İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2022/5 K.2025/22

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

2022/5 Esas

KARAR NO: 2025/22

DAVA

Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 10/01/2022

KARAR TARİHİ: 06/02/2025

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkilinin, ---- markasının sahibi olduğunu, marka tescilini ----- tarihinde gerçekleştirdiğini, tescilini gerçekleştirdiği marka adı altında geçmiş yıllardan beri eğitim sektöründe matematik dersleri vermekte, mentorluk, danışmanlık, sınav hazırlığı ve matematikte temel eksikliği üzerine öğrencilerine hizmet sağladığını, Müvekkili şirketin öğrencilerine sağladığı hizmetin kalitesi ve diğer eğitim kurumlarına nazaran daha çok tercih edilmesindeki en büyük etmenin kullandığı dokümanlar olduğunu, uzaktan eğitim yoluyla öğrencilerine matematik dersi ve danışmanlık hizmeti sağladığını,

eğitimlerin sağlanması için öğrencilerin matematik bilgisi seviyelerini belirlemeye yönelik binlerce sorudan oluşan seviye tespitini sağlayan analiz dokümanları ile önce öğrencinin temel eksikliği tespit edildiğini, (bu analiz, matematik röntgeni ismiyle pazarlanmakta olduğunu), öğrencinin seviyesi belirlendikten sonra müvekkilin mali haklarına ve manevi haklarının kullanım yetkilerine sahip bulunduğu soru doküman havuzundan öğrencisine göre sorular seçilmek suretiyle her öğrencisine özel hazırlanmış yalnızca ilgili öğrencisine münhasıran basılı eserler oluşturulduğunu, oluşturulan bu kaynakların,

eğitimi sağlayan eğitmenle ve öğrenci ile paylaşıldığını, paylaşılan tüm verilerin içeriğinin sadece görülen iş kapsamında, eğitmeni ve öğrencisi tarafından yasal sınırlar dahilinde incelenebilip ve kullanılabileceği ihtar edildiğini, eğitmenlerin bu hususları içerir yönde beyan imzaları alınarak öğrenciye eğitimler verilmekte olduğunu, konu ve soru verisi içeren dokümanların bu şekilde paylaşıldığı,

bu dokümanların ilk olarak eğitimcilerle paylaşıldığını ve paylaşım doğrultusunda eğitimlerin bu dokümanlar aracılığıyla yapıldığını, Eğitmenlerine iş kapsamının dışında üçüncü kişilere aktarılmasının yasak olduğu ihtar edildiğini, teslim edilen ve bu yönde irade beyanlarını gösterir imzalarının alınmış ve yalnızca ücretini ödeyerek eğitim satın almış müşterilerine özel olarak ve yalnızca kendilerinin erişebileceği platformlardan kendileriyle paylaşıldığını, ---- müvekkil şirketin müşterilerine sağladığı hizmetin temelini oluşturmakta olduğunu, dokümanların,

müvekkili şirketin kurucusu olan ----- bizzatî çalışmalarının yanında belirli bir ücret karşılığında aynı zamanda müvekkil kurumun çalışanları olan alanında uzman eğitimcilere yazdırılarak mali hakları ve manevi hakların kullanım yetkilerini satın almak suretiyle yaratıldığını, müvekkil şirket tarafından dizgisi ve düzenlemesi bu alanda çalışan kimselere yaptırılarak dijital yayın haline getirildiğini, ücreti mukabilinde mali hakları ve manevi haklarının kullanım yetkileri satın alınmış olan soruların müvekkile aidiyetinin açıkça orta olduğunu, bu dokümanların----- şubat mart nisan aylarında yazılmış/yazdırılmış,

mayıs ve devamı aylarında dizgi düzenlemeye gönderilmiş ve yaz aylarında eğitimlerde kullanılmaya başlandığını, soruların yazarlarından satın alındığına dair sözleşmeler, dizgi sözleşmesi ve ödeme dekontlarının sunulacağını, bu dijital dokümanların incelenmesi ile,

oluşturulma tarihi itibariyle arka planlarında müvekkil şirket ----- tescilli markası ve logosunun kullanıldığının görüleceğini, davalı yan, müvekkile ait soruların bir kısmını ya da tamamını, birebir, noktasından virgülüne kopya olarak herhangi bir kaynak belirtmemenin ötesinde orijinalinde ----- her sayfada açıkça görülmesine rağmen müvekkilin ismi ve logosunun çıkartılması ve doküman sayfasının üzerinde kendi kurs ismine yer verilmesi suretiyle yayınlandığını, müvekkilin marka hakkına tecavüz gerçekleştiği gibi mali ve manevi tüm haklarının sahibi olduğu sorularda izni,

icazeti veya onayı olmaksızın amir kanun hükümlerinin aksine hakları haleldar edilerek davalı tarafından kullanıldığını, söz konusu dokümanların yapılan marka tescili gereği 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca hem marka tescili kapsamında olduğunu, hem de dokümanların niteliği gereği 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca eser olması dolayısıyla telif hakları müvekkile ait oluğunu, bu sebeple müvekkile ait yayınların, soruların, dokümanların ve her türlü alt yapının hak sahibi olan müvekkilden kanuna uygun yazılı izin alınmaksızın işlenmesi/ çoğaltılması, kullanılması,

dağıtılması vs. yasak olduğu aksi durumun hukuki ve cezai yaptırımları bulunduğunu,---- tarihinde, müvekkilinin mali hakları ve manevi haklarının kullanım sahibi bulunduğu eserlerde yer alan bir kısım matematik sorularının müvekkilden hiçbir onay alınmaksızın ve bilgi verilmeksizin davalı ----- ait basılı yayında kullanıldığının tespit edildiğini, bu tespit meselesinin öğrenci beyanı ile ortaya çıktığını, soruların müvekkilin elindekilerle karşılaştırılmasında soruların birebir aynı kullanıldığı görüldüğü,

söz konusu karşılaştırmaları içerir dokümanın dilekçe ekinde sunulduğunu, aynı zamanda bu dokümanda soruların hangi tarihte------- yüklendiği bilgisini içerir görüntülerin bulunduğnu, hak sahipliği açısından tarihlerin açıkça tespit edilebildiğini, ilgili dijital dokümanın asıllarının, incelenme için huzurdaki dava dosyasına bilahare sunulacağını, Davalının soruları yayınladığı yayının kendilerinde mevcut olmadığını, ihlale konu eserlerin ------ müfredatının konularını içerir dokumanlar olduğunu,

dolayısıyla söz konusu yayının tamamı üzerinde inceleme yapılamamış sadece eldeki sayfalarda yer alan soruların aynen kullanıldığının tespit edildiğini, kitabın diğer kısımlarında da tarafımıza ait soruların yayınlanmış olduğu kanaatinde olunduğunu, bu nedenle 5846 Sayılı FSEK 76/2.

Madde uyarınca kanun kapsamında öngörülen izin ve yetkileri müvekkil kurumdan aldıklarına dair belgeleri veya tüm yararlanılan eser, fonogram, icra, film ve yayınların listelerinin sunulmasının istenmesini talep edildiğini, sunulmadığı takdirde haksız kullanıma karine teşkil edeceği kanunun ilgili maddesinde zikredildiğini, huzurdaki dava ile celbedilecek basılı yayın üzerinde yapılacak inceleme ile müvekkile ait başkaca soruların da kullanılıp kullanılmadığının tespit edilmesinin talep edildiği,

soruların sadece bir kısmının kullanılmış olması durumunda dahi izinsiz kullanımın yanı sıra dava konusu eser bütünlüğünün bozulması durumunun meydana geleceğini, İzinsiz kullanımın sonlandırılması için davalı yana --- tarihinde -----Yevmiye numaralı ihtarname gönderildiği ve FSEK Ek Madde-4 uyarınca üç gün içerisinde yanıt verilmemesi ve içeriklerin kaldırılmaması halinde FSEK M.71 ve SMK M.30’dan kaynaklanan her türlü hakkın kullanılacağı ihtar edildiği,

ancak ihtar dikkate alınmayarak söz konusu tecavüz durumu sonlandırılmadığını, işbu sebeple huzurdaki davayı açma zorunluluğu hasıl olduğunu, somut olayda 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun ilgili amir hükümleri ile eser sahibinin çoğaltma, yayma, işleme, temsil gibi mali hakları ve umuma arz, adını belirtme, eserde değişiklik yapılmasını yasaklama gibi manevi haklar koruma altına alındığını, davalının, müvekkile ait alenileşmiş eserleri izinsiz ve isim belirtmeksizin yayınlaması eserden doğan mali haklarımızı ve manevi hakların kullanım yetkilerini ihlal ettiğini, Davalının,

müvekkile ait soruların basılı olduğu dokümanlar sayesinde haksız kazanç elde ettiğini, bu vakıaların aynı zamanda TTK hükümleri uyarınca da haksız rekabete neden olduğunu, söz konusu hükümler çerçevesinde aidiyeti tespit edilecek dokümanların müvekkilden izinsiz kullanılmasıyla müvekkilin davalı yandan maddi tazminat, elde edilen karın kendisine verilmesi, haksız rekabete dayalı manevi tazminat, tecavüzün men'i ve haksız rekabetin ref’i talepleri bulunduğunu, öncelikle eserler üzerinde yapılacak inceleme ile eserlerin aidiyetinin tespitini.

Mahkemenin aksi kanaatte olması halinde ise haksız rekabetin tespiti ile buna bağlı hakların davalıdan alınarak kendilerine verilmesinin talep edildiğini, Haksız rekabetin tespiti ile beraber müvekkilin davalının bu haksız rekabet fiillerinden ötürü zarar gördüğünün de tespit edileceğini, müvekkilin kurduğu sistemin en önemli parçası olan dokümanların kendisinden rıza alınmaksızın kullanılması nedeniyle uzun yılların bilgi ve tecrübe birikimi yok sayılmış olduğunu, tabiri caizse emeğinin çalındığını, davalı tarafından haksız rekabet fiili gerçekleştirilmiş ve müvekkil ciddi manada manevi zarara uğradığı,

davalının bu hukuka aykırı fiiline dayalı müvekkilin TTK hükümleri uyarınca 100.000,00-TL manevi tazminat talebi bulunduğunu, söz konusu ihlallerin ve aidiyetin tespiti akabinde müvekkilin uğradığı zararların öncelikle FSEK m.70 hükümleri uyarınca fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla ve bilirkişi marifetiyle tespit edilecek sonradan ıslah talebimizle artıracağımız maddi tazminatın şimdilik 8.010,00-TL'lik kısmının,

Sayın Mahkemenizin aksi kanaatte olması halinde haksız rekabet hükümleri dairesinde zarar ve ziyanımızın fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla ve bilirkişi marifetiyle sonradan ıslah talebimizle artıracağımız maddi tazminatın şimdilik 8.010,00-TL'lik kısmının olay tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkile verilmesi talebi bulunulduğunu, FSEK 69 hükümleri uyarınca tecavüzün men ‘ini talep edildiği, sayın Mahkemenizin aksi kanaatte olması halinde TTK hükümleri uyarınca haksız rekabetin men ‘ini talep edildiği,

devam eden haksız rekabet fiilinin önlenmesi hususu müvekkilin uğradığı zararın boyutlarının daha da yukarılara taşınmaması adına önem arz ettiğini, haksız rekabet hükümleri dairesinde tecavüzün ref'i talebinin bulunduğunu, haksız rekabetin sonucu olan maddi durumun ortadan kaldırılmasını, tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz bulunduğundan haksız rekabetin işlenmesinde etkili olan davalı yan tarafından kullanılan dokümanların toplatılmasını ve bu şekilde tecavüzün ref'ini talep edildiğini, davalının söz konusu davranışının 5846 sk.

M. 71 Manevi, mali veya bağlantılı haklara tecavüz ve 6769 sk. M.30, Marka Hakkına Tecavüz kapsamında suç olup bu konuda ayrıca --------suç duyurusunda bulunulduğu, soruşturma numarası bilahare bildirileceğini, İlgili kanun hükmü uyarınca davalı yanın müvekkil kurum markasına ait marka hakkına tecavüzünün durdurulması,

eserin yazılı izin alınmaksızın kullanımına ve haksız rekabete neden olan her türlü davranışlara son verilmesini, müvekkile ait eserlerin tamamının basılı kitaplardan ve her türlü yayınlardan kaldırılmasını, kaldırıldıktan sonrası için yine her türlü bağlantı kurulabilecek içerik paylaşımından uzak durulması ve ayrıca eserin çoğaltılmış nüshalarının ihtiyati tedbir yolu ile muhafaza altına alınması yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesi müvekkilin uğradığı zararın boyutlarının daha da yukarılara taşınmaması adına önem arz ettiğini,

açıklanan bu nedenlerle öncelikle dosya kapsamında taleplerimiz gibi ihtiyati tedbir kararı verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Dava konusu soruların ------- tarafından yayınlanan örnek sorularla çok büyük benzerlikler gösterdiği, hâlihazırda basılı eserlerdeki milyonlarca sorularla da benzer nitelikte sorular oldukları, dava dilekçesinin EK’indeki bazı soruların ise daha önce başka markalara ait yayınlanmış eserlerle çok benzer nitelikte olduğunun tespit edildiği, işbu Cevap Dilekçesi EK’inde davacının eser olarak yazıldığını ve haklarını satın aldığını iddia ettiği sorulardan ------- soruların karşılaştırmasının sunulduğu,

EK’teki sorular incelendiğinde davacının soruları ile diğer yayınların sorularının neredeyse birebir aynı oldukları, ayrıca yine dava dilekçesinde belirtilen 3 adet sorunun birebir ------ tarafından yayınlanan örnek sorulardan alınarak sadece rakamların değiştirildiği.

Davacının başka yayınlardan izin almaksızın kopyalayıp ufak değişikler yaptığı soruların dizgisini yaptırmış olması bir eser oluşturmuş olmak için yeterli olmayacağı, dolayısıyla soruların eser niteliğinde olup olmadığının dahi tartışmalı olduğunu, Davacının soruların yazarlarından satın alındığına dair sözleşmeleri dosya kapsamına sunmadığı, bu sebeple soruların yazarlarından satın alındığının ispat edilemediği, Davacının sunduğu dekontlarda ise birden farklı kişiden gelen ve giden ödemeler olduğunun anlaşıldığı, ödemelerin neye ilişkin olduğu,

kimin yazar kimin satın alan olduğuna ilişkin hususların anlaşılamadığını, Davacının söz konusu eserlerin soru doküman havuzundan öğrencisine göre sorular seçilmek suretiyle hazırlandığını, oluşturulan bu kaynakların eğitimi sağlayan eğitmen ve öğrenci ile paylaşıldığı ve paylaşılan tüm verilerin içeriklerinin sadece görülen iş kapsamında, eğitmeni ve öğrencisi tarafından yasal sınırlar dahilinde incelenebilip ve kullanılabileceği ihtar edildiğini belirtildiğini, müvekkili şirketin soruları elde edip basıp ticaretini yaptığını belirtmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu,

Davacının bu kapsamda soruları paylaştığı eğitmen ve öğrencilerin sorumluluğuna gitmesi gerekirken müvekkili şirketten haksız kazanç elde etmek amacıyla hiçbir somut delil ve dayanak göstermeksizin müvekkili şirkete karşı işbu davayı ikame ettiğini, Müvekkili şirketin söz konusu soruları tüzel kişilik faaliyetleri kapsamında basılı yayın haline getirip kullanması ve bundan ticari kazanç elde etmesi söz konusu olmadığı, davacın iddialarının soyut kaldığı, müvekkilinin bastığını iddia ettiği yayını mahkeme dosyasına dahi sunamadığı, çünkü böyle bir yayın bulunmadığı,

müvekkilinin söz konusu eserin kullanımından elde ettiği iddia ettiği haksız ticari kazanca ilişkin ise hiçbir somut delil bulunmadığı, Davacının uğradığını iddia ettiği zararı yahut müvekkilinin elde ettiğini iddia ettiği kazancı ispat etmekle yükümlü olduğunu, Müvekkili şirketin, ----- tarafından verilen ruhsata göre eğitim kurumu olarak hizmet vermekte olup hiçbir surette davacıya ya da kendisine ait basılı bir yayınının bulunmadığını, Davacının varsayıma dayalı olarak müvekkiline------ tarihli ihtarnamesi ile ----marka hakkına tecavüzün kaldırılmasını talep ettiği,

müvekkilinin hiçbir surette ----- markasını kullanımı yahut karıştırılabilecek kullanımı söz konusu olmadığı, bu hususta davacının dava dilekçesinde hiçbir iddiası ve delili bulunmadığı, sadece ----markasına ait içeriğinin kullanıldığı belirttiği, söz konusu soruların------ tarafından yayınlanan örnek sorularla benzerlik gösterdikleri, çok küçük değişikliklerle ortaya çıkabilecek sorular oldukları, onbinlerce kaynakta bu soruların daha eski yıllarda başka yayınlarda kullanılmış olma ihtimalinin de çok yüksek olduğunu,

Müvekkilinin tebliğ edilen ihtarnameye istinaden ----- tarihli ihtarname ile kuruma ait basılı yayını ve kitap satışı gibi bir ticari faaliyetinin bulunmadığı, yapılan araştırmalar neticesinde davacının dava dilekçesinde belirttiği 10 adet sorunun kurumdaki öğretmen tarafından derste ve ders dışında ödev olarak kullanıldığı tespit etmesi üzerine öğretmenin hazırladığı ders notları ve ödevler arasından çıkarıldığını ihtar ettiği, sorular imha edilerek bir daha kullanılmaması hususunda öğretmenlere gerekli uyarıların yapıldığı ayrıca davacı vekiline de bu durumun bildirildiğini, -----öğretmenin dersine girmeden önce onlarca kaynağı incelediği,

bu kaynaklardan örnekler vererek dersini zenginleştirdiği, tüm sınıf seviyelerinde bütün öğretmenlerin bu yöntemle derslerini işledikleri, Müvekkili şirketin, öğretmenin derste çözdüğü soruyu onbinlerce kaynak ve milyonlarca soru içerisinden hangi kaynaktan aldığını tespit edebilmesinin mümkün olmadığını, davacı alenileşmiş eserlerinin kullanıldığını iddia etse de müvekkilin kullandığını iddia ettiği eserleri, yalnızca kendi eğitmenleri ve öğrencileriyle paylaştığını da belirttiği, bu durumda eserler için aleniyet şartını yerine getirdiğinin söylenemeyeceği, FSEK Mad.

7 hükümlerinde alenileşmiş eserler tanımlandıkları, davacının kullanıldığını iddia ettiği soruların hükme göre alenileşmiş eser olarak tanımlanamayacağını, Davacının eserin mali ve manevi haklarına tecavüzün men'i aksi kanaatte TTK hükümleri uyarında haksız rekabet hükümleri tecavüzün ref'i ve manevi tazminat talebinde bulunduğu, davacı şirket ile müvekkili şirketin piyasaya sunduğu mal ve hizmet dahi farklı oldukları, müvekkil şirketin hâlihazırda ---- tarafından ruhsat verilmiş bir eğitim kurumu olduğu ve başkaca bir faaliyetinin bulunmadığı, davacı şirket için aynı durumun geçerli olmadığını,----göre denetime tabi olduğu,

yürüttüğü faaliyet alanında ------ eğitim faaliyeti yürütmek adına alınmış bir ruhsatı bulunmadığı, müvekkili şirkettin hiçbir surette basılı yayını bulunmadığından bu kapsamda yürüttüğü bir ticari faaliyeti de bulunmadığını, özetle davacının haksız rekabet hükümleri uyarınca talep ettiği tecavüzün ref'i ve tazminat da soyut iddialar dışında hiçbir somut delile dayanmadığını, davacı şirketin müvekkili şirketten haksız kazanç elde etmeye çalıştığını, davanın usulden ve esastan reddinin gerektiğini, beyan edilmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Davacının kendisine ait olduğunu iddia ettiği ------- sorularının davalı tarafça eğitim ve öğretim faaliyet sırasında izinsiz olarak kullanılıp kullanılmadığı, davacının bu soruların mali ve manevi haklarına sahip olup olmadığı, soruların FSEK kapsamında eser niteliğinde olup olmadıkları, davalının davacıya ait FSEK'ten kaynaklanan haklarına tecavüz edip etmediği, haksız rekabette bulunup bulunmadığı, bu nedenle davacının maddi ve manevi tazminat talep edip edemeyeceği ve tazminat miktarlarının ne kadar olduğu noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. Davacının----- kayıtlı görüldüğü, tescil tarihinin ----olduğu anlaşılmıştır.Davalının ----sicil numarasıyla kayıtlı görüldüğü, tescil tarihinin ---- olduğu anlaşılmıştır.

Dosyaya ---- getirtilmiş olup, incelendiğinde; ----numaralı markasının------ adına tescili olduğu, --- tarihinde sicile tescil edildiği, ---- numaralı markasının---- tescili olduğu, ---- tarihinde sicile tescil edildiği, ---- tescil numaralı markasının---- adına tescili olduğu, ---tarihinde sicile tescil edildiği, anlaşılmıştır.Davalı tanığı ----- tarihli celsede verdiği beyanda özetle.

Davacı şirkette pandemi döneminde online olarak -------- dersi anlattığını, çalışanı olmadığını, bu şirketin kendisine öğrenci ayarladığını, sisteme dahil olabilmek için şirkete ilk önce kendisinin para verdiğini, sonrasında ise özel dersten ve veliden para alır gibi ücret aldığını, resmi bir bağlarının olmadığını,----ile hiçbir bağının olmadığını, davacı şirkette bu şekilde ders anlatırken bana ve diğer öğretmenlere soru dokümanlarınin verilmekte olduğunu, belirterek, “Davacı şirkette bana soru dokümanı vermiştir.

Biz öğretmenler arasında bu soru dokümanlarını karşılıklı olarak paslaşırız. Davalı şirkette de benim arkadaşım olan-----isimli öğretmen vardı. Ben de kendisine bu dokümanları --- attım. Aynı şekilde oda bana soruları içerir dokümanları atmıştır. Bu öğretmenler arasında sürekli yapılan bir durumdur. Uygulamada yayınevinden kitap daha yayınlanmadan önce öğretmenlere----- gönderir.

Bunun amacı da öğretmen öğrencilere bu kitabı anlatsın ve tanıtımını yapsın ve öğrenciler bu kitabı alsın.

Bu nedenle de öğretmenler arasında ------ tedavül halindedir”, dediği görülmüştür.Davacı tanığı ----- ilgili celsede verdiği beyanında; “ Ben davacı ----- yılında soru yazarı olarak çalışmaya başladım ve hazırladığım soruları kendi logomuz ile öğrencilere çözülmek üzere veriyorduk, Ben ------ mezunuyum, bir gün benim hazırladığım soruları öğrencilerimize dağıttığımızda öğrencimiz ben bu soruları çözdüm diye söyledi,

bende bu soruları daha yeni hazırladım daha öncesi bu sorular yoktu dediğimde bize davalı ------ logosunu bastığı ve benim sorularımı içerir dokümanları öğrenci bize gösterdi bu şekilde davalı şirketin bizim sorularımızı kendi logosuyla bastığını öğrendik ve davada bu nedenle açıldı, davalı şirketin ne zamandan beri bu şeklide bizim sorularımızı bastığı konusunda bilgi sahibi değilim, halen davacı şirkette çalışmaktayım, tanıklık ücreti talebim yoktur” dediği görülmüştür.

Davacı tanığı -----celsede verdiği beyanında.

“Ben davacı şirketin ortağı, soru hazırlama ve yayınlarından sorumlu -----, buna ilişkin planlamaları ben yaparım, ---- öğrencileri de dahil soru temin edilmesi konusunda gerekli planlamalarımızı yaptık, ---- şirketimizde çalışan ---- tarafından matematik soruları----- kendileriyle telif sözleşmelerimizi yaparak soruların haklarını devraldık, biz bu soruları kitap olarak basmadık, ancak şirketimize ait doküman ve yazılım sistemine yükledik, şirketimiz bu doküman ve yazılım sisteminin başka firmalara kullandırılması karşılığında gelir elde etmektedir,

aynı zamanda bu sorular davacı şirket tarafından da kendi öğrencilerinin eğitimi için kullanılmaktadır, bir öğrencinin derste bu soruları daha önce çözdüğünü söylemesi üzerine yapılan araştırmada, -------isimli dershanenin antetli kağıtlarına basılı olarak bu soruları kullandığını tespit ettik, ihtarname gönderdik verilen cevapta çalışan bir öğretmenlerinin sınıfta sadece soru çözdürdüğü başkaca bir kullanımlarının olmadığını belirttiler. “ Davacı vekilinin talebi üzerine “ Biz soruların özgün sorular olup olmadığını,

şirkette bu konuda denetim yapan elemanlarımız vasıtasıyla araştırdığımız gibi soruları aldığımız yazarların da imzalı beyanlarını alarak denetliyoruz.” Dediği, Davalı vekilinin talebi üzerine ------ izinli ve onaylı eğitim verme yetkisi bulunan bir kurumuz, soruları almış olduğumuz şahıslara ödenen telif ücretleri ile ilgili vergi beyanında bulunulup bulunulmadığı konusunda bilgi sahibi değilim” dediği görülmüştür.Davacı tanığı-------- tarihli celsede verdiği beyanında özetle; şu şekildedir: “Ben dizgi işi yapan birisiyim.

Ek iş olarak davacı şirkete de dizgi işi yaptım. ------- yılından beri kendileri ile çalışırız. Davacı şirkette çalışan öğretmenler soruları zaman zaman el yazısı ile zaman zaman---- ortamında hazırlayıp bana gönderirler. Bende gerekli düzenlemeleri yaparak----- ortamında basılı soru halinde getiririm. Bundan sonra basım yapılarak kullanılır. Bana gönderilen sorular ifade ettiğim üzere hocalar tarafından hazırlanıp gönderilen sorulardır.

Ben içeriği çok fazla bilmem dizgi işi yaparım. Soruların orijinal olarak hazırlanıp hazırlanmadığı hususunda bilgim yoktur. Davalının bizim hazırladığımız soruları kullandığına dair şirket yetkilisi ----- bana söyleyip bir öğrenci tarafından kendileri tarafından getirilen örneği gösterdiğinde ben soruların şekillerinden ve bazı soru tiplerinden benim dizgisini daha önce yaptığım davacı tarafa ait sorularla aynı sorular olduğunu gördüm” dediği görülmüştür.

Davacı tarafça dosyaya sunulan --- içeriğinin çözümü için uzman bir bilirkişiden rapor alınmasına dair karar verilmiş dosya içerisinde bulunan ---- kırık olduğundan ---- üzerinde herhangi bir inceleme yapılamadığı,---- içerisindeki --- sayfadan oluşan toplam -- sayfa belgelerin çıktısı yazdırılarak raporun ekinde sunulduğu belirtilmiştir. Konunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır. -- tarihli Bilirkişi heyeti heyet rapor içeriğine göre.

Davalının kullandığı iddia edilen 10 sorunun davacının mülkiyet iddiası olan 10 soru ile bire bir aynı olduğu,Dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, davaya konu emtianın, sahibinin hususiyetini taşıdığına dair ve açıkça davacı yanca hakları temsil olunan eser sahibi tanık tarafından vücuda getirildiklerine dair objektif bir tespit yapılamadığı, ----başlıkta yer alan davacı tanığı anlatımlarından bu kanaatin elde edildiği;

bu bakımdan eser sayılmaya dair kanun tarafından aranan unsurların somut olayda eksikliğinden ötürü, somut durumda soru envanterinin eser vasfının bulunduğunun söylenemeyeceği, bu bakımdan davacının FSEK’ten doğan mali ve manevi haklarına dair taleplerinin eser vasfı tespiti yapılamamasından ötürü isabetli olamayacağı,Davalının fiillerinin haksız rekabet hükümleri dairesinde değerlendirilmesinde ise, emtianın eser vasfında olmadığının kabulü halinde ancak bu taleplerin değerlendirilmesinin genel hükümler uyarınca mümkün görülebileceği, ancak bu halde de davacının envanter sahipliği hususunda şüphe hasıl olduğundan Davalının.

TTK md. 55 a/4. TTK md.55 c 1/3. TTK md.55/1 c.3.. TTK md. 55/1 e. hükümlerine aykırı olarak RAKİP sıfatı ile dürüstlük kuralına aykırı mahiyette başkasının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanan ve başkalarının emtiası ile karıştırılmaya yönelik eylemlerde bulunan sıfatı ile kusuru ile haksız rekabette bulunduğunun anlaşılamadığı, keza envanterin davacı mı yoksa dava dışı üçüncü kişiler tarafından mı önce üretildiğinin belirgin olmadığı, ve TTK MD.

56/1 (a) (b) ve (c) hükümleri kapsamında taleplerin bu bakımdan yine TTK mevzuatı kabul edilebilir olmadığı " yönünde görüş bildirilmiştir. ---- tarihli bilirkişi rapor içeriğine göre;

1-Davalının kullandığı iddia edilen 10 sorunun davacının mülkiyet iddiası olan 10 soru ile bire bir aynı olduğu,

2- Dosyada yer alan bilgi ve belgelerden, tarafımızca yapılan tespitler sonucunda davaya konu 10 adet sorunun daha önce-------yayınlanmış olduğu, sözkonusu soruların sahibinin hususiyetini taşıdığına ilişkin yani davacı yanca hakları temsil olunan eser sahibi tanık tarafından vücuda getirildiklerine dair objektif bir tespit yapılamadığı, bu bakımdan FSEK kapsamında eser olarak kabul edilemeyeceği, davacının FSEK ten kaynaklanan mali ve manevi hakların sahibi olmadığını kanaatimizin oluştuğu,

3- Davalının eylemlerinin bu nedenle davacının FSEK ten kaynaklı mali haklarına tecavüz veya TTK hükümleri uyarınca haksız rekabet teşkil etmeyeceği" yönünde görüş bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

5846 sayılı FSEk'in 2,4,5,21, 22, 23, 24, 25, 68,70, 80 ve 86. Maddeleri.

GEREKÇE

Dava, eser sahipliğinin tespiti ile eser üzerindeki mali ve manevi hakların ihlalinden ve haksız rekabetten kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasıdır.

Davacı taraf ----- hazırlık dökümanı isimli belge içinde yer alan --------sorularından oluşan fasikülün eser mahiyetinde olduğu ve bu eser mahiyetindeki döküman içeriklerinin davalı tarafından çoğaltılmak suretiyle kamuya sunulduğunu ve bu şekilde ---- kaynaklı mali haklarının ihlal edildiğini, yine bu durumun haksız rekabet oluşturduğundan bahisle manevi haklarının zarar gördüğünü beyan ve iddia ederek maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuş, davalı taraf ise davacının mali haklarının ihlal edilmediğini ve haksız rekabetoluşturulmadığından bahisle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

5846 sayılı FSEK'in 1/B maddesinde eser tanımlanmış, Kanunun 1/B maddesine yapılan ----Herhangi bir şekilde dil ve yazı ile ifade olunan eserler ve her biçim altında ifade edilen bilgisayar programları ve bir sonraki aşamada program sonucu doğurması koşuluyla bunların hazırlık tasarımları,” ilim ve edebiyat eseri olarak düzenlenmiş,Eserin çoğaltma hakkı FSEK 22. Maddesinde düzenlenmiş, "Bir eserin aslını veya kopyalarını, herhangi bir şekil veya yöntemle, tamamen veya kısmen, doğrudan veya dolaylı,

geçici veya sürekli olarak çoğaltma hakkı münhasıran eser sahibine aittir." şeklindeki hüküm ile eserin çoğaltma hakkının eser sahibinde olduğu belirtilmiş, FSEK 68,69 ve 70. Maddelerinde eser üzerinde hakkı tecavüze uğrayan kişinin tecavüzü tespiti, meni, önlenmesi ve hakların ihlali dolayısıyla maddi ve manevi tazminat talebinde bulunabileceği düzenlenmiştir. Haksız rekabet ise Türk Ticaret Kanununun 54 ve devamı hükümlerinde düzenlenmiştir.

TTK'nun 55/4.maddesine göre başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemleri almak haksız rekabet olarak sayılmıştır. Haksız rekabetten söz edebilmek için kusur, zarar, illiyet bağı unsurlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Yine haksız rekabeti düzenleyen Türk Borçlar Kanununun 57. maddesinin hükmünün temeli kişilik haklarına tecavüzü düzenleyen Türk Medeni Kanununun 24. maddesine dayanır.

Haksız rekabet hükümlerinin düzenlenme sebeplerinin başında, başkalarının emeğinden haksız bir şekilde yararlanmanın önüne geçmek yatar., Bir başkasının uzun uğraşlar sonucunda elde ettiği kazanımlardan ve değerlerden hiç bir emek ve çaba sarf edilmeden yararlanılması haksız rekabetin en önemli örneklerinden biridir.Bu açıklamalardan sonra davacı tarafın eserden kaynaklı haklarının ihlal edildiğini iddia ettiği ----- adlı belgenin eser mahiyetinde olup olmadığına dair alınan bilirkişi raporlarında belirlendiği üzere dava konusu fasikül şeklindeki sorular üzerinde davacı tarafın sorular üzerinde öznel katkısının bulunmadığı,

yine davacı tarafın kendisine ait olduğunu iddia ettiği soruların ----tarihli bilirkişi raporunda belirlendiği üzere ---- tarafından----- yayınlanmış olduğu, bu haliyle özgün nitelikte olduğundan ve sahibinin hususiyetini yansıttığındanbahsedilemeyeceğinden eser mahiyetinde olmadığı sonucuna varılmış, bu haliyle davacı tarafa ait dokumanın FSEK korumasından yararlanamayacağı kabul edilerek maddi tazminat talebininde reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafın haksız rekabetten kaynaklı talepleri de değerlendirilmiş, az yukarıda açıklandığı üzere davalı'nın eylemi ancak, Türk Ticaret Kanunu'nun Dürüstlük Kuralına Aykırı Davranışlar kapsamında, madde 55/4-a kapsamında “Başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemler almak” hükmü gereği haksız rekabetten söz edilebileceği, dinlenen davacı tarafın beyanlarından ve toplanan tüm delillerden dava konusu soruların kim tarafından ilk olarak hazırlandığının tespit edilemediği, bu haliyle iş ürünü sahipliğinin ispatlanamadığı,

yine az yukarıda ifade edildiği üzere davacı tarafın kendisine ait olduğunu iddia ettiği soruların -------- sitesinde yayınlanmış olduğu dikkate alındığında davacı tarafın bu soruların kendi iş ürünleri olduğunu iddia etmesinin mümkün olmayacağı kanaati ile haksız rekabet yönündeki talebin de reddine karar vermek gerekmiş ve davanın tümden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.