İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/293 K.2025/261

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/293 Esas

KARAR NO: 2025/261

DAVA

Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 26/12/2024

KARAR TARİHİ: 16/10/2025

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle.

Davalı şirketin müvekkiline ve tüm piyasaya karşı, işbu dilekçemiz ile izah edeceğimiz şekilde haksız ve hukuka aykırı olarak tescil ettirdiği ve hükümsüzlüğü talep edilen tasarım tescil belgelerini kullanarak haksız rekabete giriştiğini, davalı şirketin müvekkilinin kanun gereği korunan tescilsiz ürünlerini, ayırt edilemeyecek kadar benzerini kopyalayarak -------numaralı tasarımı ------ tarihinde tescil ettirdiğini, davalının, piyasada müvekkilin ürettiği ürünlerden haberdar ve kendisine rakip olarak görerek tekel olma niyetinde olduğunu,

müvekkili şirket tasarımcısı ----çizmiş olduğu koruma kapsamındaki haksız rekabete konu olan ----- çizim tarihli tasarımları, şirketin ---- yayınladığını, bu hususun sunulacak katalogda sabit olmak üzere, tasarımcı------ bilgisayarında çizimlerin oluşturulma tarihi de mevcut olduğunu, müvekkili şirkete ait ------tarihli katalogda bulunan ürünlerin devamını sunacaklarını, en ufak endişeye mahal vermeyecek şekilde, müvekkilin kataloğunda yer alan ürünlerde ve çizimlerde bulunan kabinetler için fan modüllerinin kopyalandığı aşikar olduğunu, işbu açılan davada, davalı lehine tescilli ------- tasarım tescilinin iptali istenmekte olup,

görüleceği üzere fan modülleri bire bir kopyalandığını, davalının, müvekkil şirketin haklarına tecavüz oluşturan eylemleri; maddi zararının yanında manevi zarara da sebep olduğunu, gerçekten müvekkil şirketin ürünlerinin kolayca taklit edilip piyasada pazarlandığının görülmesi gerek sektördeki firmalar gerek nihai müşteri nezdinde müvekkil şirketin itibarına büyük zarar verdiğini, yıllardır yoğun emek, mesai ve para harcanarak uzun ar-ge çalışmaları sonucu tanınır ve tercih edilir hale getirilen müvekkil şirkete ait kendi çizimleri olan ve kataloglarında da bu çizimlerin bulunduğu tasarımların,

büyük çabalara mal olan ticari faaliyetler sonucu davalı taraf haksız rekabete girişerek tescil talebinde bulunduğunu, SMK’nın 149/1-g ve md 72. maddeleri uyarınca dava sonucunda haklı çıkan taraf haklı bir sebebin veya menfaatin bulunması halinde, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere kesinleşmiş kararın günlük gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesini talep etme hakkına sahip olduğunu belirtildiğini ve öncelikle davalıya tebligat yapılmaksızın, davalı şirketin ------- adresine;

davalının hukuka aykırı tecavüzüne daha fazla devam etmesini önlemek adına, internet sitesine erişimin engellenmesine yönelik ihtiyati tedbir kararının uygulanmasına karar verilmesine, davalının tecavüz teşkil eden fiilleri olan satış, dağıtım ve reklamlarının tedbiren durdurulmasına, davalının tecavüzünün SMK madde 149 hükmü uyarınca durdurulmasına, davalının eylemleriyle oluşan haksız rekabetin varlığının hükmen tespiti’ne, saptanan haksız rekabetin önlenip yasaklanması’na, haksız rekabetin neticesi olan maddi durumun; ortadan kaldırılmasına, davalı lehine tescilli ------ endüstriyel tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne karar verilmesine,

davalının; müvekkil tasarımlarını kullanarak, haksız rekabet ile elde ettiği maddi gelirin şimdilik 5.000 TL'sinin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, TTK.nın 56/e bendi gereğince haksız rekabet sonucunda davalıların elde etmesi mümkün olan menfaatin karşılığı olarak davalının tazminata mahkum edilmesine, müvekkilinin oluşan zararının telafisi için SMK md. 149 ve TTK md. 56 uyarınca, müvekkil şirket lehine 50.000 TL tutarındaki manevi tazminat tutarının dava tarihinden itibaren işleyecek ticari reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline, hükmün kesinleşmesini takiben karar özetinin;

masrafı davalıdan alınmak üzere -------çapında yayın yapan ve kesinleşme tarihi itibariyle tirajı en yüksek üç gazeteden birinde İLANI’na ve Yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle.

Davalı müvekkili şirketin, ortaklık yapısı aynı olan ve rack kabinet sektöründe faaliyet gösteren ----- şirkete satılmasıyla birlikte isim değiştirerek ----- yılından itibaren ---- olarak faaliyet göstermekte olduğunu, davacı firmanın sahibi de hem davalı müvekkil şirkette hem de ----- çalıştığını, bu çalıştığı süre boyunca edindiği bütün bilgi birikim ------- müvekkil şirkete ait olduğunu, her ne kadar davacı firma ile davalı müvekkil şirket aynı sektör içinde yer alıyorlarsa da müvekkil şirket bilgi, birikim ve tecrübe anlamında davacı şirketle aynı kulvarda aynı rekabet ortamında olmadığını,

davacı taraf kendi tasarımcıları olan ------ tarihli çizimlerinin müvekkil şirket tarafından kopyalandığını iddia ettiğini, öncelikle ---------bünyesinde çalıştığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte bir an için davalı müvekkilinin, davacıya ait tasarımın benzerini ürettiği kabul edilse dahi sadece bu eyleme bakılarak kötü niyetli davrandığı ileri sürülemeyeceğini, bir an için davacının davaya konu ettiği ürününe dair tescilsiz tasarım iddiası kabul edilse dahi, bilindiği üzere tescilsiz tasarımda tasarım hakkından söz edilemediğini, davacı tarafın davasında kötü niyetli olduğu,

bütün iddiaların hukuki dayanaktan yoksun olduğu göz önüne alındığında davacının ihtiyati tedbire yönelik talebinin tamamen müvekkil şirketi zor durumda bırakmak ve ticari itibarına zarar vermek amacını taşıdığı açık olduğunu, davacı taraf ikame ettiği davada manevi tazminat talep ettiğini, kabul anlamına gelmemekle beraber belirtmek gerekmektedir ki tasarım hakkına tecavüz sonuç olarak bir haksız fiil olup haksız fiile dayalı tazminat talebinde bulunabilmek için gereken şartlar SMK kapsamında ileri sürülecek tazminat talepleri için de aranacağını,

davacının haksız rekabet korumasından faydalanmaya dair talebi usul ve yasaya aykırılık teşkil ettiğini, tescilli tasarımın kullanılmasına ilişkin fiillerin tecavüz ve haksız rekabet teşkil etmeyeceği hususu birçok Yargıtay kararında ortaya konulduğunu, davacı tarafın dava dilekçesinde marka hakkına tecavüz yönünden bir talebi bulunmamakla beraber müvekkil şirket tarafından davacı şirketin marka hakkına yönelik tecavüz sayılabilecek herhangi bir eylemi bulunmadığını belirtmiş ve Tescilsiz tasarıma ilişkin 3 yıllık koruma süresinin dolmuş olması,

Müvekkil şirkete ait------ numaralı tasarım ile davacı şirkete ait -----arasında ayniyet ve benzerlik bulunmaması, benzerlik iddiasıyla dava dilekçesinde yer alan müvekkil şirkete ait------ ile davacı şirkete ait ---------arasında ayniyet ve benzerlik bulunmaması sebebiyle davacı tarafın hükümsüzlük taleplerinin reddine, müvekkili şirketin tescilli tasarımına ilişkin kullanımlarının haksız rekabet teşkil etmemesi sebebiyle davacının haksız rekabete ilişkin taleplerinin ve buna ilişkin tazminat taleplerinin reddine, davacı tarafın ihtiyati tedbir talebinin, kötü niyetli olması,

hukuki şartların oluşmaması ve müvekkil şirket açısından telafisi imkansız zararlar doğuracak olması sebebiyle reddine karar verilmesini talep etmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı tarafın tescilsiz tasarımı dolayısıyla öncelik hak sahibi olduğunu iddia ettiği tasarımla iltibas oluşturduğu iddia edilen -----tescil numaralı davalı adına tescilli tasarımın hükümsüzlük şartalırının oluşturup oluşturmadığı yine bu tasarıma konu davalı kullanımları dolasıyıla davacının SMK kapsamında tescilsiz tasarımlarından kaynaklı haklarının ihlal edilip edilmediği noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır.

Davacının ----- tarihli yazı cevabında -----numarasıyla kayıtlı görüldüğü, son tescilinin --- olduğu anlaşılmıştır. ------ gelen -----vergi numaralı, ---- tarihinde tahsis edildiği, ----- irtibat numarası ----- iletişim bilgileri olarak kayıtlı olduğu tespit edilmiştir." şeklinde bilgi verilmiştir.----- sayılı yazı cevabında; ------- numaralı tasarım tescil belgesinin onaylı örneği mahkememize gönderilmiş, herhangi bir devir ya da lisans kaydının bulunmadığı bildirilmiştir.

Davacı tarafın tasarımın hükümsüzlüğü, tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet yönündeki talepleri hakkında rapor tanzimi için dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, hazırlanan ------tarihli rapor dosyamıza celb edilmiştir.

Raporda özetle;----- Davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen ----- numaralı tasarım tescilleri le Davacı tarafa-------tarihli imajında yer alan ürün görseli arasında b lg lenm ş kullanıcı üzer nde yarattığı genel zlen mde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep le benzer olarak algılandıkları,----- numaralı tasarım tescillerinin başvuru tarihi olan ------ tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip OLMADIĞI Tasarım Hukuku (SMK) ve Haksız Rekabet Hukuku Yönünden Değerlendirmeler.

Dava konusu olan tescilsiz tasarım ürünlerin, davacının 15/12/2020 tarihli kataloğu ile kamuya sunulduğu davacı tarafından belirtilmiştir.

Tasarım uzmanı bilirkişinin raporda belirttiği incelemeleri kapsamında, davacı tarafa ait ------- tarihli imajında yer alan ürün görseli davalı tasarımları ile karşılaştırılmış, böylelikle davacıya ait olduğu iddia edilen tescilsiz tasarımların ------tarihinde paylaşım yapılarak kamuya sunulduğunun tespit edildiği, SMK m. 69/2’ye göre; tescilsiz tasarımların koruma süresi, koruma talep edilen tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren 3 (üç) yıldır.

Davacının tescilsiz tasarım yönünden koruma talep ettiği ürünlerin ----- tarihinde ilk kez kamuya sunduğu anlaşıldığından ve Mahkemenizce görülmekte olan işbu dosyanın dava tarihinin ------- olduğu gözetildiğinde davacının dava konusu ettiği tasarımların ---- çerçevesinde tescilsiz tasarımların koruma süresini aştığı, davacının belirttiği gibi dava konusu olan tescilsiz tasarım ürünlerin,

davacının --- tarihli kataloğu ile kamuya sunulduğunun kabul edilmesi halinde dahi işbu dava tarihinin ---- olduğu gözetildiğinde davacının dava konusu ettiği tasarımların SMK çerçevesinde tescilsiz tasarımların koruma süresini her halükârda yine aştığı ve açıklanan nedenlerle, davacının SMK hükümleri çerçevesinde tescilsiz tasarım yönünden haklarını 3. kişilere karşı ileri süremeyeceği, Koruma süresi dolmuş tasarım hakkında haksız rekabet hükümleri TTK 55/1-(a)4 çerçevesinde koruma sağlamanın mümkün olamayacağı, zira bu haklar bakımından tescil süresinin dolması ile ilgili sınai mülkiyet hakkının sona ererek serbest hale geleceği,

diğer bir ifade ile kamunun malı olacağı, sonuç ve kanaatine varılmıştır. " şeklinde görüş bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

SMK'nın ,29, 56,59,69,81,149,maddeli ile TTK'nın 54,55 vd. Maddeleri,

GEREKÇE

Dava, davacı tarafa ait tescilsiz tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ile, tecavüzün durdurulması, sonuçlarının ortadan kaldırılması ile tasarım hakkına tecavüzden ve haksız rekabetten kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasıdır.Davacı taraf, davacı tarafça kamuya sunulan ve tescilsiz tasarım hakkı sahibi olduğu fan modülü tasarımına davalı tarafça üretilerek satılan fan modülü tasarımının tecavüz oluşturur mahiyette ve davacının tescilsiz tasarımlardan kaynaklı haklarını ihlal eder mahiyette olduğunu beyan ederek tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabetin tespiti ile, tecavüzün durdurulması,

sonuçlarının ortadan kaldırılması ile tasarım hakkına tecavüzden ve haksız rekabetten kaynaklı maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur. SMK'nun 55. maddesinde tasarım ----------olarak tanımlanmış, bu kanun uyarınca tescil edilmiş olması halinde tasarımın tescilli tasarım olarak korunacağı, tescile konu edilmeyen tasarımların da SMK'nın 55/4. Maddesi gereği ilk kez ------ kamuya sunulmuş olması hâlinde ise tescilsiz tasarım olarak korunacağı düzenlenmiştir.

Yine SMK'nun 56. maddesinde, tasarımın yeni ve ayırt edici niteliğe sahip olması şartıyla bu Kanunla sağlanan haklar kapsamında korunacağı, 58. maddesinde ise tasarım sahibinin, kendi tasarımına kıyasla ayırt edici niteliğe sahip olmayan tasarımlara karşı bu Kanundan doğan haklarını kullanabileceği düzenlenmiştir.

SMK'nun 81. maddesinde de tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibariyle ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için önerilerde bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak tasarım hakkına tecavüz olarak tanımlanmıştır.Haksız rekabet ise Türk Ticaret Kanununun 54 ve devamı hükümlerinde düzenlenmiştir.

TTK'nun 55/4.maddesine göre başkasının malları, iş ürünleri, faaliyetleri veya işleri ile karıştırılmaya yol açan önlemleri almak haksız rekabet olarak sayılmıştır. Haksız rekabetten söz edebilmek için kusur, zarar, illiyet bağı unsurlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir. Yine haksız rekabeti düzenleyen Türk Borçlar Kanununun 57. maddesinin hükmünün temeli kişilik haklarına tecavüzü düzenleyen Türk Medeni Kanununun 24. maddesine dayanır.

Haksız rekabet hükümlerinin düzenlenme sebeplerinin başında, başkalarının emeğinden haksız bir şekilde yararlanmanın önüne geçmek yatar., Bir başkasının uzun uğraşlar sonucunda elde ettiği kazanımlardan ve değerlerden hiç bir emek ve çaba sarf edilmeden yararlanılması haksız rekabetin en önemli örneklerinden biridir.Bu açıklamalardan sonra davacı tarafın tescilsiz tasarım hakkına tecavüz ve haksız rekabet talepleri değerlendirilmiş,

davacı tarafa ait tasarım konusu ----- tarihli kataloğu ile kamuya sunulmuş ve yine davacı tarafa ait ------ ürün ve davalı tarafa ait ürün görselleri karşılaştırılarak hazırlanan ---- tarihli bilirkişi raporunda tespit edildiği üzere ------- tasarımı incelendiğinde, aynı tasarımın ----- üzere iki versiyonu olduğu,

tasarımların kısa yapıda ---- oranlarda bir ----- sahip olduğu (A), üstyüzeyinde arka kenara yakın --- oranlarda bir öğe (B) ve daha ---- iki adet simetrik konumlanmış aynı biçim oranlarda daire ---- kanalı yer aldığı----- ön uzun kenarını üstte pahlı yapıda olduğu ve bu pahlı yüzey üzerinde farklı çapta dairelerden oluşan sistematik konumlanmış hava kanalı boşluklarının bulunduğu görüldüğü,

davacı tarafa ait -------- tarihli imajında yer alan ürün görseli incelendiğinde benzer biçimde kısa yapıda dörtgen prizma oranlarda bir geometriye sahip olduğu (A), üst yüzeyinde arka kenara yakın dörtgen oranlarda bir öğe ve daha orta ------ aynı biçim oranlarda daire havalandırma kanalı yer aldığ-------- ön uzun kenarını üstte pahlı yapıda olduğu ve bu pahlı yüzey üzerinde farklı çapta dairelerden oluşan sistematik konumlanmış hava kanalı boşluklarının bulunduğu, karşılaştırılan tasarımları oluşturan bütün ögeler benzer biçim, oran ve yerleşimde olduğu,

bu haliyle davacı tarafa ait ürün tasarımı ile davalı tarafa ait ürün tasarımının ayrıntılardaki küçük farklar dışında benzer olduğu, bu haliyle tasarımların benzer mahiyette olduğu, bu haliyle davalı tarafa ait ürünün davacının tescilsiz tasarımı yönünden tasarım hakkına tecavüz oluşturacağı, ancak davacı tarafa ait------sunulan kataloglarda davacı tarafın tasarımının ----tarihinde kamuya sunulduğu, tasarımın tescilsiz tasarım olduğu, bu haliyle SMK m. 69/2’ye göre;

tescilsiz tasarımların koruma süresi, koruma talep edilen tasarımın kamuya ilk sunulduğu tarihten itibaren 3 (üç) yıl olduğu ve dava tarihinin de 26.12.2024 tarihi olduğu dikkate alındığında davacının korunan tescilsiz tasarım hakkından bahsedilemeyeceği kabul edilerek davacı tarafın tescilsiz tasarım hakkına tecavüz ve sonuçlarına ilişkin talepleri yönünden davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafın asarım hakkına tecavüzden kaynaklı talepleri yanında haksız rekabetten kaynaklı talepleri de incelenmiş, haksız rekabet iddiasının davacı tarafın tasarım konusu ürününün üretilmesi ve satışa sunulmasından kaynaklı talepler oldukları, az yukarıda ifade edildiği üzere davacının tasarımının kamuya sunulduğu tarihten dava tarihine kadar geçen sürenin üç yılı aştığı, bu haliyle Koruma süresi dolmuş tasarım hakkında haksız rekabet hükümleri TTK 55/1-(a)4 çerçevesinde koruma sağlamanın mümkün olamayacağı, zira bu haklar bakımından tescil süresinin dolması ile ilgili sınai mülkiyet hakkının sona ererek serbest hale geleceği,

dikkate alındığında haksız rekabetten söz edilemeyeceği kabul edilerek davcı tarafın haksız rekabet yönündeki taleplerinin de reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.