İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/1114 K.2025/7

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2018/1114

KARAR NO : 2025/7

DAVA

Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 31/12/2018

KARAR TARİHİ : 07/01/2025

Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendi

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dilekçesinde özetle. Davacı vekili dava dilekçesinde özetle ----. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin ----D.iş, -----.

Asliye Hukuk Mahkemesi'nin -----Asliye Hukuk Mahkemesi’nin -----sayılı dosyaları kapsamında davalı tarafın karşı üstlenmiş olduğu yükümlülüklerin ayıplı ifasına ilişkin yapılan delil tespiti ve düzenlenen bilirkişi raporları kapsamında davalının ifasını üstlendiği işlerle ilgili olarak ayıp ve kusurların tespitinin yapılmış olmasıyla davalı yanca bir kısım ayıplı imalatların düzeltilmesi yönünde çalışmalar yapılmaya devam edilmekle birlikte;

davacının uğradığı zararların tazminini temin adına ve henüz tüm işler sonuçlanmadığı ve bazı işlerin ise düzeltilmesinin tamamen yeniden inşai faaliyetler gerektirmesi ve davalı tarafça giderilip giderilmeyeceğinin belli olmaması, davacı nezdinde yaratacağı maliyet ve ilave zararların, kullanımdan yoksun kalma hallerinin belirsizliği itibarıyla ve davacı nezdinde hak kaybına sebebiyet vermemek adına huzurdaki davayı açma zaruretinin hasıl olduğu,

davacıya ait olan ve davalı tarafça ayıplı ifaların gerçekleştirildiği ---- projesinin mahiyetinin -----mevkinde 83.000 metrekarelik bir arazi üzerinde, özel bir koyda konumlandırılmış bulunan lüx villalar, hotel, restorant, bar, açık hava sineması, spor alanları, yüzme havuzu, çocuk oyun parkı vs sosyal tesislerden oluşan büyük çaplı bir proje olduğu, davacının bu projeye yaptığı yatırımın 70 milyon dolar düzeyinde olduğu, karşı tarafın davacı ile imzalamış bulunduğu 06.05.2016 tarihli sözleşme kapsamında davacının -----projesinin inşasında malzeme tedariki de dahil olmak üzere tüm mekanik tesisat işlerinin topyekun yapılmasını üstlendiği,

bu kapsamda tüm gider bağlantıları, alt yapı, klima ve yangın sistemleri, havalandırma sistemleri vs olmak üzere tüm mekanik tesisat işlerinin, davalı tarafça yapıldığı, sözleşme kapsamında ilave işlere uygulanacak hükümlerde ifade edilmiş olmakla projenin büyüklüğü karşısında sonradan ortaya çıkan mekanik tesisat ihtiyaçlarında da aynı şekilde davalı, işin yüklemediğini yaptığı, tesiste başkaca mekanik tesisat yüklenicisi iş yapmadığı,

davacının tüm mekanik tesisat işlerinde karşı tarafın profesyonelliğine olan inancıyla hareket ettiği, mekanik işlerinin ifasını üstlenen davalının üstlendiği edimlerini ayıptan ari olarak yerine getirmemiş olmakla hali hazırda dahi eksik / hatalı işler nedeniyle yaşanan olumsuzlukların davacıya zarar vermeye devam ettiği ve her ne kadar tesiste davalı tarafın düzeltme çalışmaları devam etmekle birlikte, nihai durumda tüm imalatlarla ilgili ayıp ve zararların gideriminin mümkün olup olmayacağı, davalı yanca giderilip giderilmeyeceği,

giderilebilip giderilemeyeceği belirsiz olmakla davacının hak kaybına uğramaması adına bu davanın açılması gereği doğduğu, davalı tarafından üstlenilen işler; sözleşme ve mutabık kalınan şartlara uygun yerine getirilmesi bir yana işin doğası gereği içermesi gereken teknik spesifikasyonlar dahil olmak üzere gerek sözleşme ve gerekse de olması gerekli ve yeterli kaliteden yoksun ve en temel mekanik ilkeleri göz ardı edilerek gerçekleştirildiği, davalı tarafın işi ehil olmayan ekiplere bıraktığı, sözleşmenin devredilemezliğini aşarak işi başkaca ekiplere de tevdi ederek kalitenin düşmesine sebebiyet verdiği,

davalı tarafa, bu ayıpların giderilmesi yönünde defaten gönderilen yazılı uyarılar 05.09.2017 tarihli e-mail, 04.10.2017 tarihli e-mail, 04.10.2017 tarihli -----.Noterliği kanalıyla karşı tarafa gönderilen ----- yevmiyeli ihtarname, -----.Noterliği kanalıyla gönderilen 12.10.2017 tarih ve ----- yevmiyeli ihtarname,-----Noterliği kanalıyla gönderilen 16.07.2018 tarihli ve ----- yevmiyeli ihtarname, ----.Noterligi kanalıyla gönderilen 24.07.2018 tarihli ve ----- yevmiyeli ihtarname ve devamı yazışmalar da mevcut olmakla; son olarak gerçekleştirilen delil tespitleriyle imalatların teknik ve fiili durumlarının da tespiti yapılmış bulunduğu,

davalının sözleşmesinde yer alan garanti yükümlülüğü de değerlendirilmesi gereken diğer bir husus olduğu, davacı tarafından davalıya ödenen tutarları ticari kayıtlarla da sabit olmakla davacının bu yönden mağduriyetinin açık olduğu, her ne kadar davalı tarafça ayıpların giderilmesi yönünde tüm yukarıda anlatılan süreçler ve tespit raporlarını takiben birtakım girişimlerde bulunulmuş olmakla birlikte bu çalışmaların neyi ne kadar tolere edeceği ve davacının mağduriyetini tamamen giderip gidermeyeceği belli olmadığı, davacının bekleyerek de yasal haklarından mahrum bırakılmasının düşünülemeyeceğinden bu davanın ikamesi zarureti doğduğu,

öncelikle davalıya yapılan ve fayda sağlanamayan ayıplı iş ve imalatlara ilişkin ödemelerden işbu davada belirsiz alacak davası mahiyetinde olmak üzere şimdilik1.000TL’nin yargılama yapılarak ve bilirkişilerce zararın tespiti ile davalıdan tazmini gerekeceği, diğer yandan davacının yeniden olmak üzere tesiste bu alanlara bir bütçe ayırarak alanlarda kalıcı ve ayıptan ari bir imalat yaptırmak zorunda olduğu,

şu aşamada davacının bu yönde yapmak zorunda kaldığı ikinci yatırım için de henüz net bir tutar tayin edilememekle işbu davada belirsiz alacak talebimizle şimdilik 1.000TL’nin yargılama yapılarak ve bilirkişilerce yapılacak tespite istinaden tazmini zaruri olduğu, davacının ayıplı / kusurlu imalat nedeniyle ve tesisin mahiyeti itibarıyla önemli bir yer teşkil eden mekanik tesisat işini ikinci kez yaptırmak zorunda kalması, hatalı işçilikler, ehil olmayan ekiplere işin bırakılması, sözleşmenin gereklerine uyulmaması,

bu nedenlerle yaz sezonunda yaşanan sıkıntılar düşünüldüğünde bu yönden de uğranılan manevi zararın şimdilik 500-TL’sinin belirsiz alacak davası mahiyetinde olmak üzere davalıdan tazminini talep ettikleri, taleplerine konu tutarlara ödenen tutarlar için ödeme tarihinden itibaren ve sair taleplerim için dava tarihinden itibaren ticari faizi ile davalıdan tazminini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. Davalı vekili vasıtasıyla vermiş olduğu 08/02/2019 tarihli dilekçesinde özetle “taraflar arasında 06.05.2016 tarihinde akdedilen sözleşme ile davalının -----projesinin mekanik tesisat işlerinin yapımını üstlendiği, ---- İnşaat firmasının 04 Ocak 2017 tarihinde Otel bloğu ve -----blok.

22 Şubat 2017 tarihinde diğer yapıların iskanını aldığı, itfaiye-belediye ve diğer resmi kurumlardan gerekli izin ve ruhsatlarını alarak Mayıs 2017 tarihinde otelin açılışını yaptığı, Haziran 2017 tarihinde misafir kabulüne başlayarak fiilen otelin kabulü ile kullanımına başladığı, sözleşmenin 11.2.maddesine göre işin kontrolü işveren proje yönetimi tarafından yapılacağı, yüklenici projelere ve kontrolün talimatlarına aynen uymak zorunda olduğu, bu bağlamda işin ve yüklenicinin kontrolünün iş süresince işverenin sorumluluğunda olduğu, 12. maddede ise işin kabulünün düzenlendiği,

işlerin işverence belirtilen nitelikte bitirildiğinin yüklenici tarafından yazılı olarak bildirilmesini müteakip işverenin yetkili elemanlarının işi kontrol ederek kusur ve noksanlarının bulunmadığını belirtmesi halinde bu hususun tutanağa bağlanacağı ve böylece geçici kabul yapılmış sayılacağı, işin kesin kabulünün ise geçici kabulden 2 ay sonra yapılacağı, işte bu 2 aylık süre de taraflarca sözleşmeyle belirlenmiş muayene süresi olduğu, tarafların sözleşme ile belirledikleri bu açık süreye uymak zorunda oldukları, bu süre içinde bildirilmeyen ayıp ve bozukluklar için yüklenicinin sorumluluğu olmadığı,

davalının mekanik tesisat işlerinin büyük çoğunluğunu iskan tarihinden önce tamamladığı, iskan sonrası ilave yapıların imalatların Mayıs 2017 tarihinde tamamlandığı, ancak bu süreçte işveren hakim konumunu kullanarak firmalarının hakedişlerini kontrol etmediği sözleşme gereği yapması gereken ödemeleri yapmadığı, firmalarını durumda bıraktığı, bu nedenle davalı tarafından 28 Ağustos 2017 tarihinde ---.

Noterliği’nden ---- yevmiye numarası ile geçici kabulün yapılması ve hakediş bedellerinin ödenmesi konusunda ihtar edildiği, ----- firmasının bu ihtarlarına cevaben, tesisin kullanımına devam ederek ve sezon kapanışına kadar bekleyerek 04 Ekim 2017 tarihinde tüm tesis üzerinde müşteri kullanımından da kaynaklanan kusurlar da dahil olmak üzere oluşan eksik ve kusurları ----Noterliği vasıtasıyla ---- yevmiye numaralı ihtarı ile firmalarına ileterek geçici kabul işleminin gerçekleştirildiği,

davalının Mart 2018 tarihine kadar ayıplı imalatları düzelttiği ve eksiklikleri giderdiği ----- Firması çalışanı mühendislerce gerekli kontroller yapılarak mekanik tesisat işlerine onay verildiği ve taraflar arasında mutabakat sağlanarak 0l Mart 2018 tarihinde kesin kabule ilişkin tutanak düzenlendiği, ---- firması mühendislerince yapılan inceleme ve muayene neticesinde verilen onay ve kesin kabul ile TBK 477/1. maddesi gereğince Müvekkil Firma her türlü sorumluluktan kurtulduğu, ---- firmasının kesin kabul tutanağında kabul etmediğini ileri sürdüğü işlere ilişkin hiçbir ihtirazı kaydın mevcut olmadığı,

15. maddede Bayındırlık Bakanlığı Genel Şartnamesi ve Bayındırlık Bakanlığı Teknik Şartnamesinin bu sözleşmenin ayrılmaz bir parçası olduğu kabul edildiği, böylece geçici ve kesin kabule ilişkin tüm kuralların karşı tarafla olan ihtilaflarında uygulanacak olduğunun tartışmasız olduğu, söz konusu otelin Mayıs 2017 tarihinde açılışı yapılarak müşteri kabul etmeye başlandığı, yani bu tarihten itibaren otel teslim alınarak karşı tarafça fiilen kullanılmaya başlandığı,

davacı tarafça ayıplı olduğu ileri sürülen işler için bilirkişiler gizli /açık ayıp nitelendirmesinde bulunmadıkları, karşı tarafın dilekçesinde belirtilen tüm işler gözle görülüp muayenesi yapılabilen işlerden olup kesin kabul sırasında ---- firması mühendislerince kontrole tapi tutulduğu, sözleşme ile geçici kabulden itibaren 2 ay olarak belirlendiği, bu süre içerisinde davalıya bildirilen tüm ayıpların giderilip eksikliklerin tamamlandığı,

bu sürenin aşımından sonra bildirilen bozukluklar yönünden davalını sorumlu olmadığı” beyan edilmiş “davanın reddine yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

----Asliye Hukuk Mahkemesi’nin --- , Asliye Hukuk Mahkemesi'nin----Milas -----Asliye Hukuk Mahkemesi’nin-----sayılı dosyaları, keşif, bilirkişi kök ve ek raporları ve tüm dosya kapsamı.

DAVANIN HUKUKİ NİTELİĞİ ve GEREKÇE: Dava, eser sözleşmesinden kaynaklı ayıplı iş ve imalatlara yönelik davalıya yapılan ödemelerin tahsili, ayıp nedeniyle onarım masrafları ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme akdîdir. Yüklenici, Türk Borçlar Kanunu'nun 471. ve mülga 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 356. maddesi uyarınca iş sahibinin yararını gözeterek özen görevini sadakatle yerine getirmek, yüklendiği işi sözleşme ve yasa hükümlerine, fen ve sanat kurallarına uygun olarak tamamlamak zorundadır.

Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davaranışları esas alınacaktır. Sadakat borcu, yüklenicinin iş sahibinin yararına olacak şeyleri yapma, zararına olacak şeyleri yapmama anlamını da ifade eder.

İş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir.Eser sözleşmesi ilişkilerinde ayıp sözleşme ve ekleri ile iş sahibinin beklediği amaca göre eserde bulunması gereken bazı niteliklerin bulunmaması yada olmaması gereken bazı bozukların bulunması şeklinde tanımlanmaktadır. ( Yargıtay ----- HD. -----

Diğer bir ifade ile yüklenicinin ya sözleşmede bildirdiği niteliklerden ya da dürüstlük kurallarına göre bulunması gereken niteliklerden ya da dürüstlük kuralına göre bulunması gereken niteliklerden yoksun olan eser ayıplıdır.

Uygulamada ve Yargıtay içtihatlarında eksik iş eser sözleşmelerinde yapılıp teslim edilen eserde yapılması kararlaştırılan bazı iş ve işlemlerin yapılmamış yada olması gereken bazı işlerin yapılmamış olması şeklinde tanımlanmaktadır. Bir başka deyişle eksik iş, sözleşme ve eklerine göre yapılması gerektiği halde yapılmayan ( Noksan bırakılan ) işleri ifade eder.

Yargıtay ---- HD. 24.04.2017 t. -----sayılı ilamında da belirtildiği üzere Eksik işlerin bedeli teslim tarihine bu işlerin ikmal edilebileceği sürenin ilavesi ile bulunan tarihteki rayiç bedel ile talep edilebilecektir. Eksik işlerin giderim bedelinin talep edilebilmesi için eseri teslim alırken ihtirazi kayıt konulmasına ( eksik işlerin giderim bedelinin tahsilini talep etme hakkının saklı tutulmasına ) gerek yoktur.

İş sahibi zamanaşımı süresi içinde eksik işlerin giderim bedelini talep edebilir.Yüklenicinin ayıp nedeni ile sorumlu tutulabilmesi için eserin teslim edilmiş olması, teslim edilen eserin ayıplı olması, ayıbın iş sahibinden kaynaklanmamış olması eseri muayene ve ihbar yükümlülüğünün ihlal edilmemiş olması, eserin açık ya da örtülü olarak kabul edilmemiş olması gerekmektedir.

Gerek 818 sayılı BK gerekse de 6098 sayılı TBK'da eserdeki açık ve gizli ayıpların yükleniciye ihbarı şekliyle ilgili bir düzenleme yapılmamıştır.

Ayıp ihbarının yazılı olarak yapılmış olması ispat kolaylığı sağlar ise de hukuki işlem değil maddi vakıa olduğundan eser sözleşmelerinde aksi sözleşmede yada eki şartnamelerde kararlaştırılmamış ise taraflar tacir olsa dahi ayıp ihbarının her türlü delille ispat edileceği kabul edilmektedir. ( Yargıtay ----- Hd. ----- Ayıbın varlığı ve ihbarı mahkemece kendiliğinden göz önünde bulundurulacak itiraz niteliğinde olmayıp ,ancak taraflarca usulunce ileri sürülmesi halinde değerlendirilecek defi vasfında olduğundan taraflarca süresi içinde ileri sürülmedikçe eserin ayıplı olup olmadığı,

ihbarın süresinde yapılıp yapılmadığı mahkeme tarafından kendiliğinden göz önünde tutulamaz. ( Yargıtay ----. HD.----- Sayılı ilamı )

Türk Borçlar Kanunu'nun 475.maddesinde "Eserdeki ayıp sebebiyle yüklenicinin sorumlu olduğu hâllerde işsahibi, aşağıdaki seçimlik haklardan birini kullanabilir: 1. Eser işsahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme. 2. Eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme. 3. Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere, eserin ücretsiz onarılmasını isteme.İşsahibinin genel hükümlere göre tazminat isteme hakkı saklıdır.

Eser, işsahibinin taşınmazı üzerinde yapılmış olup, sökülüp kaldırılması aşırı zarar doğuracaksa işsahibi, sözleşmeden dönme hakkını kullanamaz." şeklinde düzenlenmiştir.

Ayıbın varlığı ve ispatı halinde iş sahibinin hakları TBK'nın 475. Maddesinde sayılmıştır. Buna göre Eser işsahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme, Eseri alıkoyup ayıp oranında bedelden indirim isteme veya Aşırı bir masrafı gerektirmediği takdirde, bütün masrafları yükleniciye ait olmak üzere, eserin ücretsiz onarılmasını isteme haklarıdır.

Bu seçimlik haklar dışında ayıpta yüklenicinin kusuru bulunması halinde iş sahibinin genel hükümlere göre ayıptan doğan diğer zararları istemek hakkı vardır.Yargıtay uygulamaları ve doktrinde iş sahibinin eseri reddederek dönme hakkını kullanabilmesi için eserdeki ayıbın çok ağır ve kabule engel olabilecek nitelikte olması yeterli olup ayrıca eserin meydana getirilmesinde yüklenicinin kusurunun varlığına gerek yoktur. Seçimlik hak kullanıldıktan sonra bundan dönülemez.

Ancak yargıtay eserin ayıplı olarak imali halinde hangi seçimlik hakkın olaya uygun olduğunu belirlemek mahkemeye ait olduğundan sahibinin dönme hakkını kullanmasına rağmen eserin iş sahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı derecede ayıplı olmaması halinde seçimlik hakkının bedelden indirim olması gerektiğini kabul etmektedir. ( Yargıtay ----- Hd. ----- )

Yerleşik yargıtay kararları gereği eksik işlerin giderim bedeli olarak talep edilebilecek miktarın teslim tarihinden itibaren tespit veya dava açmak için teslim tarihine eklenecek makul süre sonundaki mahalli piyasa rayicine göre hesaplanması gerektiği belirtilmektedir. ( Bkz. Yargıtay ----- HD. 19.07.2011 T. ----Aynı dairenin ----Sayılı ilamları ) Ayıpların giderim bedeli mahalli piyasa rayiçlerine göre belirlenmesi gerektiğinden ve mahalli piyasa fiyatlarına KDV dahil olduğundan mahalli piyasa fiyatlarına KDV eklenmemelidir. (Bkz. Yargıtay ----. HD.-----. )

Bilindiği üzere zamanaşımı defi cevap dilekçesi ile ileri sürülmelidir. Zamanaşımı ileri sürülmedikçe hakim bunu kendiliğinden dikkate alamaz.

Yüklenicinin yükümlülüklerini ağır kusuruyla hiç ya da gereği gibi ifa etmemesi dışında eser sözleşmelerinden doğan alacaklar için zamanaşımı süresi 5 yıldır. ( TBK 478/1)

Yüklenici ayıplı bir eser meydana getirmiş ise bu sebeple açılacak davalar teslim tarihinden başlayarak taşınmaz yapılar dışındaki eserlerde iki yılın ; taşınmaz yapılarda ise beş yılın ve yüklenicinin ağır kusuru varsa ayıplı eserin niteliğine bakılmaksızın yirmi yılın geçmesi ile zamanaşımına uğrar.Somut olayda, taraflar arasında -----Mahallesi, 6891, 6893 ve 5838 parsellerde bulunan villa sitesi, otel, günü birlik otel ve saha ile ilgili site inşaatının mekanik tesisat işlerinin yapımına ilişkin 06/05/2016 tarihli eser sözleşmesi bulunmaktadır.

Sözleşmenin 5.maddesinde; ----- (Sıhhı tesisat, havalandırma tesisatı, yangın tesisatı, ----- Klima sistemleri sistem işleri, bahçe sulama tesisat işleri) ve-----(Sıhhı tesisat, ısıtma-soğutma tesisatı, havalandırma tesisatı, yangın tesisatı, otomat kontrol tesisatı) olmak üzere tahmini sözleşme bedeli 5.123.669,71 TL+ KDV olarak belirlendiği, davacı işverene temin edeceği malzemelerin ekli keşif özetinde belirlendiği, her türlü malzeme, işçilik ve genel giderler, nakliye ve depolama, yatay ve düşey taşımalar, iskele veya merdiven temine kurulması, sökülmesi, yer değiştirmesi,

gerekli makine ve teçhizat, araç-gereç, yol, yemek, konaklama, SGK ve benzeri giderlerin davalı yükleniciye ait olduğu belirlenmiştir.Sözleşmenin 7.maddesinde; sözleşmenin imzalanmasından sonra işe başlanacağı, işin bitim süresi sözleşmenin imza tarihinden itibaren 120 gün olarak kararlaştırılmıştır.Sözleşmenin 23. maddesinde işin garanti süresinin iki yıl olduğu; bu süre içinde davalı yüklenici tarafından bedelsiz olarak yapılacağı düzenlenmiştir.

Dava dilekçesinde davacı yanca, ---- Hukuk Mahkemesi'nin ----- Değişik iş, -----Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ----- ve ---- Değişik iş sayılı dosyalarında delil tespiti yapıldığı, davalıya ayıpların giderilmesi yönünde ihtarlar çekildiği, davalı yanca bir kısım ayıplı işlerin düzeltilmesi çalışmalarına devam edilmekle birlikte, davalının klima sistemlerinin montajı ve imalatı, yangın sistemi montajı ve boru tesisatından kaynaklı ayıplı ve eksik işlerin bulunduğu,

ayıplı ve eksik işlerden kaynaklı, ayıplı iş ve imalatlara yönelik davalıya yapılan ödemelerin tahsili, ayıp nedeniyle onarım masrafları ve manevi tazminat isteminde bulunmuştur.Dava dilekçesinin ekinden.

Davacı tarafından davalı tarafa iddia edilen ayıplara ilişkin 24.08.2017, 30.08.2017, 31.08.2017, 04.09.2017, 06.09.2017, 18.09.2017, 04.10.2017 ve sonraki tarihlerde e-postaların gönderildiği, ----- Noterliği'nde 04.10.2017 tarihinde düzenlenen ----- yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderildiği; eksik, ayıplı işlerin olduğu belirtilerek bunların giderilmesinin talep edildiği, -----Noterliği'nde 12.10.2017 tarihinde düzenlenen ----- yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderildiği, eksik, ayıplı işlerin olduğu belirtilerek bunların giderilmesinin talep edildiği, ----.

Noterliği'nde 16.07.2018 tarihinde düzenlenen ----- yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderildiği, eksik, ayıplı işlerin olduğu belirtilerek bunların giderilmesinin talep edildiği, ----. Noterliği'nde 24.07.2018 tarihinde düzenlenen ---- yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderildiği, eksik, ayıplı işlerin olduğu belirtilerek bunların giderilmesinin talep edilmiştir.

“Kesin Kabul Tutanağı” başlıklı belgede 01.03.2018 tarihinde kesin kabul yönünden gerekli incelemelerin yapıldığının ve tarafların kesin kabule karar verdiği anlaşılmıştır.

Kesin kabul tutanağının düzenlenmesinden bir süre sonra 16.07.2018 ve 24.07.2018 tarihinde ----. Noterliği'nde düzenlenen ihtarnamelerin davalıya gönderilerek eksik, ayıplı işlerin olduğu belirtilerek bunların giderilmesinin talep edildiği görülmektedir.

---- Noterliği'nde 16.07.2018 tarihinde düzenlenen ----- yevmiye numaralı ihtarnamede özetle: "Sözleşme kapsamında yapılması gerekli işlerden klima sistem ve tesisatları ile ilgili problemlerin devam ettiği, bazı otel odaları ve koridorlarda klima hatlarında su akması problemi yaşandığı, yangın söndürme pompalarının otomatik olarak çalışmadığı, algılama sistemlerinin hata verdiği” bildirilmiştir.

----- Noterliği'nde 24.07.2018 tarihinde düzenlenen ---- yevmiye numaralı ihtarnamede özetle: "Drenajlar da kullanılan boruların (PVC PVCN) vasıfları, Yangın söndürme ve algılama sisteminin farklı yükleniciler olduğu bunlar arasında çalışma koordinasyon eksikliği, Yangın söndürme pompalarının montajının ve devreye alınması, Yangın tesisatı yapım aşamasında imalatlar da oluşan hasarlar, Klima dolapları ve sistem entegrasyonu, Joker pompa ve su sayaç montajı" hususlarının bildirildiği,

----Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ---- Değişik İş Sayılı delil tespiti dosyasında 17/08/2018 tarihinde keşif yapılarak, 31/08/2018 tarihli Makine Mühendisi ----, İnşaat Mühendisi ---- ve Fen Bilirkişisi ---- tarafından hazırlanan heyet raporunda.

"Karşı tarafça yapılan tespit konusu işlerin bu haliyle ayıplı olduğu, zamanla ve kullanım neticesinde ortaya çıkmasından dolayı gizli ayıplı olduğu, Otelin ana su sistemini besleyen ana HDPE boru sisteminde kullanılan dirseğin değiştirildiği ve dirseğin borulara bileştirilmesi için füzyon kaynağı işlemi yapıldığı, yapılan tamiratın bedelinin 1.1194,06 TL olarak faturalandırıldığı, ---- numaralı odanın havalandırmasının uygun olduğu, ---- numaralı odalar --- numaralı odalarda havalandırmaların tesisat şaftında bırakıldığı,

bu nedenle odalara koku yayılacağı ve düzeltilmesi gerektiği, bedelinin de ortalama 16.000 TL olacağı, ----odaların duş ve tuvalet tabanlarının kırılması gerektiği, şaftlar içindeki tesisat boruları ile bağlantılarının sökülmesi gerektiği, gerekirse odalar önünde yer alan tüm koridorun da kırılarak taban içerisinde meyil oluşturulması gerektiği, bununda bedelinin ortalama 20.000 TL olacağı, otelin bulunduğu konum değerlendirildiğinde, ----- ve ---- olmak üzere her iki ilçe merkezine uzaklığı, ulaşım güçlüğü ve birçok firmanın. küçük çaplı emek yoğun bu şekilde tadilat işlerinden imtina etmesinin maliyeti arttırabileceği, sıhhi tesisatçı,

inşaatçı ve demirci ustaların ayrı ayrı işleri olacağından belirlenen değerinde üstünde bir tadilat gerçekleşebileceği" bildirildiği,

----.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin --- Değişik İş Sayılı delil tespiti dosyasında 06/08/2018 tarihinde keşif yapılarak, 31/08/2018 tarihli Makine Mühendisi --- - ve İnşaat Mühendisi ---- tarafından hazırlanan heyet raporunda: " 1) Klima sistemlerinde; şu ana kadar yapılan işçiliğin eksik/kusurlu işler bulunması nedeniyle % 60 olduğu ( sadece mekanik tesisatın montajı ),Tavan alçıpanlarının komple açılarak boruların yüzeylerinin temizlenmesi, yeniden izolasyon malzemesi ile yapıştırılarak boru yüzeylerinin hava temasını engelleyecek şekilde kaplama işinin yapılması,

( İzolasyon malzemesi işin %15 kapsamaktadır. ) Sözleşme gereği fiyatlar sabit olduğundan izolasyon malzeme işçiliği sözleşme fiyatının %15 tekabül etmektedir. İzolasyon malzemesi miktarı 2164 mt olup, çeşitli çaplarda ve uzunluklardadır. Kullanılacak malzeme kauçuk esaslı boru izolasyonudur. Isıtma-soğutma hatlarında kullanılacaktır.

İzolasyon malzemesinin boru yüzeylerinden temizlenmesi, yeniden izolasyon malzemesi ile boru yüzeyine yapıştırılması işinin malzeme toplam maliyetinin 26.000,00 TL olacağı, Kauçuk esaslı boru izolasyonu özel yapıştırıcısı ile yapıştırılacak, PVC bant ile ek yerleri kapatılacaktır. Ayrıca vana izolasyonları da yapılacaktır.

Kullanılacak olan yapıştırıcı malzeme ve PVC bant malzeme bedelinin 6.000,00 TL olacağı, Uygunsuz yapılan işlerin temizliği olarak işçilik bedeli %20 ve yeni yapılan izolasyon işlerinin işçilik bedeli % 20 olmak üzere işçilik bedelinin 12.800,00 TL olacağı, Boru yüzeylerinin temizliği ve yeniden izolasyon yapımı için tavan alçıpan larının komple açılması gerekmekte ve tamirat işi bitiminde tavanların yeniden alçıpan yapılması gerekmektedir.

Komple açılacak ve izolasyon işlerinin bitiminde yeniden yapılacak olan alçıpan tavan alanı yaklaşık 2.560,00 m2 dir. Alçıpan tavanların sökülmesi, molozlarının nakli, yeniden alçıpan tavan yapılması işi malzeme ve işçilik dâhil m2 si serbest piyasada yapmış olduğumuz araştırmaya göre piyasa rayiçlerine göre yaklaşık 50,00 TL dir. Alçıpan tavanın sökülmesi, molozların nakli ve yeniden alçıpan tavan yapılma maliyetinin.

2.560,00 m2 x 50,00 TL/m2 — 128.000,00 TL olacağı, Klima sistemleri ile ilgili olarak eksik/kusurlu imalat/işçiliklerin düzeltilmesi, tavan alçıpan larının sökümü ve yeniden yapımı için gerekli olan toplam maliyet bedelinin 172.800,00 TL olacağı,2) Yangın Sistemlerinde.

Hidrantların yanına yangın dolaplarının montajının yapılması işçiliğinin 20 adet x 250,00 TL/ad. — 5.000,00 TL olacağı, Joker pompa su basma miktarını gösteren sayacın temini ve sisteme montajının yapılma bedelinin 4.900,00 TL olacağı, --- temini ve sisteme montajının yapılma bedelinin 2.000,00 TL olacağı, Sistemin su kaçaklarının tespiti için gerekli yangın su deposu ve su olmadığı için kaçaklar ile ilgili maliyet hesabının yapılmadığı,

Vana ve boru etiketlemelerinin sistemlerde kullanılan akışkanlara ve sisteme uygun şekilde yön ve isim belirten etiketler ve montajının yapılması işinin maliyetinin 3.000,00 TL olacağı, yukarıda belirtilen işlerin mühendis kontrolünde yapılabilmesi için komple yangın sistem i çalıştırılarak kontrollerin yapılması gerekeceğinden bu işin maliyetinin 15.000,00 TL olacağı, Yangın sistemleri ile ilgili olarak eksik/kusurlu imalat/işçiliklerin düzeltilmesi için gerekli olan toplam maliyet bedelinin 29.900,00 TL olacağı, bildirildiği,

----Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ---- Değişik İş Sayılı delil tespiti dosyasında 31/08/2018 tarihli Makine Mühendisi --- --, İnşaat Mühendis---- Çevre Mühendisi ---- ve Fen Bilirkişisi ---- tarafından hazırlanan heyet raporunda özetle " mekanik tesisat projelerinin incelenmesinde pis suyun galeriye akıtılarak arıtmaya ulaşması, çatı teras yağmur sularının bahçeye akıtılacağı belirtildiği, yapılan inceleme sonucunda yaıplan işlerin kusurlu olduğu, düzeltilmesinin tesis için zarara sebebiyet verecek nitelikte olduğu, kullanıma ara verilerek yapılabileceği ve yapılan imalata zarar verebileceği, bozulan imalatların yeniden yapılması gerektiği" bildirilmiştir.

Davalı yanca sunulan cevap dilekçesinde; misafir kabulüne başlayarak iskan alınması sistemlerin eksiksiz ve çalışır olmasının kanıtı olduğu, delil tespiti dosyasındaki raporlara itiraz dilekçeleri sunulduğu, itiraz dilekçelerinde teknik ve değerlemeye yönelik itirazların sunuluduğu, 01/03/2018 tarihinde kesin kabul tutanağının düzenlendiği, ihtirazi kayıt bulunmadığı, açık ayıpların hemen bildirilmesi gerektiği, aksi halde sorumluğun kalkacağı, muayene ve ihbar süresinin 2 ay olduğu, bu süre içerisinde bildirilen ayıpların giderildiği,

eksik, kusurlu ve ayıplar için kesilecek bedel nefaset kesintisine ilişkin 818213 sıra numaralı faturası ile 34.439,47 TL kesinti yapıldığı ve faturanın sunulduğu, mükerrer talepte bulunulduğu savunulmuştur. ----- sıra numaralı ve 34.439,47 TL bedelli faturanın incelenmesinde --- İnşaatı Mekanik Tesisat İşleri Nefaset Kesintisi açıklamasının bulunduğu anlaşılmıştır.Davalı yanca eksik,

kusurlu ve ayıplar için kesilecek bedel nefaset kesintisine ilişkin ----- sıra numaralı faturası ile 34.439,47 TL kesinti yapıldığı beyan edilmiş ise de delil dilekçesinin ekindeki tamamlanan işlere yönelik olduğu beyan edilen faturalar incelendiğinde 2019 yılına ilişkin olduğu, davalı yanca eksikliklerin giderilmesine yönelik işlere dair fatura olduğu kanaatinin oluştuğu, bu haliyle devam ettiği tespit edilen veya edilecek ayıplardan belirtilen 34.439,47 TL kesintinin mahsup edilmesi talebi yerinde görülmemiştir.

Mahkememizce yazılan talimat gereği ----.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ----- talimat sayılı dosyasında 17/01/2020 tarihli keşif yapılarak, makine mühendisi ----- tarafından hazırlanan 03/07/2020 tarihinde sisiteme taranan heyet raporunda; "2017 yılında inşaat aşamasında yüklenici/işveren arasında yaşanan mekanik sisteme ilişkin anlaşmazlıkların; 2018 ve 2019 yıllarında faaliyetini sürdüren turizm tesisinde hala varlığını sürdürmesinin, bir başka anlatımla; anlaşmazlık konusu sorunlu mekanik sistemlerin bazılarının işveren tarafından bazılarının yüklenici tarafından giderilmiş olduğu bazılarının ise halen devam ettiği gözlemlendiği,

1---- numaralı odaların duş giderlerinde kot sorunu olduğu ve bu nedenle hariçten 100 mm PVC boru ile bina dışından yeni bir hat yapılmıştır. Bu yeni hat kot seviyesi mevcut pis su ana hattına doğal cazibe ile akamayacağı için toprak altına gömülü bir depoda toplanmıştır. Buradan da bir tanesi ana diğeri yedek olacak şekilde otomatik kontrol sistemi kurulan pompalar ile ana kanalizasyon hattına basıldığı; mevcut olan bu sorunu çözmek için yapılan bu imalatların tamamı Otel işletmesince yapılmış olduğu Teknik müdür tarafından ifade edilmiştir.

Kot farkından dolayı oluşan atık su giderlerindeki bu soruna inşaat imalat kaynaklı mı yoksa mekanik işçilik hatalarının mı neden olduğu açıkça belirlenememiş, ayrıca yapılan bu tadilat çalışmaları esnasında etrafındaki alanlarda oluşmuş hasarlarında onarım maliyetlerinin denetime esas kaynaklara dayandırılması mümkün olamamıştır.

2. Montaj esnasında yüklenicinin yangın pompalarını susuz çalıştırıldığı ve bu nedenle pompa yataklarının yandığı iddiasına ilişkin incelemede; arızalı olduğu iddiası ile motor/pompa ve elektrik panolarının sahada sökülmüş olduğu görülmüştür. Bu değişikliklere montaj aşamasındaki bir uygulama hatasının mı, sistem seçim hatasının mı neden olduğuna dair somut bir bilgi ve belgeye bağlanarak bir değerlendirme yapılamamıştır.

3. Beton su deposunun kullanma suyu hattı ve yangın söndürme hattı çıkış noktaları aynı seviyede yapılmıştır. Bu uygulamanın Tesisin yangın güvenliği açısından sakıncalı bir durum yarattığı, yangın söndürme tesisatı hattının, kullanım suyu hattının altında bir seviyede olması gerektiği değerlendirilmiştir. Su deposunun (kullanma suyu/yangın söndürme suyu) çıkış boru seviyelerinin farklı kotlarda bırakılması inşaat aşamasında bırakılması gereken bir uygulama olduğu, bu açık ayıplı imalat hatasının yüklenici sorumluluğunun olmadığı değerlendirilmiştir.

4. Ana bina 7. Kat çatı katı olup ----- numaralı odadan itibaren havalandırma boruları çatıya çıkarılmamış olup otel teknik servisince yangın çıkış merdiveni kısmına taşınmış olduğu görülmüştür. Bu durumun gerekçeleri yüklenici dilekçesinde açıklanmış olduğundan bu husus açık/ gizli ayıplı imalat değerlendirmesi ne dâhil edilememiştir.

5. Ana bina şaft içerisinde yangın swiçleri ve tüm tesisat izolasyonlarının mevcut olduğu görülmüştür.

6. Tesis düşük kapasite ile çalıştığı ana bina ve pek çok oda da havalandırma ve soğutma sistemlerinin kapalı olduğu izolasyon hatalarından kaynaklı terleme ve su damlamaların gösterilemediği," şeklinde tespit yaptıkları görülmüş,

Davacı vekilinin itirazları üzerine ek rapor alınması amacıyla talimat yazıldığı ve heyet ek raporunda; "özetle sunulmuş önceki bilirkişi raporları, mahallinde yapmış olduğumuz tespitlerimiz ve davacı vekilinin cevap dilekçesi içeriği birlikte değerlendirilmiştir. Bilirkişi heyeti olarak yerinde yaptığımız tespitlerde bahsi geçen ve iddia edilen eksik/kusurların tamamlanmış olduğu görülmüştür. Bu işlerin işveren tarafından mı yoksa yüklenici tarafından mı yapıldığı hususları tespit edilememiştir.

Bilirkişi heyeti olarak yerinde yaptığımız tespit esenada HDPE boru dirseğinin değiştirilmiş, olduğu, değişen parçanın teknik serviste bulunduğu görülmüştür. Ayrıca ana bina 7. kat çatı katı olup ---- numaralı odadan itibaren havalandırma boruları çatıya çıkarılmamış olup otel teknik servisince yangın çıkışı merdiven kısmın boru uçları kollektör şeklinde birleştirilerek boru ile taşınmış olduğu görülmüştür. Bu durumun gerekçeleri yüklenici dilekçesinde açıklanmış olduğundan bu husus açık/gizli ayıplı imalat değerlendirmesine dâhil edilmemiştir.

---- numaralı odaların duş giderlerinde kot sorunu olduğu ve bu nedenle hariçten 100 mm PVC boru ile bina dışından yeni bir hat yapılmıştır. Bu yeni hat kot seviyesi mevcut pis su ana hattına doğal cazibe ile akamayacağı için toprak altına gömülü bir depoda toplanmıştır.

Buradan da bir tanesi ana diğeri yedek olacak şekilde otomatik kontrol sistemi kurulan pompalar ile ana kanalizasyon hattına basıldığı; mevcut olan bu sorunu çözmek için yapılan bu imalatların tamamı Otel işletmesince yapılmış olduğu ifade edilmiştir. Bu yeni imalat için otel tarafından 80.000,00 TL harcama yapıldığı teknik müdür tarafından beyan edilmiştir. Bu bedelin işin mahiyetine uygun bir bedel olduğu kanaatine varılmıştır.

Kot farkından dolayı oluşan atık su giderlerindeki bu soruna inşaat imalat kaynaklı mı yoksa mekanik işçilik hatalarının mı neden olduğu açıkça belirlenememiş, ayrıca yapılan bu tadilat çalışmaları esnasında etrafındaki alanlarda oluşmuş hasarlarında onarım maliyetlerinin denetime esas kaynaklara dayandırılması mümkün olamamıştır.Beton su deposunun kullanma suyu hattı ve yangın söndürme hattı çıkış noktaları aynı seviyede yapılmıştır.

Bu uygulamanın tesisin yangın güvenliği açısından sakıncalı bir durum yarattığı, yangın söndürme tesisat hattının, kullanım suyu hattının altında bir seviyede olması gerektiği değerlendirilmiştir.

Su deposunun (kullanma suyu/yangın söndürme suyu) çıkış boru seviyelerinin farklı kotlarda bırakılması inşaat aşamasında bırakılması gereken bir uygulama olduğu, bu açık ayıplı imalat hatasının yüklenici sorumluluğunun olmadığı değerlendirilmiştir.Bilirkişi heyeti olarak yerinde yaptığımız tespit esnasında bahsi geçen ve iddia edilen eksik/kusurların tamamlanmış olduğu ancak bu işlerin işveren tarafından mı yoksa yüklenici tarafından mı yapıldığının tespiti mümkün olamamıştır.Tesisin düşük kapasite ile çalıştığı ana bina ve pek çok odanın havalandırma ve soğutma sistemlerinin kapalı olduğu izolasyon hatalarından kaynaklı terleme ve su damlamaları tesis yetkililerince gösterilemediğinden bu hususta değerlendirme yapmamız mümkün olamamıştır.

Tespit talep dilekçesinde belirten eksik ayıplı ve hatalı imalatların düzeltilmesi sürecine bağlı “Kullanımdan mahrum kalma zararı” tespit isteği, heyetimiz uzmanlık alanlarını kapsamadığı nedeniyle herhangi bir değerlendirme yapmamız mümkün olamamıştır.," şeklinde tespit yaptıkları görülmüş,Davacı vekilinin itirazı yerinde görülerek yeni bir heyetten rapor alınmasına dair ara karar kurulmuş, Mahkememizce yazılan talimat gereği ----.Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ---- talimat sayılı dosyasında 26/03/2021 tarihli keşif yapılarak, makine mühendisi --- , İnşaat Bilirkişisi -----tarafından hazırlanan 05/04/2021 tarihli heyet ön raporun ibraz edildiği, ön raporda ayıp ve eksikliklerin turizm sezonunda tespit edilebileceğinin bildirildiği,

26/08/2021 tarihli heyet raporunda özetle;

"Ana blok odalarda kötü kokuya neden olan ve havalandırma yapılmadığı ve/veya uygun şekilde çatıya çıkarılmadığı, önceki bilirkişi raporlarında tespit cdilen, odaların havalandırmalarının yapıldığı görülmüştür. Havalandırmalar için davacı tarafın yaptığı tadilatın işçilik, boru, bağlama elemanları ile birlikte ortalama piyasa maliyetinin 10.000,00 TL olduğu kanaatine varılmıştır.

Ana bloktaki izolasyonlarda yoğuşmalar olup olmadığı incelenmiş, aşağıdaki fotoğraflardan görüldüğü üzere yoğun bir şekilde ve damlamalar olduğu görülmüştür. Yoğuşmalar nedeniyle boruların geçtiği kısımlarda alçıpanlarda yoğun bir şekilde rutubetlenme, boya bozulması, çürümeler oluştuğu tespit edilmiştir.

Ayıplı olarak imal edilen bu izolasyonun binanın her yorinde aynı şekilde olmasından dolayı yoğun işçilik ve malzeme dahil giderilme maliyetinin ortalama 40,000,00 TL olacağı kanaaline varılmıştır.

Daha önceki bilirkişi raporlarında ayıplı olduğu tespit edilen ----- numaralı odaların pis su giderlerinde eğim problemlerinin giderilmesi için aşağıda inşaat bilirkişinin önerdiği ve olması gereken dışında geçici bir çözüm olarak odaların dış cephelerinden delik delmek suretiyle pis sularının dışarıya verildiği PVC borularla bir tahliye sistemi oluşturulduğu görülmüştür. Yapılan pis su tesisatının maliyetinin işçilik ve malzeme dahil 16.000,000 TL olduğu kanaatine varılmıştır.

---- blokta oluşturulan çözüm nedeniyle arazinin topografyası nedeniyle pis suların kendi cazibesiyle arıtmaya gitmesinin mümkün olmadığı, atık suların yaptırılan yaklaşık 3 m''lük çelik depoda toplandığı ve bu çelik depodan otomatik kontrol sistemi ile pompa ile 282 m uzunluğunda--- boru kullanılarak arıtmaya ulaştırıldığı görülmüştür. Pompa sistemi, çelik depo ve kullanılan boru dikkate alındığında ve oldukça zorlu (eğim ve taşlı yapı) borunun da yaklaşık 80 cm gömülmesi için gereken yoğun işçilik dikkate alındığında yapılan masrafın piyasa değerinin ortalama 30.000,00 TL olduğu kanaatine varılnıştır.

Daha önceden de tespiti yapılan ve ana binada olması gercken yağmur suları tahliye sisteminin yapılmadığı, yağmur sularının kanalizasyon sislemine yönlendirildiği, yağmur yağdığında arıtmanın işlevsiz hale geldiği anlaşılmaktadır. Teknik olarak yağmur sularının kanalizasyon ve/veya arıtma sistemine bağlı olmaması gerekmektedir. Yapılacak yağmur suyu tahliye sisteminin işçilik ve malzeme dahil maliyetinin piyasa değeri olarak ortalama değerinin 20.000,00 TL olduğu kanaatine varılmıştır.

Yangın söndürme sisteminin parçası olan pompaların çalışmadığı ve/veya yetersiz kaldığı, sistemde patlamalar olduğu, basınca dayanım olmadığı anlaşılmaktadır. Sistemin faal hale gelebilmesi için işçilik ve malzeme dahil gereken motor/pompa ve elektrik panolarının onarım bedelinin 30.000,00 TL olacağı kanaatinc varılmıştır.

Önceki bilirkişi raporlarında; otelin ana su sistemini besleyen ana HDPE borusunun incelenmesi. Dosyada var olan ---- tarafından hazırlanan 15.08.2018 tarihli ----- no'lu irsaliyeli faturadan HDPE boru sisteminde kullanılan dirseğin değiştirildiği ve dirseğin borulara bileştirilmesi için füzyon kaynağı işlemi yapıldığının anlaşıldığı. yapılan tamiratın bedelinin 1.1194,06 olduğu, tamir bedelinin rayiç fiyatlara uygun olduğu değerlendirilmektedir.

Değiştirilen HDPE dirseğin bulunduğu menfeze keşifte girilmiş ve tamir işleminin yapıldığı tespit edilmiştir. Aşağıdaki fotoğraflardan görüldüğü gibi davalı taralfın yaptığı önceki füzyon kaynağının başarısız olduğu, sözleşme tarihi ve kullandıkça ortaya çıkan bir kusur olmasından dolayı, tespit konusu işlemin gizli ayıplı olduğu kanaatine varılmıştır.

Yukarıda belirlenen değerler toplandığında mekanik tesisat olarak 147.194,06 TL işçilik ve malzeme onarım bedeli olarak hesaplanmaktadır. İnşaat Mühendisliği Açısından Değerlendirme; Yapım işterine ajil yapı yaklaşık maliyet hesabı 2018 yılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Birim Fiyat Analizlerinden ve piyasa rayiçlerinden yararlanılarak hazırlanmıştır.

7 adet islak hacimde oluşturulan pis su sisteminin doğru eğim ile teşkil edilmemesi nedeniyle projesine aykırı olarak pis su hatlarında tadilat yapılması gereği ortaya çıkmış ve atık su iletimi için sürekli bir işlelme gideri oluşturan pompaj sistemi kurulmuştur.Pis su sisteminin projesine uygun olarak tekrat inşası için gerçekleştirilecek inşaat kalemlerine ait yapım işleri ve yaklaşık maliyeti şu şekildedir.11 m3 hacminde patlayıcı madde kullanmadan çimento harçlı kagir veya horasan inşaatın belirlenen yıkım yöntemine göre yıkılması veya sökülmesi. yıkım veya sökümden çıkan malzemelerin vasıtalara yüklenmesi,

nihai ortalama 100 m mesafeye kadar taşınması, boşaltılması, tabakalar halinde serilerek düzeltilmesi veya İdarece istenildiği takdirde, gösterilecek yerde depo edilmesi için gerekli olan her türlü işçilik, malzeme, makine, alet ve araç giderleri ile yüklenici karı ve genel masraflar dahil 100 TL/m3 olarak değerlendirilmiştir. Yıkım işlerinin yaklaşık maliyeti 11 m3 x 100 TL/m3 — 1 100.00 TL hesaplanmıştır.

11 m3 hafriyat malzemesinin belediye döküm sahasına nakli 500 TI, nakliye ve 250 TL döküm bedeli olmak üzere maktuen 750 TL hesaplanmıştır.

Proje ve detay projesine göre 100 m2, tesviye tabakası yapılacak yerin temizlenmesi, yıkanması.| m3 dişli kuma 200 kg çimento katılarak clde edilen harçla ortalama 10 cm kalınlığında mastarında sıkıştırılarak teşviye tabakası yapılması, gerektiğinde sulanması, harç ve benzeri artıklardan temizlenmesi için gerekli her türlü malzeme ve zayialı. işçilik, inşaat yerindeki yükleme, yatay ve düşey taşıma, boşalima, müteahhit genel giderleri ve kârm dâhil, 35 TL/Am2 olarak değerlendirilmiştir. Şap ve tesviye işinin yaklaşık maliyeti 100 m2 x 35 TL/m2= 3 500.00 TL hesaplanmıştır.

110 m2 onaylanmış detay projesine uygun düzgün yüzeyin, yapışmayı engelleyici kir.

Toz, çapak ve benzeri kalıntılardan arındırılması ve nemlendirilmesi, yüzey üzerinc çimento esaslı, yüksek performanslı, kayma özelliği azaltılmış, açık bekletme süresi uzatılmış karo yapıştırıcının sürülmesi ve özcl tarak ile yivlendirilmesi, 80x80 cm anma ebatlarında her türlü deşen ve yüzey özelliğinc sahip, I.kalite, renkli seramik yer karosunun, mastar ve tesviyesine uygun olarak döşenmesi, . kaplama yapılan yüzeyin temizlenmesi, her türlü malzemc ve zaiyatı, işçilik araç ve gereç giderleri, iş yerinde yükleme, yatay ve düşey laşıma, boşaltma, mütcahhit genel giderleri ve karı dahil birim fiyatt 120 TL/m2 değerlendirilmiştir.

Zemin seramiği kaplama işinin yaklaşık maliyeti 110 m2 x 120 TL/m2= 13 200.00 TL hesaplanmıştır.

110 m2 boya Eski boyalı yüzeylerin tel firça, zımpara veya mekanik yolla temizlenmesi, gerekli alçı tamirinin yapılması. zımparalanması, 0,150 kg su bazlı astar sürülmesi, istenilen renkte 0.100 kg 1.kat, 0,100 kg 2.kat su bazlı ipekmat boya yapılması için her türlü malzeme ve zayiatı, işçilik, müteahhit genel giderleri ve kârı dâhil. birim fiyatı 30 TL/m2 olarak değerlendirilmiştir. Boya işinin yaklaşık maliyeti TI0 m2 x 25 TL/m2 = 2 750.00 TL hesaplanmıştır.

180 m3 yumuşak ve sert toprak zeminde makina ile kazının yapılması, sedde yerinde boşaltılması, serilmesi, inşaat yapıldıktan sonra kazı yerinde kalan boşlukların doldurulması, kazı yeri, depo ve dolgunun tesviyesi ve düzeltilmesi hendek kenarındaki kazı veya hendek kenarına getirilmiş dolgu malzemesinin hendek veya temel kenarından makina ile alınması, doldurulacağı yere konulması, hendek veya temel içine, kök, ot, kesck ve taşlardan temizlenmesi, 20 cm tabakalar halinde el ile serilerek sulanması ve tokmaklanması,

üst satıhlarının tesviye ve tanzimi için her türlü masraflar malzeme ve zayialı, alet, cdevat. hendek içindeki yatay ve düşey taşıma ve işçilik giderleri ile yüklenici karı ve genel giderleri dahil, birim fiyatı 10 TL/m3 olup kazı-doltgu işlerinin dava tarihi itibariyle yaklaşık maliyeti 10 TL/m3 x 180 m3 =1 800.00 TL. hesaplanmıştır.

282 m2 parke parke, beton plak, adi kaldırım ve blokajın sökülmesi, ayrılması, ve tekrar döşenmesi işinin birim fiyatı 25 TL/m2 olarak değerlendirilmiştir. Parke taşı söküm ve tekrar montajı işlerinin dava tarihi itibariyle yaklaşık maliyeti 25 TL/m2 x 282 m2 — 7 050.00 TL hesaplanmıştır.

42 m3---- Poz No'lu birim fiyat tarifindeki esaslar ve şartlar dâhilinde hazırlanmış veya aynı evsafta piyasadan satın alınarak hendek kenarına getirilmiş, tuvenan kum-çakıl'ın, hendek kenarından makina ile alınarak hendek ve lemel tabanına atılması, 20 em'lik tabakalar halinde el ile serilmesi, ve sulanarak tokmakla sıkıştırılması için gerekli her türlü işçilik, malzeme ve Zayiatı, makina, alet ve edeval giderleri ile iş yerindeki yatay ve düşey taşıma, yüklenici kârı ve genel giderleri dâhil, birim fiyatı S0 TI.'m3 olarak değerlendirilmiştir. Hendeğe kum serilmesi işinin dava tarihi itibariyle yaklaşık maliyeti — S0 TL/m3 x 42 m3 - 2 100.00 TL hesaplanmıştır.

Yukarıdaki tespitler ve değerlendirmeler ışığında dava konusu yapım işlerinden inşaat kalemlerine ait olan imalatların yaklaşık maliyeti 32 250.00 TL hesaplanmıştır.Karşı tarafça yapılan tespit konusu işlerin ayıplı olduğu, zamanla ve kullanım neticesinde ortaya çıkmasından dolayı gizli ayıplı olduğu, İnşaat kalemlerine ait olan imalatların yaklaşık maliyetinin 32.250.00 TL hesaplandığı, Mekanik tesisat olarak 147.194,06 TL işçilik ve malzeme dahil onarım bedeli olacağı," şeklinde tespit yaptıkları görülmüştür.

Bilirkişi raporunda inşaat bakımından yapılan hesaplamanın dava tarihi itibariyle, makine mühendisi tarafından yapılan hesaplamaların ise dava mı rapor tarihi itibariyle olduğu hususuna açıklık katmadığı anlaşılmıştır.Taraf vekillerini itirazlarını karşılanması amacıyla dosya heyete tevdi edilmiş , 30/11/2021 tarihli ek rapor alınmıştır.

Mahkememizin 17/01/2023 tarihli celsesinde dosyanın bilirkişi heyetine tevdi edilmesine karar verildiği, bilirkişi heyetinden iddia, savunma, toplanan deliller, delil tespiti raporları, dosyada alınan raporlar irdelenerek, taraflar arasındaki mekanik tesisat işleri sözleşmesine göre davalı tarafça dava dilekçesinde iddia edilen hususlarda ayıplı ifada bulunup bulunmadığı, davacı tarafça iddia edilen ayıpların tek tek irdelenmesi, ayıplı ifa söz konusu ise ayıbın niteliği, gizli ayıp olup olmadığı, ayıbın taraflar arasındaki mekanik tesisat işleri sözleşmesinin yapım işinden kaynaklanıp kaynaklanmadığı,

davacının ayıp nedeniyle yeniden onarım ve işçilik masraflarını hak edip etmediği, hak ediyor ise miktarının tespiti hususlarında müşterek rapor düzenlenmesi ile önceki raporlar ile çelişki oluştuğu taktirde çelişkileri açıklayan ve taraf vekillerinin dilekçelerinde belirtmiş olduğu itirazları irdeleyen ve karşılayan gerekçeli denetime elverişli denetimi elverişli rapor düzenlenmesinin istenildiği,

Mali Müşavir Bilirkişi ----, Makine Mühendisi -- ---, Makine Mühendisi --- ---, İnşaat Mühendisi - ------, Nitelikli Hesap Uzmanı ---- tarafından hazırlanan heyet raporunda; tarafların ticari defterlerinin usulüne uygun tutulmuş olduğu, dava tarihi itibariyle taraf defterlerinde bakiyenin sıfır olduğu, davacı yanca yeniden yapım masraflarına yönelik toplam 436.422,99 TL faturaların sunulduğu, faturaların ilki 10/04/2019 tarihli olup , son faturanın ise 19/03/2022 tarihli olduğu, kayıt edilen ilgili hesapların raporda açıklandığı, mekanik yönden inceleme ve değerlendirmede;

*---- numaralı odaların Pis su giderlerinin eğim problemi olduğu, Duş gider seviyesi ve tahliye boru seviyesinin ana gider borusunun altında imal edildiği ve bu sebeple duşların tamamında su taşmaları meydana geldiği, sorunun çözümüne yönelik bina dışından 100 mm PVC boru ile yeni bir hat yapılmasına ilişkin; pis su gider boru imalatlarının eğim yönünden hatalı imal edilmesi ve ana gider borusunun altında bir seviyede kalması doğal (yerçekimi ile) akış ile pis suyun uzaklaştırılmasını imkansız hale geldiği, davalı yüklenicinin imalat kusuru olduğu, gizli ayıp niteliğinde olduğu,

her ne kadar davacı tarafça bina dış yüzeyinden Cebri tahliye sistemleri ile sorun giderilmeye çalışılmış ise de bu mücbir sebeple yapılmış bir uygulama olup, tekniğine uygun bir çözüm yolu olmadığı, ayıplı imalat söz konusudur.

Ayıbın tekniğine uygun olarak giderilmesi için gider borularının döşenmiş olduğu tüm zeminin kırılması, ana hatta uygun gerekli eğim ile bağlanması gerektiği, yapılan değerlendirme ve hesaplamada dava tarihi itibariyle onarım bedelinin 20.000,00 TL olacağının bildirildiği anlaşılmıştır. ---- Asliye Asliye Hukuk Mahkemesi'nin -----Değişik iş dosyasında ayıplı husus ve onarım bedeli tespit edilmiş, nitekim 26/03/2021 tarihli keşifle alınan 26/08/2021 tarihli heyet raporunda ayıplı imalat konusunda tespit yapıldığı görülmüştür.

----- numaralı odalarda havalandırma çıkışlarının tesisat şaftına bırakılması ve buna bağlı olarak odalara kötü koku yayılmasına ilişkin: normal - koşullar altında havalandırma çıkışlarının çatıdan atmosfere açılması gerektiği, Davalı vekili cevap dilekçesindeki beyanı ve aşağıdaki tutanaktan, bina çatı katına başlangıçtaki uygulama projesine ek olarak ilave inşaat yapıldığı, ilave yapılan inşaat imalatlarında havalandırma kanallarının çatıya çıkış şaftının bırakılmadı ve havalandırma çıkışlarının atmosfere taşınamadığı, bahse konu fiziki zorluk davalı yüklenicinin kusuru olmadığı,

bunun yanında, yapılan inşaat ilavesi sebebiyle davalı yüklenici firmanın imalatında metraj artışı söz konusu olacağından malzeme ve işçilik olarak ek maliyet söz konusu olduğu, Yapılan değerlendirmede, bahse konu uygunsuzluğun davalı taraf kaynaklı olmadığı, davacı taraf kaynaklı olarak gelişen bir sorun olduğu, havalandırma kanalları çıkışının tesisat şaftına verilmesinin açık ayıp niteliğinde olduğu, ayıbın giderilme bedelinin dava tarihi itibari ile 10.000.-TL olacağı (inşaat tadilatları davalı sorumluluğunda değerlendirilerek) olduğu görüş ve kanaatine varıldığı bildirildiği anlaşılmıştır.

*Klima Sisteminin tavandan su akıtması uygunsuzluğuna ilişkin: Klima sisteminde tespit edilen sorun doğrudan imalat uygulama kusuru kaynaklı olduğu, davalı yanın cevap dilekçesinde konuya teknik bir açıklama getirmeye çalışmışsa da yapılan açıklama dava konusu uygunsuzluğu açıklamadığı, ----Asliye Hukuk Mahkemesi ----- Değişik İş sayılı dosyasında düzenlenen 11.09.2018 tarihli bilirkişi raporunda tespit edilen ile aynı kanaatte olarak klima sistemi boru hatlarındaki izolasyon kusurları kaynaklı olarak meydana gelen bir sorun olduğu,

sorunun gizli ayıp niteliğinde olduğu ve izolasyon kusurlarının tekniğine uygun olarak giderilmesi sonrası sorunun ortadan kalkacağı, raporda gösterilen tutanaktan davalı tarafça bir kısım onarımların yapıldığı, bununla birlikte sorunun tam olarak giderilememiş olduğu,

mevcut izolasyonların hepsinin tamamen değiştirilmesinin uygun olmayacağı, problem çıkartan veya hiç izolasyon uygulaması yapılmamış hatların izolasyonunun yapılmasının uygun olacağı, buna ilişkin elde ölçüm verisi bulunmadığından kesin maliyet hesabının mümkün olamayacağı, tüm dosya kapsamından klima sistemi imalatının yaklaşık %3 "lük bir oranda kusur barındırdığı sözleşme toplam klima sistemi bedeli üzerinden%3 lük kusura karşılık gelen kısmın yaklaşık 18.000.-TL olacağı görüş ve kanaatine varıldığı bildirildiği anlaşılmıştır.

*Yangın sistemi yangın dolap montajlarının yapılmaması, Joker pompa su sayacı takılmaması, yağ ayracı montajının yapılmaması, ----- takılmaması, sistem basınçlı testinin yapılmaması, kaçakların olması, sistem bileşenleri üzerinde etiketlemelerin yapılmaması, algılama sisteminin çalışmaması ve yangın sisteminin otomatik olarak devreye girmemesi vb. Uygunsuzluklara ilişkin:

---- sayılı dosyasında düzenlenen bilirkişi raporunda Yangın pompaları montajının yapılmış olduğu tespitine yer verildiği, dosya kapsamında mevcut Keşif Listesinde Yangın dolapları imalatı mevcut olmadığı, yangın dolapları yönünden davalı tarafın eksik veya ayıplı ifası tespit edilmediği, dosya kapsamında mevcut Keşif Listesinde Yangın sistemi yağ ayırıcı tank imalatı ve montajı mevcut olmadığı, bununla birlikte, davalı vekili dilekçesi ekinde sunulan tutanak örneğine göre davalı firma tarafından yangın sistemi yağ ayırıcı tank montajının yapılmış olduğu, davalı yüklenici taraf eksik/ayıplı ifası bulunmadığı, betonarme yangın su deposu imalatının davacı taraf sorumluluğunda olduğu,

-Yangın sisteminde ------ montajının yapılmamış olduğu, bahse konu montaj işleri dosya kapsamına sunulmuş imzalı Keşif Listesine göre davalı yüklenici sorumluluğu olduğu. ----- Akış Anahtarı; Keşif listesi en alt Maddesi). Eksik İfa söz konusudur. Eksik ifa giderme bedeli : 2.000.-TL olduğu,

-Davalı vekili dilekçesi ekinde sunulan tutanak örneğine göre yangın pompa sistemi davalı tarafça çalıştırılmış ve sistem borularına basınçlı su verilmiş olduğu anlaşıldığı, Yangın algılama ve kumanda sistemlerinin başka bir yüklenici tarafından imal edildiği, bu sebeple sistemin algılama ve devreye girmesi yönünden davalı tarafın yükümlülüğü bulunmadığı, bununla birlikte diğer yüklenicinin işini tamamlaması sonrası davalı yüklenicinin sistemin test ve devreye alınmasına iştirak etmesi ve kendi yaptığı imalatlardaki uygunsuzluk ve düzensizliklere müdahale etmesi ve gerek düzeltme işlemlerini yapması gerektiği, böyle yapılmadığı anlaşıldığı, test ve devreye alma bakımından eksik ifa söz konu olduğu, yapılan değerlendirmede eksik ifa bedelinin 20.000.-TL (İşçilik * Malzeme) olduğu,

-Yangın sistemi borulama tesisatlarında su verme sonrası tespit edilen su kaçakları tamamen davalı taraf işçilik kusuru (patent dirseklerde kaynak hatası) olup, ayıplı imalat söz konusu olduğu, dosya kapsamından tam olarak kaç noktada bu türden sorunların oluştuğu tespit edilemediği, yangın sisteminde meydana gelen sızdırmalar, sistemdeki su boşaltıldıktan sonra sızdıran noktalara dışarıdan kaynak - işlemi uygulanmak suretiyle giderildiği,

bu sebeple, ortalama olarak sistemde meydana gelebilecek olan tüm kaynak bölgesi sızdırma hatalarının yaklaşık 1 günlük bir işçilik ile giderilebileceği, takribi maliyetinin dava tarihi itibari ile 5.000.-TL (malzeme * işçilik * su kaybı dahil) olacağı,-Sözleşmede yazılı olmasına rağmen işin tekniği gereği, yapılan imalatların etiketlendirilmesi, hatların boyanması, sözleşmede ve keşif listesinda yazılı olmamasına rağmen, işin tekniği gereğı, davalı yüklenici yükümlülüğünde olduğu, eksik ifa söz konusu olduğu, giderim bedelinin ise 3.000,00 TL olduğu,

-Joker pompa su sayacı isteğe bağlı, olmaması durumunda sistemin çalışmasında veya işletilmesinde herhangi bir soruna sebep olmayacak bir elemandır. Keşif listesinde mevcut olmadığı,. Davalı tarafın eksik veya ayıplı ifası söz konusu olmadığı, -Sözleşme eki olan keşif listesinde Yangın Hidrantlarına ilişkin hiçbir madde tespit edilmediği, davalı tarafın eksik veya ayıplı ifası söz konusu olmadığı,

*HDPE borularındaki su kaçakları uygunsuzluğuna ilişkin; bahse konu uygunsuzluk tamamen davalı yüklenici işçilik kusuru kaynaklı olup, Gizli Ayıp niteliğinde olduğu, dosya kapsamından kesin olarak davalı tarafın yaptığı tesisatta kaç noktada kaçak meydana geldiği hususu belirsiz olduğu, Plastik kaynağı ile yapılan bu tür tesisatlarda kaynak işlemini yapan ustanın malzemeyi fazla ısıtması veya az ısıtmasına bağlı olarak bu türden kaçaklar veya deformasyonlar meydana gelebildiği, davalı vekili cevap dilekçesi ekinde sunulan tutanak örneğine göre davalı tarafça HDPE boru hattında bir kısım onarımın gerçekleştirilmiş olduğu anlaşıldığı,

Bunun yanında, HDPE hatların hasarlanmasında davalı taraf kusuru olmayan, inşaat sahasında, Perde İstinat duvarının yıkılması sebebiyle meydana gelen hasarların olduğu anlaşıldığı, Önceki bilirkişi raporlarında tespit edilene uyularak Otelin su sistemini besleyen Ana HDPE boru sisteminde dirsek değişim bedeli (malzeme * İşçilik dahil) 1.194.-TL olduğu,

*Yağmur Suyu Hatlarına İlişkin Uyuşmazlığa ilişkin olarak.

Yağmur Suyu ve Pis Su hatlarının ayrı yapılması, Bu hatların son tahliye noktasına kadar hiçbir şekilde birleştirilmemesi gerektiği, dosya kapsamına sunulan delillerin incelenmesinden, davalı tarafça, tespit edilen uygunsuzlukların giderildiği, iddia olunan uygunsuzlukların bir kısmının aslında mevcut olmadığı, bazı uygunsuzlukların inşaatta sonradan gerçekleştirilen de; tadilatlar kaynaklı olduğu ve uygunsuzlukların bir kısmının da davalı firma eksik ifası kaynaklı olduğu,

Davacı tarafça dosyaya sunulan 12/04/2020 tarihli teklif örneğine göre -----Blokları ve otel terasındaki yağmur giderlerine ilişkin eksik ve uygunsuzlukların giderilme bedelinin 83.000.-TL * KDV olacağı, hesaplandığı, Bahse konu teklifin hem tarih olarak hem de davalı taraf eksik ifası kaynaklı işlerin tasnifi sonrası hazırlanmış olmadığı, genel olarak tüm düzensizlikleri kapsadığı, detaylarının mevcut olmadığı, Yapılan değerlendirmede.

Davalı tarafça yağmur suyu savak ve boru çaplarındaki uygunsuzlukları düzelttiği ancak yağmur suyu inişlerinin toplanıp rögar hattına bağlanması yönünden eksiklerinin kaldığı değerlendirilmiş olup, bahse konu eksiklerin dava tarihi itibari ile giderilme bedelinin malzeme ve işçilik dahil 7.500.-TL olacağı bildirilmiş olmakla;

Raporun teknik yönden mali sonuç kısmında: * Pis Su Gider İşleri 20.000,00 TL, *Klima Sistemi İşleri 18.000,00 TL, *Yangın Sistemi İşleri 30.000,00 TL (Eksik iş giderim bedellerine ilişkin Yangın sisteminde ---- montajının 2.000.-TL, -Yangın test ve devreye alma bakımından 20.000.-TL (İşçilik * Malzeme) olduğu, -Yangın sistemi borulama tesisatlarındaki su kaçağı 5.000.-TL,-Yapılan imalatların etiketlendirilmesi, hatların boyanması işlemi 3.000,00 TL olmak üzere toplam 30.000,00 TL), * HDPE Boru Onarım İşi 1.194,00TL, Yağmur Suyu Taşıma / Tahliye Hattı İşleri 7.500,00 TL olmak üzere Toplam: 76.694.-TL +%18 KDV olarak tespit edilmiştir.

Davacının kesin kabul tutanağının düzenlenmesinden bir süre sonra 16.07.2018 ve 24.07.2018 tarihinde ----- Noterliği'nde düzenlenen ihtarnamelerin davalıya gönderilerek eksik, ayıplı işlerin olduğu belirtilerek bunların giderilmesinin talep edilmesi ile eser sözleşmesinden kaynaklı gizli ayıbı bildirme külfetini yerine getirdiği kanaati mahkememizde oluşmuştur.

Mahkememizin 02/01/2024 tarihli celse arasında ara kararıyla rapora karşı itirazlar değerlendirilerek raporda dava tarihine göre hesaplama yapıldığı ve dava tarihine göre yapılan hesaplama yerinde görülmekle, davacı vekilinin değerleme bakımından yapılan itirazların reddine, davacı vekilinin ----- Suite ilişkin 7 adet odaya ilişkin pis su giderleri eğim problemi bakımından raporda tespit edilen miktarın tüm maliyetleri içermediği itirazına ilişkin 26/08/2021 tarihli heyet raporunda inşaat ve makine mühendisliği tarafından detaylı olarak açıklamalara yer verildiği,

heyet tarafından değişik iş dosyasına atıf yapılarak 20.000 TL değer belirlendiği görülmekle, davacı vekilinin itirazını karşılayan ve 26/08/2021 tarihli heyet raporu ile çelişkileri gideren pis su giderleri eğim problemi bakımından dava tarihi itibariyle detaylı onarım ve işçilik maliyetini hesaplanması için ek rapor alınmak üzere bilirkişilere tevdi edildiği, bilirkişi heyetinin kök raporuna taraf vekillerinin yapmış oldukları itirazlar dosya kapsamı ve rapor içeriği gözetilerek yerinde görülmemiştir.

Davalı vekilinin nefaset kesintisi ve ihbar süresine yönelik itirazları yukarıdaki açıklamalarda irdelenmiş olmakla, yukarıdaki tespitlerin tekrar edilmekle itirazları yerinde görülmemiştir.

Bilirkişi heyetinin 24/04/2024 tarihli ek raporunda; ----- Suite ilişkin 7 adet odaya ilişkin pis su giderleri eğim problemi bakımından Atık suların doğal cazibe ile uzaklaştırılamayacağı, bu nedenle öncelikle depolanması ve cebri pompalama sistemi ile tahliyesinin gerekeceği, bu itibarla, 26/08/2021 tarihli önceki bilirkişi heyet raporunda tespit edilen ile uyumlu olarak depolama ve cebri tahliye sistemlerinin ek maliyet bedelinin 30.000.-TL olacağı, görüş ve kanaatine bildirilerek;

Teknik Yönden Maddi Sonuç;

• Pis Su Gider İşleri…………………………………; 20.000.-TL + 30.000.-TL = 50.000.-TL

• Havalandırma Kanal İşleri………………………...; Davacı taraf yükümlülüğü

• Klima Sistemi İşleri……………………………….; 18.000.-TL,

• Yangın Sistemi İşleri……………………………...; 30.000.-TL,

• HDPE Boru Onarım İşi …………………………..; 1.194.-TL,

• Yağmur Suyu Taşıma/Tahliye Hattı İşleri……. ; 7.500.-TL olmak üzere 106.694,00 TL+ %18 KDV hesaplaması bildirilmiştir.

Dosyada ek rapor alınması akabinde davacı vekiline bedel artırım dilekçesini sunması için süre verilmiş, davacı vekili tarafından 21/11/2024 tarihli dilekçeyle dava değerinin 436,422,99 TL üzerinden artırıldığı görülmüştür.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; taraflar arasındaki eser sözleşmesinden kaynaklı davalı yanca yapılan eserde gizli ayıp ve eksik işlerin bulunduğu, davacı yanca ayıp nedeniyle işçilik ve onarım masraflarına yönelik taleple bulunmak suretiyle seçimlik hakkının kullanıldığı ve süresinde ayıp bildiriminde bulunulduğu, bilirkişi ek raporunda ayıplı ve eksik işlere yönelik bedelin 106.694,00 TL olarak tespit edildiği, bilirkişi heyetini kök ve ek raporunun denetime ve hükme esas almaya elverişli olduğu sonuç ve kanaatine varıldığı,

davacı yanca güncel değer hesaplaması ve ticari defterlerde kayıtlı ödemeler bakımından talepte bulunmuş ise de ayıplı veya eksik işlerin giderim bedeli olarak talep edilebilecek miktarın teslim tarihinden itibaren tespit veya dava açmak için teslim tarihine eklenecek makul süre sonundaki piyasa rayiçlerine göre belirlenebileceğinden fazlaya ilişkin istemin reddi ile davanın kısmen kabulüne karar verilerek aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

Her ne kadar davacı yanca dava dilekçesinde davalıya yaptığı ödemelere ilişkin alacak isteminde bulunmuş ise de ayıplı ve eksik iş giderim bedelinin hesaplandığı, ayıplı ve eksik iş giderim bedelinin davalıdan tahsiline karar verildiğinden davacının davalıya yaptığı ödemeleri talep edemeyeceği, bu yöndeki talebinin aynı mahiyette olduğu görüldüğünden alacak isteminin reddine karar verilmiştir.

Davacı şirketin manevi tazminat ile ilgili olarak. TBK 58.md gereğince, ancak kişilik hakları hukuka aykırı olarak saldırıya uğrayan kimse manevi tazminata hükmedilmesini isteyebilir. Manevi zarar, bir kişinin kişilik değerlerinde iradesi dışında meydana gelen eksilmeyi ifade eder. Hayat, vücut bütünlüğü, sağlık, özgürlük, isim, resim, şeref, haysiyet, ticari itibar gibi değerler, kişilik değerlerini oluşturur. Bu değerlere saldırı, objektif eksilmeyi ifade eder.

Manevi zararın tazmin edilebilmesi için objektif unsur yanında bir de sübjektif unsurun gerçekleşmesi gerekir. Sübjektif unsur ise, zarar görenin söz konusu ihlal sonucu kişiliğinde, manevi varlığında objektif olarak meydana gelen bu eksilmeyi yaşaması, duyması, onu hissetmesi, bunun sonunda da acı, elem, ızdırap duymasıdır. Sübjektif unsur yoksa manevi zarar da yoktur.

Somut olayda; taraflar arasında eser sözleşmesinin bulunduğu, davalı yanca yapılan eserde ayıp ve eksik iş bulunduğu tespit edilmiş olup, ayıplı ve eksik işlere yönelik işçilik ve onarım masrafları hesaplanarak davalıdan tahsile karar verilen dava dosyasında dosya kapsamına göre, davalının sadece davacıya zarar verme kastıyla hareket ettiği ve bu nedenle davanın ticari itibarının zedelendiğine dair bilgi ve belge bulunmamaktadır. Taraflar arasındaki eserde ayıp ve eksik iş bulunması nedeni ile kişilik değerlerinde objektif bir eksilme noktasına ulaşıldığından bahsetmek mümkün değildir. Hal böyle olunca, manevi tazminat koşullarının gerçekleştiği ispat edilemediğinden manevi tazminat yönünden davanın reddine karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacının manevi tazminat talebinin REDDİNE,

2-Davacının ayıplı ve eksik işlere yönelik maddi tazminat davasının KISMEN KABULÜ ile, 106.694,00 TL'nin dava tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,

3-Davacının davalıya yaptığı ödemelere ilişkin alacak davasının REDDİNE,

4-Harçlar yasası uyarınca davanın kabul edilen 106.694,00 TL lik kısım yönünden alınması gereken 7.288,26 TL harçtan peşin alınan 42,70 TL harç ile ıslah harcı olarak alınan 7.436,00 TL'nin mahsubu ile hazineye irat kaydına, bakiye 190,43 TL karar harcının karar kesinleştiğinde talep halinde davacı tarafa İADESİNE,

5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T.'ye göre alınması gereken 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen maddi tazminat miktar üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T.'ye göre alınması gereken 30.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

7-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen alacak davası miktar üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T.'ye göre alınması gereken 1.000,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

8-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden manevi tazminat yönünden reddedilen miktar üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T.'ye göre alınması gereken 500,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

9-Davacı tarafından yapılan toplam 34.800,00 TL bilirkişi ücreti, 804,80 TL keşif harcı, 7.436,00 TL ıslah harcı, 42,70 TL peşin harç, 35,90 başvuru harcı, 600,00 TL keşif araç ücreti, 609,95 TL posta gideri olmak üzere toplam 44.329,35 TL yargılama giderinden kabul-red oranına göre belirlenen 10.838,53 TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE, geri kalan bakiyenin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, kalan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa İADESİNE,

10-Davalı tarafça yapılan 100,00 TL yargılama giderinden kabul-red oranına göre belirlenen 75,55 TL yargılama giderinin davacıdan alınıp davalıya VERİLMESİNE, geri kalan bakiyenin davalı üzerinde bırakılmasına,Dair; Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olduğuna dair davacı vekilinin yüzüne karşı davalı tarafın yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.