İstanbul Anadolu 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E.2024/97 K.2026/60

T.C. İstanbul Anadolu 1. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

ESAS NO

2024/97 Esas

KARAR NO: 2026/60

DAVA

Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarım Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 15/05/2024

KARAR TARİHİ: 03/03/2026

Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarım Hakkına Tecavüzden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. Müvekkili şirketin ------ adresinde ticari faaliyetini sürdürmekte olduğunu, müvekkil----- nolu tescil belgesi ile----- tescil ettirdiğini, tasarımları yeni ve özgün olup belirli bir emek sonunda ortaya çıktığını, --- tarihlerinde katıldığı ------ stant açtığını, fuara katılacağını ilan etmiş ve ilan ettiği görselde tescilli tasarımı olan koltuk takımını kullandığını, fuar merkezinde stant açtıktan sonra fuar alanında inceleme yapmıştır.

Yapılan incelemeler sonucunda davalının standına gidildiğini, davalının standında, müvekkilin tescilli tasarımı olan -------- birebir aynısının satışa hazır halde müşterilerin ilgisine sunulduğu görüldüğünü, müvekkili şirket tasarımlarını özel bir emek ve çaba sonucunda oluşturmaktadır.

Müvekkil işbu tasarımlarını yurt içinde ve yurt dışında kurduğu şubeler ve internet sitesi aracılığı ile müşterilerine sattığını, müvekkili şirketin lüks tabir edilebilecek mobilya üretimi yaptığını, işbu sebeple tasarımlarının taklit edilmesi onun ticari itibarına zarar verdiğini, işbu taleplerle arabulucu yoluna başvurulmuş ancak yapılan görüşmeler sonucunda davalı ile herhangi bir anlaşmaya varılamadığını belirtmiş ve müvekkiline ait ------- tescil nolu tasarımına tecavüz edildiğinden işbu tecavüzün tespiti, durdurulması ve kaldırılmasına,

tecavüz tarihinden itibaren işletilecek ticari faiz ile birlikte fazlaya ilişkin talep ve dava hakkımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000 TL maddi tazminata hükmedilmesine, müvekkilinsı ticari itibarı zarar gördüğünden fazlaya ilişkin talep ve dava hakkımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik 10.000 TL manevi tazminata hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVAYA CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; mahkemece --- tarihli 4 nolu ara kararında taraflara ------ yıllarına ilişkin ticari defter ve kayıtlarını sunmak üzere 2 hafta süre vermişse de ticari defter ve kayıtların gerek uyap ortamında gerekse fiziki olarak sunulması ifa imkansızlığı sebebiyle maalesef mümkün olmadığını, bu sebeple sayın mahkemenizden defterlerin incelenmesi adına sayın bilirkişilere yerinde inceleme yetkisi verilmesini talep ettiklerini,

yine sayın mahkemece 5 nolu ara karar mucibince SMK 151 maddesi gereğince tercih hakkını kullanmak üzere kesin süre verilmiş olup 151/2-a uyarınca "Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, hak sahibinin elde edebileceği muhtemel gelir" hesaplanmasını, mahkemece --- tarihli duruşma tutanağında yer alan (4) numaralı ara karar gereği ticari defter ve kayıtlan -------- içerisinde sunduklarını, iş bu kayıtların haricinde başkaca bir belge veya bilgiye ihtiyaç duyulması halinde söz konusu evrakların ---- telefon numaralı ---- celbini talep etmiştir.

TARAFLAR ARASINDAKİ UYUŞMAZLIK

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın davalı tarafın --- fuarında sergilemiş olduğu, koltuk köşe kanepe şeklindeki ürün ile davacı adına tescilli ---- tescil nolu çoklu ürün tasarımına ilişkin tescil yöünden tasarım hakkına tecavüzde bulunup bulunmadığı, maddi manevi tazminatın gerekip gerekmediği, noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

UYUŞMAZLIK HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER

Dilekçeler aşaması tamamlanmakla, ön inceleme duruşması sonrası dava şartları ve ilk itirazlar incelenmiş, tarafların sulh olma imkanının bulunmadığının tespiti ile, uyuşmazlık noktaları belirlenerek tahkikat aşamasına geçilip deliller toplanmıştır. Davalının ------ numarasıyla kayıtlı görüldüğü, son tescil tarihinin --- olduğu anlaşılmıştır.

Dosyaya---- kayıtları getirtilmiş olup, verilen cevabi yazıda ----- tescil numaralı tasarım tescil kayıtları dosyamıza gönderilmiş, söz konusu tasarım tescili üzerinde herhangi bir devir ya da lisans kaydına rastlanılmadığını, ayrıca söz konusu tasarım tescili geçerliliğini koruduğu belirtilmiştir.------- sayılı yazı cevabında.

"Müdürlüğümüz --- sicil sayısında kayıtlı bulunan -------- ilgili istemiş olduğunuz bilgilerin Unvan:---, Mersis: ---Yetkili: ----- AKSİ KARAR ALININCAYA KADAR), --------AKSİ KARAR ALININCAYA KADAR) Ortaklar: ----- olduğu ve şirketin müdürlüklerindeki kaydının halen devam ettiği belirtilmiştir.----- tarihli yazı cevabında.

"Yerli ve yabancı firmaların katılımı ile --- tarihleri arasında kuruluşumuz ---- tarafından ---- eş zamanlı olarak düzenlenen----tarihinde imzalanan ---- numaralı salonunda yer tahsis edilmiştir. Fuar katılımcısı-----fuar alanında kurulan standına ilişkin fotoğraflar ekte yer almaktadır.

Nezdimizde bulunan mevcut bilgileri Sayın Hakimliğinize arz ederiz." şeklinde bilgi verilmiş ve yazı ekinde fotoğraflar sunulmuştur.Tarafların beyan ve itirazları dikkate alınarak davacı tarafın tasarım hakkına tecavüz ve tazminat taleplerine ilişkin rapor tanzimi için dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş ve hazırlanan bilirkişi raporu dosyamıza celb edilmiştir. Raporda özetle.

"Yukarıda açıklanan hususlar, dava dosyasına sunulan deliller ve tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan teknik değerlendirmeler doğrultusunda.

Davacı tarafa ait ----- numaralı tasarım tescili ile Davalı tarafa ait olduğu iddia edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, MALİ YÖNDEN: Davacı vekilinin yerinde inceleme talebi üzerine Vekil Sayın -----Telefon üzerinden tarafımdan ilki ------tarihinde olmak üzere 2 kez aranmış ve müvekkilinin ------- yıllarına ait defter ve belgelerinin incelemeye hazırlanması için bilgi verilmiştir.

Davacı Vekilinin müvekkili ile görüşüp bilgi vereceğini söylemesine rağmen 28 Mart tarihi itibarı ile defter ve belgelerin incelemeye hazır olduğuna dair tarafıma geri dönüş olmadığında davacı defter ve belgeleri üzerinde inceleme yapılamamış olup takdir Sayın Mahkeme’nindir.

Davalı Vekilinin ---- tarihinde vermiş olduğu beyan dilekçesi ekinde yer alan ---- içerisinde yer alan beyannameler ile mizanlar üzerinde yapılan incelemede ------- yılı 9.ay sonu itibarı ile satış cirolarının aşağıdaki gibi olduğu tespit edilmiştir. ----dönemi net satışları: --- dönemi net satışları: ---------- elde ettiği ,

Mizanlar üzerinde yapılan incelemede satışlarının “MALZEME SATIŞLARI”İHRAÇ KAYITLI SATIŞLAR” ve “DİĞER SATIŞLAR”hesaplarına muhasebeleştirildiği ancak sunulan belgeler içerisinde detay defter kayıtları yer almadığında satış cirolarının hangi ürünlerden elde edildiği,dava konusu ürün satışının olup olmadığı yönünde bir tespit yapılamadığı" yönünde görüş bildirilmiştir.Davacı defterlerinin mali müşavir bilirkişisi tarafından yerinde incelenmek suretiyle ek rapor tanzimi için dosya bilirkişiye tevdi edilmiş ve hazırlanan ---- tarihli ek rapor dosyamıza celb edilmiştir.

Ek raporda özetle.

"Davacı firmanın ------ tarihleri arası dava konusu ---- sadece yurt dışına yapıldığı, yurt içi satışlarının olmadığı , Davacı firmanın ----- faaliyetini zarar ile kapattığı,--- yılı satışları içerisinde dava konusu ürünlerden 3 adet karşılığı ----satış cirosu elde ettiği, ---- döneminde dava konusu üründen 9 adet karşılığı ------- satış cirosu elde ettiği--- faaliyet kar oranının---- olduğu bu durumda davalının ---------yılında dava konusu ürünlerde elde etmiş olduğu faaliyet karının ----olarak gerçekleştiği, Davacı Vekili tazminat hesaplamasının SMK 151/2-a uyarınca "Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı,

hak sahibinin elde edebileceği muhtemel gelir” üzerinde hesaplanmasını talep ettiği, Marka sahibinin tecavüz edilmeseydi elde edeceği muhtemel gelir hesaplanırken, mütecavizin fiilinin boyutu ile haksız olarak elde ettiği kazanç miktarlarına da bakmak gerekir. Nitekim SMK m. 151/4 uyarınca yoksun kalınan kazancın hesabında ihlalin nitelik ve boyutu da dikkate alınmalıdır.

Aynı zamanda yaşam tecrübesinden hareketle, tecavüze maruz kalanın yoksun kaldığı kazancın tespitinde tecavüz edenin kazancı çoğu zaman yol gösterici olacaktır. Kök raporumuzda.

“Davalının Mizanlar üzerinde yapılan incelemede satışlarının “MALZEME SATIŞLARI” İHRAÇ KAYITLI SATIŞLAR” ve “DİĞER SATIŞLAR” hesaplarına muhasebeleştirildiği ancak sunulan belgeler içerişinse detay defter kayıtları yer almadığında satış cirolarının hangi ürünlerden elde edildiği, dava konusu ürün satışının olup olmadığı yönünde bir tespit yapılamadığı” şeklinde görüş bildirildiği,

Davalı firmanın dava konusu ürünleri satıp satmadığı yönünden bir tespit yapılamadığından Davacı vekilinin SMK 151/2-a uyarınca "Sınai mülkiyet hakkına tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, hak sahibinin elde edebileceği muhtemel gelir” talebi yönünde bir hesaplama yapılamamış, sadece davacı firmanın ----- yılında dava konusu ürün satışlarında ----faaliyet karı elde ettiği" yönünde ek rapor düzenlenmiştir.Taraf vekillerinin rapora itirazları doğrultusunda ek rapor tanzimi için dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş, hazırlanan --- tarihli 2. ek rapor dosyamıza celb edilmiştir.

2. ek raporda özetle; " Davacı tarafa -------numaralı tasarım tescili ile Davalı tarafa ait olduğu iddia edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Mali Yönden: Mali İnceleme kısmında yapılan açıklamalar doğrultusunda 1.ek raporumuzdaki yapmış olduğumuz hesaplamalarda bir değişiklik olmadığı" yönünde ek rapor düzenlenmiştir.

UYUŞMAZLIK HAKKINDAKİ YASAL DÜZENLEME

SMK'nın 56,59,69,81, 92, 141, 144/1-b, 144.,145.,149,maddeleri.

GEREKÇE

Dava, davacı adına tescilli ---- tescil numaralı çoklu endüstriyel tasarımı yönünden tasarım hakkın tecavüzün tespiti ile tasarım hakkına tecavüzden kaynaklı maddi ve manevi tazminat davasıdır.

Davacı taraf, ---- sayılı çoklu tasarım tescilinin kendisi adına tescilli olduğunu, davalının ------- stant açtığını, bu stantta sergilediği koltuk takımının davacı tarafa ait tasarım yönünden tasarım hakkına tecavüz oluşturduğunu beyan ve iddia ederek tasarım hakkına tecavüzün tespiti ile tecavüzün durdurulması ve ve ortadan kaldırılması ile bu eylemler dolayısıyla maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmuştur.

SMK'nın 81. Maddesinde tasarım hakkına tecavüz oluşturan haller belirtilmiş, "Aşağıda belirtilen fiiller tasarım hakkına tecavüz sayılır: a) Tasarım sahibinin izni olmaksızın bu Kanun hükümlerine göre koruma kapsamındaki bir tasarımın kullanıldığı veya uygulandığı ürünün aynısını veya genel izlenim itibarıyla ayırt edilemeyecek kadar benzerini üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme yapmak için öneride bulunmak, ticari amaçla kullanmak veya bu amaçlarla bulundurmak, başka bir şekilde ticaret alanına çıkarmak, ithal işlemine tabi tutmak....", bu fillerin tasarım hakkına tecavüz oluşturacağı, tecavüzün sabit olması halinde SMK'nın 149.

Maddesine göre tasarım hakkı tecavüze uğrayan tarafın talep edebileceği haklar düzenlenmiş, yine SMK'nın 150 ve 151. Maddesinde hak sahibinin oluşan zararlarının tazmini talep edebileceği belirlenmiştir. Bu hükümler çerçevesinde tasarım hakkı tecavüze uğrayan tarafın tecavüzün durdurulmasını, önlenmesini, men'ini ve ref'ini talep edebileceği, oluşan zararları kapsamında maddi tazminat talebinde bulunabileceği, yine manevi zararı dolaysıyla SMK'nın 149.

Maddesi gereği talepte bulunabileceği düzenlenmiştir.

Dava konusu uyuşmazlık incelendiğinde; ---- tescil numaralı tasarımın ----- tarihinden itibaren 5 yıl koruma altında bulunan çoklu tasarım olduğu, ---- tasarımı olduğu, ----- tarihli yazı cevabında; ---- tarihleri arasında kuruluşumuz ---- tarafından ------ eş zamanlı olarak düzenlenen ---- tarihinde imzalanan----- numaralı salonunda yer tahsis edilmiştir. ---- fuar alanında kurulan standına ilişkin fotoğrafların yer aldığı,

bu kayıtlar üzerinde alınan ---- raporda ında yapılan teknik değerlendirmeler doğrultusunda, davacı tarafa ait --- numaralı tasarım tescili ile davalı tarafa ait olduğu iddia edilen ürün arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde

arklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, bu hali ile davalı tarafça sergilenen ve kamuya sunulan koltuk ürününün davacı tarafın ----tescil numaralı tasarımdan kaynaklı haklarına tecavüz oluşturduğu kabul edilmiş ve tasarım hakkına tecavüzün tespiti ile tecavüzün durdurulması ve kaldırılmasına karar vermek gerekmiştir. Davacı tarafın tasarım hakkına tecavüzden kaynaklı maddi tazminat talepleri de incelenmiş, SMK'nın 150.

Maddesine göre hakları ihlal edilen tasarım hakkı sahibinin oluşan zararının tazminini talep hakkı bulunduğu, az yukarıda ifade edildiği üzere davalı tarafından davacının elbise tasarımı üzerindeki haklarının ihlal edildiğinin sabit olduğu, davalı şirketlerin kayıtları incelendiğinde davalı tarafın davacı tarafa ait tasarıma konu ürünlerin satışına ilişkin bir veri tespit edilememiş,davacı tarafın SMK'nın 151/2-a maddesi gereği talepte bulunduğu,

alınan bilirkişi raporu ile dava konusu ürünün satılından davalı tarafın ----- kazanç elde ettiği, bu kazanç yönünden davacı tarafın zararının oluştuğu kabul edilmiş, ancak taleple bağlı kalınarak ---maddi tazminat alacağının davalı taraftan alınarak davacıya ödenmesine karar vermek gerekmiştir.

Davacı tarafın manevi tazminat talebi de değerlendirilmiş, davalı şirketlerin davacı tarafın hak sahibi olduğu tescilsiz elbise tasarımı yönünden tasarım hakkına tecavüz ettiğinin sabit olduğu, bu sübut karşısında davacı tarafın davalı taraftan SMK'nın 149.

Maddesine göre manevi tazminat talep hakkının bulunduğu, davacının tasarıma konu ürünlerin ticari iş hacmi, tarafların ticari ve ekonomik durumları, tecavüz eyleminin işleniş şekli ve somut olayın tüm koşulları dikkate alındığında 10.000,00-TL Manevi tazminatın uygun olduğu kanaati ile tasarım hakkına tecavüzden kaynaklı manevi tazminat talebinin kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.