İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2024/865 K.2025/516

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/865

KARAR NO : 2025/516

DAVA

Tazminat (Sigorta Ödemesine Dayanan Rücuen)

DAVA TARİHİ : 20/11/2024

KARAR TARİHİ : 03/06/2025

Mahkememize tevzi edilen dava dilekçesi mahkememiz esasının yukarıda belirtilen sırasına kaydedilip incelendi

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dilekçesinde özetle. “Müvekkil şirkete ----- no’lu Nakliyat Emtea Blok Sigorta Poliçesi ile sigortalı bulunan------- isimli firma tarafından tarafından ------isimli firmaya satılan -- plaka (2.137,86 m²), 22.319 kg ---- emtiasının Türkiye - --- arası taşınması işi nihai taşıyıcı sıfatıyla karşı taraf sorumluluğunda gerçekleştirilmiştir.

Emtianın karşı tarafça ------ plakalı tır vasıtası ile taşınması esnasında emtiaların hasar gördüğü tespit edilmiş ve tutanak altına alınmıştır. Meydana gelen hasar nedeniyle Müvekkil şirket tarafından gerçekleştirilen incelemeler neticesinde sigortalıya poliçe kapsamında 30.04.2024 tarihinde 1.952,19.-EUR sigorta tazminat ödemesinde bulunulmuştur.

Müvekkil şirketin ödemiş olduğu tazminatın TTK 1472 hükümleri gereği karşı taraftan tazmini için iş bu başvurunun yapılması zorunluluğu hasıl olmuş olup 1.952,19.-EUR'nun yabancı para alacaklarına ilişkin 3095 sayılı Kanun 4/a hükmü gereğince Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı dikkate alınarak işleyecek faizi (CMR Konvansiyonu gereği %5'ten aşağı olmamak kaydıyla) ile vekalet ücreti ve arabuluculuk ücreti dahil tüm ferilerin tazmini için ----- Bilirkişi Heyet Raporu -----Esas ----- Arabuluculuk Bürosu'na 03.10.2024 tarihinde ---- Büro,

----- Arabuluculuk numaralı dosya ile başvuruda bulunulmuştur. Gerçekleştirilen görüşmeler neticesinde taraflarca anlaşma sağlanamamış tutanak, tüm taraflarca 20.11.2024 tarihinde imza altına alınmış ve iş bu davanın açılması zorunluluğu hasıl olmuştur.” şeklinde beyanda bulunmuştur.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle. “Davacının ----- no.lu Nakliyat Emtea Blok Sigortası poliçesinde, sigortalı şirket----- Dava dilekçesinde bahsi geçen taşıma -----için değil, dava dışı taraflar olan ----- ile ----- arasında yapılan taşıma sözleşmesi gereği ----- için yapılmıştır. Davacı, dava dışı bu iki şirket arasındaki taşıma sözleşme nedeni ile yapılan taşıma sonrası doğan zarar için, taşıma sözleşmesinin tarafı olmayan sigortalısına haksız bir ödeme yapmıştır.

Bu sebeple, davacının dava açma ehliyeti ve davacı sıfatı yoktur. Taşıma sözleşmesi ----- ile yine dava dışı -----şirketleri arasında yapılmış olup, müvekkil ------ araçları, bu taşımalar için ------ tarafından kiralanmıştır. Müvekkil şirket taşıma sözleşmesinin tarafı değildir. Bu sebeple husumetin, taşıma sözleşmesinin tarafı olan ----- bulunan------ yöneltilmesi gerekir. -----) ile ------ cam taşıma sözleşmesinin tarafları olan dava dışı iki şirkettir.

Davacının sigortalısı ------ ile müvekkil şirket veya asıl taşıyıcı------arasında bir taşıma sözleşmesi yoktur. Söz konusu taşıma, dava dışı iki şirket arasındaki sözleşme gereği olup, bu taşımalara ilişkin ----- her yıl davacı şirket ile poliçe yenilemekte, dava dışı -------bu poliçelere katkı sağlamaktadır. Taşıma sözleşmesi gereği birçok hattaki taşıma bu poliçelerle koruma altındadır. Dava dışı bu iki şirket uzun yıllardır taşıma sözleşmesi uyarınca çalışmaktadır.

Gerek bu iki taraf arasındaki sözleşmeler gereği, gerekse de ------ davacı sigorta şirketi ile her yıl sigorta poliçeleri yenilenmektedir. Davacı tarafın da çok iyi bildiği üzere, meydana gelecek hasarlar bu poliçelerle korunmakta olup, poliçelerde hem taşıyıcı firmaya hem de kiralanan vasıtalarla yapılan taşımalarda meydana gelecek hasarlar nedeni ile taraflara rücu edilemeyeceği hususu yer almaktadır. (ekte bu poliçeler sunulmuştur).

Husumet itirazımız devam etmekle, müvekkil şirketten kiralanan vasıta ile gerçekleştiği iddia edilen hasarlar da bu poliçeler gereği rücüsuzluktan faydalanacaktır. Husumet itirazımız devam etmekle, müvekkil şirketten kiralanan vasıta ile gerçekleştiği iddia edilen hasarlar da bu poliçeler gereği rücüsuzluktan faydalanacaktır.” şeklinde beyanda bulunmuştur.

DELİLLER

Hasar dosyası ve ödeme dekontları, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamı. 11.02.2025 tarihli ara karar ile dosyanın bir emtia uzmanı, sigorta bilirkişisi ve taşıma alanında uzman bilirkişisine tevdi edilerek bilirkişi raporu alınması yönünde ara karar kurulmuş ve 15.04.2025 tarihli bilirkişi raporu mahkememize teslim edilmiştir.

Bilirkişi raporunda özetle. Cam emtiadaki hasarın; istifleme-sabitleme yetersizliği nedeniyle, diğer bir deyişle yük güvenliğinin sağlanmasındaki yetersizliğe bağlı olarak emtianın nakliye sırasında hasarlanması sonucu meydana gelmiş olduğu. Emtiada meydana gelen hasar sebebiyle meydana gelen hasarın 2077,19 EUR olduğu. Davalı ------emtia hasarından CMR Konvansiyonu Madde 17 Fıkra 4 hükmünce sorumlu olmadığı.

Davalı ------ firmasının emtia hasarına ilişkin kusuru olduğu ispatlanırsa sorumluluk sınırının CMR Konvansiyonu Madde 23 Fıkra 3 hükmünce belirlenmesi gerektiği.

Davacı ------ Şirketi tarafından, dava dışı------yurtdışına sevk edeceği emtialarda, nakliyat sürecinde meydana gelecek rizikoları teminat altına alınması maksadıyla, Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartları ile poliçe üzerinde yazılı özel şart hükümleri ve klozlar kapsamında gerçekleşecek rizikolara karşı 26.01.2023 başlangıç 26.01.2024 bitiş tarihlerini kapsayacak şekilde ------numaralı Nakliyat Emtea Blok Sigorta Poliçesi ve poliçeye ek olarak 04.10.2023 tarihinde başlayıp nakliyat sürecini kapsayacak şekilde ------ numaralı Nakliyat Sigorta Sertifikasınin tanzim edildiği.

Davacı ------ Sigorta Şirketi tarafından düzenlenen ------ numaralı Nakliyat Emtea Blok Sigorta Poliçesi ile poliçeye ek olarak düzenlenen-----numaralı Nakliyat Sigorta Sertifikası, Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartları ve ICC(A) klozun kamyon taşımacılığına uygulanabilir hükümleri ile poliçede yer alan özel şartlar kapsamında Geniş Teminat(ICC All Risk) teminatını kapsayacak şekilde düzenlendiği.

04.10.2023 tarihinde başlayan nakliyat aşamalarında meydana gelen zararın, Nakliyat Emtea Blok Sigorta Poliçesinin başlangıç ve bitiş tarihleri arasındaki vadesi içerisinde gerçekleştiği.

Mezkûr hadise sonucunda gerçekleşen zararın yükleme hatasına bağlı olarak gerçekleştiği, davacı -----Sigorta Şirketi tarafından Emtia Nakliyat Sigortası Genel Şartları hükümleri kapsamında tanzim edilen ------ numaralı Nakliyat Emtea Blok Sigorta Poliçesi ile poliçeye ek olarak düzenlenen -------numaralı Nakliyat Sigorta Sertifikası teminat, kloz hüküm ve özel şartları gereği, sigorta teminatı kapsamında değerlendirilemeyeceği.

Dava dışı------ait emtiada gerçekleşen, zarar sebebiyle 1.952,19-EUR tutarındaki maddi zararın, davacı -------Şirketi tarafından dosyada mübrez 30.04.2024 tarihli dekont ile ödendiği, yapılan ödemenin poliçe teminatı kapsamında değerlendirilemeyeceği, lütuf ödemesi(ex-gratia) kapsamında değerlendirilmesinin uygun olduğu.

Davacı ------Şirketi‘nin, teminat kapsamında değerlendirilmeyen 1.952,19-EUR tutarındaki ödemeyi yapmak suretiyle halefiyet hakkına sahip olamayacağı, yapılan ödemenin lütuf ödemesi(ex-gratia) kapsamında değerlendirilmesinin uygun olduğu, lütuf ödemesi(ex-gratia) kapsamında yapılan ödeme sebebiyle davalı ------karşı rücuen tazminat talep şartlarının gerçekleşmeyeceği, görüş ve kanaatine varılmıştır. Nihai takdir münhasıran Sayın Mahkemeye aittir.

Zaman aşımı, ihbar yükümlülüğü vb. şartların değerlendirilmesi ile davacının masraf, vekâlet ücreti, faiz ve benzeri diğer istemleri ile ilgili taleplerinin değerlendirilmesine ilişkin takdirin münhasıran Sayın Mahkemeye ait olduğu şeklinde tespitte bulundukları görülmüştür.

DAVANIN HUKUKİ NİTELİĞİ ve GEREKÇE:

Dava, CMR hükümlerine tabi kara taşımasında taşınan emtianın hasar görmesi sonucu sigorta şirketinin sigortalısına ödediği hasar bedelini halefiyet ilkesi uyarınca taşıyıcıdan rücuen tahsili istemine ilişkindir.Davacı şirkete ------ no’lu Nakliyat Emtia Blok Sigorta Poliçesi ile sigortalı

bulunan -----isimli firma tarafından ------ isimli firmaya satılan ----- plaka (2.137,86 m²), 22.319 kg ------ emtiasının

Türkiye - ------ arası taşınması işini davalının taşıyıcı sıfatıyla sorumluluğunda

gerçekleştirilmiş olup, emtianın ------ plakalı tır vasıtası ile taşınması

esnasında emtiaların hasar gördüğü tespit edilerek tutanak ve tutanak altına alındığı, taşınan ve zarar gören emtianın bedelinin 2.077,19 Euro olarak tespit edildiği, sigorta kapsamında rizikonun sigortalı tarafından davacıya bildirimde bulunduğu, taşınan ve zarar gören emtianın bedelinin 2.077,19 Euro olarak tespiti ile 125,00 Euro'nu muafiyet indirimi ile davacı tarafından sigortalıya ödeme yapıldığı, , davacı sigorta şirketinin ödediği bedeli davalı taşıyıcıya TTK m. 1472' den doğan halefiyet hakkına dayanarak rücu isteminde bulunduğu,

Taşımanın güzergahı itibariyle dava konusu taşıma, CMR 1. maddesi uyarınca CMR Konvansiyonu hükümlerine tabiidir. Davacı nakliye emtia sigortası tarafı sigorta şirketi olarak, TTK m. 1472 hükmü gereği, uluslararası taşıma esnasında meydana gelen risk kaspamında sigortalısına ödediği bedeli, sigortalısının haklarına halef olarak davalı akdi taşıyana rücu etme hakkı mevcuttur.Davalı cevap dilekçesinde ve aşamalarda, davalının taşıma sözleşmesinin tarafı olmadığı savunmasının CMR belgesinde kaşe ve imzasının bulunduğu ve davalının fiili taşıyan olması nazara alındığında yerinde görülmemiştir.

Rizikonun gerçekleşmesi üzerine sigortalısına ödemede bulunan davacı sigortacının sigortalısının kendisine zarar verene karşı sahip olduğu tazminat isteme ve dolayısıyla dava hakkında tazmin ettiği bedele kadar yasa gereği sahip olduğu gözetildiğinde, somut olayda davacı sigorta şirketinin yasal halefiyet koşulları gerçekleştiğinden davada aktif husumet ehliyetini haiz olduğu kabul edilmiştir.

Sigorta hukukundan kaynaklanan halefiyet ve rücu konularında ise 6102 sayılı TTK hükümleri esas alınacaktır. TTK.'nun 1472. maddesi uyarınca; sigortacının, sigortalısının haklarına halefiyet hakkının gerçekleşebilmesi için sigortacının hukuken geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortalısına tazminat ödemesi ve sigortalının zarar sorumlusuna karşı dava hakkına sahip olması gerekir. Sigortacı; ancak, sigortalısının meydana gelen zarardan dolayı üçüncü kişilere karşı dava hakkı varsa bu hakka ödediği bedel oranında halef olacaktır.

CMR Konvansiyonu 9/2 hükmüne göre, sevk mektubunda, taşımacı tarafından beyan edilmiş çekince yok ise aksi kanıtlanmadıkça tesellümde yükün ve ambalajların iyi durumda olduğu, sayılarının, marka ve numaralarının sevk mektubunda yazılı olanlara uyduğu varsayılır.

----- Bölge Adliye Mahkemesi'nin ----Hukuk Dairesi'nin ----- Esas ve ------ Karar sayılı ilamında.

"CMR 17/2 maddesinde eğer kayıp veya hasar ; hasara uğrayan malların ambalajlanmaması yada hatalı ambalajlanmış olması halinde yükün gönderici veya alıcı tarafından alınması, yüklenmesi ve özellikleri gereği özel risklerden doğmuş ise taşıyıcının zarardan sorumlu olmayacağı düzenlenmiştir.Ancak,yükün ambalajının kifayetsiz ya da ambalajsız olmasından veya araca hatalı istiflenip, sabitlenmesine bağlı tertipleme hatalarından dolayı vuku bulan hasarlardan taşıyıcı sorumlu tutulamayacağı öngörülmüş olmakla birlikte ambalaj, yükleme,

boşaltma ve istifleme gönderici ve alıcıya ait olsa bile taşıyıcının basiretli bir tacir gibi davranarak nezaret görevi ve sorumluluğunun bulunduğu yerleşik yargı uygulamasıdır.

Taşınacak emtianın ambalajsız veya ambalajının kifayetsiz olması yada araca ve güzergaha uygun olmayan şekilde sabitlenmesi halinde taşıyıcı göndereni uyarmadan ve CMR' nin 8 ve 9. Maddelerine uygun olarak taşıma senedine çekince koymadan yükü teslim alır ve yükte bu sebepten hasar meydana gelirse; öncelikle zarara sebep olan hatayı taşıyıcının nezaret borcu esnasında kendi bilgisiyle fark edip edemeyeceğinin tespiti gerekecek;

fark edebileceği durumlarda ise hasar kifayetsiz ambalaj veya istif hatasından ya da yükün usulüne uygun bir şekilde sabitlenmemesinden kaynaklansa da zararın taşıyan ve gönderen arasında paylaştırılması ve taşıyıcıya müterafik kusur atfı gerekmektedir. Yükleme ve istif hatasının açıkça göründüğü hallerde kusurun ağırlıklı bölümü gönderenin üzerinde bırakılır. İstiflemenin her türlü yol koşulu öngörülerek, doğru yeterli güven verici bir şekilde yapılması gerekir.

Taşıma boyunca pek çok virajdan dönen aracın virajdan dönerken yükün bağlantılarından kurtulması, sürücü kusurundan çok, baştan beri var olan ve seyahat boyunca artan yükleme kusuru teşkil eder. Taşıyıcının sadece müterafik kusur hali dışında sorumluluğu bulunmadığının kabulü gerekir. Bu sebeple doğacak zarardan sorumluluğunun kalkması için taşıyıcının taşıma sözleşmesine ihtirazı kaydını koyması gerekir.

Taşıyıcı ihtirazi kayıt koymamış ise emtianın sağlam teslim alındığı kabul edilse de ambalaj ve istifleme yönünden müterafik kusurunun varlığının kabulü gerekir." şeklinde açıklanmıştır. ( Yargıtay----HD , T :04.04.2018,------ Bölge Adliye Mahkemesi'nin ------Hukuk Dairesi'nin ----- Esas ve ----- Karar sayılı ilamı)

Somut olayda bilirkişi heyet raporunda; Türkiye’den ------ yapılan nakliyenin uzunluğu dikkate alındığında; Emtianın (cam malzemelerin) nakliyesinde gerekli önlemlerin alınmaması nedeniyle; emtianın dorse/konteyner içine sabitlemek için sadece polyester kayış/kemerlerin yeterli olmaması, emtianın dorse içine sabitlenmiş olması gerektiği, ayrıca yine güzergah dikkate alınarak camların hareket/kaymasını önlemek için hava yastıklarının kullanılması gerekmesi, sabitleme yetersizliği ve yük

güvenliğinin sağlanmasındaki yetersizliğe bağlı olarak; emtianın nakliye sırasında hasarlanması sonucu meydana geldiği, kanaatine varıldığının bildirildiği, yine raporda CMR 17.maddesine göre davalı taşıyıcının sorumlu olmadığı bildirilmiş ise de yukarıda açıklanan içtihat nazarında dosya nazara alındığında, her ne kadar hasar istifleme ve sabitleme yetersizliğinden meydana gelmiş ise de davalı taşıyıcının basiretli bir tacir gibi davranarak nezaret görevi ve sorumluluğunun bulunduğu yerleşik yargı uygulaması olduğu,

davalı taşıyıcı göndereni uyarmadan ve CMR' nin 8 ve 9. Maddelerine uygun olarak taşıma senedine çekince koymadan yükü teslim aldığının anlaşıldığı, davalı taşıyıcı ihtirazi kayıt koymadığından emtianın sağlam teslim alındığı kabul edilse de ambalaj ve istifleme yönünden müterafik kusurunun varlığının kabulü gerektiği, davalı taşıyıcı sorumluluğunun %25 oranında kabul edilmesi neticesinde davalıdan talep edilebilecek zararın 519,30 Euro olduğu tespit edildiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

Tespit edilen bedelin sınırlı sorumluluk miktarının altında olduğu anlaşılmıştır.

Bilirkişi heyet raporunda yükleme hatasına bağlı olarak hasarın meydana geldiği, Emtia Nakliyat Sigortası genel şartların 5.maddesi gereğince zararın teminat dışında kaldığı bildirilmiş ise de yukarıda açıklanan gerekçelerle bu yöndeki tespite katılmak mümkün olmamıştır.CMR 27.madde gereği ödeme talebinin davalıya yazılı olarak tebliğ tarihinin faiz başlangı olarak kabulü gerektiği, davacının yazılı talepte bulunduğuna ilişkin bilgi ve belge bulunmadığından dava tarihinden itibaren faize hükmedilebileceği, netice itibariyle davacının geçerli bir sigorta poliçesi teminatı kapsamında sigortalısına tazminat ödediği,

zararın taşıma sırasında meydana geldiği, davacının ödediği bedele ilişkin 519,30 Euro'yu taşıyıcı olan davalıdan rücu edebileceği sonuç ve kanaatine varılarak, davanın kısmen kabulü ile fazlaya ilişkin talep bakımından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜ M

Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; 519,30 Euro'nun dava tarihinden itibaren CMR'nin 27 maddesi gereğince % 5 faiz oranını aşmamak kaydıyla işleyecek 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunun 4/a maddesi gereğince devlet bankalarının bir yıl vadeli euro mevduat hesabına ödediği euro faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, fazlaya ilişkin istemin REDDİNE,

2-Harçlar yasası uyarınca davanın kabul edilen 18.955,90 TL lik kısım yönünden alınması gereken 1.294,87 TL harçtan peşin alınan 1.220,26 TL harcın mahsubu ile bakiye 74,61 TL karar harcının davalıdan tahsiliyle hazineye İRAD KAYDINA,

3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T.'ye göre alınması gereken 18.955,90 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden reddedilen miktar üzerinden hesaplanan A.A.Ü.T.'ye göre alınması gereken 18.955,90 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,

5-Davacı tarafından yapılan toplam 1.220,26 TL peşin harç, 427,60 TL başvuru harcı, 15.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 242,50 TL posta gideri olmak üzere toplam 16.890,36 TL yargılama giderinden kabul-red oranına göre belirlenen 4.493,00 TL yargılama giderinin davalıdan alınıp davacıya VERİLMESİNE, geri kalan bakiyenin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, kalan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacı tarafa iadesine, davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer OLMADIĞINA,

6-Kabul red oranına göre belirlenen 958,00 TL Arabulucu ücretinin davalıdan tahsiliyle hazineye İRAD KAYDINA, Yine Kabul red oranına göre belirlenen 2.642,00 TL Arabulucu ücretinin davacıdan tahsiliyle hazineye İRAD KAYDINA,Dair, kabul edilen miktar bakımından KESİN olmak üzere, reddedilen miktar bakımından Gerekçeli mahkeme kararının taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde istinaf yolu açık olduğuna dair davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.