İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/445 K.2025/626

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/445

KARAR NO : 2025/626

DAVA

Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi)

DAVA TARİHİ : 23/05/2025

KARAR TARİHİ : 09/07/2025

Mahkememizde görülmekte olan Ticari Şirket (Şirkete Özel Denetçi Tayin Edilmesi) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin, davalı anonim şirkette % 25 oranında paya sahip olduğunu, ve pay sahibi sıfatıyla şirketin finansal ve yönetsel işlemlerine dair bilgi edinme ve inceleme hakkını kullanmak istediğini, genel kurulda istenen bilgilerin tam verilmediğini ya da verilmek istenmediğini, müvekkili ve şirket hissedarı ----- ile halen yönetim kurulunda bulunan ----- 2022 yılına kadar evli olduğunu, 2022 yılında ----.Aile Mahkemesi ----- no'lu dosya kapsamında 06.11.2023 tarihinde kesinleşme ile boşandıklarını, boşanma davasının açıldığı dönemde yapılan ilk genel kuruldan sonra şirketin bilançosunun.

2021 yılı : 17.321.240,14 TL - artı 2022 yılı : 2.676.317,28 TL - artı ,2023 yılı : 23.042.025,58 TL - artı 2024 yılı : 12.946.802,83 TL - eksi ( zarar ) olduğunu, boşanma davası sırasında ----- tarafından açılan mal paylaşım davasının ----.Aile Mahkemesi ----- sayılı dosyada devam etmekte olduğunu, mal davası kapsamında, şirket değerinin belirlemesin de yapılacak olduğunu, hem şirket çalışanı hem de yönetim kurulu üyesi olan ----- objektif davranmasını beklemenin ticari alanda çok tutunulacak bir yol olmadığını, boşanma ve mal paylaşım sürecinde,

şirket değeri tespiti için şirketin iyi yönetilmesi ve kar eder durumunda kalmasının takdir edilecek ki önemli olduğunu, şirkette birlikte çalışan yönetim kurulunun, kurulun bir üyesi lehine davranışlar sergilediği yönünde müvekkilininde ciddi şüphelerin mevcut olduğunu, sorulan sorulara karşılık net cevaplar verilmemesinin ve bir takım konuların müvekkilininden habersiz yapılmasının, kaçınılmaz olarak mahkeme tarafından denetim yapılmasını zorunlu hale getirdiğini, bunlara en bariz örneğin, şirkete ait olan ----- fabrika binasının sat-kirala yöntemiyle tasarrufta bulunulması olduğunu, şirketin son dönemde yaptığı bazı işlemlerin,

özellikle yönetim giderinin 2025 yılı için 16.047.721.84 TL gibi yüksek bir düzeyde olmasının ve içeriğinin açıklanmaması nedeniyle, zarara yol açtığı yönünde ciddi şüphelerin oluşduğunu, zararın bile 13 milyon civarındayken, 16 milyonluk yönetim giderinin açıklanmaya muhtaç olduğunu, bunun yanında, kambiyo zararı olarak da 14.526.621,21 TL ortada olmasının, bu konunun da iyi yönetilemediği yönünde somut sonuçlar ortaya koymakta olduğunu, müvekkili tarafından yapılan bilgi ve belge taleplerinin TTK m.437 kapsamında iletildiğini ancak şirket yönetiminin bu taleplerinin ya cevapsız bırakıldığını ya da geçiştirme cevapların verildiğini,

tüm bu nedenlerle davalı anonim şirketinin özellikle finansal işlemlerine ilişkin olarak, şirketin zarara uğratıldığı yönündeki şüphelerin aydınlatılması için, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 438. maddesi uyarınca, mahkeme tarafından özel denetçi atanmasını, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 18.09.1998 tarihinde başlangıçta limited şirket olarak kurulan, 10.07.2012 tarihinde ise Anonim Şirket olarak tür değişikliğine giden, her türlü plastikten mamul, şişe kavanoz ve benzeri saklama kaplarını ve her türlü plastik malzemelerin imalatını, alımını, ithalatını ve özellikle ihracatını yapan, işbu faaliyetini ----, ---- ve ------ bulunan 3 fabrikasında sürdüren sermayesinin 800.000 paya bölünmüş bir anonim şirket olduğunu, kosgeb’in müvekkili şirketin sektördeki durumunu gösteren İşletme Değerlendirme Raporunda müvekkili şirketin somut durumunun;

müvekkili şirketin aktif büyüklüğüne göre Türkiye genelinde sektöründe yer alan 2.808 işletme içinde ------ Sırada,----- bölgesinde ise sektöründe yer alan 1.151 işletme içinde 93. Sırada olduğunu, müvekkili şirketin 2019-2023 yılları itibariyle toplam ihracat tutarına göre Türkiye genelinde sektöründe ihracat yapan 1.120 işletme içinde 48. sırada,olduğunu,------ bölgesinde ise sektöründe ihracat yapan 528 işletme içinde 23. Sırada olduğunu, anlaşılacağı üzere müvekkili şirketin, ülkenin sektöründeki öncü firmalarından biri olmakla tüm kıstaslarda sektöründeki şirketlerin ortalamasının çok üstünde değere ve işletme rakamlarına sahip,

son derece kurumsal ve şeffaf bir şirket olduğunu, şirketin sermayesinin, 10.02.2022 tarihli yönetim kurulu kararı ve 10.03.2022 tarihli olağan genel kurul kararı ile 4.000.000,00-TL'den 20.000.000,00-TL'ye çıkarıldığını, müvekkili şirketin 25.02.2025 tarihinde gerçekleştirilecek genel kurulu öncesinde 2024 yılına ilişkin konsolide finansal tabloları, finansal tablolar ve yıllık faaliyet raporları şirket merkezinin ve diğer şubelerinde hazır bulundurulduğunu,25.02.2025 tarihinde gerçekleşen olağan genel kurul toplantısına 359.920 adet pay temsilen,

440.080 adet pay ise asaleten olmak üzere tam katılım sağlanmış ve asgari toplantı nisabı sağlanarak toplantı gerçekleştirildiğinin mezkurun toplantıda toplantı başkanlığının oluşturulmasının, yıllık faaliyet raporlarının okunmasının ve müzakeresinin, finansal tabloların okunmasının ve tasdikinin, yönetim kurulu üyelerinin ibrasının, yeni yönetim kurulunun seçimini yönetim kurulu üyelerine ödenecek huzur hakkının belirlenmesini, 2024 yılı kar dağılımı kararının görüşülmüş ve oylanmış olduğunu,

toplantı konularından 2024 yılı kar/zarar ve bilanço hesaplarının tasdiki ve yönetim kurulu üyelerinin ibrasına ilişkin alınan genel kurul kararlarının oy çokluğu ile kalan tüm kararların ise oy birliği ile alındığını, alınan kararların karşı herhangi bir hissedar tarafından ihtirazi kayıt konulmadığını, genel kurul kararlarının iptali için herhangi bir dava açılmadığını, toplantı devam ederken davacı paydaşın vekili aracılığı ile herhangi bir gerekçe gösterilmeksizin özel denetim talep edilmişse de işbu talebin oy çokluğu ile genel kurul tarafından reddedildiğini,

özel denetim talebinin edilmesinin ön şartı olan bilgi alma ve inceleme hakkının, genel kurul toplantısı öncesinde davacı tarafça kullanılmadığından, dava şartı yokluğundan davanın reddine karar verilmesi gerektiğini, müvekkili şirketin 25.02.2025 tarihli olağan genel kuruldan 1 ay önce finansal tablolarının, konsolide finansal tabloların, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporlarının şirketin merkezinde ve fabrikalarında davacı da dahil olmak üzere bütün pay sahiplerinin incelemesi adına hazır bulundurduğunu, buna karşın davacının;

finansal tablolar, konsolide finansal tablolar, yönetim kurulunun yıllık faaliyet raporları inceledikten sonra bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmadığını genel kurul öncesinde şirkete herhangi bir başvuruda bulunmadığını, nitekim genel kurul öncesinde bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmayan davacı 25.02.2025 tarihli genel kurulda da dava dilekçesinde belirttiği olaylar herhangi bir soru sormadığını ve bunlara ilişkin bilgi alma hakkını kullanmadığını,her pay sahibinin pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olduğu takdirde ve bilgi alma veya inceleme hakkını daha önce kullanmışsa,

belirli olayların özel bir denetimle açıklığa kavuşturulmasını, gündemde yer almasa bile genel kuruldan isteyebileceğini, özel denetim isteme hakkının ilk muhatabının genel kurul olmakla beraber genel kurulun bu hakkının kullanılmasını oylama sonucu reddetmesi halinde özel denetimin mahkemeden talep edilmesinin gerektiğini,davacı tarafça önceden bilgi alma hakkını kullanmak için şirkete herhangi bir müracaatta bulunulmadığı gibi 25.02.205 tarihli genel kurulda da dava dilekçesinde ileri sürdüğü hususlarda yani belirli bir olay hakkında bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılmadığını,

kaldı ki genel kurul öncesinde bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmamış olan davacının, müvekkili şirket aleyhinde herhangi bir dava ikame etmediğini, doktrinde de kabul gördüğü üzere özel denetimin ikincil bir hak olup esas olarak,

bilgi alma hakkının devamı niteliğinde olduğunu, dava ön şartı olan bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmayan ve genel kurulda gerçekleştirdiği özel denetim müracaatının belirli bir olaya dayanmayan davacının mahkemeden özel denetim talep etmesinin mümkün olmadığı gibi haksız ve kötü niyetli davanın öncelikle dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesinin gerektiğini,.02.2025 tarihinde yapılan olağan genel kurulda yönetim kurulu üyelerinin oyçokluğu ile ibra edildiğini, davalının husumet güttüğü eski eşinin de yer aldığı yönetim kurulu üyelerinin oybirliği ile tekrar seçildiğini,

eldeki davanın tek açılış amacının davacının eski eşi ile yaşadığı şahsi husumetten ileri gitmemekte olduğunu; bu durumun sebep gösterilerek şirkete özel denetçi atanmasını talep etme hakkının bulunmamakta olduğunu, davacının bu davayı açmasındaki temel sebebin;

şirket yönetim kurulu üyelerinden eski eşi ------ ile devam eden mal rejimi davası ile eski eşine güttüğü kişisel husumet ve bu kişisel husumetin şirket menfaatlerinden üstün tutulmasından kaynaklanmakta olduğunu, açıklanan nedenlerle şahsi husumet ve hırsların şirketin yönetimi ve faaliyetlerine tesir etmesinin engellemesi adına davacının soyut ve yersiz iddialarının dikkate alınmamasını ve davanın reddine karar verilmesi gerektiğinin izahtan vareste olduğunu,

davalı tarafça özel denetim talep edilen konulardan biri olarak genel yönetim giderleri gösterilmişse de geçmiş dönemlerdeki genel yönetim giderlerine kıyasla yönetim giderleri için yapılan harcamanın, şirketin büyüklüğü ve harcamaları ile doğru orantılı olduğunu; ülkenin mevcut ekonomik durumu itibari ile son derece olağan olduğunu, davacının dava dilekçesinde ileri sürmüş olduğu kambiyo zararlarının geçmiş son iki döneme kıyasla yarı oranında azaltılmış olduğunu;

bu sebeple şirketin zarara uğratıldığını ve kötü yönetildiğinin iddia edilemez olduğunu, müvekkilinin ------ kain fabrikasının "sat-kirala" yöntemi ile işletilmesinin 2022 yılı haziran ayında gerçekleşmiş olmasına rağmen davacı tarafından bunun yeni bir olgu gibi ileri sürülmesinin anlaşılır gibi olmadığını, kaldı ki davacının, işlemin gerçekleştiği 2023 yılı genel kurulu ve bunun üstüne yapılan iki olağan genel kurul olmak üzere toplam 3 olağan genel kurulda bir kez olsun bu işleme itiraz etmediğini, bu konuda bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmadığını, soru dahi yöneltmediğini,

görüleceği üzere üstünden uzun süre geçmesine karşın bu işlem hakkında özel denetim istenmesinin mümkün olmamakla beraber davacının hukuki yararından söz edilmesinin mümkün olmadığını,davacının hiçbir inandırıcı ve somut delilinin olmadığı gibi ispat yükünün yerine getirilmemesi sebebiyle davanın reddine karar verilmesinin gerektiğini, davanın mahiyeti itibarı ile tanık dinlenmesine muvafakatlerinin bulunmadığı tüm bu nedenlerle fazlaya ilişkin her türlü hakları saklı kalmak kaydıyla haksız, kötü niyetli ve hukuka aykırı davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava 6102 Sayılı TTK'nın 438 ve 439. maddesi uyarınca dava dilekçesinde dile getirilen nedenlerden ötürü davalı şirkete özel denetçi atanmasının hukuken mümkün olup olmadığına ilişkindir.Türk ticaret kanunun 438.

Maddesi " Her pay sahibi, pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olduğu takdirde ve bilgi alma veya inceleme hakkı daha önce kullanılmışsa, belirli olayların özel bir denetimle açıklığa kavuşturulmasını, gündemde yer almasa bile genel kuruldan isteyebilir. Genel kurul istemi onaylarsa, şirket veya her bir pay sahibi otuz gün içinde, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinden bir özel denetçi atanmasını isteyebilir." hükmünü düzenlemiştir.

Kanunun 439. Maddesi " Genel kurulun özel denetim istemini reddetmesi hâlinde, sermayenin en az onda birini, halka açık anonim şirketlerde yirmide birini oluşturan pay sahipleri veya paylarının itibarî değeri toplamı en az birmilyon Türk Lirası olan pay sahipleri üç ay içinde şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinden özel denetçi atamasını isteyebilir.

(2) Dilekçe sahiplerinin, kurucuların veya şirket organlarının, kanunu veya esas sözleşmeyi ihlal ederek, şirketi veya pay sahiplerini zarara uğrattıklarını, ikna edici bir şekilde ortaya koymaları hâlinde özel denetçi atanır. " Kanunun 440. Maddesi " Mahkeme, şirketi ve istem sahiplerini dinledikten sonra kararını verir. (2) Mahkeme istemi yerinde görürse, istem çerçevesinde inceleme konusunu belirleyerek bir veya birden fazla bağımsız uzmanı görevlendirir.

Mahkemenin kararı kesindir " hükümlerini düzenlemiştir.

Özel denetçi tayini talep edebilmek için Pay sahiplerinin genel kurulda mutlaka bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmış olmaları gerekir. (TTK m.438/1)ikinci olarak Özel denetimin konusunu belirli olaylar oluşturmalıdır. Belirli olaylar,içeriği ve sınırları belirli olan, genel nitelik taşımayan anlamına gelir. Üçüncü Koşul.

Özel denetime müracaat için, “pay sahipliği haklarının kullanılabilmesi için gerekli olmalıdır.” Burada pay sahipliği hakkı ile özel denetim konusu arasındaki ilişkinin kanıtlanması, özel denetçi atanması isteminde bulunan pay sahibine aittir.Belirtmek gerekir ki, sadece merak saikiyle özel denetçi atanması istenilemez.Özel denetçi atanması ile bilgilerin doğrulanması denetimi değil, anonim ortaklık faaliyetleri kapsamındaki belirli bir konu hakkında gerçeklerin ortaya çıkarılması amacı doğar.

Diğer yandan özel denetim kurumu, anonim şirketi etkileyecek sonuç veya etki ortaya çıkaran bir müessese olmayıp, pay sahiplerinin başvurabileceği bir araştırma ve inceleme aracıdır.TTK. m. 348 ile amaçlanan, kurucular ile yönetim kurulu üyeleri ve denetçiler hakkında tazminat ve ceza davaları açılabilmesine olanak sağlayacak işlem ve eylemleri ortaya çıkarmak, bilançonun gerçeklik ve doğruluk ilkesine uygun olarak düzenlenip düzenlenmediğini anlamak, esas sermaye artırımı, azaltılması ve tasfiye gibi işlemlerin kanun ve anasözleşme çerçevesinde yapılıp yapılmadığını saptamak, yolsuz işlemlerin delillerini toplamaktır.

Bilindiği üzere, TTK. m. 363 uyarınca, anonim ortaklıkta pay sahiplerinin ortaklığın defterleri ve hesapları ile diğer belgelerini doğrudan doğruya inceleyebilme yetkileri ve bireysel denetleme hakları bulunmamaktadır. Bu nedenle, TTK. m. 348’in önemi TTK. m. 363 ile birlikte değerlendirildiğinde ortaya çıkmaktadır.

Kurucular ve yöneticiler ile denetçiler aleyhine tazminat davaları ve bu kimselerin işlemleri hakkında da iptal veya hükümsüzlüğün saptanması davalarının açılabilmesi ancak güvenirliğinden şüphe duyulan işlemlerin incelenmesi ve bu suretle bir takım şeylerin su yüzüne çıkması ile mümkündür. TTK. m. 348 ile pay sahiplerine ve azınlığa verilen söz konusu hukuksal yolun kullanılması sonucu atanan özel denetçi, talep edilen faaliyetleri inceleyecektir.

Azınlık pay sahipleri, yolsuz işlemleri ve bunların delillerini bu sayede saptayarak, tazminat ve hükümsüzlüğün tespiti davalarını açabileceklerdir. Böylelikle “azınlığın korunması” nihai amacına ulaşmış olacaktır.

Davalı şirketin icra ettiği 25.02.2025 tarihli genel kurul toplantı tutanağı incelendiğinde davacının genel kurulda vekili eliyle temsil edildiği, genel kurul toplantı tutanağı incelendiğinde davacının özel denetçi isteminden önce bilgi alma ve inceleme hakkını kullandığına dair hiçbir delil olmadığı görülmüştür.

Dava dilekçesi incelendiğinde davacının şirket çalışan maaşları,yönetim giderlerinin yüksekliği gibi hususlardan ötürü özel denetçi tayini talep ettiği görülmekte ise de yukarıda ifade edildiği üzere bu dava şekli bir dava olup ikincil mahiyettedir. Özel denetim talep edebilmenin ön şartı olarak kanun koyucu pay sahiplerinin öncesinde mutlaka genel kurulda bilgi alma ve inceleme hakkını kullanmış olmalarını şart koşmuştur.

Genel kurul toplantı tutanağı genel kurulda yaşanan olayların en önemli yazılı tek delilidir. Şayet davacıların genel kurulda bilgi alma ve inceleme istemleri yanıtsız bırakılmış ise davacıların mutlaka bu hususta şerh düşmeleri gerekmektedir. Somut olayda bu yola genel kurulda müracaat edilmeden dava açıldığı sabit olduğundan davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.