İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/49 K.2024/304

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

2020/49 Esas

KARAR NO: 2024/304

DAVA

Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ: 24/02/2020

KARAR TARİHİ: 23/05/2024

Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendi

DAVA

Davacı vekili 24/02/2020 harç tarihli dava dilekçesinde özetle. Taraflar arasında imzalanan eser sözleşmesi kapsamında müvekkil firma, işe zamanında başlama ve devam etme borcuna açıkça riayet etmiştir.Davalı firma --------borcun ifasında üzerine düşen özen ve sadakat yükümlülüğüne aykırı davranmıştır. Bu sebeple davalı tarafından malzeme temin edilmemesi sonucu müvekkil zarara uğratılmıştır.

Davalı firma tarafından müvekkilin ayıplı iş yaptığı iddiası tarafımızca kabul edilemez. Davalı firma --------alacaklının temerrüdüne düşmüştür. Davalı firma ----- müvekkilin aleyhine meydana gelen zararlardan sorumludur.

Haklı davamızın kabülüne, Edimin gerçekleştirilmesine engel olunması dolayısıyla fazlaya dair haklarımız saklı kalmak kaydı ile şimdilik 1.000,00 TL zararın ödenmesine, Davalıya sözleşme dolayısıyla verilen teminat senetlerinin İADESİNE, Teminat senetlerinin iade edilmediği takdirde hukuki işlemlere konu olmaması sebebiyle mahkeme sürece bitene kadar tedbir altına alınmasına, Davanın ------ firmasına ihbar edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine hükmedilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı iddialarının yersiz ve mesnetsiz olduğunu iddia ederek davacı tarafın sözleşmeden dönmesinin hukuka aykırı olması sebebiyle davanın reddine, Sayın Mahkemenizde aksi yönde kanaat oluşması durumunda müvekkil şirketin davacı şirketten alacaklı olduğu beyanlarımızın itiraz niteliğinde değerlendirilerek bu alacağın tespiti ile hesaplanacak tazminattan takas ve mahsubu ile davanın reddine, Yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacılara yükletilmesine hükmedilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, mekanik tesisat havalandırma montaj işleri yapım işini konu alan yazılı eser sözleşmesi ilişkisine dayalı tazminat talebi ile davalıya sözleşme kapsamında verilen teminat senetlerinin iadesi istemine ilişkindir.Eser sözleşmesinin tanımı TBK 470. Maddede yapılmış olup bu tanıma göre eser sözleşmesi yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir.

Eser sözleşmelerinde tarafların edimleri birbirlerinin karşılığını oluşturmakta olduğundan eser sözleşmeleri tam iki tarafa borç yükleyen ani edimli bir sözleşmedir. Eser sözleşmeleri sıfırdan yeni bir eser meydana getirilmesine ilişkin olabileceği gibi mevcut bir eserin yapılacak değişiklik ve ilaveler ile farklı bir hale getirilmesine ilişkin de olabilir. Taraflar arasında ---- kapsamında ------- montaj işleri için taşeron sözleşmesi imzalanmıştır.

Davacı vekili, sözleşmenin imzalanmasından sonra davalı iş sahibi tarafından müvekkilinin edimini ifa etmesine engel olunduğunu belirtilerek uğranılan zararların tahsili ile sözleşme kapsamında işin güvencesi olarak verilen teminat mektuplarının iadesine karar verilmesini talep etmiş; davalı ise, kendilerinin alacaklı olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.Mahkemizce talimat yoluyla alınan raporda özetle.

"Kök raporda da belirtildiği üzere yapılan keşifte Davacı asil yapmış olduğu imalatı gösterememiştir. Yaptığı imalat sonrası herhangi bir tespit de yapılmamıştır. Davacının yaptığı imalata başka taşeronlar ile devam edildiğinden yapılan imalatın yerinde tespiti bu gün itibarı ile mümkün değildir. Davacı tarafından 10.04.2019 tarihinde 136.474,96 TL tutarlı 1 nolu ----- düzenlenmiştir.

Her ne kadar Davacı tarafından dosyaya sunulan ilgili ----- onaysız ise de ----yemek, sağlık, personel ve kamp giderleri kesintisi yapılarak davacıya 23.166,57 TL 28.05.2019 tarihli fatura ile ödenmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde ısıtma ve soğutma sisteminde toplam 2.442 m borunun davacı tarafından izole edilip ödemesinin ------- yapıldığını, ancak ana yüklenici tarafından teknik şartnameye uygun olmadığı gerekçesi ile yapılan ayıplı imalatın iptal edildiğini beyan etmektedir. Bu durumda Davacının yapmış olduğu imalat tutarı dosya verilerine göre 136.474,96 TL olmaktadır. " şeklinde tespitte bulunduğu görülmüştür. Talimat Mahkemesince alınan bilirkişi raporunda özetle.

"Davacının 2018-2019 yılı ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin süresinde yapıldığı içerdiği kayıtların birbirini doğruladığı, defterlerin bu haliyle HMK 222/2 ye uygun olduğu tespit edilmiştir.Davacının 2018-2019 yılı ticari defterlerini ibraz ettiği, mübrez defterlerden 2018 yılına ait olanlarda davalı ile ilgili herhangi bir kayda rastlanmadığı, 2019 yılı defterlerinde davalı adına düzenlemiş 28.05.2019 tarihli ve 36.814,07-TL bedelli 1 adet faturanın davalı hesabının borcuna kayıtlı olduğu, faturaya karşılık muhtelif tarih ve tutarlarda yapılan tahsilatların davalı hesabının alacağına kayıtlı olduğu,

tahsilatların banka üzerinden yapıldığı, yapılan kayıtlar neticesinde davalı hesabının 5.257,16-TL borçlu göründüğü tespit edilmiştir." şeklinde tespitte bulunduğu görülmüştür.Mahkememizce alınan bilirkişi heyeti raporunda özetle;

"1.Davalı ve Davacı firmalara ait incelenen 2018 ve 2019 yılları ticari defter ve kayıtlarının HMK 222. Maddesine göre lehine delil kabul edilebileceği,

2.Davacı Defter kayıtlarında Davalı-----borçlu olduğu,

3.Davalı Defter Kayıtlarına göre Davacı----- firmasının 13.648,57 TL alacaklı olduğu,

4.Davacı ve Davalı firma defter kayıtlarındaki bakiye farkının Davalı tarafından ----- ödemenin Davalı ticari defter kayıtlarında olmamasından kaynaklandığı,

5.--------- talimatla yaptırılan keşifte, İnş. Mühendisi bilirkişinin gerek kök ve gerekse ek raporu incelendiğinde, iş mahallinde Hastanenin asma tavanları tamaman bitirilmiş olduğundan ve davacının yapmış olduğu imalatların da bu suretle üzeri kapatılmış olduğundan, hiçbir imalatın ölçülemediği belirtilmiş, dolayısı ile yapılan gerçek iş miktarının tespit edilemediği sonucuna varılmış olduğu göz önüne alındığında, ayrıca bu konuda taraflar arasında imzalı olarak yapılan iş miktarına dair herhangi bir metraj ölçümü, tespiti, ara hakediş veya ataşman gibi bir belge de bulunmadığından, davacının fiilen yaptığı toplam iş miktarına ait bir sonuca ulaşılamadığı,

6. Davacının diğer talepleri arasında yer alan davalıya hitaben bazı e mail yazışmalarına konu olan, ayrıca dosyaya sunmuş olduğu fatura ve harcama listelerinde yer alan giderleri ise, kendine ait olması gereken iş aletleri, şantiye masrafları v.s yi ihtiva ettiğinden bu konulardaki alacak talebinin de takdiri de Mahkemeye olduğu," şeklinde tespitte bulunduğu görülmüştür.

TBK 471 Maddesinde ‘Yüklenici, üstlendiği edimleri işsahibinin haklı menfaatlerini gözeterek, sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken meslekî ve teknik kurallara uygun davranışı esas alınır. Yüklenici, meydana getirilecek eseri doğrudan doğruya kendisi yapmak veya kendi yönetimi altında yaptırmakla yükümlüdür.

Ancak, eserin meydana getirilmesinde yüklenicinin kişisel özellikleri önem taşımıyorsa, işi başkasına da yaptırabilir. Aksine âdet veya anlaşma olmadıkça yüklenici, eserin meydana getirilmesi için kullanılacak olan araç ve gereçleri kendisi sağlamak zorundadır. TBK 472 Maddesinde ‘Malzeme yüklenici tarafından sağlanmışsa yüklenici, bu malzemenin ayıplı olması yüzünden işsahibine karşı, satıcı gibi sorumludur.

Malzeme işsahibi tarafından sağlanmışsa yüklenici, onları gereken özeni göstererek kullanmakla ve bundan dolayı hesap ve artanı geri vermekle yükümlüdür.

Eser meydana getirilirken, işsahibinin sağladığı malzemenin veya eserin yapılması için gösterdiği yerin ayıplı olduğu anlaşılır veya eserin gereği gibi ya da zamanında meydana getirilmesini tehlikeye düşürecek başka bir durum ortaya çıkarsa, yüklenici bu durumu hemen işsahibine bildirmek zorundadır; bildirmezse bundan doğacak sonuçlardan sorumlu olur’ şeklinde düzenleme olduğu görülmüştür. Görüldüğü üzere eserin yapımında kullanılan malzemeyi temin etme borcunun kime ait olduğu konusunda açık bir düzenleme bulunmamaktadır.Bu durumda taraflar arasında ki sözleşmenin malzeme ve ekipmana ilişkin hükümlerine bakıldığında;

Tanımlar bölümü, ----- Altyüklenici Malzemesi:İşveren ve/veya altyüklenici tarafından tedarik edilerek işbu sözleşme kapsamında ki taşeron yükümlülüklerini yerine getirmek maksadıyla zilyetliği tüm risk ve hasarı kendisine ait olmak üzere taşeron tarafından teslim alınarak kullanılan malzeme/ekipmanları ifade eder.

v. Malzeme/Ekipman: İşin bünyesinde kullanılacak taşeron tarafından temin edilen her türlü malzeme makine ve ekipman ile altyüklenici malzemelerini ifade eder.Sözleşme madde 7.5 de sözleşmenin imzalanmasını müteakip taşeronun derhal işin yapımı için gerekli her türlü malzeme, ekipman, teçhizat, eleman ihtiyacını tamamlayacağı ve işe başlama tarihinde işlerin yapımına başlayacağı kararlaştırılmıştır.

Sözleşme madde 11.10 da taşeron, sözleşme konusu iş için kullanılacak kendisinin temin ettiği tüm malzemelerdeki her türlü fire ve zaiyatın kendisine ait olduğunu hatalı ve/veya eksik ve/veya fazla malzeme metrajlarından veya bunların giderilmesinden oluşabilecek tüm masraflar ve giderleri karşılamakla mükellef olduğunu beyan ve taahhüt eder.Sözleşme madde 11.11 de taşeron sözleşme konusu iş için kullanılacak ve halin icabına gör altyüklenici tarafından temin edilecek ve taşerona tutanak ile teslim edilen malzemelerin…Sözleşeme Ek-1'de taşeronun her türlü yardımcı ve sarf malzemeyi temin edeceği, montajını yapacağı,

uhdesinde olup da altyüklenici tarafından temin edilebilecek malzemelerin montajını yapacağı ------ belirtilmiştir. Özel şartlar madde 2.1’de kullanılacak malzemelerin tamamen alt yüklenici tarafından temin edilerek taşerona teslim edileceği belirtilmiştir.

Bu durumda malzeme temini taşeron uhdesinde olup davalı alt yüklenici sorumluluğunda olmadığı temin edebileceği kararlaştırılmıştır.Sözleşme eki 7 "Malzemeye İlişkin Şartname" de “İşler için gerekli sarf dahil tüm malzemeler Ek-3 de yer alan Teknik Şartname ve Sözleşmede yer alan diğer hükümler kapsamındaki işler için Alt Yüklenici tarafından temin edilecek ve kullanılacak sarf malzemeler, Alt Yüklenici ve/veya İşveren ve/veya İdare tarafından kabule uygun olarak, Alt Yüklenici'ye onaylatılacaktır.

Bu malzemelerin zayiat bedeli birim fiyatlara dahil edilmiştir."Sözleşme eki 8 "Malzeme ve Ekipmana İlişkin Şartname" de “İşler için gerekli sarf dahil tüm malzemeler Ek-3 de yer alan Teknik Şartname ve Sözleşmede yer alan diğer hükümler kapsamındaki işler için Taşeron tarafından temin edilecek ve kullanılacak sarf malzemeler, Alt Yüklenici ve/veya İşveren ve/veya İdare tarafından kabule uygun olarak, Alt Yüklenici'ye onaylatılacaktır.

Bu malzemelerin zaiyat bedeli birim fiyatlara dahil edilmiştir..." şeklinde düzenlemeler bulunduğu görülmektedir. Taraflar arasında ki sözleşme, eki ve şartnamenin malzeme ve ekipmana ilişkin hükümleri bir bütün olarak incelendiğinde malzeme temininin aslen taşeron sorumluluğunda bulunduğu gerek duyulması halinde yükleniciden malzeme temini talebinde bulunulacağının belirlendiği anlaşılmaktadır.

Sözleşmenin 28.1 maddesinde Altyüklenici taşerona gerekçelerini yazılı olarak bildirmek koşuluyla işlerin bir kısmını ya da tamamını herhangi bir zamanda herhangi makul bir gerekçeyle geçici olarak durdurabilir ya da erteleyebilir. Bu durumda taşeron altyükleniciden alacağı yazılı bildirime istinaden altyüklenicinin belirteceği işler dışındaki tüm işleri derhal durduracaktır.

Taşeronun hiçbir kusurunun bulunmaması şartı ile altyüklenici taşerona işi durdurma tarihine kadar tamamlanan ancak bedeli ödenmemiş olan işlerin tevsik edilmesi şartına bağlı olarak taşeron tarafından ödemesi yapılmış ve/veya siparişi verilmiş malzemelerin sözleşme ve eklerinde belirtilen tutarları hazırlanacak hakedişe istinaden ödemesi yapılır.

Şeklinde düzenleme bulunduğu davalı alt yüklenicinin bu kapsamda tarafların kabulünde olduğu üzere işi geçici olarak durdurduğu anlaşılmaktadır.Tüm bu hususlar ve yapılan keşifte yapılan işlere ilişkin herhangi bir tespite varılamaması dikkate alındığında her ne kadar davacı tarafça -------- yevmiye nolu ihtarname ile alacaklı temerrüdü oluştuğundan bahisle sözleşmenin haklı sebeple feshedildiği iddia edilmiş ise de, davacının sözleşmeden dönmesinin haklı bir nedene dayanmadığı bu sebeple uğradığı iddia edilen zararların tazmini talebinde bulunamayacağı,

taraf ticari defterlerinde tespit edilen miktarların ise dava dilekçesi ve talep somutlaştırma dilekçesine konu zarar kalemlerine ilişkin olmadığı dikkate alınarak davanın reddine dair aşağıda ki şekilde karar verilmiştir.Mahkememiz 15/09/2020 tarihli celse 5 nolu ara kararı ile iadesi istenen 3 adet senedin toplam bedeli olan 430.000,00 TL üzerinden hesaplanan eksik 7343,32 TL nispi harcın 492 sayılı Harçlar Kanununun 30. Maddesi uyarınca bir sonraki celseye kadar tamamlanması için davacı vekiline kesin süre verilmesine,

aksi takdirde 492 sayılı kanunun 30. Maddesinin yollamasıyla hmk 150 maddesi uyarınca talep yönünden dosyanın işlemden kaldırılıp HMK 150. Maddesinde belirtilen süre sonunda davanın açılmamış sayılacağına, karar verileceği davacı vekiline ihtar edilmiş harcın tamamlanmaması sebebiyle 17/11/2020 tarihli celse 1 nolu ara karar ile Teminat senetlerinin iadesine ilişkin talep yönünden dosyanın bu talebe yönelik olarak HMK 150.

Maddesi uyarınca işlemden kaldırılmasına karar verilerek 3 aylık sürenin geçmesi neticesinde davanın teminat senetlerinin iadesine ilişkin talep yönünden 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 150. maddesi gereğince davanın açılmamış sayılmasına karar verilmiştir.

Hüküm; Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın maddi tazminat talebi yönünden REDDİNE,

2-Davanın teminat senetlerinin iadesine ilişkin talep yönünden 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunun 150. maddesi gereğince DAVANIN AÇILMAMIŞ SAYILMASINA,

3-Alınması gerekli 427,60 TL harçtan peşin yatırılan 54,40 TL harç ve 100,00 TL ıslah harcının toplamı olan 154,40 düşümü ile geri kalan 273,20 TL harcın davacı taraftan tahsili ile hazineye İRAD KAYDINA ,

3-Yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına ,

4-Davacı tarafça peşin yatırılmış olan gider avansından artan kısmın, karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

5-Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T'ye göre 5.216,57 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

6-1.320,00 TL Arabulucu ücretinin davacıdan tahsiliyle hazineye irad kaydına,

Dair; Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olduğuna dair davacı ve davalı vekilinin ve ihbar olunanlar vekillerinin yüzene karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.23/05/2024