İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/80 K.2025/101

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/80 Esas

KARAR NO: 2025/101

ESAS NO(BİRLEŞEN DAVA) :2024/86

DAVA TARİHİ: 18/04/2024

KARAR TARİHİ: 10/04/2025

BİRLEŞEN ANADOLU----ESAS SAYILI DOSYASI

DAVA

Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 24/04/2024

KARAR TARİHİ:10/04/2025

Davacı vekilinin mahkememize verdiği dava dilekçesinin yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

ASIL DAVADA TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, Müvekkili şirketin ----------- yılından bu yana özellikle yüzme havuzu, süs havuzu ekipmanları, kimyasalları, sauna ve buhar odası ekipmanları, cam mozaik izalasyon sektöründe faaliyet gösteren, sektörün önde gelen ve saygın firmalarından biridir.

Müvekkil, ----- iç ve dış ticaretteki değişim ve gelişimine paralel olarak üretimini ve ürün yelpazesini geliştirmiş, kaliteli malzemeden ve uluslararası standartlarda üretilmiş ürünleri piyasaya, müşterilerinin beğenisine sunduğunu, Müvekkilinin ------- ürettiği havuz ekipmanları bir çok ülkeye de ihraç edildiğini, Davalı tarafın da müvekkili ile aynı sektörde faaliyet göstermekte olup, ---- numaralı endüstriyel tasarımın maliki olduğunu, Dava konusu ------ numaralı endüstriyel tasarım, piyasada çok uzun yıllardan beri mevcut olan, bir çok üreticinin kullandığı harcıalem bir tasarım olduğunu, Dava konusu --- numaralı endüstriyel tasarım,

6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun aradığı yenilik ve ayırt edicilik şartlarını haiz olmadığını, Somut olayda dava konusu tasarımın yenilik ve ayırt edicilik özelliklere sahip olmadığını,Davalı taraf daha evvel dünyanın bir çok ülkesinde de var olan, yenilik ve ayırt edicilik unsurlarından yoksun, harcıalem bu tasarımın, kendi piyasasındaki rakiplerine karşı haksız kazanç sağlamak maksadıyla haksız bir şekilde tescilini gerçekleştirdiğini, Davalı tarafın, yenilik ve ayırt edicilik unsurlarından yoksun olan, harcıalem ------- numaralı endüstriyel tasarım tesciline konu tasarımına müvekkilin tecavüz ettiğini ileriye sürerek,

müvekkili rahatsız etmektedir. Davalının eksik incelemeye ve sadece şekli tesciline dayalı olarak ticari rakibi olan müvekkili baskı altına almak ve haksız menfaat temin etmek istediği açıktır. İşbu sebeple, müvekkilin hukuki menfaati sebebi ile huzurdaki davayı açmak, yapılacak yargılama sonunda davamızın kabulü ile davalıya ait ---- numaralı endüstriyel tasarım tescilinin hükümsüzlüğüne ve ---- sicilinden terkinine terkinine karar verilmesini talep etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Müvekkili şirketin, havuz malzemeleri imalatı yapan ve sektörde uzun süredir faaliyette bulunan bir şirket olduğunu, Havuzlarda filtre görevi gören bir tasarımın geliştirilmiş ve bunun için ------ tarihinde başvuru yapıldığını, böylelikle müvekkil şirket ---- ilişkin --------- numarası ile tasarım tescil belgesini aldığını, davacı tarafın ise tescilli tasarımın hükümsüz olduğu iddiası ile huzurunuzdaki davayı açtığını,

Dosyaya sunulan ve mütalaa başlığını taşıyan belgedeki iddia ve anlatımları kabul etmemekle birlikte bu belgede sözü edilen ürünleri ve davacının davasına dayanak olarak sunduğu bu belgede belirtilen ürünlerdeki farklılıklar olduğunu, huzurdaki dava kötü niyetli olarak açıldığını, Davacı tarafın, müvekkilinin tescilli ürününü birebir taklit ederek filtre yaptığını, davacı şirkete ait ------ tasarım tescil numaralı ------ filtresinin, müvekkili şirkete ait -------- numaralı tescilli ürünün birebir kopyası olduğunu, her iki filtredeki gövde yapısı, kapak sistemi, etiketin konulduğu yer,

basınç ölçen cihazın şekli ve konulduğu yer birebir müvekkilin filtresinin taklidi olduğunu, işbu haksızlığın sona erdirilmesi için 01/02/2024 tarihinde arabuluculuk sürecine başvurulmuş, fakat sonuç alınamadığını, bunun üzerine kendisine dava açılacağını bilen davacı tarafın, müvekkiline ait ürünün harcıalem tasarım olduğu iddiası ile işbu davayı açtığını, davacının haksız davasının reddine, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini talep etmiştir.

BİRLEŞEN ----- FSHHM'NİN ----- ESAS SAYILI DOSYASI

BİRLEŞEN DAVADA TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle, davacı şirket, havuz malzemeleri imalatı yapan ve sektörde uzun süredir faaliyette bulunan bir şirkettir.

Havuzlarda filtre görevi gören bir tasarım geliştirilmiş ve bunun için ------- tarihinde başvuru yapıldığını, havuz filtresine ilişkin ----------- tescil numarası ile tasarım tescil belgesini aldığını, davacı tasarım tescil belgesine sahip olduğu ürünün aynısının piyasada satıldığını öğrendiğini ve bunun üzerine yapmış olduğu araştırma sonucunda davalının davacının tescilli tasarımının aynısını yapıp piyasaya sürdüğünü öğrendiğini, yine davalı tarafından bu ürün için ---------- tasarım tescil başvurusunda bulunarak tasarım tescil belgesi aldığını öğrendiğini,

Öncelikle davanın etkinliğinin sağlanması ve tasarımların muhtemel devirlerin önlenmesine yönelik olarak HMK md.389 vd. maddeleri uyarınca, davalı adına tescilli --------- sayılı tasarımların ----- tasarım sicil kaydına ihtiyati tedbir konulmasına.

Fazlaya ilişkin haklarının, maddi ve manevi tazminat isteme hakları kalmak kaydıyla, Davalı adına tescilli bulunan; ----- sayılı tasarımların hükümsüzlüğüne ve tescil kaydının terkinine karar verilmesini yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davalıya yüklenilmesine karar verilmesini talep ettiği anlaşıldı.

BİRLEŞEN DAVADA DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle, Müvekkilinin,---------- yılından bu yana özellikle yüzme havuzu, süs havuzu ekipmanları, kimyasalları, sauna ve buhar odası ekipmanları, cam mozaik izolasyon sektöründe faaliyet gösteren, sektörün önde gelen, başarılı ve saygın firmalarından biridir.

Müvekkil, ------- iç ve dış ticaretteki değişim ve gelişimine paralel olarak üretimini ve ürün yelpazesini geliştirmiş, kaliteli malzemeden, üstün işçilik ile uluslararası standartlarda üretilmiş ürünlerini piyasaya, müşterilerinin beğenisine sunduğunu, Müvekkilinin ------ ürettiği havuz ekipmanları birçok ülkeye de ihraç edildiğini, Müvekkilinin, yeniliklere açık vizyonu ile her yıl cirosunun önemli bir kısmını -------- ayıran birçok sertifika ve tasarıma sahip, kurumsal bir şirket olduğunu, Davacı tarafın dava dilekçesinde,

müvekkiline ait ------ tescil numaralı endüstriyel tasarımın hangi yönden hükümsüz kılınması gerektiğini açıklayamadığını, dava dilekçesinin sonunda eklemiş olduğu görseller karşılaştırıldığında bir benzerlik olmadığı da aşikar olduğunu, ayrıca davacı tarafın huzurdaki davasına tek dayanak olarak gösterdiği ------ numaralı endüstriyel tasarım ile ilgili harcıalem bir ürün olduğu için hükümsüzlük davası, --------- sayılı dosyası ile devam etmekte olduğunu, Her halükarda huzurdaki davada, ---- sayılı dosyasının bekletici mesele yapılmasını Huzurdaki kötü niyetli davanın reddine,

fazlaya ilişkin haklarımızın saklı tutulmasına karar verilmesini talep etmiştir. Mahkememiz ----Esas sayılı dosyanın açılış tarihinin------ sayılı dosyasından önce olduğu, Mahkememiz -----Esas sayılı dosyası incelendiğinde, her iki dava dosyasının tarafların aynı olduğu, her iki dosya arasında fiili ve hukuki irtibat bulunduğu anlaşılmakla birleştirme talebi de dikkate alınarak her iki dava dosyasının birleştirilmesine karar verilerek, dosya mahkememize gönderilmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Asıl Davada; Taraflar arasındaki uyuşmazlığıın davalı adına tescilli 2------ tescil numaralı tasarım tescilinin yenilik ve ayırt edicilik unsuru içermediğinden hükümsüzlük şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.Birleşen Davada; Davalı adına tescilli ---- numaralı tasarımın yeni ve ayırt edici olmadığı iddiasıyla hükümsüzlük şartlarının oluşup oluşmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. ------ numarasıyla kayıtlı görüldüğü, son tescil tarihinin --- tarihinde olduğu, -----ticaret sicil numarasıyla kayıtlı görüldüğü, son tescil tarihinin ---- tarihinde olduğu anlaşılmıştır. Dosyaya ------kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde; --- nolu tasarımın ----- adına tescili olduğu, --- tarihinde sicile tescil edildiği---- nolu tasarımın---- adına tescili olduğu, --- tarihinde sicile tescil edildiği anlaşılmıştır.Konunun incelemesi uzmanlık gerektirdiğinden bilirkişi raporu aldırılmıştır.

Bilirkişi heyeti heyet rapor içeriğine göre; ASIL DAVA- ----- başlıklı tasarımın başvuru tarihi olan ----- itibarıylayenilik ve ayırt edicilik taşıdığı;

BİRLEŞEN DAVA- -----başlıklı tasarımın başvuru tarihi olan ---- itibarıylayenilik arz etmekle birlikte ayırt edicilik taşımadığı; "yönünde görüş bildirilmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

6769 sayılı SMK'nın 55/, 56 ve 77. Maddeleri.

GEREKÇE

Dava; tasarımın yenilik ve ayırt edicilik unsurları taşımadığından bahisle tasarımın hükümsüzlüğü ve menfi tespit davasıdır.

SMK'nun 55/1. maddesinde ise; tasarım, ürünün tümü veya bir parçasının ya da üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, malzeme veya yüzey dokusu gibi özelliklerinden kaynaklanan görünüm olarak tanımlanmış, tasarımın tescilli olması halinde tescilli tasarım, ilk kez ------ kamuya sunulmuş olması halinde ise tescilsiz tasarım olarak korunacağı belirtilmiştir.

Yine SMK'nun 56. maddesinde tasarımın korunabilmesi için yenilik ve ayırt edicilik niteliğine sahip olması gerektiği belirtilmiş, bir tasarım tescilli ise başvuru veya rüçhan tarihinden önce, tescilsiz ise kamuya sunulduğu tarihten önce dünyanın her hangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarımın yeni kabul edileceği, tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edileceği, bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce,

tescilsiz tasarım için tasarımın kamuya sunulduğu tarihten önce kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğunun kabul edileceği, ayırt edicilik niteliğinin değerlendirilmesinde, tasarımcının tasarım geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesine bakılacağı belirtilerek yenilik ve ayırt edicilik özelliklerinin tanımı yapılmıştır.SMK'nun 77. maddesinde ise; tasarımın yenilik ve ayırt edicilik niteliklerinin bulunmaması halinde tasarımın hükümsüz sayılmasına karar verileceği düzenlenmiştir.

SMK'nun 79. maddesinde de hükümsüzlük kararının geçmişe etkili olacağı, tasarıma kanunla sağlanan bu korumanın hiç doğmamış sayılacağı belirtilmiştir.Bu açıklamalardan sonra öncelikle asıl davadaki hükümsüzlük talebi değerlendirilmiş; davalı adına tescilli ------- tasarımın 1 numaralı tasarımının yenilik ve ayırt edicilik unsuru bulunmadığından hükümsülüğüne karar verilmesinin talep ve dava edildiği, ------başlıklı tek bir tasarımı kapsadığı, tescil başvurusunda bu tek tasarımın üç adet görseline yer verildiği,

tasarımın yenilik ve ayırt edicilik yönünden yapılan değerlendirmede, asıl dava davalısının tasarımı öncesinde kamuya sunulduğu iddia edilen ------ tasarımın, tasarımcının seçenek özgürlüğü bağlamında, tescil başvuru tarihi olan ------ sayılı tasarım ile yenilik ve ayırt edicilik yönlerinden karşılaştırılabilecek ürünün, ---- itibarıyla kamuya sunulmuş olduğu tespit edilen ----------- olduğu,

bu ütün ile dava konusu ürün karşılaştırıldığında, her iki üründe haznenin sabit durmasını sağlayan ayak yekpare dairesel bir kaide seklinde tasarlanmış ve hazne gövdesindeki çizgisel desenler benzerliklikte, haznenin silindirik şekilde tasarlanmış olması, ------ ürünündeki hazne kapağının şeffaf malzemeden mamul olup basınç göstergesi yanı sıra bir basınç tahliye deliği içermesi, ------- sayılı tasarımda ise hazne kapağının tamamen opak malzemeden mamul olması,

basınç tahliye deliğinden yoksun bulunması fakat kapağın kolayca kavranıp döndürülerek açılabilmesi için dört yanında dışarıya doğru uzantılara yer verilmesi nedeniyle, ----- tasarımın genel izlenim olarak -------- ürününden ayırt edilebilir bulunduğu,

havuz filtresi teknik bir ürün olduğu için bu ürünü kullanım amacı çerçevesinde değerlendirecek olan "bilgilenmiş kullanıcı"nın ----------sayılı tasarıma baktığında hem estetik hem teknik fark yaratan kapak dizaynındaki farklılığı göz ardı etmesi ve yalnızca hazne ayağı ile hazne gövdesindeki çizgisel desene odaklanması olası olmadığı dikkate alındığında davalı-birleşen davacı tarafa ait tasarımın yenilik ve ayırt edicilik taşıdığı kabul edilmiş ve bu sebeple asıl davanın reddine karar vermek gerekmiştir.

Birleşen davadaki davacı-birleşen davacı adına tescilli ----- tescil numaralı tasarımın hükümsüzlük talebi de değerlendirilmiş, davacı-birleşen davalı adına tescilli --------- başlıklı tek bir tasarımı kapsamakta olup tescil başvurusunda bu tek tasarımın üç adet görseline yer verildiği, tescil başvuru tarihinin ---- tarihi olduğu, davalı/birleşen davacının -----sayılı tasarım başvurusuna konu olan ------ kullanıcı adlı Instagram hesabında ---- tarihinde kamuya sunulduğu, bilirkişi raporu ile tespit edildiği üzere ------- sayılı tasarım davalı/birleşen davacının ---------- ile birebir aynı değildir.

Ancak, dikkat düzeyi ortalama tüketicininkinden yüksek olup tasarımlar arasındaki farkları yakalayabilecek “bilgilenmiş kullanıcı” nazarında bile --------- edilememesine yol açacak güçlü benzerlikler taşıdığı, --------- ürününden ayrılan noktaları çarpıcı bir görünüm farklılığı yaratmadığı, her iki tasarımda haznenin sabit durmasını sağlayan ayak yekpare dairesel bir kaide şeklinde tasarlanmış, hazne gövdesindeki çizgisel desenler benzerlik göstermekte; dahası her iki tasarımda haznenin silindirik hatlarındaki yuvarlaklık/şişkinlik ile ağıza doğru darlaşma açısı benzer bulunmakta;

her iki üründe de hazne kapağı döndürmeli/çevirmeli şekilde dizayn edilmiş durumda olduğu,--------- sayılı tasarımın hazne kapağını özel olarak ve yakın plandan gösteren görselindeki kapak yan duvar çizgileri döndürmeli/çevirmeli kapak söz konusu olduğunu ortaya koymakta ve kapak yan duvarının iki yanındaki çıkıntılar kapağın kavranmasını ve döndürülüp açılmasını kolaylaştıracak unsurlar olarak algılandığı,

bu haliyle, ------ sayılı tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bırakacağı genel izlenimin ------- ürününden ayırt edici olmayacağı dikkate alınarak davacı-birleşen davalı adına tescilli --------sayılı tasarımın yenilik ve ayırt edicilik unsuru taşımadığından hükümsüz kılınması gerektiği kanaatine varılarak birleşen davanın kabulüne karar vermek gerekmiş, ancak kısa kararda sehven tasarım numarası yanlış yazıldığında tasarım numarasının düzeltilmesinin kararın niteliğini değiştirmediği kabul edilerek gerekçeli kararda----- sayılı tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin düzeltme yapılarak aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.