İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/195 K.2024/616

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;

Müvekkili davalı bankanın ...

Şubesi’ne ait ... numaralı çek hesabına istinaden düzenlediği "... numaralı, 20/06/2009 keşide tarihli ve 7.500,00 TL bedelli çek" 29/01/2010 tarihinde, "... numaralı, 20/05/2009 keşide tarihli ve 7.500,00 TL bedelli çek" 28/12/2009 tarihinde ve "... numaralı, 10/07/2010 keşide tarihli ve 50.000,00 TL bedelli çek"12/07/2010 tarihinde ibraz edildiğini ve söz konusu çekler karşılıksızdır işlemine tabi tutulduğunu, bahse konu çeklerden, ... numaralı, 10/07/2010 keşide tarihli, 50.000,00 TL bedelli çek, ....

İcra Dairesi Müdürlüğü’nün ...

Esas sayılı icra takibine konu edildiğini, dosya borcu haricen çek hamiline ödendiğini ve ilgili icra dosyası da infazen kapatıldığını, icra dosyasında alacaklı taraf ve aynı zamanda çek hamili olan Tekin Dulu söz konusu çek aslınım kendisinde olmadığını, icra takibi başlatırken çeki icra dairesinde teslim ettiğini beyan ettiğini ancak İcra Müdürlüğünce yapılan araştırmada çek aslı bulunamadığından davalı bankaya iade edilmediğini, ancak ilgili İcra Müdürlüğünce davalı bankaya dosyaya konu çek bilgileri ve dosyanın haricen tahsil edildiğine dair müzekkere gönderildiğini,

icra müdürlüğünün resmi yazısına rağmen davalı banka bu çeke ait kayıtları düzeltmediğini, yine ... numaralı, 20/06/2009 keşide tarihli, 7.500,00 TL bedelli çek ile 1212099 numaralı, 20/05/2009 keşide tarihli, 7.500,00 TL bedelli çeklerin karşılığı haricen ödenmiş ancak çeklerin keşide, ibraz ve ödeme tarihleri üzerinden çok uzun süre geçmiş olması ve icraya konulmamış olmaları nedeniyle müvekkili tarafından yapılan tüm araştırmalara rağmen bu çekleri bankaya ibraz eden hamillerin ve/veya cirantaların kimlik ve adres bilgilerine ulaşılamadığını ve çek asılları temin edilemediğinden davalı bankaya ibraz edilemediğini, Davalı bankaya ....

Noterliği'nin 02.10.2023 Tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi keşide edildiğini, bankanın çek yaprak bedellerini ödemediğini ve bunlardan sorumluluğunun kalmadığını, müvekkilin bu çek yaprak bedellerinden dolayı bankaya borçlu olmadığını, ödeme nedeniyle tüm çek kayıtların düzeltilmesini, 7.5000 bedelli çeklerin asıllarının temini açısından ibraz edenlerinin bilgilerinin paylaşılması talep edilmişse de sonuç alınmadığını, anılan çeklerin hepsinin karşılığı ödenmesine rağmen davalı yanca çek asıllarının ibraz edilmediğini,

çek yaprak bedellerini ödeme riski ile karşı karşıya olduğu gerekçesiyle çek kayıtları düzeltilmediğini ve banka sistemi ile findeks raporlarında bu çekler ödenmedi şeklinde kayıt altında kalmaya devam ettiğini, bu durum risk merkezine de yansıdığından müvekkilin sicili olumsuz etkilediğini, davalı bankanın anılan çeklerden dolayı herhangi bir riskinin tespit edilmesi halinde Sayın Mahkemece belirlenecek teminatın müvekkili tarafından depo edilmek suretiyle ödenmedi şeklindeki çek kayıtlarının ödendi olarak düzeltilmesini talep etmek gerektiğini, davalı banka sisteminde ödenmedi olarak görünen "... numaralı,

20/06/2009 keşide tarihli ve 7.500,00 TL bedelli çek", "1212099 numaralı, 20/05/2009 keşide tarihli ve 7.500,00 TL bedelli çek" ve "... numaralı, 10/07/2010 keşide tarihli ve 50.000,00 TL bedelli çek" kayıtlarının "ödendi" olarak düzeltilmesi ve banka sisteminde diğer gerekli düzeltmelerin yapılarak risk merkezine gerekli bildirimlerin yapılması ve bahse konu çeklerden dolayı borçlu olunmadığının tespitine karar verilmesi ile davanın kabulüne, karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi talebi ile dava ettikleri anlaşıldı.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili banka usul ve yasaya uygun şekilde hareket ederek yasal yükümlülüklerini yerine getirdiğini, söz konusu çeklerin ibraz tarihi itibarıyla hesap bakiyesinin yetersiz olması nedeniyle karşılıksız işlem gördüğünü, bu aşamada müvekkili banka, TTK ve Çek Kanunu uyarınca yasal yükümlülüğünü yerine getirdiğini, müvekkili bankaca yapılan karşılıksızdır işlemine ilişkin bir ihtilaf bulunmadığını, zira dava konusu edilen çekler yönünden Müvekkili Banka TTK ve Çek Kanunu uyarınca karşılıksızdır kaşesi usule uygun bir şekilde gerçekleştirildiğini,

davacı yanın keşidecisi olduğu ... seri numaralı 50.000,00 TL bedelli çek, .... İcra Dairesi Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı icra takibine konu edildiğini, davacı yanın iddiası bahse konu çekin Müvekkili Bankaya ibraz edilememe sebebinin .... İcra Müdürlüğünce bahse konu çek aslının icra dairesine teslim edilmesine karşın bulunmamakta olduğunu belirtilmekte olduğunu, somut durum irdelendiğinde ise ....

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı Sayın Mahkemenizin dosya mündericatında da bulunan 22.05.2023 karar tarihli kararında. "Borçlunun talebi gereğince dosyamız uyap kayıtları incelendi.

Çek aslının alındığına dair evrak uyap kayıtlarında görülmemiştir." Şeklinde belirtilmiş olduğunu, her ne kadar davacı yan çek aslının temin edilemediğini iddia etmekte ise, dava dilekçesinde icra müdürlüğünde olduğunu iddia ettiği çekin icra müdürlüğü uhdesinde olduğuna ilişkin herhangi bir delil sunulamadığını, kaldı ki dosya nazarında Müvekkili Bankaya yazılacak müzekkere ile de tespit edilebileceği üzere davacı yan düzeltme hakkını kullanmadığını, akabinde davacı, ... ve ... seri numaralı çekler yönünden ise çekin hamillerine ulaşılamadığından bahisle, bankaya teminat yatırma talebinde bulunduğu iddiasında bulunduğunu,

müvekkili banka'nın davacının -kabul anlamına gelmemek kaydıyla- mağduriyetinin giderilmesi yönünde iyi niyetli bir adım atmadıkları yönündeki iddianın kabulü mümkün olmadığını, davacı, davaya konu çekin karşılığının bulundurulması hususunda, üzerine düşen dikkat ve özen yükümlülüğünü yerine getirmemiş olmasının sonuçlarını müvekkili banka'ya yüklemeye çalıştığını, aşağıda yer alan emsal ilamlarda da bu husus vurgulanmakta olduğunu, müvekkili banka, yasal yükümlülükleri kapsamında;

davacının talebini yerine getirebilmek adına, çek aslının yahut çek iptal kararının ibrazını talep ettiğini, davacının taleplerine karşılık müvekkili banka, çeklerin aslının yahut çeklerin iptaline ilişkin mahkeme kararının ibrazını talep ettiğini, nitekim çekin ödenmesi ve sair hususlara ilişkin muhatap bankalara getirilen yükümlülükler bulunmakta olduğunu, bu durum çekin ibrazını zorunlu kaldığını, hal böyleyke yasal yükümlülüklerini yerine getiren müvekkili banka'nın iyi niyetli bir adım atmadığına dair ileri sürülen iddia kötüniyetli olduğunu, bu noktada kayboldu ise çeklerin kaybolmasından,

hamile ulaşılamamasından yahut çek iptali kararının alınmamış olmasından; müvekkili Banka'nın sorumluluğu olmayacağı izahtan veraset olduğunu, davacı, iddialarını dayandırdığı olguları kanıtlayacak herhangi bir delil ibraz etmediğini, dava konusu yapılan istemleri de hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, müvekkili banka'nın yapmış olduğu tüm işlemler usule ve yasaya uygun olduğunu, bu nedenle davacı yanın haksız ve hukuka aykırı olarak açtığı mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi talebi ile davanın reddini talep ettikleri anlaşıldı.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, Karşılıksız yazılan çekler nedeniyle banka kayıtlarının düzeltilmesi ve çekler nedeniyle borçlu olunmadığının tespiti istemidir. Davalı banka kayıtlarında davacının çek yasal yükümlülük bedeli bakımından bir borç gözüküp gözükmediği, davacının dava konusu taleplerinin şartlarının oluşup oluşmadığı, risk bildirim merkezi kayıtlarından düşüm için gerekli şartların oluşup oluşmadığı ve dava konusu çeklerin tarihlerine göre çek yasal yükümlülük tutarlarının ne kadar olduğunun da tespit edilmesi suretiyle bilirkişi raporu alınmasına karar verilmiştir.

Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda sonuç olarak.

Dava konusu uyuşmazlığın esası; davacının dava konusu ettiği ... numaralı, 20/06/2009 keşide tarihli ve 7.500,00 TL bedelli çekin, 29/01/2010 tarihinde 1212099 numaralı, 20/05/2009 keşide tarihli ve 7.500,00 TL bedelli çekin, 28/12/2009 tarihinde ve ... numaralı, 10/07/2010 keşide tarihli ve 50.000,00 TL bedelli çeklerin ödenmedi şeklinde görünen banka kaydının, ödendi olarak düzenlenmesi talebinden ibaret olduğu anlaşılmaktadır.

Bankacılık mevzuatı kapsamında Karşılıksız çeklere ilişkin düzeltme hakkının kullanılabilmesi ve çeklere ödendi girişinin yapılabilmesi için çekin asıllarının fiziki olarak ilgili banka şubelerine teslim edilmesi yada Mahkemece verilmiş ve kesinleşmiş çek iptal kararının ilgili bankaya ibraz edilmesi gerektiği, Davacının dava konusu taleplerinin koşullarının oluşmadığı, Dava konusu çeklerin tarihlerine göre çek yasal yükümlülük tutarlarının, 50.000,00 TL, 7.500,00 TL ve 7.500,00 TL lik 3 adet çekten ibaret olduğu, 15.01.2008 tarih ve 27111 Sayılı Resmi Gazete’de Merkez Bankasınca yayınlanan, ...

Sıra No.lu “Çekle Ödemelerin Düzenlenmesi ve Çek Hamillerinin Korunması Hakkında Kanuna İlişkin Tebliğde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ” ile; bankaların, süresinde ibraz edilen çekin karşılığının bulunmaması halinde her çek yaprağı için ödeme yükümlülüğü tutarı 26.01.2009 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 470.- TL’ye çıkarılmış olunduğu, 20.01.2010 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 500,TL ye çıkartıldığı, 5941 Sayılı Kanun Kapsamında Karşılıksız Çek Yaprağı İçin Bankanın Sorumlu Olduğu Tutar”ın 20.12.2009 tarihinden 25.01.2021 tarihine kadar 600,00 TL olduğu, mütaala edilmiştir.

Davalı banka 22.04.2024 tarihli müzekkere cevabında dava konusu çeklerin hamil bilgilerine ve teslim belgelerine 10 yıllık arşiv saklama süresinin dolması nedeniyle ulaşılamadığı bildirilmiştir.

Davacı tarafından davalı bankadan aldığı "... numaralı, 20/06/2009 keşide tarihli ve 7.500,00 TL bedelli çek", "1212099 numaralı, 20/05/2009 keşide tarihli ve 7.500,00 TL bedelli çek" ve "... numaralı, 10/07/2010 keşide tarihli ve 50.000,00 TL bedelli çek" kayıtlarının ödendi olarak düzeltilmesi ve çekler nedeniyle borçlu olmadığının tespitini talep ettiği, dava konusu çeklerin karşılıksız yazıldığı noktasında bir uyuşmazlık olmadığı,

davacı tarafça ... numaralı, 20/06/2009 keşide tarihli ve 7.500,00 TL bedelli çek", "... numaralı, 20/05/2009 keşide tarihli ve 7.500,00 TL bedelli çek"ler için ödeme yaptığını ve bu çekler nedeniyle borçlu olmadığını da ileri sürmediği, davalı bankanın çeklerin kayıtlarını düzeltebilmesi için çek bedellerinin ödenmesi, çeklerin iptal edilmesi gerektiği, dava konusu çekler ibraz edildiğine göre hasımlı çek iptal kararı, yetkili hamile ödeme yapıldığını gösteren bir belgede de ibraz edilemediği, davalı bankanın kayıtlarda düzeltme yapmamasında kusurunun olmadığı değerlendirilmiştir.

Davacı, 10.07.2010 keşide tarihli ve 50.000,00 TL bedelli çek nedeniyle ....

İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasından takip yapılıp ödeme ile kapatıldığını çek aslının bulunamadığından icra müdürlüğünce iade edilemediği, davalı bankaya icra müdürlüğü tarafından dava konusu çek nedeniyle başlatılan takibin infazla kapatıldığını bildirdiğini buna rağmen davalı bankanın düzeltme yapmadığını ileri sürülmüş ise de Uyap üzerinden entegre dilen icra dosyası incelendiğinde, takip dayanağının dava konusu çek olduğu ve davalı bankaya da bu konuda bildirim yapıldığı, dosya aslının imha edildiği, esasen takip dayanağı çek bilgilerinin de ödeme emri ile davacı tarafından icra müdürlüğüne bildirildiği,

icra müdürlüğünce çek aslının bulunamadığının anlaşıldığı, davacının çek aslının bulunamadığına/imha edildiğine dair icra müdürlüğünden alınmış bir yazıyı davalı bankaya sunmadığının anlaşıldığı, davalı bankanın çek aslının sunulmaması nedeniyle düzeltme yapmamasının yerinde olduğu, değerlendirilmiştir.

Davacının çek kanuni karşılıkları nedeniyle borçlu olmadığı yönündeki talebi bakımından, davalı bankanın çek yasal yükümlülükleri nedeniyle düzeltme yapmadığını ve bu nedenle ödeme talep ettiğini de ileri sürmediği, dolaysıyla davalının bu talebinin yerinde olmadığı anlaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle davacının davasının reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır