İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/268 K.2024/165

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/268 Esas

KARAR NO: 2024/165

DAVA

Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ:07/12/2022

KARAR TARİHİ:30/05/2024

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkilinin --------- yılından beri moda fotoğrafçılığı ve yönetmenlik yapmakta olduğunu, müvekkilinin çektiği ilk fotoğrafın dönemin çok satan kitaplarından------- kapak fotoğrafı olduğunu, müvekkilinin ------açarak hem kendi müşterilerinin çekim ve prodüksiyonlarını yapmış hem de birçok fotoğraf sanatçısı yetiştirmiş olduğunu, müvekkilinin bir fotoğraf yazılımı olan ---- geliştirmiş olduğu ------ eklentisinin, ------ ve dünyada nam salmış ve dünyaca ünlü piksel tabanlı görüntü,

resim ve fotoğraf düzenlemede sayısal fotoğraf işleme yazılımı olan -------- tarafından kabul edilmiş ve desteklenmiş olduğunu, Müvekkil tarafından geliştirilen ----- eklentisinin aynı zamanda en çok satan------ eklentisi olduğunu, Müvekkili tarafından ----yılında çekilen -------- adlı kısa filmin, ----- ülkede editör seçkisi aldığını, -------en iyi sinematografi adayı olarak gösterilmiş olduğunu, Müvekkilinin halen -------mal olmuş birçok ünlü sanatçı ----------ünlü markaların fotoğraf çekimlerini yapmakta olduğunu, Davalı şirketin faaliyet alanı tesettür giyim, eşarp, şal ve çanta olduğunu,

------------ çapında büyük ve önemli bir tekstil firması olduğunu, Davalı şirket bu faaliyetlerini kendine ait ----- markası ile yürütmekte olduğunu, ----- markasının, ------ birçok kesime hitap eden ve bilinirliği yüksek olan bir marka olduğunu, -----olmak üzere 2 mağazası, -------- adet satış mağazasının bulunmakta olduğunu, bunlar dışında, ----- markasının ürünlerinin e-ticaret sayfası olan------ satılmakta olduğunu, geniş bir kesime hitap eden -------- markasının, oldukça yüksek satış miktarlarına sahip olduğunu, Müvekkilinin izni ve bilgisi olmadan kendisine ait fotoğraf eserlerinin davalı şirket tarafından kullanıldığını,

----------- yılının mayıs ayında davalı şirketin müvekkili ile iletişime geçerek iş görüşmesi organize ettiğini, bu iş görüşmesinde davalı şirketin kendi bünyelerinde bulunan markalar için her ay 8 çekim olacak şekilde müvekkilinden imaj çekimi olarak isimlendirilen fotoğraf çekimi yapmasını, davalı şirketin e-ticaret sitesi için ekip kurmasını ve kurduğu bu ekibe eğitim vermesini talep etmiş olduğunu, ayrıca davalı şirketin, müvekkil tarafından yapılacak fotoğraf çekimlerinin yalnızca e-ticaret sayfası olan ---------------------- adreslerinde kullanacağını ve başka herhangi bir yerde kullanmayacağını belirtmiş olduğunu,

Taraflar arasında yapılan müzakereler sonucunda, müvekkilinin, davalı şirketin teklifini ve eserlerinin yalnızca e-ticaret sayfasında ve Instagram hesabında kullanılacağını kabul ettiğini, ancak davalı şirketin, müvekkil ile olan anlaşmasına hiçbir yönden riayet etmemiş olduğunu, müvekkilinin, davalı şirket ile her ne kadar 8 fotoğraf çekimi yapması konusunda anlaşmış olsa da, müvekkil davalı şirket için 3 ayda 2 fotoğraf çekimi yapmış olduğunu, Müvekkil tarafından çekilen bu fotoğrafların, davalı şirket tarafından davalı şirkete ait e-ticaret sitesinde ve Instagram hesabında kullanılacağı bildirilmesine rağmen,

müvekkili tarafından çekilen fotoğrafların müvekkilinin izni olmadan----------- ve davalı şirketin merkez binasının tamamına asılmış şekilde kullanılmakta olduğunu, Müvekkili tarafından meydana getirilen fotoğraflarda, müvekkilin kendi belirlediği, teknik, ışık, perspektif, alan derinliği, beyaz dengesi, lensler, enstantane, shutter gibi unsurların kullanıldığını, bu unsurların hepsinin çekilen fotoğraflarda müvekkilin hususiyetinin bulunduğunun göstergesi olduğunu, müvekkilinin bu unsurları kullanarak,

fotoğrafa kendi fikirlerini ve üslubunu yansıtmış olduğunu, hem Müvekkil tarafından çekilen fotoğrafların müvekkilin hususiyetini barındırması hem de fotoğrafın FSEK’e göre ilim ve edebiyat eserleri kapsamında sayılan bir eser olması göz önüne alındığında, müvekkilin çektiği fotoğrafların, FSEK kapsamında korunma altına alınması gerekmekte olduğunu, hukuka uygun kullanımın eser sahibinin tanıdığı hak ve yetki ile sınırlı olduğunu, bunun dışına çıkılmasının yetki aşımına sebebiyet vereceğini, Müvekkil tarafından eserlerinin --------- ve davalı şirketin merkez binasında kullanılmasına izninin olmadığını,

bu durumun müvekkilin mali haklarına tecavüz niteliğinde olup bu tecavüzün ivedilikle durdurulmasının gerektiği, Müvekkili tarafından meydana getirilen eserlerin, davalı şirketin satışlarına yaptığı olumlu katkının maddi zarar miktarı belirlenirken göz önüne alınmasının gerektiği, Müvekkilin zamanını ve emeğini harcayarak meydana getirdiği eserin, müvekkilden habersiz ve izinsiz bir şekilde kullanılması ve bu haksız kullanımının müvekkilinin manevi dünyasının onarılması için manevi zararının tazmin edilmesi gerektiğini, bir an önce ihtiyati tedbir kararı verilerek meydana gelen bu tecavüzün durdurulmasını,

maddi ve manevi zararının giderilmesine karar verilmesinin talep edildiği görülmüştür.

DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, huzurdaki davada husumetin yanlış şirkete yöneltildiğini, Davacının zarara uğradığını iddia ettiği -------- reklamlara ilişkin müvekkil şirketin herhangi bir anlaşması veya girişiminin bulunmadığını, davacının talep etmiş olduğu alacakların zamanaşımına uğramış olduğunu, davacının dava dilekçesindeki açıklamalar ve ekte sunduğu görseller dikkate alındığında, davacının iddiasını yönelttiği tarafın-------markası olduğu,

Davacı, dava dilekçesinde davalı olarak gösterdikten sonra ne dilekçenin devamında ne de eklerinde müvekkil şirketten bahsetmediği gibi hangi sebeple müvekkil şirketin davalı olarak gösterildiğini de açıklamamış olduğunu, Müvekkilin marka üzerinde herhangi bir hak ve sorumluluğunun bulunmadığını, Müvekkil şirket hiçbir surette------- herhangi bir reklam şirketiyle huzurdaki davada bahsi geçen fotoğraflara ilişkin reklam sözleşmesi imzalamamış olduğunu, Bu hususuun--------------celp edilecek sözleşme kayıtlarından anlaşılacağını, davanın usulden reddi gerektiğini, yapılan imaj çekiminin,

hususiyet bulundurmayan ve sadece ürünlerin fotoğraflanmasından ibaret olan bir çekim olduğunu, ürün fotoğrafçılığının eser tanımına girmediğini, Müvekkili şirketin davacı ile veya İstanbul Havalimanı İşletmesiyle yapmış olduğu herhangi bir sözleşmenin mevcut olmadığını, davacının çekmiş olduğu fotoğrafların firmanın başka fotoğrafçılarla yaptığı çekimlerden ayırt edilemez olduğunu, davanın reddi gerektiğini, manevi ve mali haklara ilişkin olan tecavüzün ref'i ve meni şartları oluşmamış olduğunu belirterek davanın reddini talep etmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davacının davalı şirket ile ------- ürünlerinin tanıtımı için fotoğraf çekimi yapmak konusunda anlaşma yapıp yapmadığı, anlaşma gereğince bu fotoğrafların yalnızca davalıya ait e ticaret sitesinde ve instagram hesabında yayınlanması gerekirken davalı tarafça --------davalı şirket binasının dış yüzeyinde kullanılıp kullanılmadığı, fotoğrafların FSEK kapsamında eser niteliğinde olup olmadıkları, bu şekilde davacının FSEK ten kaynaklanan mali ve manevi haklarına tecavüz edilip edilmediği,

davacının maddi ve manevi tazminat talep edip edemeyeceği, tazminat tutarının ne kadar olacağı, -----markasının davalı şirkete ait olmaması nedeniyle davalıya husumet yöneltilip yöneltilemeyeceği, İstanbul Havalimanındaki kullanımların davalı tarafça gerçekleştirilip gerçekleştirilmediği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. Davalının------ ticaret sicil numarasıyla kayıtlı görüldüğü, tescil tarihinin --- olduğu anlaşılmıştır. Dosyaya ------getirtilmiş olup, incelendiğinde; Davacının, ----markasının davalı yanca kullanıldığı savı ile işbu davayı derdest ettiği görülmüş olup,----- kayıtlarında yapılan incelemede---- dava dışı -------- Marka sınıflarında kayıtlı olduğu görülmüştür.Konunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır.Bilirkişi heyeti heyet rapor içeriğine göre;

1--------- Marka sınıflarında kayıtlı,---- tescilli markasının marka sahibinin dava dışı ----- olduğu ancak davalının markayı fiilen kullanmakta olduğu,

2- ------markasına ait fotoğrafların davacının kendisi tarafından çekildiğine dair tarih kaydı içerir bir kayıt içermeyen fotoğraf görsellerinin fotokopi şeklinde dosyaya sunulmasından fotoğrafın hangi makine ile ne zaman çekildiğine dair bir kaydın yapılmasının mümkün olmadığı,

3-Davacı tarafından çekildiği iddia olunan fotoğrafların, davacının izni olmadan İ------ ve davalı şirketin merkez binasının tamamına asılmış şekilde kullanılmış olduğu iddiasını kanıtlamaya elverişli delilin dosyada yer almadığından bahisle tecavüz tespitinin yapılamadığı,

4-Davaya konu fotoğrafların eser niteliğine haiz olmadığı, tecavüzün tespiti halinde anılan emtianın FSEK md. 84 hükümlerindeki haksız rekabet yollamasından faydalanabileceği, davalıların eyleminin FSEK md. 84 yollaması ile, 6102 sayılı Kanun madde 55 hükmü c fıkrası ile tanım bulan başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanmak yoluyla meydan verilen haksız rekabet halleri kapsamında ele alınabileceği, keza, haksız yolla ele geçirilen bilgiden yararlanılması hususunda, TTK md. 55/1 (c) 1. bendi üçüncü kişilere ait teklif, hesap veya plan gibi bir iş ürününden,

bunların kendisine yetkisiz olarak tevdi edilmiş veya sağlanmış olduğunun bilinmesi gerektiği hâlde, yararlanılması kapsamında faydalanılması imkanının olduğu, aynı zamanda, teknik çoğaltma imkânlarının kullanılarak haksız rekabet yapılmasının da söz konusu olduğu, TTK md 55/1 (c) 3. Bendi ile düzenlenmiş olan hüküm kapsamında, kendisinin uygun bir katkısı olmaksızın başkasına ait pazarlanmaya hazır çalışma ürünlerini teknik çoğaltma yöntemleriyle devralıp onlardan yararlanılmasını ifade eder.

Bu tür rekabeti bozucu eylemlerden biri olarak somut durumda tecavüz tespiti yapılabilirse davalıların eylemleri örnek gösterilebilir.

5-Tecavüz tespiti yapılabilir ise, Davacının FSEK md. 84 yollaması ile TTK md. 61 hükmünde tanım bulan ihtiyati tedbirlerden faydalanabileceği ve tecavüzün refi talebinin makul görülebileceği, tazminat talebi bakımından FSEK md. 68 ve 70 hükümlerine göre tazminat hesaplamasının somut olayda yapılmasının mümkün olmadığı, tazminat taleplerinin değerlendirilmesinde TTK md. 56 d ve e hükümlerine göre, zararının tazmini ve/veya davalıların haksız rekabet sonucunda davalının elde etmesi mümkün görülen menfaatin karşılığını talep edebileceğini, TTK md. 56 hükmü gereğince manevi tazminat taleplerinin değerlendirme alanı bulabileceğini,

6-Mali Yönden: Dosya kapsamı belgeler üzerinde yapılan incelemelerde Mali yönden tazminat hesaplamasına yönelik bilgi ve belgeler yer almadığından ötürü maddi tazminat hesaplanamadığı, hesaplama yapılabilmesi için dava konusu olan emtia ile ilgili elde edilen gelirleri gösterir defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilmesi gerektiği, Manevi tazminat miktarının takdirinin Mahkeme’ye ait olduğu" yönünde görüş bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

5846 sayılı FSEk'in 2,4,5,68,70 ve 86. Maddeleri.

GEREKÇE

Dava, davacı tarafa ait olduğu iddia edilen fotoğraf eserinin izinsiz kullanıldığının tespiti ile fotoğrafın izinsiz kullanımı dolayısıyla eser hakkına tecavüzden kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasıdır.

Davacı taraf, dava konusu 2 adet fotoğrafın davalı taraf ile anlaşmaları kapsamında kendisi tarafından çekildiğini, bu fotoğrafların FSEk'in 3. Maddesi kapsamında eser mahiyetinde olduğunu, bu eser mahiyetindeki fotoğrafların davalı tarafça sözleşme kapsamı dışında olan İstanbul Havalimanında ve davalı şirketin merkezide sergilendiğini, bu haliyle eserin FSEK 20. Maddesi kapsamında davacının izininin sınırlarını aşarak kullanıldığını beyan ve iddia ederek eserden kaynaklı haklarının ihlal edildiğini ve bu sebeple maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

5846 sayılı FSEK'in 1/B maddesinde eser tanımlanmış, Kanunun 1/B maddesine yapılan "eser" tanımı akabinde yine FSEK m./3'de “Bedii vasfı bulunmayan her nevi teknik ve ilmi mahiyette fotoğraf eserleriyle, her nevi haritalar, planlar, projeler, krokiler, resimler, coğrafya ve topoğrafyaya ait maket ve benzerleri, herçeşit mimarlık ve şehircilik tasarım ve projeleri, mimari maketler, endüstri, çevre ve sahne tasarım ve projeleri” ilim ve edebiyat eseri olarak düzenlenmiş,Eserin çoğaltma hakkı FSEK 22. Maddesinde düzenlenmiş, "Bir eserin aslını veya kopyalarını, herhangi bir şekil veya yöntemle, tamamen veya kısmen, doğrudan veya dolaylı,

geçici veya sürekli olarak çoğaltma hakkı münhasıran eser sahibine aittir." şeklindeki hüküm ile eserin çoğaltma hakkının eser sahibinde olduğu belirtilmiş, FSEK 86. Maddesinde “Eser mahiyetinde olmasalar bile, resim ve portreler tasvir edilenin, tasvir edilen ölmüşse 19'uncu maddenin birinci fıkrasında sayılanların muvafakati olmadan tasvir edilenin ölümünden 10 yıl geçmedikçe, teşhir veya diğer suretlerle umuma arz edilemez.” hükmü düzenlenmiş,FSEK 68,69 ve 70. Maddelerinde eser üzerinde hakkı tecavüze uğrayan kişinin tecavüzü tespiti, meni,

önlenmesi ve hakların ihlali dolayısıyla maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabileceği düzenlenmiştir. Bu açıklamalardan sonra dava konusu somut olayda davacı tarafça çekildiği ve davalı tarafça izinsiz olarak kullanıldığı fotoğrafların eser mahiyeti değerlendirilmiş; dava konusu Fotoğrafların teknik yani zanaat bakımından ortaya konulmuş olması, anılan fotoğrafın “sanat eseri” olması için yeter sebep teşkil etmemektedir.

Dava konusu fotoğrafların estetik değere sahiplik tanımlamasına uygun nitelik taşımaması ve çıplak gözle görünümünden farklılık arz etmesi gereğine de uymuyor oluşu fotoğrafları “eser ” niteliğinden uzaklaştırmakta olduğu, sahibinin hususiyetini taşımadığı, zanaat vasfında fotoğraf olduğu, fotoğrafçıdan katması beklenen, “konunun çıplak gözle görünümünden farklılığı"na dair yeni durumun bulunmadığı, yine fotoğrafın haber değeri taşımadığı dikkate alındığında dava konusu fotoğrafların eser vasfında olmadığı kabul edilmiştir.

Davalı taraf husumet itirazında bulunmuşsa da hem levidor isimli internet sitesinin incelemesinde hem de alınan bilirkişi raporu ile yapılan tespitte levidor markasının davalı şirket tarafından kullanıldığı sabit olduğundan davalı tarafın bu yöndeki savunmalarına itibar edilmemiştir.

Yine her ne kadar fotoğrafların eser vasfında olmasa da FSEK madde 84 kapsamında "bir işareti, resim veya sesi, bunları nakle yarıyan bir alet üzerine tesbit eden veya ticari maksatlarla haklı olarak çoğaltan yahut yayan kimse, aynı işaretin, resmin veya sesin 3 üncü bir kişi tarafından aynı vasıtadan faydalanılmak suretiyle çoğaltılmasını veya yayımlanmasını menedebilir." hükmü gereği davacı tarafın talebi değerlendirilmiş, davacı tarafça--------markasına ait fotoğrafların davacının kendisi tarafından çekildiğine dair tarih kaydı içerir bir delilin dosyaya sunulmadığı,

dolayısıyla dava konusu fotoğrafın davacı tarafından çekildiğinin ispat edilemediği, yine davacı tarafça çekildiği iddia edilse dahi davalı tarafça fotoğrafların davalı tarafa devri sırasında fotoğrafların hangi platformlarda kullanılacağına dair bir sözleşmenin yapılmadığı, bu haliyle eser mahiyeti taşımayan zanaat ürünü olan fotoğrafın davalı tarafa bedel karşılığı devredildiğinin sabit olduğu ve davalı tarafça bu fotoğrafların kullanılması yönünden davacı tarafın sınırlama getirmesinin saklı tutulmaması sebebiyle mümkün olmayacağı kanaati ile ispatlanamayan davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.