İstanbul 9. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/100 K.2025/705

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılamasının sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle.

Müvekkili şirkete ait oluşturularak sisteme aktarılan Kasım 2023 dönemine ait data, uygulamaları tarafından eksiksiz olarak e-deftere dönüştürülmüş olduğunu 19 parça yevmiye ve 19 parça kebir defteri oluşmuş ve defterlerin resmi hale getirildiğini, firmanın defterleri GİB’in belirlediği dizin yapısı ile fiziksel olarak klasör içinde saklanmakta olduğunu, firmanın bu döneme ait defterlere ihtiyaç duyduğunda indirme işlemini yapamadığını, yapılan incelemelerde defterlerin klasörden silindiğini, silme işleminin entegratör firmaya ait arayüzden yapılmadığını, defter, defter parçaları,

... ve ...bilgilerinin tutulduğu tablolardaki kayıtların ...’larının 1 olduğu, portalde defterlerin hala varmış gibi listelendiğini ancak görüntüleme ve indirme işlemlerinin yapılamadığının tespit edildiğini, ilgili loglar ve dizin yapısı incelendiğinde, defterler dizin içinde yer almadığından işlemlerin yapılamadığı tespit edildiğini, bu konu ile ilgili olarak entegratör firma tarafından GİB'e yapılan başvuru ve yapılan yazışmaları sunduklarını, müvekkil şirkete ait Kasım 2023 dönemi e-defter verileri silinerek zayi olduğunu, bu nedenle TTK madde 82/7 maddesi uyarınca,

Kasım 2023 dönemi yevmiye ve kebir e-defterlerinin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep etmiştir.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 01/05/2025 tarihli bilirkişi raporuna göre; “...Dava konusu e-defter ve berat kayıtlarının tutulduğu uygulama sunucusuna bağlı veri tabanı sisteminde Kasım 2023 e-defterlerinin başarılı bir şekilde oluşturulduktan sonra resmi defterler haline getirildiği, resmi defterlerin GİB sistemine yüklendiği, e-defterlerin GİB sistemi dizin yapısına uygun olarak sunucuda fiziksel olarak saklandığı, davacının yeni uygulama sistemine geçtiği, sunucu portallarında yaşanan sistemsel sorunlardan dolayı davaya konu Kasım 2023 kayıtlarının fiziksel dosya sisteminde oluşturulamadığı...” sonuç ve mütalaa edildiği anlaşıldı.

Bilirkişi heyeti tarafından düzenlenen 10/07/2025 tarihli bilirkişi ek raporuna göre; "...

Zayi olduğu iddia edilen defterlerin ikincil örneklerinin olup olmadığı hususunda: İkincil örneklerin işlevsel bütünlük ve doğrulama açısından mevcut olmadığı, Defterlerin oluşturulmuş olması, sistemde bir takım veri parçalarının bulunması anlamına gelmekle birlikte; berat dosyaları, e-defter dosyaları ve bunların bütünlüğünü sağlayan GİB uyumlu klasör yapısına erişilemediği, Bu nedenle, defterlerin yeniden ibraz edilebilecek bir bütünlükte ikincil örneği bulunmadığı tespit edilmiştir.

İkincil örneklere ilişkin bir sorun olup olmadığı hususunda: Sistemsel yapılandırma değişikliği (sunucu kapanışı, portların kapatılması, CLOUD geçişi) neticesinde, dosya sisteminde yer alması gereken orijinal e-defter ve berat örneklerine erişilemediği, sistemsel onay ve GİB doğrulama adımlarının tekrarlanamadığı, bu durum, verinin sadece parçalı veri tabanı girdisi düzeyinde mevcut olduğu, ancak GİB’e sunulabilir ve geçerli örneğinin bulunmadığı tespit edilmiştir.

Sorunun sadece davacının kendi sisteminde defteri görüp görememesi mi olduğu hususunda: Sorunun sadece görüntülemede değil; esasen veri erişimi, bütünlük ve ibraz özelliğinin ortadan kalkması olduğu, Davacının sisteminde deftere ulaşılamaması, yalnızca geçici bir erişim sorunu değil; verinin asıl ve resmi örneklerinin kaybı anlamına geldiği, Bu nedenle Kasım 2023 dönemine ait defterlerin tam, bütünsel, doğrulanabilir ve sunulabilir formatta mevcut olmaması, "zayi" durumu oluşturacak düzeyde bir kayıp olduğu tespit edilmiştir.

Tespit ve Değerlendirmesi Yapılan Hususlar Doğrultusunda Dava konusu Kasım 2023 dönemine ait e-defter ve beratların: Resmi olarak oluşturulmuş olsa dahi, Davacının sisteminde gerek uygulama seviyesinde gerekse dosya sisteminde erişilemez durumda olması, Orijinal berat ve defter dosyalarının dijital ortamda sunulamaz ve doğrulanamaz durumda bulunması, ... firmadan bu verilerin geri alınamaması ve destek taleplerine rağmen sonuç alınamaması, Kasım 2023 dönemine ait e-defter ve beratların sistemsel ve dijital bütünlük açısından erişilemez durumda olduğu, yeniden ibraz edilemeyecek nitelikte kayba uğradığı, kanaatine varılmakla birlikte.

Davacının iş bu davaya konu ettiği Kasım 2023 dönemi e-defter verilerine ulaşamadıklarının/zayi olduğunun söylenebileceği..."sonuç ve mütalaa edildiği anlaşıldı.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.

6102 sayılı TTK'nun 82/ 7. Maddesinde ; "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler ; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde ziyaa uğrarsa, tacir ziyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yerdeki mahkemeden zayii belgesi verilmesini isteyebileceği" düzenlenmiştir.

TTK'nın 82/7. maddesinde, zayi belgesi verilmesini gerektirecek zayi olma durumları sınırlı olarak sayılmamış ise de tacirin zayi belgesi isteyebilmesi için, defterlerin zayi olmasında kusur ve sorumluluğunun bulunmaması, tedbirli bir tacir gibi davranmasına rağmen zayi olayına engel olamamış durumda olması gerekir.

Saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin (ölmüşse mirasçılarının), durumu öğrendikten itibaren 30 gün içerisinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerekir. Kanun’da “isteyebilirler” denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. Zayi belgesi için açılan dava, çekişmesiz yargı işidir (TTK m.82/7).

6102 sayılı TTK'nun 64/4 maddesinde ;" Pay defteri, yönetim kurulu karar defteri ve genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticari defterlerdir." düzenlemesi bulunmaktadır.

Tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler için zayi belgesi verilebilmesi, defter ve belgelerinin korunması amacıyla gereken dikkat ve özenin gösterilmiş bulunması ile ziyanın tacirin iradesi dışında bir durum nedeniyle meydana gelmiş olmasına bağlıdır.

Davacı tarafça iddia konusu olan Kasım 2023 dönemine ait yevmiye ve kebir e-defterinin ziyaanına ilişkin mahkememiz dosyası kapsamında alınan bilirkişi raporu ile ''Zayi olduğu iddia edilen defterlerin ikincil örneklerinin olup olmadığı hususunda: İkincil örneklerin işlevsel bütünlük ve doğrulama açısından mevcut olmadığı, Defterlerin oluşturulmuş olması, sistemde bir takım veri parçalarının bulunması anlamına gelmekle birlikte; berat dosyaları, e-defter dosyaları ve bunların bütünlüğünü sağlayan GİB uyumlu klasör yapısına erişilemediği, Bu nedenle, defterlerin yeniden ibraz edilebilecek bir bütünlükte ikincil örneği bulunmadığı,

Kasım 2023 dönemine ait e-defter ve beratların: Resmi olarak oluşturulmuş olsa dahi, Davacının sisteminde gerek uygulama seviyesinde gerekse dosya sisteminde erişilemez durumda olması, Orijinal berat ve defter dosyalarının dijital ortamda sunulamaz ve doğrulanamaz durumda bulunması, Entegratör firmadan bu verilerin geri alınamaması ve destek taleplerine rağmen sonuç alınamaması, Kasım 2023 dönemine ait e-defter ve beratların sistemsel ve dijital bütünlük açısından erişilemez durumda olduğu, yeniden ibraz edilemeyecek nitelikte kayba uğradığı,'' tespit edilmiş olduğu,

iş bu ziya haline ilişkin davacı tarafın kusurunun bulunmadığı anlaşılmakla davanın kabulü ile, davacı şirkete ait Kasım 2023 dönemine ait yevmiye ve kebir e-defterinin zayi olduğunun tespitine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.