İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/222 K.2024/359

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/222

KARAR NO : 2024/359

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 25/03/2024

KARAR TARİHİ : 13/06/2024

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekilinin dava dilekçesinde özetle.

26/02/2024 tarihinde Maliye Bakanlığı tarafından yapılan karşıt inceme sırasında şirkete ait e-defter ve beratları istenmiş olup şirket muhasebe yetkilisi e-defter ve beratları kontrol ettiğinde e-defter berat ve dosyalarının bozuk hiç açılmadığını tespit edilmiş olunduğunu, şirket muhasebe yetkilisi tarafından, 04-05-06-07-08-09/2023 dönemlerine ait e- deftere ilişkin belgeler oluşturulmuş bir klasöre tutulup yedeklenmiş fakat e-defter ve bertaları daha sonrasında bilsayar diskinde oluşan arızadan dolayı dosyaların bozulmuş kaydedilen diskin okunamamış olduğunu,

durum 26/02/2024 ---- Veri Kurtarma Merkezine iletilmiş ve ilgili merkez tarafından yazılan Teknik Raporda da ‘’kurumumuza getirilen şirket cihazına bağlı olan ---- seri numaralı ----- marka sabit sürücüde işlem yapılmış olup veriler okuyucu kafa arızasından ve yüzeyinde mikro çizikler olduğundan kurtarılamamıştır’’ bilgisinin yer almakta olduğunu, bu durum sebebiyle şirket'e ait 04-05-06-07-08-09/2023 aylarına ait e- defter ve berat dosyalarının zayi olduğu kanısının güçlendiği,

dolayısıyla ilgili bilgi ve belgelere ulaşmanın mümkün olmadığından bahisle zayi olduğunun öğrenilmiş olduğunu, Şirket muhasebe yetkilisinin, derhal kullanmış olduğu paket program----- ulaşmış ve kendisine e-defter ve beratlarını yeniden oluşturması gerektiğini belirtmiş olduğunu, Yazılım şirketinin bu konuyla ilgili Gelir idaresi Başkanlığıyla iletişime geçip oluşturulan beratların sistemden silinmesi sonra tekrardan e-defter oluşturulması gerektiğini belitmiş olduğunu,

Bunun üzerine Şirket yetkilisinin derhal Gelir İdaresi Başkanlığı ile iletişime geçip ve yukarıdaki paragrafta belirtildiği gibi müvekkile ait e-defter ve berat dosyalarına ulaşmanın mümkün olmadığı ve belgelerin zayi olduğundan bahisle ilgili belgelerin tespiti ve zayi belgesinin verilmesi talepli işbu davayı ikame etme zorunluluğumuz doğmuş olduğunu, açıklanan ve res'en gözetilecek nedenlerle şirkete ait 04-05-06-07-08-09/2023 dönemlerine ait e-defterin zayi olduğuna dair belgenin verilmesini talep ve dava etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Talep, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu ticari defter ve kayıtların zayi olduğunun tespitine ve zayi belgesi verilmesi istemine ilişkindir.TTK'nun 82/7. maddesinde, " Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün (01/07/2022 tarihli 7417 sayılı Kanunun 55. maddesi ile "otuz gün" şeklinde değiştirilmiştir) içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.

Bu dava hasımsız açılır.

Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." düzenlemesi mevcuttur.TTK'nun 82/7. maddesinde, " Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün (01/07/2022 tarihli 7417 sayılı Kanunun 55. maddesi ile "otuz gün" şeklinde değiştirilmiştir) içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.

Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir." düzenlemesi mevcuttur.Anılan TTK'nun 82/7. maddesinde zayi belgesi istenebilmesi için tacirin saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin ziyaa uğraması halleri tahdidi olarak sayılmamış ise de, yapılan tadadi sayımdan defterlerin tacirin elinde olmayan sebepler ile ziyaa uğraması gerektiği anlaşılmıştır.

Bir başka anlatımla, tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir. TTK anlamında zayi belgesi verilebilmesi için tacirin defter ve belgelerin korunması anlamında gereken özeni göstermesi, ziyaa uğramanın onun iradesi dışında gerçekleşmesi gerekmektedir.

Bu hususta ispat külfeti de davacının üzerinde bulunmaktadır. Tacir saklamakla yükümlü olduğu defter ve belgelerin saklanması ve korunmasına yönelik gerekli özeni göstermekle yükümlü olup, bu özene rağmen defter ve belgelerin ziyaa uğraması halinde zayi belgesi verilmesini talep edebilecektir.

(Yargıtay -----.Hukuk Dairesi'nin 15/10/2007 tarih ------esas ----- karar, Yargıtay -----.Hukuk Dairesi'nin 03/12/2014 tarih -----esas ----- karar sayılı emsal içtihatları, ---- Bölge Adliye Mahkemesi'nin-----Hukuk Dairesi'nin 13/04/2023 tarih, ---- Esas, ------ Karar sayılı kararı)Gelir İdaresi Başkanlığı, Uygulama ve Veri Yönetim Daire Başkanlığı'nın 02/05/2024 tarihli yazısında 2023/04-05-06-07-08-09 dönem e defter ve bunlara ilişkin berat dosyalarının yüklenmediği belirtilmiştir.

30923 Sayılı Elektronik Genel Defter Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 7.1. maddesinde de "E-defter tutanlar, Vergi Usul Kanununda belirtilen "mücbir sebep" halleri nedeniyle e-defter veya beratlarına ait kayıtlarının bozulması, silinmesi,

zarar görmesi veya işlem görememesi ve e-defter ve berat dosyalarının muhafaza edildiği e-defter saklama hizmeti veren özel ----- kuruluşlardan veya başkanlıktan ikincil örneklerinin temin edilemediği hallerde söz konusu durumların öğrenilmesinden itibaren tevsik edici bilgi ve belgeleri ile birlikte 15 gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yetkili mahkemesine başvurarak kendisine bir zayi belgesi verilmesini istemelidir.

Mahkemeden zayi belgesinin temin edilmesini müteakip, zayi belgesi ile birlikte durumun başkanlığa yazılı olarak bildirilmesi ve başkanlık tarafından istenilen bilgi ve belgelerin (talep edilecek bilgi ve belgeler e-defter uygulama kılavuzunda açıklanır) ibraz edilmesi halinde mükelleflerin zayi olan e-defter kayıtlarının yeniden oluşturulması ve bunlara ait yeni oluşturulan e-defter ve berat dosyalarının e-defter uygulaması aracılığıyla başkanlık sistemine yeniden yüklenmesi için başkanlık tarafından yazılı izin verilir." hükmünü içermektedir.

Aynı Tebliğin "e-Defter Dosyaları, Berat Dosyaları ve Muhasebe Fişlerinin Muhafaza ve İbrazı" başlıklı 4.4.

Maddesinin 1-e bendinde ise" e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının, gizliliği ve güvenliği sağlanacak şekilde e-Defter saklama hizmeti yönünden teknik yeterliliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta izin alan özel ----- bilgi işlem sistemlerinde ya da Başkanlığın bilgi işlem sistemlerinde 1/1/2020 tarihinden itibaren asgari 10 yıl süre ile muhafaza edilmesi zorunludur. e-Defter ve beratların teknik yeterliğe sahip ve Başkanlıktan bu hususta saklama izni verilen özel entegratörlerin bilgi işlem sistemlerinde muhafaza usulü ile muhafaza edilmesi sürecinde e-Defter uygulamasına dâhil olan mükellefler ve

özel---- tarafından uyulması gereken genel, gizlilik ve güvenliğe ilişkin usul ve esaslar, Başkanlık tarafından hazırlanarak ----- adresinde yayımlanan “e-Defter Saklama Kılavuzu”nda açıklanır. e-Defter ve berat dosyalarına ait ikincil kopyalarının bu fıkra uyarınca muhafazası için gerekli yükleme işlemlerinde bu Tebliğin (4.3.4) numaralı fıkrasında belirtilen süreler dikkate alınır." düzenlemesi yer almaktadır.

Davacı tarafça, 2023/04-05-06-07-08-09 dönemine ait e-defter ve berat dosyalarının zayi olduğu iddia edilerek zayi belgesi verilmesi talebiyle eldeki dava açılmış ise de, dosya kapsamından davacının zayi belgesi verilmesini talep ettiği belgeler yönünden davacının dava konusu 2023/04-05-06-07-08-09 dönemine ait dönem e defterlere ilişkin gerekli işlemleri yapmadığı ve davacı şirketin defterlerin saklanması konusunda basiretli bir tacirden beklenen özeni göstermediği,

kayıtların özenle korunması ve saklanması gerekmesine rağmen, 3 Sıra No'lu Elektronik Defter Genel Tebliği (Sıra No: 1)'nde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğin 4.4.1-e maddesinde öngörülen yükümlülüğü yerine getirmediği, e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının muhafazası hususunda özel ---- bir firmadan destek almadığı gibi ilgili başkanlığa ikincil kopyaların teslim edilmediği anlaşılmakla davanın reddine karar vermek ve aşağıdaki gibi hüküm kurmak gerekmiştir.