İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/60 K.2025/42

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/60

KARAR NO : 2025/42

DAVA

Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ : 25/01/2024

KARAR TARİHİ : 16/01/2025

Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendi

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dilekçesinde özetle. Müvekkil şirket ..., ----- Vergi Dairesi ... vergi numarasıyla vergi mükellefi olarak tutulması gereken defter, kayıt vs ile işlemlerimin düzenlenmesi amacıyla yıllardır Muhasebe ve Mali Müşavirlik hizmetlerini yapan ---- TC Numaralı ----- ile çalışmaktaktadır.

Müvekkil şirketin defter ve diğer kayıtları üzerindeki incelemelerini ve kayıt işlemleri ile bazı yasal işlemlerin yerine getirilmesi amacıyla tüm yasal defterler olan genel kurul karar defteri, ortaklar pay defteri, yevmiye defteri , defter-i kebir, envanter defteri ve sair belgeler yukarıda adı geçen mali müşavire tevdi edilmiş olup söz konusu belgeler mali müşavir ---- bürosunda saklanmaktaydı.

Müvekkil şirket bir süredir mali müşavire ulaşamamakta olup söz konusu tüm belgelerin teslim edilmesi için -----takip numaraları ile gönderilmiştir. İadeli taahhütlü gönderilen davet mektubu "adreste yok" ibaresi ile iade gelmiştir. Bu sebeplerle, Müvekkil şirketin yazılı ve sözlü tüm çabalarına rağmen mali müşavirden herhangi bir geri dönüş olmamıştır. Müvekkil şirket, ilgili tüm yasal defter ve belgelerin kaybolması sebebiyle ek-1'de sunulu zayi ilanı vermiştir.

Müvekkil şirketin yevmiye defteri , defter-i kebir, envanter defteri, karar defteri, pay defteri ve sair belgeleri, mali müşavirin incelemesi ve kayıt işlemleri ile bazı yasal işlemlerin yerine getirmesi amacıyla alıp müvekkil şirkete bir daha geri vermemesi üzerine kaybolmuştur. Müvekkil şirket, ticaret odasından şirket kapanışlarını yapamamaktadır.

Yukarıda arz ve izah edildiği üzere, müvekkil şirkete ait yasal defterler olan yevmiye defter , defter-i kebir, envanter defteri, karar defteri, pay defteri ve sair belgelerin müvekkil şirket yetkilisinin tüm özen ve dikkatine rağmen, şirket mali müşavirinin belgeleri kaybetmesi sebebi ile zayi olan söz konusu belgelerin tespiti ve zayi belgesinin verilmesini talep etmiştir.

DAVANIN HUKUKİ NİTELİĞİ ve GEREKÇE:

Dava, Davacı tarafından defterlerinin zayi olduğuna ilişkin TTK md. 82/7 gereğince zayi belgesinin verilmesi davasıdır.Yargıtay ---- Hukuk Dairesi'nin ----sayılı kararında “Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre, TTK'nın 82/7 maddesine göre zayi belgesi verilebilmesi için bu maddede belirtilenler gibi olağanüstü hallerden birinin olayda mevcut olmasının gerektiği, tacirin saklamakla mükellef olduğu ticari defter ve kayıtlarını özenle muhafaza etmesinin zorunlu olduğu, somut olayda davacının, gerekli dikkat ve özeni göstermeyerek, kendi kusuru ile iddiaya konu olayın meydana gelmesine sebebiyet verdiği,

olayın nasıl meydana geldiğine ilişkin savcılık başvurusu, gazete ilanı, olaya ilişkin tutanak gibi bir delilin de mevcut olmadığı, tanık delilinin ise tanığın davacı şirketin muhasebecisi olduğu ve şirket defterlerinin usulüne uygun tutulduğuna ilişkin dinletilmek istendiği, tanık delilinin işbu dava için yeterli olmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.(ONANMASINA)” karar verildiği görülmüştür.Yargıtay ----Hukuk Dairesinin ---- Esas ve ----Karar sayılı ilamında "...Mahkemece, TTK'nın 82/7. maddesinde sayılan mücbir sebeplerin gerçekleşmediği,

bu sebeplerin genişletilemeyeceği, muhasebeciye ulaşılamadığı ileri sürülmekte olup defterlerin çalındığı yönünde bir ceza davası ya da soruşturmadan bahsedilmediği, ayrıca ticari defterlerin şirket merkezi dışında muhasebeci uhdesinde bırakılması nedeniyle davacının kusurlu olduğu gerekçesiyle, davanın reddine karar verilmiştir..." şeklindeki kararın onandığı, ----- Bölge Adliye Mahkemesi ------.

Hukuk Dairesi'nin ---- Esas ve ----- Karar sayılı ilamında: " İleri sürülen sebebin de defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olması, başka bir deyişle davacının iradesi dışında defter ve vesikaların tamamen veya kısmen kaybı yahut yok olması gerekmektedir. Muhasebecilerin ihmali davranışda bulunması ise bu sebebler kapsamında değildir.

Somut olayda, davacı yasada sayılı sebeplerin varlığı nedeniyle talebe konu defterlerin zayii olduğunu ileri sürüp ispatlayamamıştır. ...." şeklinde olduğu, ----- belgesi verilmesi davaları sonuçları itibariyle sadece davacı taraf yönünden değil, davada taraf olmayan kimseler bakımından da sonuç doğuran dava türlerindendir.

Mahkemece bu tür davalarda yapılacak incelemeler, sadece davacı tarafın iddia ve delilleri ile sınırlandırılmamalı, zayii belgesi verilmesi istenilen belgelerin, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu belgelerden olup olmadığı,kanunda yazılı afet kavramına davacıya kusur izafe edilemeyecek olan ve irade dışında meydana gelen olayların girebileceği gözetilerek tacirin belgelerini muhafazada gerekli dikkat ve özeni gösterip göstermediği, tasdike tabi defterlerin tasdik edilip edilmediği,

davacıya ait defterler hakkında soruşturma bulunup bulunmadığı ve iddia edilen olayın meydana geldiği yerin tacirin faaliyette bulunduğu yerlerden olup olmadığı hususlarının araştırılarak,olayın şüpheden uzak bir şekilde meydana gelip gelmediğinin tespiti gerekir."(Yargıtay HGK nun ---- esas ,---- karar sayılı ,16.3.2016 tarihli ilamı) Somut olayda,

davacı tarafça ---- ait karar defteri için zayi belgesi talep edildiği anlaşılmakta olup,karar defterinin zayi olup olmadığı hususu belirsizdir.Davacı tarafından şirketin muhasebesini tutan ve kapatma işlemlerini yapacak olan muhasebeci ---- ulaşamadığı için kaybolduğunu anladığını beyan etmektedir.2015 yılında faaliyetine son verdiğini beyan edilen şirketin 2023 yılında ticari defterlerin kaybolduğunun anlaşıldığının ileri sürülmesi de defterlerin korunmasında dikkat ve özenin gösterilmediğini göstermektedir.Davacı tarafından şirketin karar defterinin iradesi dışında bir nedenle zayi edildiği hususu kanıtlanamamıştır.

Bu durumun TTK'nın 82/7. maddesi anlamında "irade dışı zayi" olarak kabulüne olanak yoktur.... şeklinde açıklanmıştır.Bu açıklamalar ışığında.

TTK'nın 82/7 maddesine göre, bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir.

Bu dava hasımsız açılır.Tacirin, bahsedilen madde hükmünden yararlanabilmesi için bir taraftan defterlerin korunması amacıyla gereken dikkat ve özeni göstermiş bulunması, diğer taraftan da ziyaa uğramanın onun iradesi dışında elinde olmayan bir nedenle meydana gelmiş olması zorunludur.

Mücbir nedenlerin ispatı, bunu iddia eden tacire aittir.İleri sürülen mücbir nedenin dayandığı olayların defter ve belgelerin yok olması veya elden çıkması sonucunu doğuracak nitelik ve yoğunlukta olup olmadığı araştırılmalı ve irade dışında defter ve belgelerin tamamen veya kısmen kaybı ya da yok olması sonucu oluştuğunda mücbir neden kabul edilmelidir. Somut olayda, muhasebeciye ulaşamadığı için kaybolduğunu anladığını beyan etmektedir.

Davacının defterlerin korunmasında dikkat ve özenin gösterilmediğini göstermektedir.Davacı tarafından şirketin defterinin iradesi dışında bir nedenle zayi edildiği hususu kanıtlanamamıştır. Bu nedenlerle davanın reddine karar verilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gerekli 615,40 TL harç peşin alınan 427,60 TL harcın düşümü ile bakiye 187,80 TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye İRAT KAYDINA, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA, 4-Karar kesinleştiğinde ve talep halinde kullanılmayan gider avansının davacıya İADESİNE, Dair, Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içinde ---- Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı davalı vekilinin yokluğunda verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.