İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/797 K.2024/168

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/797 Esas

KARAR NO: 2024/168

DAVA

İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ: 01/11/2023

KARAR TARİHİ: 05/03/2024

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının -------- numaralı tesisat ile elektrik kullanımı yaptığını ve müvekkili yetkililerince 25/11/2022 tarihinde yapıldığı iddia edilen kontrolde davalının dava dışı -------- şirketi İle perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşması olmadan tüketim yaptığının tespit edildiğini, akabinde müvekkilince 25/11/2022 tarihli -------- seri numaralı kaçak elektrik tüketimi tespit tutanağı düzenlendiğini, davalı aleyhine kaçak elektrik kullanım bedellerinin tahakkuk edildiğini,

müvekkili şirket yetkililerice 05/01/2023 tarihinde yapıldığı iddia edilen kontrolde ise davalının dava dışı------- şirketi İle perakende satış sözleşmesi veya ikili anlaşma olmadan tüketim yaptığının tekrardan tespit edildiğini, bu kullanıma istinaden 05/01/2023 tarihli, --------- seri numaralı kaçak elektrik tüketimi tespit tutanağı düzenlendiğini,

müvekkili şirket yetkililerince 03/02/2023 tarihinde yapıldığı iddia edilen kontrolde ise davalının dava dışı -------- şirketi ile aynı şekilde sözleşme veya anlaşma olmadan kaçak elektrik tüketimi yaptığının tespit edildiğini ve davalı aleyhine kaçak elektrik kullanım bedelleri tahakkuk edildiğini, davalı taraf adına düzenlenen faturaların süresinde ifa edilmediğini ve kaçak elektrik kullanım bedellerinin tahsili amacı ile ------- İcra Dairesi'nin ------- esas sayılı dosyası ile takibe başlandığını ancak davalı tarafın takibe itiraz ederek takibi durdurduğunu,

alacağın likit ve belirlenebilir olması sebebi ile davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilebileceğini, bu nedenlerle, davanın kabulü ile icra dosyasına yapılan itirazın iptaline, takibin devamına, İİK m.67/2 uyarınca hükmolunan bedelin %20'sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraftan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Dava dilekçesi ve tensip zaptının davalı tarafa usulüne uygun olarak tebliğ edildiği ancak davalı yanın davaya cevap dilekçesi sunmadığı anlaşılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, kaçak elektrik kullanımına dayalı alacağa ilişkin itirazın iptali talebine istemine ilişkindir.Ticari davalar, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır.Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın ticari sayılan davalar olup, TTK'nın 4/1. maddesinde sayılmışlardır.

Ayrıca, Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz.

TTK'nın 4/1.bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır. Nispi ticari davalar, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması halinde ticari nitelikte sayılan davalar olup, iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi ve iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir.

6102 sayılı TTK, 6762 sayılı TTK'dan farklı olarak mutlak ticari davalar (kanundan dolayı ticari dava sayılanlar) haricindeki ticari davaları "ticari iş" kriterine göre değil de "ticari işletme" kriterine göre belirlemiştir.Üçüncü grup ticari davalar, yalnızca bir tarafın ticari işletmesini ilgilendiren havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davalardır.

Yukarıda açıklandığı üzere bir davanın ticari dava sayılması için kural olarak ya mutlak ticari davalar arasında yer alması ya da her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili bulunması gerekirken havale, vedia ve fikri haklara ilişkin davaların ticari nitelikte sayılması için yalnızca bir yanın ticari işletmesiyle ilgili olması TTK'da yeterli görülmüştür.

Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez. TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.

TTK 11. maddesinde ticari işletme, esnaf işletmesi için öngörülen sınırı aşan düzeyde gelir sağlamayı hedef tutan faaliyetlerin devamlı ve bağımsız şekilde yürütüldüğü işletme şeklinde tanımlanmıştır.

TTK’nın 15. maddesinde esnaf, ister gezici olsun ister bir dükkânda veya bir sokağın belirli yerlerinde sabit bulunsun, ekonomik faaliyeti sermayesinden fazla bedenî çalışmasına dayanan ve geliri 11. maddenin ikinci fıkrası uyarınca çıkarılacak kararnamede gösterilen sınırı aşmayan ve sanat veya ticaretle uğraşan kişi esnaftır." şeklinde tanımlanmıştır.Mülga 6762 sayılı yasanın 1463. maddesine göre, --------- 18.06.2007 tarihinde kararlaştırılıp, 21.07.2007 tarih ve ------- sayılı -------- yayımlanan, --------sayılı --------- Kararında esnaf - tacir ayırımının nasıl yapılacağı belirlenmiş,

6103 sayılı Türk Ticaret Kanununun Yürürlüğü ve Uygulama Şekli Hakkında Kanun'un 10. maddesinde ticari işletmeler hakkında 6102 sayılı TTK'nın 11/2 madde ve fıkrasında öngörülen ---------- kararı çıkarılıncaya kadar yürürlükte bulunan düzenlemelerin uygulanacağı belirtilmiş olduğundan --------- kararının uygulanmasına devam edilerek esnaf ve tacir ayrımının anılan kararda belirtilen kıstasların değerlendirilmesi suretiyle yapılması gerekmektedir.

Bir kimsenin vergi mükellefi olması, TTK yönünden de tacir kabul edilmesini gerektirmez. Ticaret siciline ya da Oda'ya kayıtlı olmamak da tacir olmamanın kesin bir kanıtı olmadığı gibi, vergi mükellefi olup olmamak da tacir ve esnaf ayrımında kesin bir ölçüt olarak kabul edilemez.

İtirazın iptali davaları İcra ve İflas Kanununda düzenlenmiş olup, TTK 4.maddesinde düzenlenmiş mutlak ticari davalardan değildir. --------- Başkanlığı'na yazılan müzekkere cevabında davalının 01/03/2001 ile 03/03/2021 tarihleri arasında gelir vergisi mükellefi olduğu, 03/03/2021 tarihinden itibaren mükellefiyetinin sonlandığının belirtildiği anlaşılmıştır.03/03/2021 tarihinde vergi mükellefiyeti sona eren davalının; davanın açıldığı tarihte, icra takip tarihinde ve kaçak elektrik kullandığı iddia olunan tarihlerde herhangi bir vergi mükellefiyeti olmadığı ve tacir olmadığından,

ortada her iki tarafın ticari işletmesi ile ilgili nispi ticari dava da yoktur. Somut uyuşmazlığın tüm tarafları tacir olmadığından ve uyuşmazlık TTK'da düzenlenen veya TTK'da sayılan hususlara ilişkin olmadığından ticari dava niteliğinde değildir.

Bu nedenlerle somut uyuşmazlığın genel hükümler uyarınca HMK 2.maddesi gereği Asliye Hukuk mahkemesinde görülmesi gerekmektedir.6335 Sayılı Yasanın 2. Maddesi ile 6102 Sayılı TTK'nun 5. Maddesinin 3 ve 4 nolu fıkraları değiştirilerek Ticaret Mahkemeleri ile Asliye Hukuk Mahkemeleri arasındaki iş bölümü ilişkisi görev ilişkisine dönüştürülmüştür. Görev hususu HMK'nun 114/1-c maddesi uyarına dava şartlarından olup yargılamanın her aşamasında re'sen dikkate alınır.

Mahkememizce açıklanan nedenlerle görevsizlik kararı verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.