman şirketleri kanunun 9. Maddesinin 3. Fıkrası ile Türk Ticaret Kanunu'nun 687 ve 792/1 maddeleri gereğince reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ile cevap verdiği görüldü.

DELİLLER VE GEREKÇE

....İcra Müdürlüğü’nün ... E., .... Asliye Ceza Mahkemesi’nin ... E. ve ... 2.Asliye Ticaret ... E. sayılı dosyaları, Faktoring Sözleşmesi, fatura, çek tevdi bordrosu, çek aslı/ fotokopisi ve dayanılan diğer deliller celp edilip incelenmiş, tüm deliller toplanmıştır.

Dava, 6102 sayılı TTK’nın 792. maddesi uyarınca açılan çek istirdadı istemine ilişkindir.

Davacı tarafça, davaya konu çekte davacı şirkete atfen atılan imzanın davacı şirket yetkililerine ait olmadığı iddia edildiğinden, mahkememizce davaya konu çekte ciranta konumunda bulunan davacı şirkete atfen atılan imzanın, davacı şirket yetkilisi eli ürünü olup olmadığı konusu ve davaya konu belgelerin incelenmesi hukuk dışında özel ve teknik bilgiyi haller olduğundan 6100 sayılı HMK m.266 gereği mahkemenin tarafların talebi yahut kendiliğinden vereceği karar ile bu hususları bilirkişiye tespit ettirmesi gerekmekte olup, tüm deliller toplandıktan sonra rapor alınmak üzere dosya bilirkişiye tevdii edilmiştir.

Davacı şirketin imza incelemesine esas tüm belge asılları toplandığında, bilirkişiden rapor alınmasına karar verilmiş, bilirkişi Grafolog Dr. ... tarafından hazırlanan 18/01/2023 tarihli bilirkişi raporunda;

"... İncelemeye konu çek arkasındaki davacı ... SAN.ve TİC. LTD.ŞTİ. kaşesi üzerine atılı ciro imzasının, davacı şirketin imza yetkilileri olan ...’in eli ürünü olmadığı..." sonuç ve mütalaa edildiği görüldü.

Tüm deliller toplandıktan sonra, bilirkişiden rapor alınmasına karar verilmiş,bilirkişi Mali Müşavir ... tarafından hazırlanan 09/05/2023 tarihli bilirkişi raporunda; "...

1.Davalı faktoring şirketinin dava konusu döneme ait elektronik mühürlü ticari defterlerinin açılış-kapanış tasdiklerinin yasal süresi içinde usulen uygun olarak Gelirler İdaresi GİB bilgi sistemine yüklendiği, davalı taraf defterlerinin sahipleri lehine delil olma özelliğini haiz olduğu,

2.İş bu davada faktoring yoluyla ... numaralı 30.000,00 TL faktoring işlemine konu çeke karşılık dava dışı ciranta firmasına; faktöring şirketi tarafından ödeme yapıldığı, faktöring hizmet bedeli faturası düzenlendiği,

3.Dava konusu 30.000 TL çeke karşılık denk gelen 31.270,00 TL tutarında dava dışı ciranta ... Enerji İthalat.İhrct. Top. San A.Ş.’ne düzenlenen İrsaliyeli Fatura içeriğinin 26.500 Adet plastik karkas baskı adı altında ürün satışından oluştuğu, fatura içeriğindeki teslim alan kısmının imzasız ve boş olduğu, dosyada ürünlerin teslim edildiğini ispatlayıcı başkaca bilgi ve belge tespit edilemediği,

4.Sayın Mahkemece delillerin takdiri neticesinde mal ya da hizmet tesliminin gerçekleşmediği sonucuna varılması durumunda davacının borcu olmadığı sonucuna varılacağı..." sonuç ve mütalaa edildiği görüldü.

Taraf vekillerinin itirazlarının değerlendirilerek, ek rapor alınmasına ilişkin karar verilmiş,15/12/2023 tarihli Bilirkişi ek raporunda;

"...Kök rapordaki görüşümü değiştirecek bir husus görülemediği..." sonuç ve mütalaa edildiği görüldü.

....İcra Müdürlüğü’nün ... E. sayılı dosyası celp edilip incelendiğinde, ... .... .../... Şubesi’ne ait, keşide tarihi 31/07/2018, keşide yeri ..., çek numarası ..., çek bedeli 30.000-TL olan, davaya konu çeke dayalı olarak, davalı (alacaklı) tarafından, davacı borçlu (ciranta), dava dışı keşideci ve cirantalar aleyhine, toplam 34.107,94-TL. alacak üzerinden kambiyo senetlerine özgü haciz yolu takip yapıldığı görülmüştür.

... ... Ticaret Mahkemesi’nin, 13/03/2019 T., 2018/... E.-2019/... K. sayılı dosyası celp edilip incelendiğinde, mahkememiz dosyası davacısı tarafından, dosyamıza konu çekin de arasında bulunduğu birden fazla çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilmesini talepli açılan davada, istirdat davası açıldığından, davamıza konu çek yönünden davanın reddine karar verildiği, kararın, 11/04/2019 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.

.... Asliye Ceza Mahkemesi’nin ... E. sayılı dosyası celp edilip incelendiğinde, mahkememiz dosyası davacı şirket yetkililerinin müşteki sıfatıyla yer aldığı dosyada, dava dışı ... ve dava dışı ... hakkında,hırsızlık, mala zarar verme ve konut dokunulmazlığını ihlal etme suçlarından açılan davanın derdest olduğu görülmüştür.

6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir.

6102 sayılı TTK. 686/2 madde (TTK.nun 598/2. Maddesindeki) “poliçe hamilin elinden herhangi bir surette çıkmış bulunursa...”ibaresi, poliçenin önceki hamilin elinden rızası hilafına çıkmış olmasını, yani çalınmasını, tehdit ya da hile ile alınmasını, kaybedilmesini veya rıza ile fakat devri sakatlayan hukuki olgularla elden çıkmasını ifade etmektedir. Ancak senedi çalan veya hile ile hamilinden alan ya da bulan kişinin sahte ciro ile devretmesi halinde, bunu bilmeyen ve bilebilecek durumda da olmayan; eş söyleyişle, kötüniyetli ve ağır kusurlu bulunmayan (yeni) hamil korunur. (Poroy-Tekinalp, Kıymetli Evrak Hukuku Esasları, Genişletilmiş 15.baskı, s. 154 vd.)(bkz.HGK.13.06.2012 trh 2012/19-185 E. ve 2012/386 K.)

6102 sayılı TTK'nın 790. maddesi gereğince, cirosu kabil bir çeki elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa bile, kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde yetkili hamil sayılır.

6102 sayılı TTK'nın 801. maddesi gereğince, çeki ödeyecek muhatap banka için dahi ciro imzalarının geçerliliğinin araştırılması zorunluluk değilken hamilin bu yönde bir yükümlülüğünün bulunduğu ileri sürülemez.( Yargıtay 11. HD. 19.10.2015 tarih 2015/3692 E. ve 2015/10648 K.)

6102 sayılı TTK'nın 818 yollaması ile TTK. 677. Maddesi ise, “Bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını, sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez.” Şeklinde düzenlenmiştir.

6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketler Kanunu'nun 9/2. maddesinde; "Faktoring şirketi kurulca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilemeyen alacaklar ile kurulaca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde tevsik edilemeyen mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir alamaz ve tahsilini üstlenemez. Aynı faturaya dayalı birden çok faktoring şirketine yapılan kısmi temliklerin toplam tutarı fatura tutarını aşamaz." hükmü düzenlenmiştir.

6361 Sayılı Yasa'nın 9/3 maddesinde; "Bir kambiyo senedinin ciro yoluyla faktoring şirketine devri halinde kambiyo senedinden dolayı kendisine başvurulan kişi, düzenleyen veya önceki hamillerden biriyle kendisi arasında doğrudan doğruya var olan ilişkilere dayanan def'ileri faktoring şirketine karşı ileri süremez, meğer ki faktoring şirketi kambiyo senedini iktisap ederken bile bile borçlunun zararına hareket etmiş olsun " hükmü düzenlenmiştir.

04/02/2015 tarih ve 29257 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik"in 22/2. maddesine göre; Birinci fıkrada belirtilen hususlara ilave olarak faktoring şirketleri kambiyo senetlerine dayalı olsa bile, bir mal veya hizmet satışından doğmuş veya doğacak fatura veya benzeri belgelerle tevsik edilemeyen alacakları satın alamazlar veya tahsilini üstlenemezler düzenlemesi uyarınca, faktoring şirketlerinin devir aldığı alacak, bir kambiyo senedinden kaynaklansa bile, alacağı doğuran temel ilişkiye ait fatura veya benzeri belgelerle bunu tevsik etmeleri gerekmektedir.

Davalı tarafın yükümlülüğü 6361 sayılı yasa ve yönetmelik hükümlerine uygun temliki sağlamak ve çekin ciro silsilesinin TTK 801. maddesine uygunluğunu denetlemektir.

Mahkememizce toplanan tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde; tüm dosya kapsamına göre alınan bilirkişi raporları hüküm kurmaya yeterli ve denetime elverişli olduğundan, davaya konu çek üzerindeki imzanın davacı şirket yetkilisine ait olmadığının bilirkişi raporu ile de sabit olduğu, ancak davanın çekin istirdadı talebiyle açılmış olduğu, menfi tespit isteminde bulunulmadığı, bu haliyle davada ispat yükünün davacıda olup, davacının çekin rızası hilafına elinden çıktığını ve çeki elinde bulunduran davalının kötü niyetli ve iktisabında ağır kusurlu olduğunu ispat etmesi gerektiği, TTK 790.

Maddesi gereğince, davaya konu çekteki ciro silsilesi müteselsil ve birbirini takip ettiği, şeklen düzgün olduğu, ciro silsilesinde kopukluk bulunmadığı, kaldı ki davalının, dava dışı ... ile imzalanan Faktoring Sözleşmesi’ne istinaden, 6361 sayılı Kanununu ve Faktoring İşlemlerinde Uygulanacak Usul ve Esaslar Yönetmeliği kapsamında, yükümlülüğünü yerine getirdiği, ciro silsilesi şeklen düzgün olan davaya konu çeki, fatura ile tevsik edilen alacağa karşılık olarak çek tevdi bordrosu ile temlik aldığı, yasaların kendisine yüklediği yükümlülükleri yerine getirdiği, davacı yanca, davalının çekin iktisabında kötü niyetli olduğu,

bile bile borçlunun zararına hareket ettiği iddiasının kanıtlanamadığı (İstanbul BAM 16.HD., 05/03/2021 T.,2018/1484 E.-2021/436 K., İstanbul 44.HD.

22/09/2022 T., 2022/1109 E.-2022/1287 K.,03/03/2022 T.,2020/820 E.-2022/349 K.), hırsızlık failleri hakkında açılan ceza davasında davalı şirket yetkililerinin yer almadığı, ceza davasının sonucunun bekletici mesele yapılmasının da davaya bir katkı sağlamayacağı anlaşıldığından, davacının davasının reddine, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır