İstanbul Anadolu 10. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2025/775 K.2025/702

T.C. İstanbul Anadolu 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2025/775

KARAR NO : 2025/702

DAVA

Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

DAVA TARİHİ : 03/09/2025

KARAR TARİHİ : 04/09/2025

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı tarafından verilen dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirkete ait---- Şubesine, Hesap no ----, ait ------ İBAN numaralı ait çek karnesi içerisinde yer alan seri numarası-------- numaralı toplam 6 yaprak çek toplamda 31 yaprak çek zayi olmuş çekin 3. kişilere ödenmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilerek ilgili bankaya müzekkere yazılmasına, tensiple müvekkil şirkete ait ----- şubesine, hesap no----- ait------iban numaralı ait çek karnesi içerisinde yer alan seri numarası -------- numaralı toplam 6 yaprak çek toplamda 31 yaprak çek ------ gazetesinde ilanına ve akabinde söz konusu çeklerin çalınmak suretiyle zayi olması nedeniyle iptaline, Karar verilmesini müvekkil şirket adına vekaleten talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, hukuki niteliği itibariyle zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

Rızası olmaksızın elinden kıymetli evrakı çıkan lehdar iptal davası açabilir. Davacı şirketin dava dilekçesindeki açıklamalara göre, zayi nedeniyle iptali istenen çeklerin, keşidecinin uhdesindeki iken kaybolduğunun iddia edildiği anlaşılmaktadır. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi edildiği durumlarda, senede bağlı hakkın senetsiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651.ve 652. maddelerinde hamile iptal davası açma hakkı getirilmiştir.

İptal kararı alan hamil, hakkını senetsiz olarak ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Somut olayda, davacı çekin yetkili hamili olmayıp, senede bağlı bir hakkı bulunmadığı dava dilekçesindeki anlatımlarla sabittir. Bu tür bir talep, ancak senede bağlı bir hakkı bulunan, ancak senedin zayi olması nedeniyle bu hakkını ileri süremeyen yetkili hamil tarafından ileri sürülebilir. (------. BAM -----.

HD. ------Nitekim, zayi nedeniyle açılan iptal davasında, öncelikle zayi edildiği bildirilen evrakın kıymetli evrak niteliğini taşıması, kıymetli evrakın davacının kendi iradesi dışında elinden çıkması ve zayi edilen kıymetli evrakın kimin elinde olduğunun bilinmemesi ve zayi edildiği bildirilen kıymetli evrakta hak hamili olması gerekmektedir.(Talebin boş çek yaprağına ilişkin olduğu ve buna ilişkin çek hesabının talep edene ait olduğu talep edenin kabulündedir.

Boş çek yaprağı TTK'nın 780. Maddesi kapsamında çek niteliğinde olmadığı gibi kambiyo senedi vasfında da değildir. Dolayısıyla boş çek yaprağı hakkında iptale ilişkin TTK'nın 757 vd. maddelerinin uygulanma olanağı yoktur. Bu halde çek hesabı sahibinin, boş çek yapraklarının iptaline karar verilmesini talep etmesi mümkün değildir. -----. Bam. ----. HD-------

Davacı vekili tarafından zayi edildiğini bildirdiği çeklere keşideci sıfatıyla yer aldığı, keşidecinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkının olmadığı, kaldı ki zayi edildiği iddia edilen belgelerden boş çekin T.T.Knun 780.madde hükümlerinde belirtilen unsurları içermediğinden kıymetli evrak niteliğinde bulunmadıkları anlaşıldığından, davanın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmiştir.

Hüküm; Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davanın aktif husumet ve hukuki yarar yokluğu nedeni ile dava şartı yokluğu nedeniyle USULDEN REDDİNE, 2-Harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına YER OLMADIĞINA, 3-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin üzerinde BIRAKILMASINA, 4-Davacı tarafından yatırılan gider avansından artan kısmın HMK. 333.maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra talep halinde yatırana İADESİNE, Dair, Gerekçeli mahkeme kararının davacı tarafa tebliğinden itibaren 2 hafta içinde ----- Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere davacıların yokluğunda verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.