İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/953 K.2025/570

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/953 Esas

KARAR NO : 2025/570

DAVA

Menfi Tespit (Ticari İlişkiden Kaynaklanan),

DAVA TARİHİ : 21/11/2022

Mahkememizde görülmekte olan menfi tespit (ticari ilişkiden kaynaklanan), tazminat (haksız fiilden kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

ASIL DAVA: Davacı vekilince verilen dava dilekçesinde özetle; davalı tarafça ---------- İcra Müdürlüğünün ---------- E sayılı dosyası ile müvekkili şiret hakkında ilamsız icra takibi başlatıldığını ve takibin kesinleştiğini, borcun sebebinin meydana gelen kazada %100 kusurlu olmaları sebebiyle ekspertiz rapor ücreti ve ticari kazanç kaybı bedeli gösterildiğini,

söz konusu kazaya karışan ---------- ve --------- plakalı araçların sahibinin sahil şeridinde park bulunan alana park etme nedenlerini araçlarının arıza yapması olarak bildirdiğini ancak görevli polislerce çizilen kroki incelendiğinde arızaya ilişkin herhangi bir işaret veya işaretçinin bulunmadığının gözüktüğünü, kaza tespit tutanağının iptali amacıyla ----------- Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, ileri sürerek İİK md. 72/3 gereği,

gecikmeden doğan zararı karşılamak ve alacağın %15'inden aşağı olmamak üzere icra veznesindeki paranın alacaklıya ödenmemesi amacıyla takibin ihtiyati tedbir yoluyla durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekilince verilen davaya cevap dilekçesinde özetle; huzurdaki davanın -----------İcra Müdürlüğü'nün ------------ esas sayılı takibi nedeniyle müvekkile borçlu olmadığının tespiti istemine yönelik olduğunu, davacı tarafça her ne kadar kazanç kaybına ilişkin iki kez icra takibi başlatıldığı beyan edilmiş ise de ------------İcra Müdürlüğü'nün ---------- sayılı dosyasının aslında değer kaybına ilişkin olduğu,

davacının %100 kusurlu olarak sebebiyet verdiği kaza nedeniyle oluşan zarardan sorumlu olup borçlu bulunmadığına ilişkin haksız ve temelsiz davasının reddi gerektiği, müvekkil şirket araç kiralama şirketi olmakla dava konusu araç onarımda kaldığı süre boyunca kiralanamadığını ve bu sebeple müvekkil şirketin kazançtan mahrum kaldığını, haksız fiil nedeniyle uğranılan zararın ticari bir zarar olduğunu, davalı müvekkil adına tescilli aracın haksız fiil nedeniyle uğradığı zararı ticari kayıp niteliğine haiz olduğundan somut uyuşmazlık konusu alacağın avans faizi olduğunu,

davacının talep etmiş olduğu kötüniyet tazminatının da hukuken haksız bir talep olduğunu, huzurdaki davanın İİK m.72/5 düzenleme bulan takibin haksız ve kötüniyetli olduğu olgusunun mevcut olmadığını, davalı alacaklının haksız fiil neticesinde uğradığı gerçek zararını icra takibine konu etmiş olmakla davacının kötüniyet iddiasının soyut beyandan öteye geçmeyeceğini, bu nedenlerle haksız ve hukuka aykırı davanın reddi ile İİK m.72/4 uyarınca davacının alacağın %20'si oranında tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN DAVA

Davacı vekilince verilen dava dilekçesinde özetle; dava konusu kazada oluşan değer kaybının tam olarak belirlenemediğini, bu nedenle belirsiz alacak davası açtıklarını, davacının araç kiralama şirketi olduğunu, ---------- plakalı ----------- model ----------- tipi aracın sahibi olduğunu, 11.09.2022 tarihinde davalıya ait ----------- plakalı aracın davacıya ait araca çarptığını, olayda tutanağa göre sürücünün aşırı süratli olması nedeniyle % 100 oranında kusurlu olduğunu, çarpan sürücünün olay yerinden firar ettiğini, kusur oranlarının kaza evrakları doğrultusunda oluşa ve hakkaniyete uygun olduğunu, tekrar kusur raporu alınabileceğini,

araçta değer kaybı oluştuğunu, kasko değerinin 504.082,00 TL olduğunu, davalının bu zarardan sorumlu olduğunu belirtmiş ve şimdilik 1000 TL değer kaybının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekilince verilen davaya cevap dilekçesinde özetle; davacının belirsiz alacak davası açamayacağını, olayda davalının % 100 oranında kusurlu olduğu belirtilmişse de, tutanaklar incelendiğinde davacının aracının ters yönde park edilmiş olduğunu, gerekli işaret ve işaretçileri kullanmadığını, hava koşullarının görüş mesafesini düşürmesinin de kazada etkili olduğunu, davalının aracını terk etmesi nedeniyle % 100 kusurlu bulunduğunu, can ve mal güvenliği nedeniyle olay yerini terk ettiğini, kazaya karışan araç sürücülerinin davalıyı takip ettiklerini,

---------- ve ------------ plakalı araç sürücüleri ----------- ve ------------- hakkında mala zarar verme suçlamasıyla Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulduğunu, kusur oranlarının yeniden irdelenmesi gerektiğini, iki araç sürücüsünün de birbirini tanıdığını, aracın park nedeninin arıza olmadığını tamamen keyfilikten olduğunu, haliyle kusurlu olan tarafın araçlarını yanlış yere ters yönde park ettiklerini, bununla birlikte davacının avans faizi talep edemeyeceğini, dava açma şartının değiştiğini, davacının öncelikle sigorta şirketine başvurması gerektiğini,

davacı tarafından kendileri aleyhine başlatılan bir icra takibi olduğunu, bu durumda değer kaybının davacı tarafından bilinir halde olduğunu, bu durumda belirsiz alacak davası açmasında hukuki yarar olmadığını ve davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İNCELEME VE GEREKÇE

Asıl dava, hukuki niteliği itibariyle; İİK.m.72/3 hükmü gereğince icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıyken dava sonrasında yapılan ödeme nedeniyle İİK m.72/IV hükmü gereğince istirdat davası; birleşen dava ise değer kaybı zararına ilişkin belirsiz alacak davası şeklinde açılan tazminat davasıdır.

Asıl ve birleşen dava basit yargılama usulüne tabi olup, yöntemine uygun olarak oluşturulan tensip zabtı uyarınca yargılamaya başlanmış, ön inceleme duruşmasında belirlenen uyuşmazlık noktaları kapsamında tahkikata geçilerek deliler toplanmak suretiyle tahkikat bitirilmiş ve yargılama sonuçlandırılmıştır.Mahkememizin 24/11/2022 tarihli ara kararı ile davacının takip sonrası menfi tespit davası açtığı, dava dilekçesi ekinde vekaletname dışında bir belge ibraz edilmediği, yaklaşık ispat sağlanmadan icra veznesine ödenen paranın alacaklıya ödenmemesi yönünde de ihtiyati tedbir kararı verilemeyeceği gerekçesiyle davacı vekilinin ihtiyati tedbir talebinin reddine karar verildiği görülmüştür.

Taraflarca delil olarak dayanılan hasar dosyası ve poliçe kayıtları, icra dosyası ile ------------ esas sayılı dava dosyası kayıtları celp edilmiş ve sunulan diğer deliller ile birlikte incelenmiştir. Sigorta poliçesinin incelenmesinde; ---------- Şirketi'ne ait ----------- plakalı aracın, 12/04/2022-12/04/2023başlangıç ve bitiş tarihli olarak ---------- Şirketi tarafından ---------- sayılı poliçe ile sigortalandığı görülmüştür.

----------- İcra Müdürlüğü'nün ------------ sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı tarafından davalı borçlu aleyhine 15.000,00 TL ticari kazanç kaybı, 336,00 TL ekspertiz rapor ücreti ve 145,59 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 15.481,59 TL alacağın tahsili için 04/10/2022 tarihinde ilamsız icra takibi başlatıldığı, davalı borçlunun süresi içerisinde takibe yapmış olduğu itiraz üzerine takibin durdurulmasına karar verildiği ve davanın hak düşürücü süre içeresinde açıldığı anlaşılmıştır.

Asıl dosyada belirlenen uyuşmazlık noktalarının teknik değerlendirme gerektirmesi sebebiyle dava dosyası bilirkişi ------------ tevdi edilmiş, anılan bilirkişi tarafından hazırlanan 27/03/2023 tarihli rapor içeriğinde; bu kazadan kaynaklanan hasar, nedeni ile ----------- plakalı araç sahibinin araç mahrumiyeti sebebi ile uğradığı maddi zarar,kaza tarihi itibarı ile 21 gün x 450 tl olmak üzere %18 katma değer vergisi dahil 9.450 TL olduğunu yine -----------Asliye Ticaret Mahkemesi'ne yazılan talimat dosyasında ----------, ----------- ve ----------- oluşan bilirkişi heyetinin 06/09/2023 tarihli rapor içeriğinde;

------------ plakalı aracın sürücüsünün meydana gelen trafik kazasında %100 (yüzdeyüz) oranında kusurlu olduğu, park halindeki ---------- ve-------- plakalı araçların bulundukları yer itibarı ile kazanın oluşumunda kusur izafe edilecek ihlalleri olmadığı ve -----------, ------------ ve Dr. Öğr.Üyesi ----------- tarafından hazırlanan 03/11/2024 tarihli rapor içeriğinde, ---------- plakalı aracın sürücüsünün %50 oranında kusurlu olduğu, ------------ plakalı aracın malikinin de %50 oranında kusurlu olduğu,

aracın makul onarım süresinin sigorta işlemlerinin tamamlanması dahil 20 iş günü olduğu bu süredeki araç mahrumiyet bedeli/ticari kazanç kaybının 9.000 TL olduğu yönünde rapor sunulduğu görülmüştür.

Birleşen dosyada belirlenen uyuşmazlık noktalarının teknik değerlendirme gerektirmesi sebebiyle dava dosyası ------------ ile Öğretim Görevlisi ----------- oluşan heyete tevdi edilmiş anılan bilirkişi heyeti tarafından sunulan 20/10/2023 tarihli rapor içeriğine göre; dava konusu olayda davacı şirkete ait ------------ plakalı aracın sürücüsünün % 75 oranında asli kusurlu olduğu, davalı şirkete ait ---------- plakalı aracın sürücüsünün olayda % 25 oranında tali kusurlu olduğu,

davacı şirkete ait araçtaki değer kaybının belirlenebilmesi için aracın 03/01/2022 tarihli eski kazasında hangi bölgelerinin hasar gördüğünü gösteren fotoğraf, ekspertiz raporu vb. belgelerin dosyaya sunulmasının gerektiğini, yine bilirkişi ----------, ---------- ile ---------- tarafından sunulan raporda da diğer bilirkişiler tarafından sunulan değerlendirmelere iştirak edildiğini ve rapora itirazlar sonucunda dava dosyası ek rapor için ----------- ile Öğretim Görevlisi ----------- oluşan heyete tevdi edilmiş ve anılan heyet tarafından sunulan ek rapor içeriğine göre,

20/10/2023 tarihinde hazırlanan kök raporda değişiklik olmadığı ve davacı şirketin davalı şirketten talep edebileceği değer kaybı zararının kusur oranına göre 8.750,00 TL olduğu yönünde rapor sunulduğu görülmüştür. Davacı vekilince verilen 12/11/2024 tarihli ıslah dilekçesinde.

1.000,00 olarak talep edilen değer kaybı tazminatının 16.500,00 TL arttırarak 17.500,00 TL olarak dava artırım yaptığı ve tamamlama harcını yatırdığı görülmüş olup söz konusu dilekçe HMK m.27 hükmü kapsamında davalıya tebliğ edilmiştir.

Asıl davada dava konusu uyuşmazlık; davaya konu trafik kazasının kimin kusuruyla meydana geldiği, kaza nedeniyle davacının kazanç kaybına uğrayıp uğramadığı, uğradıysa miktarının ne olduğu, davacının ----------- İcra Müdürlüğünün ------------ E.sayılı dosyasından dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilip verilmeyeceği noktalarında toplanmaktadır.Birleşen davada dava konusu uyuşmazlık; davacının aracının uğradığı trafik kazası nedeniyle davacının davalıdan değer kaybı bedeli talep edip edemeyeceği, belirsiz alacak davası itirazının ve sigorta şirketine başvuru itirazının yerinde olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.

Tüm dosya kapsamına göre; davacı şirketin maliki olduğu ------------ plakalı araç sürücüsünün 11/09/2022 tarihinde ------------ ilçesi ---------- Caddesi ------------ istikametine doğru hareket halindeyken yolun sağında park halinde duran davalı şirkete ait ------------- plakalı araç ile dava dışı ----------- plakalı araçlara çarpması neticesinde trafik kazası meydana geldiği,

denetime elverişli görülerek hükme esas alınan ------------ Üniversitesi Makina Mühendisliği öğretim üyelerinden oluşan bilirkişi heyet raporundaki tespitte dikkate alınarak söz konusu kazanın meydana gelmesinde davalıya ait ----------- plakalı araç ile dava dışı ------------ plakalı aracın park ettiği noktada park konumunun karşı yönden gelen araçların viraj içinde park halinde olan aracı görmesi ve etkin fren tedbiri alması,

ayrıca hız azaltması için yeterli mesafenin bulunmaması yol üzerinde alınmış bir uyarı işaretlenmesi önleminin de bulunmamasına dayalı olarak KTK m.61/e hükmüne aykırı hareket etmesi ve davacıya ait araç sürücüsünün de kazanın yaşandığı keskin sola viraja geldiği sırada hızını azaltmaması sebebiyle KTK 52/a-b maddelerine aykırı hareket etmesi sebebiyle %50 oranında kusurlu oldukları, asıl dava yönünden davalı tarafından davacı aleyhine başlatılan ------------İcra Müdürlüğü'nün ------------ esas sayılı dosyası ile takibe dayanak edilen hususun kazanç kaybı ve ekspertiz ücretine ilişkin olduğu,

davalı alacaklının takip ile aracın kullanılamadığı 20 günlük süre zarfında günlük 750,00 TL'den 15.000,00 TL ile 336,00 TL ekspertiz rapor ücretini ve işlemiş faizlerini takip talebine konu ettiği, yukarıda anılan bilirkişi heyet raporunda söz konusu aracın kullanılamaması ve tamir süresinin 20 gün olduğu ancak emsal ücret takdirinde rapor tarihinde yapılan araştırmada günlük kira bedelinin 830,00 TL ile 1.500,00 TL arasında olduğunun tespit edildiği,

dolayısıyla rapor tarihinde ortalama 1.000,00 TL mahrumiyet bedelinin ----------- ulaştırma araçlarının endeksine göre kaza tarihine uyarlanması sonucu davalının talep edebileceği mahrumiyet bedeli zararının 450,00 TL olarak hesaplandığı bu kapsamda davalının kazanın meydana gelmesinde yarı oranda kusurlu olduğu kabul edilmesi halinde talep edebileceği mahrumiyet zararının 4.500,00 TL (20 gün x 225 TL=) olacağı,

tarafların tüzel kişi olmasına dayalı avans faizi talebinin de yerinde olduğu anlaşıldığından 4.500,00 TL mahrumiyet zararı yönünden davacının takip ile talep edebileceği işlemiş faiz miktarının 42.072,00 TL ve ekspertiz ücreti talebinin de yarı oranındaki hesaplama ile 168,000 TL asıl alacak ve işlemiş faiz hesabının da 1,60 TL olacağı ve davalının davacıdan takip tarihi itibariyle 4.668,00 TL asıl alacak 44,32 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 4.712,32 TL alacağı talep edebileceği bu bedeller dikkate alınarak davalının talep edebileceği yekün alacağı İcra Müdürlüğü'nden alınan kapak hesabında 10.119,54 TL olduğu,

davacı tarafından takip dosyasına 19.856,16 TL ödeme yapıldığı dikkate alındığında davacının istirdat isteminin 9.736,62 TL miktarınca kabulü gerektiği, davanın yasa gereği menfi tespit davasından istirdat davasına dönüşmüş olması sebebiyle her ne kadar tensip ile kurulan muvakkat kararda davacının ihtiyati tedbir talebi reddedilmiş ise de ve yasa gereğince istirdat davalarında kötüniyet tazminatına hükmedileceğine dair bir husus bulunmasa da davacının kısmen haklı olduğu ortaya çıkması sebebiyle borçlu olunmadığı tespit edilen tutarın %20'si oranında hesaplanan 2.154,00 TL kötüniyet tazminatının da davalı alacaklıdan alınarak davacı

borçluya verilmesi gerektiği, yine davalı da tazminat talebinde bulunmuş ise de tedbir talebi reddolduğundan davacı borçlu aleyhine tazminat hükmü verilmesine dair şartları bulunmadığı, davalı alacaklının alacağını geç kalması gibi bir durumun söz konusu olmadığı, bu sebeple tazminat talebinin yerinde olmaması sebebiyle reddi gerektiği;

birleşen dava yönünden ise davanın değer kaybı tazminatına ilişkin olduğu ve birleşen dosya davasında değer kaybı zararının 35.000,00 TL olduğu yönündeki rapor içeriği ile asıl dosyada alınan kusur raporu içeriği dikkate alındığında birleşen dava davacısının talep edebileceği değer kaybı zararının 17.500,00 TL olduğu ve davacının bedel artırım talebine konu ekli işbu talebinin kabulü gerektiği kanaatine varılarak asıl dava yönünden davanın kısmen kabulü ile davacının ------------İcra Müdürlüğü'nün ------------- esas sayılı dosyasına konu edilen borcun 10.769,27 TL 'sinden (10.668,00 TL asıl alacak ve 101,27 TL işlemiş faiz olmak üzere)

borçlu olmadığının tespiti ile davacı tarafından icra dosyasına yatırılan bedelden 9.736,62 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davanın yasa gereğince istirdat davasına dönüşmesi sebebiyle ve hükmolunan haklılık durumuna göre borçlu olunmadığı tespit edilen tutarın takdiren %20'si oranında hesaplanan 2.154,00 TL haksız takip tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

reddedilen kısım yönünden şartları bulunmayan tazminat isteminin reddine, birleşen dava yönünden ise dava ve bedel artırım dilekçeleri doğrultusunda davanın kabulü ile 17.500,00 TL'nin 11/09/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

ASIL DAVA HARÇ VE YARGILAMA MASRAFLARI

1-Asıl davada harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer üzerinden alınması gereken toplam 735,65 TL harçtan daha önceden ödenen toplam 264,39 TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 471,26 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,

2-Asıl davada davacı tarafından yapılan 80,70 TL başvuru harcı, 264,39 TL peşin/nisbi harcı olmak üzere toplam 345,09TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3-Asıl davada davacı tarafından yapılan 8.099,50 TL bilirkişi ücreti, 235,50 TL tebligat, posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 8.335,00 TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak 5.797,97 TL lik kısmının davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davacı üzerinde bırakılmasına,

4-Asıl davada davalı tarafından yapılan 4.150,50 TL bilirkişi ücreti, 261,00 TL tebligat, posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 4.411,50 TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak1.342,86 lik kısmının davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise davalı üzerinde bırakılmasına,

5-Asıl davada davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 10.769,27 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-Asıl davada davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre vekalet ücreti red edilen miktarı geçemeyeceğinden 4.712,32-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

7-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,

BİRLEŞEN DAVA HARÇ VE YARGILAMA MASRAFLARI

1-Birleşen davada harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 1.195,43 TL harçtan daha önceden ödenen toplam 461,68 TL harç düşüldükten sonra eksik kalan 733,75 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,

2-Birleşen davada davacı tarafından yapılan; 179,90 TL başvuru harcı, 179,90 TL peşin/nisbi harcı, 281,78 TL ıslah harcı, 18.500,00 TL bilirkişi ücreti, 334,75 TL tebligat, posta ve diğer masraflar olmak üzere toplam 19.476,33TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

3-Birleşen davada davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 17.500,00-TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,

5-Birleşen davada dava şartı olan arabuluculuk görüşmeleri neticesinde ----------- arabuluculuk başvuru numaralı dosyada takdir olunan 3.120,00 TL ücretin davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,

İlişkin olarak taraf vekillerinin yüzüne karşı, miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.19/06/2025