İstanbul Anadolu 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/407 K.2024/804

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/407 Esas

KARAR NO: 2024/804

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ: 30/06/2022

KARAR TARİHİ: 12/11/2024

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkilinin ----------- Şti. isimli, ...

Vergi nolu ticari işletmesinde, 15.06.2022 tarihinde yaşandığı iddia edilen hırsızlık nedeniyle, ofiste bulunan tüm ticari defterleri, yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, mal alış ve satış faturaları ile sevk irsaliyeleri, şirkete ait tahsilat ve ödeme belgeleri ile mutabakat yazıları,vergi beyannameleri ve vergi ödeme dekontları, 3.Şahıslarla yapılan sözleşmeler ile teklif mektupları personel özlük dosyaları ve -------- belgeleri,-------- yazışmaları,vergi dairesi ve ticaret sicil müdürlüğü resmi yazışmalar,şirkete ait tahsilat makbuzları(cilt şeklinde),

şirkete ait kartvizit ve basılı belgeler ile sair her türlü belge ve evraklarının zayi olduğunu, bu nedenlerle, 2022 yılı ve geçmiş yıllara ait tüm bu kayıtların zayi olduğuna dair zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir. --------- sayılı ilamında; "...Dosyada bulunan sicil belgesine göre, şirketin muamele merkezinin --------- Mahallesi --------- Sokak --------- Blok No:--------- ---------- olduğu, ancak sicil kaydında 20.06.2022 tarihinde iş yeri değişikliği ile ilgili karar alınarak tescil edildiği görülmektedir.

Hırsızlık olayı nedeniyle şirket yetkilisince suç duyurusunda bulunulduğu, düzenlenen olay yeri tespit tutanağında pencere camının kırık olduğunun tespit edildiği görülmüştür. Mahkemece şirket defterlerinin muamele merkezinden farklı bir yerde saklanarak özen yükümlülüğünün ihlal edildiği belirtilmiş ise de buna ilişkin bir tespit veya gerekçeye yer verilmemiş ve şirketin sicil kaydındaki değişiklik üzerinde durulmamıştır.

Diğer yandan, şirkete ait kayıtların şirket merkezi dışında saklanması her zaman başlı başına bir saklama kusuru olarak değerlendirilemez. Gerekli tedbirlerin alınması koşulu ile saklanması gereken belgelerin şirket merkezinden farklı bir yerde tutulmasını engeller herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Dayanılan ---------- Sayılı ilamı, şirket merkezi dışında korunaklı bir yerde saklanan evraklara ilişkin olmayıp, araç içerisinde bırakılan evrakların çalınmasına ilişkindir.

Bir çok emsal kararda da, şirket merkezinin dışında gerekli önlemler alınmadan korunaksız yerde saklanan ticari belgeleri ilişkin yönünden, mahkemenin vardığı sonuca ulaşılmıştır.

TTK'nın 82/1. maddesi gereğince, tacir, ticari defterlerini, envanterleri, finansal tablo, bilanço ve faaliyet raporlarını, aldığı mektupları (bir ticari işe ait yazışmaları), gönderdiği mektup suretlerini, kayıtlara esas olan belgeleri, sınıflandırılmış şekilde saklamakla yükümlüdür.Saklama süresi on yıl olup sürenin başlangıcı da kanunda belirtilmiştir (TTK m.82/5-6).

Defter ve belgelerin saklanması yükümü, gerçek kişi tacirlerde ticaretin terk edilmesinden sonra sürdüğü gibi, tacirin ölümü halinde mirasçılar bakımından da devam eder.

Mirasın resmi tasfiyesi veya tüzel kişiliğin sona ermesi durumlarında, defter ve belgeler Sulh Hukuk Mahkemesince saklanır (TTK m.82/8).Saklanması gereken defter ve belgeler, saklama süresi içinde, yangın, deprem, su baskını gibi bir afet veya hırsızlıktan dolayı zayi olursa, tacirin (ölmüşse mirasçılarının), durumu öğrendikten itibaren 30 dün içerisinde işletmenin olduğu yerdeki mahkemeye başvurarak zayi belgesi alması gerekir.

Kanun’da “isteyebilirler” denmiş ise de bu bir zorunluluk niteliğindedir. Zayi belgesi için açılan dava, çekişmesiz yargı işidir (TTK m.82/7).Somut olayda her ne kadar mahkemece talebin reddine karar verilmiş ise de eksik inceleme ile karar verildiği görülmektedir. Şöyle ki; yukarıda belirtildiği gibi, davacı vekili hırsızlık tarihi itibariyle şirketin muamele merkezi olan yerde saklanması gereken belgelerin çalındığını belirtmiştir.

Sicil kaydında da iddia edilen hırsızlık olayından sonra değişiklik yapıldığı görülmektedir. Bu nedenle mahkemece, olay tarihindeki muamele merkezinin araştırılması ve bu yerde defterlerin saklanmasın güvenlik açısından kusur olarak değerlendirilip değerlendirilmeyeceği üzerinde durulmalıdır.

Ayrıca zayi olduğu belirtilen belgelerin saklanması zorunlu olup olmadığı değerlendirilmeli, gerekli onay ve basım bilgileri getirtilerek belgelerin varlığı belirlenmeli ve saklanması zorunlu olan belgeler yönünden şartların oluşması halinde zayi belgesi düzenlenmesine karar verilmesi gerekirken, deliller tam olarak toplanmadan eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmadığından, istinafa konu kararın kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir..." şeklinde karar verilmiştir.

İNCELEME ve GEREKÇE: Dava, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 82/7 maddesi gereğince ticari defter ve belgelerin zıyaa uğramasından ötürü zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir. Mahkememizden verilen 23/01/2024 tarih ve --------- Esas ----------- sayılı kararı --------- sayılı ilamıyla kaldırılarak dava mahkememiz ---------- esasına kaydı yapılmıştır. 6102 Sayılı TTK'nın 82/7. maddesinde.

"Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren otuz gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir.” şeklinde düzenleme yapılmakla tacirlere ticari defter ve kayıtlarını saklama ve ibraz hususunda zorunluluk getirilmiştir.Davacı, davaya konu ticari defterlerin iş yerinde bulunduğu çalındığı iddiasıyla zayi belgesi verilmesini talep etmiştir. Hırsızlık nedeniyle ticari defterlerin zayi olduğunu ispat yükü davacı taraftadır.

Mahkememizce ----------- müzekkere yazılmış, dava konusu defterlerin inceleme için istenmediği ve davacının e-defter uygulamasına dahil olmadığı anlaşılmıştır.Somut olayda davacı tarafın olay tarihi olan 15.06.2022 tarihinde şirket merkezinin hırsızlık olayının gerçekleştiği "--------- Mah. -------- Sk.

No:-------- ----------" adresi olduğu, davacının taşınmaza kimliği tespit edilemeyen kişiler tarafından girildiğini, bu adreste bulunan 2019 yılı defteri kebir, 2019 yılı envanter defteri, 2018 yılı yevmiye defteri, 2018 yılı defteri kebir, 2017 yılı yevmiye defteri, 2017 yılı defteri kebir, 2017 yılı envanter defterlerinin çalındığını beyan edip zıyaın ofisten hırsızlık sonucu meydana geldiği ileri sürülmüştür.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde davacının yetkilisinin olay gününde şehir dışına çıkmasının davacının ihmali olarak değerlendirilemeyeceği, davacının basiretli tacir olarak hareket ettiği, hırsızlık olayı neticesinde defterlerin zayi olduğunun bu aşamada anlaşıldığı dikkate alınarak davanın kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.