İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/641 K.2024/635

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Müvekkilinin ... iştirak şirketi olduğunu, sermayesinin tamamının Belediyeye ait olduğunu, Müvekkili ile davalılar arasında asıl işveren-alt işveren ilişkisi olup, müvekkilinin davalı şirketlerden ilaçlama hizmeti aldığını, bu çerçevede davalılara ait işçilere emeklilik nedeni ile kıdem tazminatı ödemesi yaptıklarını, İş bu davanın Yargıtay içtihatlarına göre 10 yıl zaman aşımı süresinde açıldığını, müvekkilinin akdedilen sözleşmelere göre kıdem tazminatı ödeme yükümlülüğü olmamasına rağmen ödeme yapması sebebi ile iş bu davayı açtıklarını,

Davalıların yüklenici olarak müvekkilinin ödediği dava dışı işçilerin çalıştıkları döneme ilişkin kıdem tazminatlarından davalıların ‚ilaçlama çalışmalarında görevlendirilecek personel temini hizmeti alım işi sözleşmesinin idari ve teknik şartnamesine göre işveren sıfatıyla doğabilecek mevzuatlar ile yapılacak değişikliklerden işveren sıfatıyla doğabilecek tüm hukuki sorumlulukların yüklenici olan davalıya ait olduğunu, bu düzenlemelerden anlaşılacağı üzere davalıların sözleşmesi olan dönemlerdeki kıdem tazminatlarından sorumlu olduğunu,

davanın kabulü ile müvekkili tarafından ödenen 72.425,44 TL’nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile davalılardan müşterek ve müteselsil tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesi talebi ile dava ettikleri anlaşıldı.

Davalılar ...Org. Turizm ve Tic. Ltd. Şti. Ve ... Ltd. Şti. vekilinin cevap dilekçesinde özetle;

Davacının açtığı davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, ... adlı işçiye emeklilikten dolayı 72.425,44 TL kıdem tazminatı ödemesi yaptığı, bu nedenle davalıların sorumlu olduklarını iddia ettiğini, davacının bir dava neticesinde ödeme yaptığını, ancak dilekçe içeriğinde kıdem tazminatı ödendiğini beyan ettiğini, bu hususun davacı yanca açıklanması gerektiğini, avacının müvekkilinden talep edebileceği rücu edilebileceği hak alacağı olmadığını, işçilerin işverenlerle sözleşme süresi bitiminde gerçek işvereni olan kamu kurumu olan ... (...) işçisi olarak çalışmaya devam ettiğini, tüm emir ve talimatları davacı verdiğini,

müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, bu durumda feshe bağlı olarak davacının tek başına sorumlu olduğunu, bunun mevzuat ve Yargıtay içtihatları ile sabit olduğunu, bu hususta Yargıtay 9. HD si 2007/309 E., 2007/1006 K. Olduğunu, İş akdinin feshi konusunda müvekkilinin yetki ve sorumluluğu bulunmadığını, dava dışı işçinin gerçek işvereninin davacı ... (...) olduğunu, yasal düzenlemelerde ve sözleşmelerinde kıdem tazminatının teklif fiyata dahil edilecek kalemler arasında bulunmadığını,

müvekkilinin ihale mevzuatı ve ihale ve şartnamesinde olmayan ve ihale makamı tarafından ödenmeyen bir ücreti ödemesinin hakkaniyet açısından mümkün olmadığını, Hizmet alım ihaleleri Uygulama Yönetmeliğinin 10. Maddesinde personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alım ihalelerinde teklif fiyata dahil olan giderlerin nelerden ibaret olacağının sayıldığını, hizmet alım ihalesi kapsamında istihdam edilen personellerin kıdem tazminatlarının ihale teklif fiyatına dahil edilmediğini, Danıştay 13. Dairesi 2016/2589 E. ve 2017/219 kararına göre kıdem tazminatından yalnızca asıl işveren olana davacı idare olduğunu, İş Mahkemesi 112.

Maddesine göre ise, kıdem tazminatının kamu kurumu tarafından ödenmesi gerektiğinin belirtildiğini, dava dışı işçi ...’in ... Sosyal Hizm. Ltd. Şti. bünyesinde 01.02.2012-31.12.2012 tarihleri arasında 10 ay-brüt 950,59 TL ücretle ve ...Org. Turz. Ve Tic. Ltd. Şti’nde 1 ay-brüt 1.034,94 TL ücretle çalıştığını, her iki müvekkilinde 1 yılında altında çalıştığını, bu hususta.

Yargıtay 22. HD. Si 11.11.2019 Tarih, 2016/23240 E. ve 2019/20734 Kararı olduğunu, Davacının iddialarını kabul etmemekle birlikte ve müvekkili şirketlerin sorumlu olduğu kanaatine varılacak olması halinde müvekkillerinin dava dışı işçiyi çalıştırdığı dönem ve işçinin aldığı ücret ile sınırlı olması gerektiğini, bunun yasal mevzuat ve içtihatler ile sabit olduğunu, bu hususta. 1475 sy. Kanunun m. 14/2.

Maddesi olduğunu, bu hususta Yargıtay 22. HD. Si 2016/19338 E. 2016/16949 Kararı olduğunu, 6098 sy. Kanunun m.167/1.

Maddesine göre borçluların alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı eşit miktarda sorumlu olduklarını, bu hususta Yargıtay 13. HD. Si 2016/7377 E. 2017/6158 K. ve 2015/31696 E., 2016/6260 kararı olduğunu, Açıklanan Yargıtay kararlarına göre davacının haklı çıkması halinde öncelikle her bir davalının sorumlu oldukları dönem ve ücret belirleneceği ve akabinde bu rakamın yarısına hükmedilebileceğini, Beyan ve iddia etmiş ve davacının haksız ve hukuka aykırı davasının müvekkilleri yönünden davanın reddine, vekalet ücreti ile yargılama giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini, talep etmiştir.

Davalılar ... ... Şti. Ve ... İnşaat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti tarafından cevap dilekçesi sunulmadığı görüldü.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, hizmet alım sözleşmesi çerçevesinde çalıştırılan işçiye yapılan ödemenin rücuan tahsili istemidir. Taraflar arasında akdedilen sözleşmeler, davacı tarafından kıdem tazminatı ödemesi yapılan dava dışı işçinin çalıştığı işyerlerini gösterir hizmet cetveli, işçi şahsi dosyası celbedilmiş ve taraflarca dayanılan deliller toplanarak bilirkişi heyetinden rapor alınmıştır.

Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda sonuç olarak.

Huzurdaki davanın; davacı asıl işveren tarafından, davalı alt işverenler aleyhinde, davacı tarafından 08.09.2021 tarihinde dava dışı ... isimli emekli olan işçilerine ödenen 72.425,44 TL’nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari faiz ile davalılardan müşterek ve müteselsil tahsili talepli tazminat/alacak davası olduğu, Davacının 2021 yılına ait yukarıda listelenen ticari defterlerin TTK hükümlerine uygun tutuldukları anlaşılmakla, delil kabiliyetlerinin takdiri Sayın Mahkemenin takdirinde olduğu, Davalı taraf inceleme günü ticari defter ve dayanak belgelerini ibraz etmemiştir, bu halde davalının ticari defterlerini TTK.80 ve HMK.

219. maddeleri gereğince ibrazdan kaçınıp kaçınmadığı hususunun takdiri Sayın Mahkemeye ait olduğu, İş Hukuku Yönünden Değerlendirme. Davacı ile davalılar arasında yapılan sözleşmeler kapsamında asıl işveren- alt işveren ilişkisi gündeme gelmektedir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun 2. maddesinin 6. fıkrasında tanımlanan asıl işveren -alt işveren ilişkisinde, asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumlu tutulmuştur. Bu müteselsil sorumluluk dış ilişkiye yönelik olup kamu ve işçilik alacakları açısından sonuç doğurmaktadır.

Yani davacı olan asıl işveren ile alt işveren davalılar, kamu ve işçi alacakları açısından müteselsilen sorumlu olmaktadır. Asıl işverenin bu sorumluluk çerçevesinde yapmış olduğu ödemelere ilişkin olarak alt işverene rücu etmesi taraflar arasındaki iç ilişkiye yönelik bir durumdur. Bu açıdan rücu talebi 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında değil, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu kapsamında değerlendirilmelidir.

Zira asıl işveren ile alt işveren arasındaki ilişki sözleşmeden kaynaklanmakta olup rücu talebi de bu sözleşmeye dayanmaktadır. TBK md. 167 müteselsil borçlular arasında iç ilişkiyi düzenlenmiştir. Madde metninde “Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar” ifadesi yer almaktadır.

Bu ifadeden de anlaşılacağı üzere taraflar arasındaki sözleşmede iç ilişki düzenlenmiş ise buna göre sorumluluk tespiti yapılması gerekmektedir. Dosyaya davacı tarafından sunulan USB içeriğinde yer alan “İlaçlama Çalışmalarında Görevlendirilecek Personel Temini Hizmet Alım İşi Teknik Şartnamesinin” dava konusu ile ilgili Madde 4-Personellerle İlgili Şartlar ve Sorumlulukları, 12. Maddede. 5510 sayılı SGK, 4857 sayılı 5510 sayılı SGK.

4857 sayılı iş kanunu, 6331 sayılı işçi Sağlığı ve İş Güvenliği Kanunu, 1593 Sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanunu ve meri mevzuat hükümleri ile bu konularda ileride çıkabilecek mevzuatlar….işveren sıfatıyla doğabilecek tüm hukuki sorumluluklar yükleniciye aittir” denilmekle iş bu dava konusu itibariyle davalılarda da çalışan ...’in emekli olması nedeni ile en son davacı tarafından ödenen kıdeme tazminatı tutarından heyetimizce hesaplanan 31.326,35 TL’nin davacının alacağı olduğu hesaplanmaktadır.

Yukarıdaki Yargıtay kararında da vurgulandığı üzere taraflar arasında işçilik alacaklarından asıl işverenin sorumlu olacağına dair bir düzenleme bulunmadıkça; hizmet alım sözleşmelerinin niteliği gereği asıl işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunmaktadır. Fakat yüklenicilerin her biri ödenen kıdem tazminatından dolayı asıl işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak sorumlu olacaktırlar.

Dolayısıyla davacı asıl işveren, dava dışı işçiye yapmış olduğu kıdem tazminatı ödemesi kapsamında alt işveren konumundaki davalıların her birine iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak rücu edebilecektir. Asıl işveren tarafından bu ödemenin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de aynı esaslar dâhilinde rücu edebilecektir.

Sayın Mahkeme Tarafından Davacının Alacaklı Olduğunun Kabulü Halinde Aşağıdaki Değerlendirmelerin Yapılması Gerekmiş Olup, Takdir Sayın Mahkeme'ye Ait Olmak Üzere;SGK tarafından dava konusu ...’in iş bu dava konusu itibariyle İGB (işe girişi bildirgesi) ve İAB (işten ayrılış bildirgesi) incelendiğinde; ...’in davalıların personeli olarak çalıştığı 01.03.2010-31.12.2013 tarihleri arasında Davalılardan; ... İnşaat Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.’nde 682 gün, ... Ltd.

Şti.’nde 330 gün, ...Org. Yay. Prj. Dan. Ve İnş.Tic. Ltd. Şti.’nde 30 gün ... Org. İnş. Temz. Ve Sosyal Hizm. San. Ve Tic.

Ltd.Şti.’nde 330 gün olmak üzere toplamda 1372 gün sigortalı çalıştığının tespit edildiği ,Her ne kadar iş bu davada davacı tarafından davalılardan dava dışı işçi ...’e ödenen 72.425,44 TL kıdem tazminatından kaynaklı alacak talep edildiği, Davacının incelemeye sunduğu hesaplama tablosu incelendiğinde dava dışı ...’e kıdem tazminatı tavanı olan 8.224,51 TL brüt ücret üzerinden 72.979,35 TL kıdem tazminatı hesaplandığı ve – 553,91 TL D.V. si kesintisi sonrasında ise 72.425,44 TL kıdem tazminatı kaldığı, 08.09.2021 tarihinde ise davacının ...

Bankası A.Ş. ... Şb.si ... IBAN hesabından ...’in ... A.Ş. ... IBAN hesabına 72.425,44 TL ödendiği,

Yapılan hesaplamaya göre, davalıların ilgili personeli çalıştırdıkları 1372 günde 8.284,51 Brüt ücrete göre (kıdem tazminatı tavanı) 31.566,25 TL brüt kıdem tazminatı tutarından sorumlu olduğu, 31.566,25 TL brüt kıdem tazminatından – 239,90 TL D.V. si düşüldüğünde davacının davalılardan 31.326,35 TL alacaklı olduğu hesaplanmakla birlikte nihai takdiri Sayın Mahkeme’ye ait olduğu ,Sayın Mahkeme Tarafından Davacının Alacaklı Olduğunun Kabulü Halinde Faiz konusunun irdelenmesi: Noter Temerrüdü Olmaması Hususunun Sayın Mahkeme’ce Benimsenmesi Halinde.

Ancak dosya içeriğinde davalının icra takip tarihinden önce temerrüde düşürüldüğüne ilişkin bir noter ihtarı ve/veya benzeri bir temerrüt ihtarı görülememiştir. Bu halde davacının işlemiş faiz talebinin yerinde olup olmadığının takdiri Sayın Mahkeme'nize aittir. İşlemiş Faizin Kabulü Halinde: Davacı taraf dava dilekçesinde 08.09.2021 ödeme tarihinden itibaren 72.425,44 TL asıl alacağına alt işveren davalılardan işleyecek ticari faiz ile tahsilini talep etmiştir.

Ancak yukarıda açıklandığı üzere davacının davalılardan 31.326,35 TL alacaklı olduğu hesaplanmış olup. Davacının davalılardan olan 31.326,35 TL asıl alacağına 08.09.2021 ödeme tarihi ile 02.10.2023 dava tarihine kadar geçen sürede. 9.556,90 TL işlemiş faiz alacağının olduğu hesaplanmakla birlikte, davacının işlemiş faiz alacağının olabileceği mütalaa edilmekle birlikte takdiri Sayın Mahkeme'nize ait olduğu, Buna göre.

TCMB verilerinden 02.10.2023 dava tarihi itibariyle avans faizinin % 16,75 olduğu görüldüğünden, davacının belirlenen 31.326,35 TL asıl alacağına dava tarihinden itibaren % 16,75 ve değişen oranlarda kademeli olarak avans faizi yürütülebileceği, faizin infaz aşamasında hesaplanabileceği, Hususları mütalaa edilmekle birlikte.

Bu hususların takdirinin delillerle doğrudan temas eden Sayın Mahkeme'nize ait olduğu ve davacının ve/veya davalının savları yüce Mahkemece benimsenirse, iş bu davada dermeyan ettiği istem nazara alınarak hüküm kurulmasının ancak yüce yargı makamının takdir sınırları içinde düşünülebileceği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı mütalaa edildiği anlaşıldı.

Dosya kapsamı ve tüm deliller birlikte değerlendirildiğinde davacı ile davalılar arasındaki hizmet alım akdi kapsamında dava dışı işçi ...'in davacıda çalıştırıldığı, dava dışı işçinin emekliliğe ayrılması nedeniyle davacının 72.425,44 TL kıdem tazminatı ödemesi yaptığı, davacı tarafından yapılan ödemenin tamamının davalılardan müteselsilen tahsilinin talep edildiği, taraflar arasında işçilik alacaklarından asıl işverenin sorumlu olacağına dair bir düzenleme bulunmadıkça; hizmet alım sözleşmelerinin niteliği gereği asıl işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğu,

taraflar arasındaki ilişkide dava dışı işçinin davacıda hizmet alım sözleşmesi kapsamında davalıların işçisi olarak çalıştığı, dolayısıyla taraflar arasındaki iç ilişkide ayrı tüzel kişilik olan davalıların çalıştırdıkları işçilerin tüm işçilik alacaklarından ve kıdem tazminatın sorumlu olacağı, fakat yüklenicilerin her biri ödenen kıdem tazminatından dolayı asıl işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak sorumlu olacakları, davacının yaptığı ödemenin tamamını müteselsilen talep edemeyeceği, alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya yeterli denetime elverişli olduğu,

bilirkişi kurulu hesabına göre davacının talep edebileceği toplam tutarın dava dışı personelin davalılardaki çalıştığı 1372 günde 8.284,51 brüt ücrete göre (kıdem tazminatı tavanı) 31.566,25 TL brüt kıdem tazminatı tutarından 239,90 TL damga vergisi düşültükten sonra toplam 31.326,34 TL olacağı, bu tutarında her bir davalının dava dışı işçiyi çalıştırdığı süreye göre paylaştırıldığında, 15.571,84 TL'sini davalı ... İnş. Turz. San. Tic. Ltd.

Şti.'den, 7.534,76 TL'sini davalı ... Ltd Şti'den, 7.534,76 TL'sini davalı ... Org.İnş.Temz. Ve Sosyal Hiz. San. Tic.Ltd Şti'den, 684,98 TL'sini davalı ...Org. Yay.Prj.Ve İnş. Tic. Ltd. Şti.'den, talep edebileceği, ödeme tarihinden itibaren faiz talep edebileceği değerlendirilmekle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... · e-imzalıdır Hakim ... · e-imzalıdır