İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/255 K.2025/274

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/255

KARAR NO : 2025/274

DAVA

Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 22/11/2024

KARŞI DAVA TARİHİ :29/01/2025

KARAR TARİHİ : 23/10/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Fikir Ve Sanat Eserleri Sahipliğinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında ------ başvuru numarası ile araçlar için plaka reklam aparatı olan endüstriyel tasarımını tescil ettirmiş ve işbu tasarımın tescilini 554 Sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 36. Maddesi uyarınca yenilettiğini, tasarımını geliştiren müvekkil şirket, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında----- için olan buluşu hakkında ------ sayılı faydalı model belgesi aldığını, müvekkili şirketin sınai mülkiyet hakkına sahip olduğu buluş; araç plakalıklarının ön kısmına asılarak,

içerisindeki plakalık sökülmeden, reklam yapabilmesini sağlayan --- olduğunu, söz konusu ürünler sicile kayıt edilerek Bültende yayımlanarak üçüncü kişilere ilan edilmiş ve yasal itiraz süresi içeresinde herhangi bir itirazda bulunulmadığından tescillerimiz kesinlik kazandığını, ancak davalı tarafından müvekkilin hakları gasp edilerek plakalık reklam aparatı taklit edilerek üretilmekte ve satılmaktadır.

Davalı tarafından suç işlenerek ticari faaliyetlerde bulunularak gelir elde edildiğini, davalı, müvekkilce tasarlanmış ve müvekkilin tescilli tasarım hakkına tecavüz eder mahiyetteki ürünlerini yukarıda belirtilen adreslerde üretmekte ve piyasaya sunmak sureti ile satışını yapmaktadır.

Müvekkil söz konusu ürünleri tasarlamak, geliştirmek, üretmek ve piyasada tanıtmak ve saygın bir hale getirmek için büyük emek, sermaye ve zaman harcadığını, müvekkilinin uğradığı zarar kanun hükümleri gereğince sadece fiili kaybın değerini değil, ayrıca tasarımdan doğan haklara tecavüz dolayısı ile yoksun kaldığı kazancı da kapsadığından, yoksun kalma kazancın da maddi zarar içerisinde hesaplanması gerektiğini belirtmiş ve tecavüzün ve TTK hükümlerine göre haksız rekabetin bulunması müvekkilin itibar ve gelir kaybına neden olmasının yanı sıra;

toplumda ürünün kalite ve kaynağı konusunda oluşacak yanlış bir kanaatin ve tüketicilerin aldatılmasının telafisinin mümkün olmaması nedeni ile dava sonuna kadar tecavüzün durdurulmasına, söz konusu ürünlerin toplatılmasına ve haksız rekabetin men’ine ve bunların mümkün olmaması halinde müvekkilin uğrayacağı zararın garanti altına alınmasına yönelik ihtiyati tedbir kararı verilmesini, davalın tasarımdan doğan haklara tecavüz fillerinin durdurulmasına ve önlenmesine, tecavüz teşkil eden ürünlerin ve üretimde kullanılan araçların şekillerinin değiştirilmesi,

toplatılması veya tasarımdan doğan haklara tecavüzün önlenmesi için kaçınılmaz ise imhasına, fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak üzere şimdilik müvekkilin uğramış olduğu zarara karşılık olmak üzere 50.000,00-TL maddi ve 500.000,00-TL manevi tazminatın işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkile verilmesine, davalı hakkında verilecek mahkeme kararının masrafları tecavüz eden davalı tarafından karşılanarak ilgililere tebliğ edilmesi ve ülkemizdeki en yüksek tirajlı iki gazete de kamuya ilan yolu ile duyurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap ve karşı dava dilekçesinde özetle; mahkemece tedbirin kabul edildiğini, davacı tarafın müvekkili firma adresinde --- İcra Müdürlüğünün ----- Talimat dosyası ile hacze gelinmiş 19 adet reklam aparatı muhafaza altına alındığını, delil tespitinde alınan bilirkişi raporu, subjektif ve sığ bir rapor olduğunu, müvekkili firma tarafından üretilen "----" yeni bir tasarım olup, bu tasarımın faydalı model başvurusu yapılmış olup, başvurumuz onay sürecinde olduğunu, müvekkili firma tarafından üretilen ürünlerin davacı tarafından üretilen ürünlerle bir benzerliği bulunmayıp farklı tasarıma sahip olduğunu,

davacının şark kurnazlığı yaparak 1950'lerden itibaren dünyada bilinen ve üretilen plaka reklam aparatına, hiçbir yenilik getirmeksizin faydalı model başvurusu yaparak, bu alanda faaliyet gösteren firmalara karşı haksız tazminat davaları açtığını, Fikri Mülkiyet Uzmanı ------ tarafından hazırlanan bilimsel mütalaa tarafımıza sunulmuş olup, ilgili mütalaayı e.imzalı olarak ekleri birlikte sayın mahkemeye sunduklarını, mütalaada açıkça belirtildiği üzere daha önce davaya konu faydalı modele ilişkin olarak , Avrupa Patent Ofisinden, --- Patent Ofisinden, ---- Ofisinden patent başvurularının bulunduğu,

dolayısı ile davacı tarafından alınan ----- Sayılı Faydalı Modelin yenilik unsuruna haiz olmadığı, hükümsüzlük şartlarını taşıdığı belirtildiğini, bu sebeple davacıya ait ----- sayılı ------ isimli Faydalı Model Tescilinin hükümsüzlüğüne karar verilmesini sayın mahkemeden talep ettiklerini, müvekkili firmanın haklı çıkacağı bir davada müvekkilin telafisi güç zararlara uğrayacağı ve firmanın iflas etmesi çok uzak ihtimal olmadığını beyanla, asıl davanın reddine, karşı davaların kabulü ile ----- sayılı ----- isimli faydalı model tescilinin hükümsüzlüğüne,

davalı-karşı davacı hakkında verilen ihtiyati tedbir kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın asıl davada, davalı tarafça üretilip piyasaya sunulan plaka koruyucusu ürününün davacı adına tescilli----- tescil numaralı faydalı model ve tasarımdan kaynaklanan haklarının ihlal edilip edilmediği, ihlalin varlığı halinde maddi ve manevi tazminatın gerekip gerekmediği, karşı davada davalı adına tescilli ----- tescil numaralı faydalı modelin hükümsüzlük şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır. Tahkikatın bu uyuşmazlık konusu üzerinden yürütülmesine karar verildi. Tefhimle açık duruşmaya devam olundu.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.-----. Asliye Hukuk Mahkemesinin ----- Değişik İş sayılı dosyasına ait bilirkişi raporu uyap üzerinden dosyamıza celb edilmiştir.

Raporda özetle; "----- tescil numaralı Faydalı Model Belgesinin, 13.11.2020 başvuru tarihli,-----buluş başlıklı, buluşçusu ----- olup -------Adına 21.01.2022 tarihinde tescil yayını yapılarak tescil edildiği Türk Patent ve Marka Kurumu Patent Sicilinden anlaşıldığı, ----- tescil numaralı faydalı model belgesinin koruma kapsamını oluşturan biri bağımsız, üçü bağımlı toplam dört istemde yer alan unsurların aleyhine tespit istenen ----- adresinde tespit edilen “ ------” isimli üründe bulunduğu" şeklinde rapor düzenlenmiştir.

Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan gelen ----- sayılı yazı cevabında; ---- sayılı faydalı model belgesinin bir örneği mahkememiz dosyasına celb edilmiştir. Davacının ----- Ticaret Sicil ----- davacı karşı davalı --- Şirketi'nin -------ticaret sicil numarasıyla kayıtlı görüldüğü, son tescil tarihinin 21.05.2004 olduğu anlaşılmıştır.

Asıl davadaki davacı tarafın faydalı model hakkına tecavüz talepleri ile karşı davadaki hükümsüzlük talebi yönünden rapor tanzimi için dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş ve hazırlanan 03.09.2025 tarihli heyet raporu dosyamıza celb edilmiştir. Raporda özetle. "Asıl Davada.

Davacı / Karşı davalı tarafa ait “----- tescil numaralı faydalı model belgesi”n de belirtilen ve ürün görselinde işaretlenen parça referanslarının, Davalı / Karşı davacı tarafa ait üründe bulunduğu, Karşı Davada; -----sayılı Faydalı Model belgesinin başvuru tarihinde tekniğin bilinen durumuna dahil----sayılı Faydalı Model belgesinin 1 no’lu bağımsız istemde yer alan unsurların tamamını birebir içerdiği,

bu sebeple hükümsüzlüğü talep edilen ------ sayılı Faydalı Model sayılı Faydalı Modelin SMK md. 83 kapsamında yenilik kriterini haiz olmadığı ve hükümsüzlük şartlarının gerçekleştiği sonuç ve kanaatine varılmıştır. " yönünde görüş bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

6769 sayılı SMK'nın 92,141,142, 144/1-b, 149,150,151. Maddeleri

GEREKÇE

Asıl dava , davacı-karşı davalının hak sahibi olduğu ------ nolu Faydalı Model tescilinden kaynaklanan haklarına tecavüz edildiğinin tespiti, önlenmesi, maddi ve manevi tazminat davası, karşı dava ise Faydalı Modelin yenilik ve ayırt edicilik özelliği bulunmadığı iddiasıyla açılan hükümsüzlük davasıdır.

Asıl davada davacı taraf, ---- tescil numaralı ------ başlıklı faydalı modelin adına tescilli olduğunu ve halen koruma altında bulunduğunu, davalı-karşı davacı tarafın faydalı modele konu plaka koruma aparatının faydalı modeli ile iltibas oluşturacak şekilde imal edip satışa sunmak suretiyle faydalı modelden kaynaklı hakkına tecavüz ettiğini ve faydalı modelden kaynaklı haklarına v tecavüzün tespitine, tecavüzün önlenmesini ve tecavüzden kaynaklı maddi tazminat talep ve dava etmiş, karşı davada davalı-karşı davacı taraf asıl davacı adına tescilli --- tescil numaralı -----başlıklı faydalı modelin yenilik ve ayırt edicilik unsuru taşımadığından bahisle faydalı modelin hükümsüzlüğünü talep ve dava etmiştir.

SMK'nın 144. Maddesinde faydalı modelin hükümsüzlük halleri düzenlenmiş, bu maddeye göre "Aşağıdaki hâllerde faydalı modelin hükümsüz sayılmasına yetkili mahkeme tarafından karar verilir:

a) Faydalı model konusu, 142 nci maddede belirtilen şartları taşımıyorsa.

b) Buluş 92 nci maddenin birinci fıkrası uyarınca yeterince açıklanmamışsa" faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verileceği belirtilmiştir.Yine SMK'nın 141. Maddesinde faydalı modelden kaynaklı haklara tecavüz oluşturan haller belirtilmiş, bu fillerin gerçekleşmesi halinde faydalı modele tecavüz oluşturacağı, tecavüzün sabit olması halinde SMK'nın 149. Maddesine göre tasarım hakkı tecavüze uğrayan tarafın talep edebileceği haklar düzenlenmiş, yine SMK'nın 150 ve 151.

Maddesinde hak sahibinin oluşan zararlarının tazmini talep edebileceği belirlenmiştir. Bu hükümler çerçevesinde tasarım hakkı tecavüze uğrayan tarafın tecavüzün durdurulmasını, önlenmesini, men'ini ve ref'ini talep edebileceği, oluşan zararları kapsamında maddi tazminat talebinde bulunabileceği, yine manevi zararı dolaysıyla SMK'nın 149. Maddesi gereği talepte bulunabileceği düzenlenmiştir.

Tarafların talepleri dikkate alındığında asıl dava davalısı ve karşı dava davacısının, asıl dava davacısı ve karşı dava davalısının faydalı modelden kaynaklı hakkını ihlal ettiğinden bahsetmek için asıl dava davacısının korunabilir bir geçerli faydalı modelinin olması gerektiği, faydalı modelin hükümsüzlüğünün talep ve dava edildiği durumda ve SMK'nın 144. Maddesine göre faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verilmesi hâlinde, kararın sonuçları geçmişe dönük olarak etkili olur ve Faydalı modelin ya da faydalı model başvurusuna bu Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılır hükmü gereği baştan itibaren korumanın kalkacağı değerlendirilerek öncelikle hükümsüzlük talebi yönünden değerlendirme yapılmış ve karşı davadaki talepler değerlendirilmiştir.

Bu açıklamalardan sonra TPMK kayıtları incelendiğinde; -----tescil numaralı "------" başlıklı faydalı modelin davacı-karşı davalı adına tescilli olduğu ve halen koruma altında bulunduğu, buluş incelendiğinde Faydalı Model Belgesinin, 1 (bir) adet bağımsız ve 2 adet bağımlı istemden oluştuğu, Bu istemle oluşturulan kapsam; “araç plakalıklarının ön kısmına asılarak, plakalık içerisindeki plaka sökülmeden reklam yapılmasını sağlayan ---- olduğu,

reklam konusu olan ilan, afiş yada pankartın irtibatlandığı en az bir gövde, söz konusu gövdenin üst kısmında konumlandırılan plakalık üst kısmına oturtularak söz konusu reklam aparatının aşağı yönde kayıp düşmesini engelleyen en az bir bağlantı elemanı içermesidir.” şeklinde tanımlandığı, 03.09.2025 tarihli bilirkişi raporunda belirlendiği üzere, dosyaya hükümsüzlük gerekçesi olarak sunulan ----- dokümanlarının------ sayılı Faydalı Model belgesinin 1 no'lu bağımsız istemde yer alan unsurların tamamını birebir içerdiği,

bu sebeple hükümsüzlüğü talep edilen -------sayılı Faydalı Model sayılı Faydalı Modelin SMK md. 83 kapsamında yenilik kriterini haiz olmadığı yönündeki değerlendirme dikkate alındığında davacı-karşı davalı adına tescilli ----- tescil numaralı -------buluş başlıklı faydalı modelin hükümsüzlük şartlarının oluştuğu kabul edilmiş ve karşı davanın kabulüne karar vermek gerekmiş kısa kararda yıl olarak belirtilen 2020 yılını gösterir son rakam eksik kaldığında yıl rakamı 2020 olarak düzeltilmiştir.Bu karar sonrası davalı-karşı davacı tarafın faydalı modelden kaynaklı haklarına tecavüz talepleri yönünden karşı dava değerlendirilmiş,

----- tescil numaralı ------- buluş başlıklı faydalı modelin koruma kapsamında olması halinde tecavüzün oluşacağı, SMK'nın 145 ve 139.

Maddesine göre faydalı modelin hükümsüzlüğüne karar verilmesi hâlinde, kararın sonuçları geçmişe dönük olarak etkili olur ve faydalı model veya faydalı model başvurusuna bu Kanunla sağlanan koruma hiç doğmamış sayılır hükmü gereği baştan itibaren korumanın kalkacağı değerlendirilerek az yukarıda ifade edildiği üzere birleşen davanın kabulü ile davacının faydalı model hakkı üzerindeki korumanın tescil edildiği tarihten itibaren ortadan kalkacağı kabul edilerek davalıcı-karşı davalının kullanımlarının davalı-karşı davacının korunan bir hakkı kalmadığından tecavüzün olmayacağı,

yine davacı taraf tasarım hakkına tecavüz iddiasında bulunmuş ise de tasarımın faydalı modele dönüştüğü, faydalı modelin tescilinin 2020 olduğu, bu haliyle davacının korunacak bir tescilsiz ya da tescilli tasarımının da bulunmadığı dikkate alındığında bu talep yönünden de asıl davanın reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.