İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2023/910 K.2024/788

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2023/910 Esas

KARAR NO: 2024/788

DAVA

Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)

DAVA TARİHİ: 07/12/2023

KARAR TARİHİ: 07/11/2024

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket nezdinde -------- numaralı Nakliyat Emtia Taşıma Sigorta Poliçesi kapsamında sigortalı firma --------Ş. tarafından satılan 27 büyük çuval /20,000 kg kavrulmuş bütün iç fındık ürününün sigortalı firmanın ---------- tesisinden ----------- sevk edilmek üzere nakliyeci firma --------- Şti. organizasyonunda alt nakliyeci firma ------------- tarafından temini sağlanan ----------- plaka sayılı araca yüklendiğini, aracın alıcı firma ----------- ürün teslim tesisi olan -------- varışında araçta yüklü büyük çuvallardan bir tanesinin yırtık olduğu,

çuvalın yırtık yerinin bantla yapıştırıldığı ve çuvaldan dökülen fındığın küçük çuvallara doldurulmuş olduğunun görülmesi üzerine, fotoğraflarının çekilmesi ve talep / şikayet formu düzenlenmesi suretiyle konu 1 çuval fındığın, alıcı firmanın karantina deposuna alındığı ve sigortalının bu hususta bilgilendirildiğinin öğrenildiğini, hasar nedeniyle düzenlenen ekspertiz raporunda. "Yapılan görüşme ve temin edilen evrakın incelenmesi neticesinde.

Sigortalı tarafından sevkiyata hazırlanan 27 kap / 20,000 kg. fındığın, nakliyeci firma --------- Şti., organizasyonunda alt nakliyeci firma -----------, tarafından temini sağlanan ---------- plaka sayılı araç ile -------- /--------- ---------- sevk edilmiş olduğu, alıcı firma tesisinde ürünün araçtan tahliyesi esnasında | büyük çuvalda hasar görüldüğü ve hasarlı çuval kapsamı fındığın bir kısmının çuval içerisinde bir kısmının ise orijinal olmayan küçük çuvallar içerisinde olduğunun görüldüğü,

alıcı firmanın çikolata üretiminde kullanmak üzere ithal etmiş olduğu fındıktan hasarlı çuval içeriği ürünü, ambalajının yırtılmış, ürünün dökülmüş ve orijinalinden farklı bir çuvala aktarılmış olması, kontaminasyon riski nedeniyle kabul etmediği öğrenilmiş, anlaşılmıştır." şeklinde tespit ve değerlendirmelerde bulunulduğunu, eksper raporu dikkate alınarak sigortalıya poliçe kapsamında 23.12.2022 tarihinde 98.819,00 TL sigorta tazminat ödemesi yapıldığını, --------- Şti.'ye "-------------" barkod numarası ile zarar tazmin talebinin 15.11.2022 tarihinde davalı -----------Şti. tarafından tebellüğ alındığını,

ilgili şirket tarafından talebin reddedildiğine dair bir bilgilendirmede bulunulmadığını, -----------Ş.'ye ise 19.09.2023 tarih ve ------------ numaralı rücu mektubu ile başvuruda bulunulmuşsa da -----------Ş. tarafından 26.10.2023 tarihinde taleplerinin reddedildiği ve zamanaşımı süresinin 37 gün kesildiği ve zamanaşımı süresinin 03.11.2023 tarihinden itibaren 37 gün sonrası olan 10.12.2023 tarihine uzadığını, konu uyuşmazlıkta arabuluculuk sürecinin 10.11.2023 tarihinde başlatıldığını, 29.11.2023 tarihinde arabuluculuk sürecinin sona erdiğini,

bu kapsamda zamanaşımı süresinin 19 gün daha uzadığını ve nihai olarak davanın zamanaşımı süresinin 29.12.2023 tarihine kadar devam eder hale geldiğini, her halükarda sigortalısı yönünden kesilen zamanaşımının sigortacı yönünden de kesildiğini, davalı yanca ispatlanması gereken önlenemeyen sebebe ilişkin davalıların sunacağı delillere karşı beyanda bulunma ve delil sunma hakları saklı tutulmak kaydıyla davalılarca söz konusu hususların denetime elverişli şekilde ispatlanamaması halinde taşıyıcının CMR 17/2 kapsamında sorumluluktan kurtulamayacağının kabulü gerektiğini,

bu sebeplerle fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydı ile 98.819,00 TL sigorta tazminatının, sigortalıya ödeme tarihi olan 23.12.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalılardan müteselsilen (Sigortacı poliçe limiti ile sorumlu olmak kaydıyla) tazminine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı -----------Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davalı ------------ Şirketi'nin müvekkili şirket nezdinde ------------ poliçe numaralı 06.01.2022 Başlangıç ve 06.01.2023 bitiş tarihli ------------ Aracısı/Komisyoncusunun Yasal Sorumluluk Sigorta Poliçesi ile sigortalı olduğunu, ----------- “Eşyaların Karayolunda Uluslararası Nakliyatı İçin Mukavele Sözleşmesi'ne (“CMR”) 3939 sayılı yasa ile taraf olduğunu, söz konusu Sözleşmenin 4 Ocak 1995'te ----------- açısından yürürlüğe girdiğini, Anayasa m.90 f.5 uyarınca usulüne göre yürürlüğe konmuş milletlerarası anlaşmaların kanun hükmünde olduğunu, nitekim MÖHUK m. | f. 2'de de,

Türkiye Cumhuriyeti'nin taraf olduğu milletlerarası sözleşme hükümlerinin saklı olduğunun açıkça belirtildiğini, CMR'nin 1. maddesi uyarınca, bir kara taşımasının yükleme veya boşaltma yerlerinden birinin konvansiyona taraf ülkelerden biri olması halinde, başkaca koşul aranmaksızın sözleşme hükümlerinin uygulama alanı bulacağını, somut olayda, hem yükleme yeri ülkesi -----------, hem de boşaltma yeri ülkesi---------- CMR'ye taraf olduğundan derdest uyuşmazlığa işbu Konvansiyonun hükümlerinin öncelikle uygulanacağını, dava konusu taleplerin zamanaşımına uğradığını,

müvekkili şirket ekspertiz çalışmaları incelemelerince yetkililerle yapılan görüşme ve iletilen belgelerce; ---------- yerleşik ----------Ş. tarafından ----------- yerleşik ----------- isimli firmaya 17.10.2022 tarih ve ----------- numaralı fatura kapsamında satılan 27 Palet (Net;20.000,00 Kg. Brüt.

20.621,00 Kg.) Kavrulmuş bütün iç fındık 10-12 mm emtiasından 1 çuval 750,00 Kg. emtianın eksik ve hasarlı olduğunun öğrenildiğini, yapılan ekspertiz incelemesi sonucunda; söz konusu aracın 26.10.2022 tarihinde ---------- Gümrüğü'ne vardığı, ----------- polisi tarafından detaylı hangar tespiti istenmesi üzerine aracın iki yandan açıldığı ve 2 polis 2 gümrük memuru ile 1 çuvalın açılarak tamamının boşaltılmasının istendiği, 2 görevli tarafından küçük çuvallara bölündüğü bu sırada çoğunluk fındık emtiasının yere dökülerek zayii olduğu,

daha sonra emtianın tekrar büyük çuvala aktarıldığı sırada hasarlanmış olabileceği iletilerek inceleme ve değerlendirmeye alındığını, araç sürücüsü beyanına göre konu hasar nakliyecinin kusurunda kaynaklanan ve önleyebileceği bir durum nedeniyle değil de, bir devlet otoritesi tarafından alınan karar doğrultusunda yine bu devlet otoritesi yetkililerince yapılan kontroller sırasında meydana geldiğini, bu hasarın meydana gelmesinde sigortalı+nakliyeci firmanın herhangi bir kusurunun bulunmadığını, bu husus nazara alındığında işbu davanın müvekkili şirkete yöneltilmesinde herhangi bir hukuki yarar bulunmadığının açık olduğunu,

dava konusu taleplerin müvekkili şirket tarafından tanzim edilen poliçe teminatı kapsamında olmadığının tespiti ile davanın müvekkili şirket yönünden reddine karar verilmesini talep ettiklerini, hiçbir kabul anlamına gelmemek kaydıyla birlikte, dava konusu hasara ilişkin sorumluluğun fiili taşıyıcı olan dava dışı ---------- ait olduğunu, davanın bu şirkete ihbarını talep ettiklerini, davacı tarafın sınırlı sorumluluk hükümleri üzerinde kalan talebinin reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkil, şirket tarafından tanzim edilen Poliçe'nin 3. sayfasında, hasar başına 750,-EUR tutarında muafiyet uygulanacağının belirtildiğini,

yapılacak tazminat hesabında, zarar hesabının muafiyet tutarı altında kalması durumunda, davanın müvekkili şirket yönünden reddine karar verilmesi gerektiğini savunarak, davanın reddini talep etmiştir.Davalı ---------- Şirketinin dosyaya cevap dilekçesi sunmadığı görülmüştür.

İNCELEME VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibari ile; taşıma sırasında meydana gelen zarar bedelinin nakliye ve taşıma sorumluluk sigortası poliçesi kapsamında davacı tarafından sigortalısına ödenmesine dayalı olarak TTK m.1472 hükmü gereğince yapılan ödemenin davalı taşıma şirketi ve sigorta şirketinden tazminine ilişkin alacak davasıdır.

Dava, miktar itibariyle basit yargılama usulüne tabi olup, hasar dosyası ve poliçe celp edilmiş, davacı vekili tarafından sunulan ekspertiz raporu, gümrük tutanakları ve diğer yabancı dildeki evrakların --------- tercümelerini içerir deliller dosya içerisine alınmış ve diğer deliller ile birlikte incelenmiştir.Delil olarak bildirilen sigorta poliçelerinin incelenmesinde; davalı --------Ş tarafından diğer davalı ---------- Şti arasında 06/01/2022-2023 tarihleri arasında ---------- numaralı nakliyat aracısı/ komisyoncusunun yasal sorumluluk sigorta poliçesinin düzenlendiği, sigorta tahmini brüt ciro tutarının 1.800.000 Euro olduğu,

hasar başına yıllık toplam 1.500.000 Euro, tenzili muafiyet bedelinin ise yine hasar başına 750.000 Euro olarak belirlendiği, ayrıca poliçede yurt içi sorumluluk, üçüncü şahıs sorumluluk ve diğer ek teminatlar adı altında farklı miktardaki bedellere ilişkin teminatların belirlendiği görülmüştür.Davacı tarafından dava dışı sigortalısı ---------Ş'ye yapılan 24/10/2022 tarihli ---------- nolu Nakliyat Emtia Taşıma Sigorta Poliçesi incelendiğinde; sigortalının kavrulmuş bütün iç fındık cinsindeki emtianın --------- -------- taşınması ile ilgili olarak söz konusu taşıma sırasında oluşacak zararın teminat altına alındığı,

taşıma konusu 27 palet emtianın 2.634.836,16 TL bedelli olduğu görülmüştür.Taraflarca bildirilen deliller toplandıktan sonra dosya taraf iddia ve savunmalarını tartışır ve karşılar rapor tanzimi için dosya CMR alanında uzman bir bilirkişi ---------- ile gıda mühendisi bilirkişi --------- oluşan bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, anılan bilirkişi heyeti tarafından sunulan 01/10/2024 tarihli rapor HMK m.282 hükmü kapsamında denetime elverişli görülerek hükme esas alınmıştır.Dava konusu uyuşmazlık, taraflar arasında, davacının emteasını nakliyat sigortası ile sigorta teminatı altına aldığı,

dava dışı sigortalı ---------Ş. isimli şirkete uluslararası mal taşıması yapan ve davalının taşıma işlerini nakliyat sorumluluk sigortası ile sigorta teminatı altına aldığı davalı -----------Şti. organizasyonunda dava dışı fiili taşıyıcı ---------- firması tarafından taşınan gıda cinsinden malın bir kısmının taşıma esnasında zarar görüp görmediği, zararın miktarı, bu zarardan davalının poliçe kapsamında sorumlu olup olmadığı, davacının aktif husumet ehliyetinin olup olmadığı,

davalının söz konusu zarardan sorumlu olması halinde CMR. m.23-25 hükümleri kapsamında sınırlı sorumluluk hükümlerinin ve poliçedeki muafiyete ilişkin klozların somut olayda uygulanıp uygulanamayacağı, dava dışı şirketin mallarını nakliye sigorta poliçesi ile teminatı altına alan davacının sigortalısının zararını ödemesi sebebiyle T.T.K.

1472 maddesi uyarınca sigortalısının haklarına halef olarak ödediği bedelin kadri maruf olup olmadığı, lütuf ödemesi niteliğinde olup olmadığı noktalarında toplanmaktadır.Tüm dosya kapsamına göre, davacının emtiasını nakliyat sigorta poliçesi ile teminat altına aldığı,

dava dışı sigortalı ----------Ş'ye ait emtianın uluslararası kara taşıması yoluyla --------- --------- ülkesine davalı ---------- Şti'nin organizasyonunda dava dışı fiili taşımacı ---------- firması tarafından taşınması sırasında gıda cinsinden malın bir kısmının hasar görmesi sebebiyle sigortalısının yaptığı başvuru üzerine alınan ekspertiz raporu kapsamında ödeme yaptığı ve sorumluluk isnadı ile söz konusu ödeme tutarının davalılardan tazminini talep ettiği, toplanan deliller kapsamında söz konusu hasarın yabancı ülke gümrüğünde yapılan kontrol sırasında mühürlerin açılması ve ambalajın bozulması sebebiyle oluştuğu,

CMR m.23 ve 25 hükümleri kapsamında uluslararası taşıma sürecinde meydana gelen kayıp ya da hasar veya gecikmenin, taşımacının hatasından değil de istek sahibinin hatası veya ihmalinden kaynaklanması halinde yüke has bir kusurdan bahsedilemeyeceği bu durumun CMR m.17/II, m.18/I hükümleri kapsamında taşımacının önlenmesine olanak bulunmayan durumlardan ileri geldiğini veya hasara uğrayan malın hatalı ambalajlanması halinde oluşan yığılma, hatalı yükleme, kırılma,

paslanma vs. gibi özel risklerden doğan zararın hak iddia eden kimsenin kayıp veya zararın bu risklere kısmen veya tamamen bağlı olmadığını kanıtlayamadığı sürece taşımacının zarardan sorumlu tutulamayacağı,

denetime elverişli görülerek hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapılan tespit kapsamında davacı tarafından dosyaya sunulan 28/12/2022 tarihli ekspertiz raporunda dava konusu ürünlerin yüklendiği aracın varış gümrüğünde mühürleri açılmak suretiyle sınır polisinin talebi üzerine yapılan gümrük kontrolünde taşıyıcının herhangi bir önlemi alabilmesinin veya resmi görevlilerin yaptığı kontrol sırasında onlara refakat ederek taşınan ürünlerin orijinal ambalajının zedelenmesi ve muhteviyatındaki ürünlerin zarar görmesinde alabileceği herhangi bir tedbirin bulunmadığı,

davalı taşıyıcının ve onun sorumluluğunu poliçedeki 750 Euro tenzili muafiyet ile sigorta güvencesi altına alan sigorta şirketinin somut olayda sorumluluğunun bulunmadığı kanaatine varılarak davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.